El Nino là pha ấm của El Nino – Dao động Nam (ENSO), chu kỳ khí hậu tự nhiên được thúc đẩy bởi sự biến động nhiệt độ đại dương và áp suất khí quyển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới. ENSO gây ra tác động dây chuyền lan khắp toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi thứ như lượng mưa, hạn hán, bão, sóng nhiệt. ENSO thường tạo ra El Nino ấm rồi đến pha lạnh La Nina cứ sau 2-7 năm.
El Nino được xác nhận xảy ra khi nhiệt độ bề mặt đại dương trung bình tăng ít nhất 0,5 độ C trong năm tháng liên tiếp trở lên so với mức trung bình dài hạn. Tháng trước, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thông báo có 62% khả năng El Nino xuất hiện từ tháng 6 đến tháng 8.
Theo chuyên trang thời tiết AccuWeather, nếu xuất hiện như dự đoán, El Nino có thể mạnh lên thành “siêu El Nino” với nhiệt độ mặt biển cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 2 độ C. Cơ quan Khí tượng Trung Quốc cuối tuần trước cũng cho biết, El Nino ở mức trung bình đến mạnh được dự báo xuất hiện tháng tới và tiếp tục phát triển trong thời gian còn lại của năm. Một số mô hình máy tính, bao gồm cả mô hình tổng hợp được đánh giá cao của châu Âu, cũng dự báo khá mạnh mẽ về khả năng hiện tượng này hình thành, thậm chí có thể phát triển thành siêu El Nino cuối mùa thu.
“El Nino mạnh có thể gây lũ lụt nghiêm trọng, buộc các nhà máy thủy điện giảm sản lượng hoặc ngừng hoạt động, đồng thời gây hư hại đường dây điện và trạm biến áp do sạt lở đất và mực nước dâng cao. Ngược lại, trong trường hợp hạn hán, việc sản xuất điện cũng chịu ảnh hưởng do nguồn cung cấp nước giảm mạnh”, Wang Yaqi, kỹ sư cấp cao tại Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc, cho biết.
Cảnh báo này được đưa ra sau khi giá dầu toàn cầu tăng mạnh do xung đột Trung Đông dẫn đến eo biển Hormuz gần như đóng cửa. Đây vốn là tuyến đường vận chuyển dầu khí lớn, đóng vai trò trọng yếu với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ông Wang nhận định, El Nino có thể ảnh hưởng nặng nề đến những cộng đồng phụ thuộc thủy điện như Nam Á, Đông Nam Á và một số vùng thuộc châu Phi, buộc họ phải đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch hơn để sản xuất năng lượng, khiến nhu cầu dầu khí tăng mạnh và có thể đẩy giá lên cao hơn nữa.
Thêm vào đó, 2026 được dự báo là một trong những năm nóng nhất lịch sử nếu siêu El Nino xảy ra. Nhiều người cho rằng nhiệt độ tăng cao sẽ thúc đẩy sản xuất quang điện, nhưng thực tế, sức nóng dữ dội có thể làm giảm hiệu suất pin mặt trời, đồng thời làm tăng áp lực lên lưới điện.
“Nhiều người lầm tưởng càng nắng nóng thì năng lượng tạo ra càng lớn. Tuy nhiên, pin mặt trời là chất bán dẫn, và giống như mọi thiết bị điện tử, hiệu suất của chúng giảm khi nhiệt độ tăng”, Ioanna Vergini, nhà sáng lập wfy24.com, nền tảng phân tích dữ liệu thời tiết và xu hướng dao động khí hậu, giải thích với Euronews Earth.
Với mỗi độ tăng thêm trên 25 độ C, hiệu suất pin mặt trời giảm khoảng 0,4-0,5%. Trong những đợt nắng nóng cực độ bao trùm Tây Ban Nha và Hy Lạp hè năm ngoái, nhiều trang trại điện mặt trời địa phương sụt giảm sản lượng đáng kể đúng lúc nhu cầu sử dụng điều hòa không khí đạt đỉnh điểm. “Chúng tôi đã theo dõi các trường hợp nhiệt độ bề mặt trên tấm pin đạt đến 65 độ C, dẫn đến công suất lý thuyết giảm gần 20%”, Vergini nói thêm.
Tương tự với trường hợp thủy điện, sản lượng quang điện giảm có thể dẫn đến tăng cường đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch để phục vụ nhu cầu năng lượng. Điều đó sẽ làm tăng phát thải carbon và chi phí năng lượng nhập khẩu, tạo ra một vòng luẩn quẩn tiêu cực, làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu và gây áp lực lên nền kinh tế.
