Mùa hè đến là thời điểm các hồ bơi công cộng luôn trong tình trạng quá tải. Nhiều người lựa chọn đi bơi như một cách giải nhiệt cũng như rèn luyện sức khoẻ. Song, theo các bác sĩ da liễu, chính các thói quen tưởng như vô hại khi đi bơi có thể khiến nhiều người mắc viêm nang lông, nấm da, dị ứng, thậm chí nhiễm khuẩn kéo dài nếu chủ quan.
Theo BSCKII Nguyễn Minh Thu – Phó trưởng Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương khi số lượng người bơi tăng cao, tải lượng vi sinh vật trong nước cũng tăng đáng kể (bao gồm vi khuẩn như Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, vi nấm dermatophytes, và virus…).
Gần đây nhất, người phụ nữ N.M.H (24 tuổi, Hà Nội) phải đi khám sau một buổi bơi cuối tuần vì da đỏ rát, nổi nhiều sẩn nhỏ ở hai cánh tay, cổ và lưng.
Ban đầu, nữ bệnh nhân chỉ thấy hơi ngứa khi vừa lên khỏi bể nên nghĩ là phản ứng bình thường do nước clo. Tuy nhiên, đến tối cùng ngày, cảm giác ngứa rát tăng rõ, các nốt mẩn đỏ xuất hiện dày hơn và lan rộng, buộc chị phải đến cơ sở y tế thăm khám.
Trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết đây là trường hợp viêm da tiếp xúc kèm nhiễm khuẩn nhẹ, liên quan đến môi trường nước bể bơi không bảo đảm vệ sinh.
Tuy nhiên, theo bác sĩ, đây không phải trường hợp cá biệt. Mỗi khi bước vào cao điểm nắng nóng, số người gặp vấn đề về da sau khi đi bơi thường tăng lên. Có người chỉ đỏ da, ngứa thoáng qua, nhưng cũng có trường hợp bị viêm da kéo dài, nổi mụn mủ quanh nang lông hoặc xuất hiện tổn thương nghi do nấm.
Những bệnh lý thường gặp sau khi bơi gồm viêm da tiếp xúc do hóa chất như clo hoặc chất khử trùng, viêm nang lông do vi khuẩn, nhiễm nấm da như nấm kẽ chân, nấm thân mình và tình trạng mề đay, kích ứng ở người có cơ địa nhạy cảm.
Đáng chú ý, một số trường hợp có thể liên quan đến vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa, tác nhân gây viêm nang lông cấp tính.
Khi mắc phải, người bệnh có thể nổi mụn mủ, ngứa rát, đau ở vùng lưng, ngực, tay chân chỉ sau thời gian ngắn tiếp xúc với nguồn nước không bảo đảm.
Theo bác sĩ, nhiều người vẫn lầm tưởng bể bơi có mùi clo sẽ diệt khuẩn. Thực tế, clo chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng nồng độ và đi kèm hệ thống lọc, tuần hoàn nước hoạt động tốt. Nếu xử lý không đúng cách, nước bể vẫn có thể là nơi tồn tại của nhiều tác nhân gây bệnh.
Ngoài chất lượng nước, mật độ người bơi quá đông trong mùa hè cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo. Khi nhiều người cùng sử dụng bể trong thời gian dài, hệ thống lọc chịu áp lực lớn hơn. Nếu khâu kiểm soát vệ sinh không theo kịp, nguy cơ mắc bệnh da càng cao.
Thêm nguyên nhân khác là những thói quen rất phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Nhiều người xuống bể ngay mà không tắm tráng trước. Sau khi bơi xong, mặc đồ bơi ướt quá lâu, không vệ sinh da kỹ hoặc ngại thay đồ ngay tại chỗ. Môi trường ẩm ướt kéo dài khiến da dễ bị kích ứng, tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm phát triển.
Theo BS.Tiến Thành, những người đang có vết trầy xước, viêm da cơ địa hoặc bệnh da liễu sẵn có càng dễ bị tổn thương khi đi bơi. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da đã suy yếu, việc ngâm lâu trong nước hồ bơi càng làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Trẻ em và người có làn da nhạy cảm là hai nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn cả. Ở trẻ nhỏ, da mỏng và dễ kích ứng hơn người lớn. Trong khi đó, người có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử bệnh da liễu thường phản ứng mạnh hơn khi tiếp xúc với nước bể bơi không phù hợp.
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh da khi đi bơi mùa hè, bác sĩ khuyến cáo người dân nên chọn bể bơi bảo đảm vệ sinh, nước trong, không đục, không có mùi clo quá nồng.
