Ngày 26-5, dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và UBND TP.HCM, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), Sở Công Thương TP.HCM và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) tổ chức họp báo công bố chương trình Ngày tài chính số 2026 với chủ đề “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số”.
Đây là bước chuyển đổi quan trọng từ chương trình “Ngày không tiền mặt 16-6”, sáng kiến được khởi xướng từ năm 2019 nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam.
Sau 7 năm triển khai, chương trình “Ngày không tiền mặt” đã góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, thúc đẩy thanh toán số trong đời sống hằng ngày và đóng góp tích cực vào kết quả thực hiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 – 2025 theo Quyết định 1813 của Chính phủ.
Bước sang giai đoạn mới, thanh toán không dùng tiền mặt không còn chỉ là một phương thức giao dịch tiện lợi, mà đang trở thành nền tảng quan trọng để phát triển tài chính số, kinh tế số và xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện cho người dân và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, triển khai nhiều chính sách mới liên quan đến quản lý tài khoản thanh toán, hóa đơn điện tử, quản lý thuế với hộ kinh doanh và thúc đẩy kinh tế tư nhân, nhu cầu tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại ngày càng cấp thiết.
Thanh toán số được xem là “cửa ngõ” để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận sâu hơn với hệ sinh thái tài chính hiện đại như tín dụng, tiết kiệm, quản lý dòng tiền, thương mại điện tử và các dịch vụ tài chính số khác.
Đặc biệt, việc mở rộng thanh toán số và chuẩn hóa dữ liệu giao dịch đang tạo điều kiện để hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ từng bước minh bạch hoạt động tài chính, nâng cao năng lực quản trị và tiếp cận tín dụng chính thức.
Chương trình Ngày tài chính số 2026 sẽ diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9-2026 với nhiều hoạt động nổi bật.
Mở đầu là chiến dịch “Chuyển mã QR – Nhận đa lợi ích”, triển khai tại các khu vực giao thương sôi động như chợ Bến Thành, phố ẩm thực Phan Xích Long… nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh chuẩn hóa thanh toán số, kết nối các giải pháp thanh toán thông minh và thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới.
Tiếp nối là hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số”, diễn ra sáng 6-6 tại khách sạn Rex (phường Sài Gòn, TP.HCM), với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và tổ chức tài chính.
Điểm nhấn của chương trình là “Lễ hội Tài chính số”, diễn ra từ ngày 6 đến 7-6, d từ 7h30 đến 21h30 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn, TP.HCM), dự kiến thu hút khoảng 100.000 – 120.000 lượt người tham dự.
Song song đó, chương trình tiếp tục phối hợp cùng Sở Công thương TP.HCM triển khai “Tháng khuyến mãi – Shopping Season”, góp phần kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy thanh toán số và lan tỏa thói quen giao dịch hiện đại trong cộng đồng.
Ban tổ chức kỳ vọng chuỗi hoạt động này không chỉ thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện tại Việt Nam, tạo điều kiện để người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ tài chính hiện đại, minh bạch và an toàn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế số, kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng cuộc sống trong kỷ nguyên số.
Điều này đồng nghĩa những giao dịch trên mức 500 triệu đồng có thể mất vài giờ hoặc phải chờ ngày làm việc kế tiếp để xử lý.
Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) mới đây thông báo dừng tính năng "tự động chia nhỏ lệnh" trên nền tảng ngân hàng số, nhằm tuân thủ quy định mới tại Thông tư 40/2024 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Theo thông báo, kể từ ngày 21-4, các giao dịch chuyển khoản liên ngân hàng có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên sẽ không còn được hệ thống tự động chia nhỏ để thực hiện qua kênh chuyển tiền nhanh Napas 24/7.
Thay vào đó, những giao dịch giá trị lớn sẽ được xử lý theo luồng chuyển khoản thường phù hợp với quy định hiện hành.
Trước đây, hệ thống chuyển tiền nhanh Napas 24/7 áp dụng hạn mức tối đa dưới 500 triệu đồng cho mỗi giao dịch. Tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu chuyển tiền giá trị lớn của khách hàng, nhiều ngân hàng đã triển khai giải pháp kỹ thuật cho phép tự động tách một giao dịch trên 500 triệu đồng thành nhiều lệnh nhỏ hơn, mỗi lệnh dưới ngưỡng quy định.