Siêu El Nino gần đây nhất xảy ra vào năm 2015 và năm sau đó đã phá vỡ kỷ lục nhiệt độ trung bình toàn cầu. Một đợt El Nino khác hình thành năm 2023 và năm 2024 cũng đạt kỷ lục nhiệt độ trung bình toàn cầu, trở thành năm nóng nhất lịch sử.
Dù vậy, Chen Lijuan, trưởng bộ phận dự báo khí hậu của Trung tâm Khí hậu Quốc gia Trung Quốc, kêu gọi thận trọng trước những thông tin cho rằng El Nino năm nay sẽ là đợt mạnh nhất 140 năm hoặc gây ra tình trạng khẩn cấp về nắng nóng toàn cầu. Bà nói: “Xét đến độ trễ trong tác động của El Nino, việc khẳng định Trái Đất sẽ chạm ngưỡng nhiệt độ cực đoan mới ngay trong năm nay vẫn còn quá sớm. Dù vậy, những rủi ro liên quan chắc chắn đang gia tăng đáng kể”.
Ông Trần Lê Hồng - Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ - cho biết sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành công điện số 38 về đấu tranh, ngăn chặn, xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành các quyết định cụ thể hóa hành động.
Đồng thời thiết lập cơ chế đôn đốc và báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên toàn quốc.
Theo ông, tính đến ngày 27-5, sau 3 tuần ra quân đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó có 1.146 vụ việc bị xử phạt vi phạm hành chính, khởi tố hình sự 28 vụ. Tổng số tiền xử phạt các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khoảng 12,6 tỉ đồng. Trị giá hàng hóa vi phạm ước tính gần 36 tỉ đồng.
Có khoảng 30 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được đánh giá là vi phạm nghiêm trọng, phức tạp, điển hình.
"Sau 3 tuần ra quân, số vụ việc bị xử lý vi phạm hành chính đã gấp 3 lần so với trung bình tháng của năm 2025. Số vụ việc bị khởi tố hình sự liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bằng khoảng 60% tổng số vụ án bị khởi tố của năm 2025.
Số vụ việc được lực lượng quản lý thị trường cả nước xử lý tăng khoảng 210% so với tháng 5 của năm 2025 và đã vượt khoảng 158% so với chỉ tiêu đặt ra cho cả năm 2026", ông Hồng cho biết.
Hiện nhiều địa phương đã thành lập tổ công tác liên ngành, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan và các cơ quan liên quan trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo ông, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng cơ sở dữ liệu về tình hình phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi cả nước.
Dự kiến cơ sở dữ liệu về thực thi quyền sở hữu trí tuệ sẽ từng bước tích hợp thông tin về tình hình xử lý vi phạm hành chính, hình sự, các vụ việc điển hình, nghiêm trọng, phức tạp; thông tin về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ; thông tin xác định yếu tố xâm phạm; kết quả xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên cả nước…
"AI không chỉ là một công nghệ nữa mà trở thành năng lực sản xuất trong xã hội ngày nay. Nếu không có AI, năng lực cạnh tranh, khả năng sinh lời và tạo ra hiệu quả cho doanh nghiệp sẽ bị hạn chế rất nhiều", ông Lê Bá Tân, CEO Viettel IDC, phát biểu khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh về Trung tâm Dữ liệu và Hạ tầng đám mây (DCCI Summit) 2026 diễn ra mới đây tại Hà Nội.
Với cuộc đua ứng dụng AI trong mọi ngành nghề, từ y tế, năng lượng tái tạo, dự báo thời tiết, bán dẫn đến logistics, ngành trung tâm dữ liệu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chưa từng có.
Báo cáo của công ty nghiên cứu thị trường Gartner dự báo tới năm 2026, tổng tiêu dùng của thế giới vào các ứng dụng và hạ tầng AI ước đạt 2.500 tỉ USD, tăng 44% so với năm 2025, trong đó 55% là đầu tư cho hạ tầng.
Tuy nhiên, "nút thắt" nằm ở chỗ hạ tầng cho AI hoàn toàn khác biệt so với trung tâm dữ liệu truyền thống khi sử dụng các máy chủ GPU có mật độ công suất siêu cao, cùng với đó là tải điện biến động, kiến trúc đa dạng, áp lực phải triển khai nhanh chóng.