Trước và sau khi bơi cần tắm tráng bằng nước sạch. Sau khi ra khỏi nước, nên thay đồ bơi ngay, lau khô cơ thể, đặc biệt ở các vùng nếp gấp và kẽ chân.
“Không nên đi bơi khi da đang có vết thương hở hoặc đang mắc bệnh da liễu chưa ổn định. Với người có làn da khô hoặc nhạy cảm, có thể sử dụng kem dưỡng ẩm sau khi tắm để hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da”, BS.Thành cho hay.
Quan trọng hơn, không nên chủ quan với các dấu hiệu bất thường xuất hiện sau khi bơi. Nếu thấy ngứa, nổi mẩn, đỏ da, rát kéo dài hoặc nổi mụn mủ, người dân nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Theo truyền thông Trung Quốc, tối 19/5, chị Lâm (32 tuổi) ở Chiết Giang sau khi ăn tôm hùm đất cay đã tiếp tục dùng thêm nửa quả dưa hấu lạnh. Chỉ vài giờ sau, chị bất ngờ xuất hiện cơn đau bụng dữ dội kèm sốt cao, buồn nôn và nhanh chóng được đưa tới phòng khám cấp cứu của Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Chiết Giang.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men tụy tăng vọt, chụp CT bụng phát hiện tụy có dấu hiệu viêm cấp kèm thấm dịch lan rộng quanh tụy. Các bác sĩ nhanh chóng xác định bệnh nhân mắc viêm tụy cấp, một tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến suy đa cơ quan nếu không xử lý kịp thời.
Tuy nhiên, điều đáng sợ hơn nằm ở kết quả xét nghiệm mỡ máu sau đó. Kết quả kiểm tra cho thấy: Triglycerid của bệnh nhân vượt ngưỡng 64,2 mmol/L, cao gấp 37 lần mức bình thường. Cholesterol toàn phần lên tới 18,38 mmol/L, cao hơn hơn 3 lần giới hạn an toàn.
Tình trạng tăng lipid máu nghiêm trọng đã trực tiếp kích hoạt viêm tụy cấp do mỡ máu, thể bệnh có diễn tiến cực nhanh và tỉ lệ tử vong cao.
Ngay trong đêm, bệnh viện phải kích hoạt quy trình cấp cứu đa chuyên khoa. Các bác sĩ quyết định tiến hành thay huyết tương khẩn cấp để loại bỏ lượng chất béo lớn trong máu bệnh nhân.
Khi hệ thống lọc máu vận hành, các nhân viên y tế bàng hoàng chứng kiến phần huyết tương được tách ra không có màu vàng nhạt như bình thường mà trắng đục, đặc quánh như sữa.
Trong y học, hiện tượng này được gọi là "máu dưỡng chấp" hay "máu sữa", xảy ra khi máu chứa lượng triglycerid quá cao khiến huyết tương bị đục trắng bởi các hạt mỡ li ti.
Sau gần 2 giờ điều trị, các bác sĩ đã thay khoảng 2,6 lít huyết tương. Chỉ số mỡ máu của bệnh nhân giảm mạnh, triệu chứng đau bụng và sốt cũng dần cải thiện.
Đáng chú ý, bệnh nhân không hề béo phì, chế độ ăn thường ngày cũng không quá nhiều dầu mỡ. Sau quá trình khai thác bệnh sử kỹ hơn, nguyên nhân thực sự mới dần lộ diện: chị Lâm đã sử dụng thuốc tránh thai loại tác dụng ngắn trong thời gian dài nhằm tránh thai và điều hòa kinh nguyệt.
Theo bác sĩ điều trị, một số phụ nữ có cơ địa nhạy cảm với thuốc nội tiết. Việc dùng kéo dài có thể gây rối loạn chuyển hóa lipoprotein, làm tăng triglycerid trong máu một cách âm thầm. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thói quen thường xuyên uống sữa bột, cà phê hòa tan chứa kem béo thực vật và nhiều đường. Bữa ăn nhiều chất béo kết hợp lượng đường lớn từ dưa hấu lạnh trước khi phát bệnh đã trở thành "giọt nước tràn ly", đẩy cơ thể vào trạng thái khủng hoảng chuyển hóa cấp tính.