Nhờ cơ chế này, tiền vẫn có thể được chuyển gần như ngay lập tức kể cả ngoài giờ hành chính. Sau thời điểm 21-4, cơ chế này sẽ bị dừng hoàn toàn.
Nếu cần chuyển nhanh, khách hàng sẽ phải thực hiện nhiều giao dịch riêng, mỗi giao dịch có giá trị dưới 500 triệu đồng.
Không chỉ Eximbank, TPBank, VPBank cũng phát đi thông báo tương tự. Đồng thời khuyến cáo khách hàng nếu vẫn muốn chuyển nhanh các khoản tiền lớn sẽ phải chủ động chia thành nhiều giao dịch riêng biệt, mỗi giao dịch dưới 500 triệu đồng để tiếp tục sử dụng kênh 24/7.
Theo các chuyên gia, việc "làm chậm" các giao dịch giá trị lớn ngoài mục tiêu kiểm soát dòng tiền, tăng minh bạch còn nhằm hạn chế rủi ro, ngăn các vụ trộm tiền trong tài khoản lớn như đã từng xảy ra thời gian qua.
Trước đó từ ngày 1-7-2024, theo Quyết định 2345 của Ngân hàng Nhà nước, các giao dịch chuyển tiền trực tuyến trên 10 triệu đồng/lần hoặc tổng hơn 20 triệu đồng/ngày, nạp ví điện tử trên 10 triệu đồng/ngày buộc phải xác thực sinh trắc học bằng khuôn mặt qua ứng dụng ngân hàng.
Mục đích của quy định này là nhằm tăng cường bảo mật, phòng chống gian lận và xác thực chính chủ.
Ngoài ra, hệ thống Thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã được triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 tổ chức trung gian thanh toán.
Không chỉ dừng ở vai trò tập trung dữ liệu, hệ thống còn hỗ trợ cảnh báo trực tiếp tới khách hàng khi phát sinh giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Tính đến cuối tháng 3, đã có 3,5 triệu lượt cảnh báo được gửi đi, trong đó hơn 1,1 triệu lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận được cảnh báo.
Tổng giá trị các giao dịch được ngăn chặn hoặc gián đoạn nhờ cơ chế này lên tới hơn 3.990 tỉ đồng, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu thiệt hại từ gian lận trực tuyến.
Từ khi xung đột Trung Đông nổ ra, giá khí đốt hợp đồng tương lai chuẩn Henry Hub tại Louisiana đã giảm 12%, xuống mức thấp nhất 17 tháng là 2,52 USD mỗi mmBTU (triệu đơn vị nhiệt Anh).
Tại mỏ đá phiến hàng đầu thuộc lưu vực Permian, giá giao ngay ở Waha Hub (Tây Texas) có nhiều ngày thậm chí xuống dưới 0, do hệ thống đường ống quá tải, không còn khả năng vận chuyển thêm. Nói cách khác, một số nhà sản xuất phải trả tiền để người khác lấy khí đi, giống như xử lý chất thải.
Giá khí đốt tại Mỹ lao dốc do hệ thống đường ống đã đầy và các nhà máy xuất khẩu khí hóa lỏng (LNG) đã hoạt động hết công suất từ trước khi xung đột Trung Đông bắt đầu cuối tháng 2. Vì vậy, dù giá khí đốt toàn cầu có tăng vọt, Mỹ cũng không thể chuyển đổi thêm khí đốt thành LNG để xuất khẩu.
Gần đây, công ty năng lượng EQT quyết định giảm sản lượng để chờ giá nhích lên vào cuối năm. "Việc này giống như lưu trữ giữ khí đốt trong lòng đất, vào những giai đoạn nhu cầu thấp", Giám đốc tài chính EQT Jeremy Knop, mô tả.
Mỹ là nhà sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu khí đốt lớn nhất thế giới. Năm 2025, sản lượng khí đốt nước này đạt kỷ lục 107,7 tỷ feet khối (tương đương hơn 3 tỷ m3) mỗi ngày. Bộ Năng lượng dự kiến sản lượng tiếp tục mở rộng, nhằm đáp ứng nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu và cung cấp cho các nhà máy xuất khẩu LNG mới.