Theo các chuyên gia, thuốc tránh thai nội tiết chứa estrogen và progesterone có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa lipid trong cơ thể. Ở một số người, estrogen làm tăng tổng hợp triglycerid tại gan, đồng thời làm giảm khả năng đào thải mỡ khỏi máu. Nếu kết hợp với chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo hoặc cơ địa có rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn, nguy cơ tăng triglycerid nặng sẽ cao hơn đáng kể.
Khi triglycerid tăng quá mức, tụy có thể bị tổn thương bởi các acid béo tự do sinh ra trong quá trình phân giải mỡ, dẫn đến viêm tụy cấp, biến chứng được xem là nguy hiểm nhất của tăng lipid máu.
Lưu ý đặc biệt khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp
Mặc dù thuốc có hiệu quả tránh thai khá cao, nhưng vẫn có trường hợp sử dụng thuốc nhưng vẫn có thai ngoài ý muốn, do đó cần sử dụng thuốc đúng thời gian và lắng nghe cơ thể khi tới chu kỳ kinh.
Thuốc được khuyên không nên sử dụng thường xuyên vì càng dùng liên tục thì hiệu quả ngừa thai càng giảm. Do hàm lượng thuốc cao gấp 4 lần so với thuốc tránh thai hằng ngày, nên chỉ dùng cho người khỏe mạnh và không sử dụng quá 2 lần/tháng. Việc lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây ra nhiều tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm như teo niêm mạc tử cung, ảnh hưởng lâu dài tới khả năng sinh sản. Người lạm dụng thuốc cũng dễ mắc các bệnh về gan, thận, tim mạch, ung thư vú hay ung thư cơ quan sinh sản...
Thuốc tránh thai khẩn cấp có tính ưu việt nhưng cũng gây ra các tác hại không nhỏ, trong đó có ảnh hưởng tới khả năng sinh sản của người sử dụng. Do đó, phụ nữ nên tránh lạm dụng phương pháp tránh thai này mà nên áp dụng những phương pháp an toàn hơn như dùng bao cao su, đặt vòng tránh thai, uống thuốc tránh thai hằng ngày...
Trong trường hợp phải dùng thuốc, cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Nắm rõ thành phần thuốc để phòng trường hợp dị ứng. Tuân thủ liệu trình và thời gian dùng thuốc.
Do thuốc tránh thai khẩn cấp có thể gây hại cho thai kỳ, nên khi muốn có thai, để bảo đảm sự phát triển của thai nhi sẽ an toàn, cần ngừng sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp và sử dụng bao cao su cho đến khi có kỳ kinh tiếp theo.
Những năm gần đây, cụm từ "chữa lành" thường xuyên xuất hiện trên mạng xã hội. Nó xuất hiện trong mọi ngữ cảnh: từ "du lịch chữa lành", "nhậu chữa lành", "karaoke chữa lành", "gội đầu dưỡng sinh chữa lành", đến "chỗ làm chữa lành" thay vì lương cao.
Xu hướng này thậm chí trở thành một phần lối sống của nhiều người trẻ, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe tinh thần trong bối cảnh áp lực cuộc sống hiện đại.
Trong nhiều từ điển, từ này mang nghĩa chính xác là quá trình điều trị để hồi phục sức khỏe, chủ yếu liên quan đến bệnh tật thể chất. Trong các tài liệu hay trong sử dụng hằng ngày, "chữa lành" đã được dùng với nghĩa là có thể chữa khỏi bệnh: "bệnh có thể chữa lành", "vết thương chữa lành"...
"Chữa lành" phần nhiều được dùng với khái niệm tâm lý học lành mạnh: quá trình phục hồi sau tổn thương thể chất, tinh thần, cảm xúc, giúp con người tìm lại sự cân bằng, an yên. Nó có thể bao gồm thiền chánh niệm, đi du lịch, viết nhật ký cảm xúc, trò chuyện với bạn bè, tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc đơn giản là nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Thời gian qua, "chữa lành" chuyển từ nghĩa y học cụ thể sang nghĩa tâm lý trừu tượng, mở rộng phạm vi biểu đạt. Ban đầu là thuật ngữ chuyên ngành sau đó lan tỏa qua mạng xã hội trở thành một từ nhiều người sử dụng (hot trend).
Đã có hiện tượng lạm dụng và thoái hóa nghĩa khi từ mang ý sâu sắc (hành trình nội tâm kiên trì) bị giản lược thành "trend" bề nổi: "nhậu chữa lành", "karaoke chữa lành", "chữa lành bằng shopping"... Tức là bất kể điều gì cũng có thể được gắn mác "chữa lành", trong khi không hề "chữa" mà cũng chẳng có "lành"!
Sau đại dịch COVID-19, áp lực công việc, chi phí sinh hoạt tăng cao, mạng xã hội phóng đại cảm xúc tiêu cực, một số rủi ro trong cuộc sống... khiến nhiều người cảm thấy kiệt sức, cô đơn, lo âu. Giới trẻ công khai thừa nhận "mệt mỏi tinh thần" và tìm cách tự chăm sóc bản thân - điều mà thế hệ trước thường giấu kín hoặc coi là yếu đuối.
Đây là mặt tích cực: xã hội Việt Nam đang dần cởi mở hơn với sức khỏe tâm thần, không còn coi trầm cảm hay lo âu là "bệnh điên" hay "yếu đuối". Nhiều người thực sự được lợi từ các hoạt động giản dị như nghe podcast, sống chậm, gần gũi thiên nhiên hoặc ưu tiên môi trường làm việc lành mạnh.
Tuy nhiên, việc lạm dụng và thương mại hóa từ "chữa lành" đang khiến khái niệm này bị méo mó. Nhiều người dùng từ này để "chữa" mọi thứ: buồn một chút là "sang chấn", mệt mỏi là "cần chữa lành ngay", thậm chí thất nghiệp vẫn "chốt kèo" đi du lịch đắt đỏ thay vì đối diện thực tế.
Một số chuyên gia tâm lý cảnh báo: lạm dụng có thể dẫn đến "tích cực độc hại" (toxic positivity), đơn giản hóa vấn đề tâm lý nghiêm trọng hoặc tạo ảo tưởng rằng mọi tổn thương đều chữa nhanh bằng một chuyến đi hay khóa học.
Trào lưu này bị lợi dụng kinh doanh: các khóa học, workshop "chữa lành" giá vài chục triệu, "thầy chữa lành" tự phong, dịch vụ du lịch tâm linh... biến nỗi đau thành cơ hội kiếm tiền. Một bộ phận giới trẻ lạm dụng "chữa lành" để trốn tránh trách nhiệm, lười lao động, ngại đối diện khó khăn - điều này không giúp phục hồi mà có thể đẩy vào khủng hoảng sâu hơn.
Có thể nói, "chữa lành" là nhu cầu chính đáng và cần thiết trong xã hội hiện đại, nơi sức khỏe tinh thần bị bỏ qua quá lâu. Nó khuyến khích tự nhận thức, chăm sóc bản thân và giảm kỳ thị tâm lý.
Nhưng khi trở thành trào lưu đại chúng, nó dễ bị biến chất: từ hành trình nội tâm sâu sắc thành "mốt" bề nổi, từ tự chữa lành thành phụ thuộc dịch vụ thương mại.
Giữa tháng 6, Hoàng Văn Hùng, 28 tuổi, ở xã Văn Giang, tỉnh Hưng Yên đẩy máy cắt cỏ trên một tuyến đường liên xã dưới trời nắng nóng 40 độ. Đoạn vỉa hè rộng gần 2 m, dài gần 500 m nhiều năm nay bị cỏ dại mọc cao che khuất, buộc người đi bộ di chuyển dưới lòng đường. Sau hai ngày "vác tù và hàng tổng" của Hùng, lối đi thông thoáng trở lại.
Làm nghề giao hàng phụ vợ bán online từ đầu tháng 2/2026, Hùng nhận thấy nhiều đoạn vỉa hè bị cỏ dại bủa vây, che khuất biển báo. Từng đi ba lần mới tìm thấy một con ngõ do biển chỉ dẫn bị lấp, anh lấy chiếc kéo nhỏ cắt tỉa sơ qua cành lá. Nhìn góc đường quang đãng sau 15 phút, Hùng quyết định duy trì công việc dọn dẹp này đều đặn.
Tranh thủ khung giờ 5-7h sáng và nghỉ trưa, Hùng mang liềm, xẻng đi dọn rãnh thoát nước, nghĩa trang liệt sĩ và các đoạn vỉa hè rậm rạp. Để tránh mảnh sành, kim tiêm hay rắn rết, anh mang ủng, mặc đồ bảo hộ dày và mua thêm máy cắt cỏ. Cỏ sau khi cắt được gom gọn, dùng xe cá nhân chở đến điểm tập kết rác của xã.
Quá trình làm việc được Hùng chia sẻ lên mạng xã hội. Anh cho biết nhiều người đi đường nán lại hỏi thăm, tặng nước uống, giúp anh có thêm động lực.