Sản lượng cũng tăng khi các giếng dầu khai thác nhiều khí hơn theo thời gian. Tuy nhiên, ngành khí đốt cần thêm nhiều tháng để mở rộng năng lực vận chuyển của hệ thống đường ống. "Có thể phải chờ đến cuối năm nay hoặc đầu 2027 để giảm tải đáng kể, khi các dự án đường ống dẫn khí lớn hơn dự kiến đưa vào hoạt động", các nhà phân tích tại Bank of America, nhận định.
Trong khi Mỹ dư thừa, thiếu hụt khiến thị trường châu Âu và châu Á chứng kiến giá khí đốt tăng lần lượt 84% và 105%, lên khoảng 21-22 USD/mmBTU, từ khi diễn ra xung đột Trung Đông làm eo biển Hormuz tắc nghẽn.
Để bù đắp cho các lô hàng khí đốt bị Qatar không giao được, các công ty năng lượng toàn cầu đã mua thêm LNG từ các nhà sản xuất Mỹ như Venture Global - công ty LNG lớn thứ hai nước này sau Cheniere Energy.
Ông Bob Yawger, Giám đốc hợp đồng năng lượng tương lai tại Mizuho, cho biết Venture Global có sẵn các lô LNG giao ngay và chào bán cho bên trả giá cao nhất. "Đột nhiên, mọi người đều cần LNG khi Qatar Energy không còn tham gia thị trường được nữa", ông nói.
Mỹ đang xây thêm nhà máy để mở rộng công suất LNG lên gấp đôi trong 5 năm tới, từ 18 tỷ feet khối mỗi ngày năm 2025 lên khoảng 35 tỷ feet khối mỗi ngày vào 2030, tương tương từ 500 triệu lên 1 tỷ mét khối mỗi ngày.
Theo Đài CBS News, người dân Mỹ có thể tải ứng dụng Trump Accounts (Tài khoản Trump) từ ngày 28-5, trong khuôn khổ chương trình liên bang mới, giúp trẻ em tích lũy tài chính trước khi bước vào tuổi trưởng thành.
Ứng dụng cho phép cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý các tài khoản đầu tư ưu đãi thuế thay cho con em mình.
Bắt đầu từ ngày 4-7, Chính phủ Mỹ sẽ đóng góp 1.000 USD cho mỗi trẻ đủ điều kiện, số tiền này được đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Từ thời điểm đó, chủ tài khoản cũng có thể tự đóng góp thêm. Chính phủ sẽ kích hoạt các tài khoản trong vài tuần tới, song phụ huynh chỉ có thể nạp tiền sau khi chương trình chính thức vận hành.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết: "Ứng dụng Tài khoản Trump mang đến một phương thức đơn giản và an toàn để các gia đình tiếp cận chương trình, vốn được thiết kế nhằm xây dựng nền tảng tài chính dài hạn ngay từ những ngày đầu".
"Chương trình sẽ đưa Giấc mơ Mỹ vào chính đôi tay của các bậc phụ huynh và con em họ", ông chia sẻ thêm.
Về điều kiện tham gia, trẻ em sinh từ ngày 1-1-2025 đến 31-12-2028 sẽ nhận được khoản vốn ban đầu 1.000 USD từ chính phủ.
Trẻ sinh trước ngày 1-1-2025 nhưng chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể mở tài khoản, song sẽ không nhận được khoản vốn này.
Người tham gia phải là công dân Mỹ và có số an sinh xã hội hợp lệ. Theo báo Washington Post, gần 6 triệu trẻ em đã được đăng ký tham gia chương trình.
Ngoài phần vốn ban đầu từ chính phủ, bất kỳ người trưởng thành nào cũng có thể đóng góp vào tài khoản với mức tối đa 5.000 USD mỗi năm.
Doanh nghiệp được phép đóng góp tối đa 2.500 USD mỗi năm cho tài khoản của con em nhân viên, nằm trong tổng hạn mức 5.000 USD nói trên.
Riêng các khoản đóng góp từ chính quyền bang, địa phương và tổ chức phi lợi nhuận sẽ không bị tính vào hạn mức hằng năm này.
Về quyền sở hữu và sử dụng, trẻ em là chủ tài khoản trong khi phụ huynh giữ vai trò giám hộ cho đến khi trẻ đủ 18 tuổi.
Các khoản rút tiền sẽ phải chịu thuế cho đến khi người thụ hưởng đến tuổi nghỉ hưu, trừ trường hợp sử dụng cho mục đích giáo dục, mua nhà lần đầu, chi phí sinh con, nhận con nuôi hoặc chi phí y tế.