Vũ Duy Nhất, 25 tuổi, nhân viên giao hàng ở cũng tình nguyện dọn dẹp quanh nơi ở và các xã ngoại thành Hà Nội từ cuối tháng 12/2025. Tùy địa hình, mỗi điểm mất từ 3 đến 5 tiếng. Đồ nghề ban đầu gồm cuốc, xẻng, sau có thêm máy cắt cỏ do anh tự mua. Anh chạy xe giao hàng buổi sáng, dành khung giờ chiều muộn và tối cho việc công ích.
Kỷ niệm của Nhất gắn với đoạn đường dẫn vào một trường học. Video ghi lại buổi dọn dẹp đạt gần 19 triệu lượt xem. Hôm sau quay lại làm việc, anh được nhiều học sinh đi ngang qua chào hỏi, tặng nước uống. Động lực duy trì công việc của Nhất đến từ sự ủng hộ của người xem trong, ngoài nước cùng các hội nhóm chung ý tưởng. "Thấy nhiều người làm cùng chủ đề, tôi biết mình đã lan tỏa thông điệp thành công", Nhất nói. Tương lai, anh dự kiến thực hiện các dự án lớn hơn như vá đường, hỗ trợ cộng đồng.
Phong trào người trẻ tình nguyện dọn rác, làm sạch môi trường phổ biến tại các nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, từ năm 2022, các chiến dịch dọn rác dưới kênh rạch của các nhóm như Sài Gòn Xanh hay Hà Nội Xanh được nhiều người biết đến và hưởng ứng.
Cùng năm, các hoạt động làm sạch cảnh quan trên cạn, cắt cỏ vỉa hè được lan rộng, điển hình là câu chuyện của hai anh em Mạnh Hảo, Mạnh Tâm ở An Lão, Hải Phòng dọn dẹp miễn phí hàng trăm mảnh vườn, vỉa hè công cộng tại địa phương. Một số tài khoản sau đó cũng chia sẻ việc dọn vệ sinh nghĩa trang, đường phố nhưng mang tính nhỏ lẻ.
Thống kê của VnExpress hiện có khoảng 30 kênh mạng xã hội của người trẻ đồng loạt xuất hiện, ghi lại quá trình dọn dẹp tự nguyện tại nhiều tỉnh, thành phố. Mỗi video đăng tải thu hút từ vài trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem.
Thạc sĩ Lê Anh Tú, giảng viên Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), đánh giá việc tận dụng nền tảng video ngắn với định dạng "Trước và Sau" tạo hiệu ứng thị giác mạnh.
"Hoạt động này thể hiện tính chủ động khi người trẻ tự kết nối, góp tiền mua nông cụ, xắn tay làm việc để nâng cao ý thức công dân", ông Tú nói. Ông lưu ý các cá nhân, nhóm tình nguyện cần phối hợp với người dân và chính quyền địa phương để quản lý khu vực đã làm sạch.
Từ các video của Hoàng Văn Hùng, việc dọn cỏ dần lan tỏa thành phong trào. Nhóm công ích tại Văn Giang hiện có hơn 10 người trẻ địa phương. Họ tự trang bị đồ bảo hộ, dao, liềm, linh hoạt hẹn làm chung hoặc chủ động phát quang quanh khu vực sinh sống.
Đàm Quang Linh, 26 tuổi, chủ quán cà phê tại thôn Hòa Bình Hạ xin gia nhập nhóm và cho biết đã tham gia 7 buổi. "Tôi muốn góp sức trẻ làm sạch nơi ở, không ỷ lại cơ quan chức năng", Linh nói.
Anh Quốc Chung ở xã Nguyễn Trãi, tỉnh Hưng Yên bất ngờ khi thấy một số đoạn vỉa hè um tùm cỏ dại nay được dọn sạch, biển báo giao thông quang đãng. Anh tình cờ xem video trên mạng mới biết Hùng tự dọn dẹp. "Hành động của các bạn mang giá trị cộng đồng rất lớn", anh Chung nói và cho biết sẽ tặng nhóm nước uống cùng một số thiết bị bảo hộ cơ bản khi gặp mặt.
Hoàng Văn Hùng, anh mong muốn lập nhóm dọn dẹp có tổ chức tại Hưng Yên. Các thành viên khảo sát, chia sẻ địa điểm cần làm sạch lên nhóm chung phân chia nhiệm vụ.
"Tôi muốn phát triển thành nhóm lớn, quy tụ nhiều người để xử lý diện tích rộng, khối lượng công việc cao thay vì nhỏ lẻ như hiện tại", Hùng nói.