Điều này đòi hỏi những thay đổi căn bản trong thiết kế, xây dựng và vận hành, dẫn đến làn sóng chuyển dịch từ những trung tâm dữ liệu truyền thống thành các "nhà máy AI".
"Một trung tâm dữ liệu truyền thống có hàng dãy tủ rack nhưng chỉ đạt công suất vài MW hay tới vài chục MW. Trong khi đó, một nhà máy AI cùng công suất có thể chỉ cần vài tủ hay dãy tủ rack, với mật độ công suất gấp 5, 10, 20 lần trung tâm dữ liệu cũ, thậm chí cao hơn nữa", ông Nguyễn Tuấn Anh - Quản lý Giải pháp, khối Quản lý Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam - phát biểu tại sự kiện.
Nhu cầu AI bùng nổ là nguyên nhân khiến các trung tâm dữ liệu phải gấp rút thay đổi. Tuy nhiên, chính AI lại là công cụ đắc lực để tối ưu hiệu suất, tiết kiệm năng lượng cho các trung tâm dữ liệu, đáp ứng những yêu cầu vận hành ngày càng phức tạp.
Đại diện Schneider Electric cho biết để tối ưu hiệu suất năng lượng bên trong các trung tâm dữ liệu, cần xử lý ở cả phía cung và cầu. Phía cầu là những thiết bị IT cần được khai thác tối đa năng lực tính toán trên mỗi kW tiêu thụ; cung là hệ thống điện và làm mát cần được giảm tổn hao xuống mức thấp nhất. Đứng giữa hai phía là phần mềm quản lý hạ tầng trung tâm dữ liệu (DCIM), nơi AI phát huy vai trò.
"DCIM giúp quản lý công suất, quản lý dung lượng, quản lý vận hành, liên kết hài hòa hoạt động giữa hệ thống IT và hệ thống cơ điện", ông Tuấn Anh cho biết.
Tại trung tâm dữ liệu (DC), hệ thống quản trị ảo hóa IT giúp tối ưu thiết bị thông qua kỹ thuật ảo hóa. Thay vì để nhiều máy chủ chạy lãng phí ở mức 5 - 10% công suất, hệ quản trị IT sẽ "gom" các tác vụ này vào một vài máy chủ để đẩy công suất lên 60 - 80%, rồi tắt những máy không cần thiết. Khi đó, hệ thống DCIM tích hợp AI sẽ tự động phối hợp với hệ quản trị IT để điều chỉnh việc điều phối năng lượng làm mát cho khu vực đang hoạt động.
Với hệ thống điện, thay vì bảo trì theo lịch cố định, AI giám sát "sức khỏe" thiết bị 24/7 để đưa ra dự báo thực tế. Ví dụ, bộ lưu điện (UPS) có các bộ phận như quạt hay tụ điện phải thay thế định kỳ trong khoảng 5 - 6 năm, nhưng nếu được quản trị với sự hỗ trợ của AI, thời gian sử dụng có thể kéo dài lên tới 7 - 9 năm, giúp giảm chi phí thay mới và hạn chế rác thải công nghệ.
Ở hệ thống làm mát - khu vực tiêu tốn tới 30 - 40% tổng năng lượng của một DC, giải pháp "Cooling Optimize" sử dụng thuật toán AI để phân tích nhiệt độ theo thời gian thực, từ đó tự động điều chỉnh công suất làm mát vừa đủ theo nhu cầu thực tế, tránh lãng phí.
Đồng quan điểm, ông Luke Timmins, Giám đốc giải pháp trung tâm dữ liệu khu vực Đông Nam Á của Johnson Controls, nhận định Đông Nam Á đang nổi lên như một điểm đến mới của các trung tâm dữ liệu AI, song đi kèm là áp lực kỹ thuật ngày càng lớn.
Dẫn số liệu từ Uptime Institute, ông cho biết các sự cố liên quan đến hệ thống làm mát gây gián đoạn hoạt động nhiều gấp 20 lần so với sự cố an ninh mạng, trong khi rủi ro cháy nổ cũng cao gấp 3 lần. Theo ông, điều này khiến hệ thống làm mát không còn chỉ là hạ tầng phụ trợ mà đã trở thành yếu tố chiến lược trong thiết kế trung tâm dữ liệu AI.
Thực tế, nhiều dự án trong khu vực đang phải điều chỉnh từ giai đoạn đầu để chuyển từ mô hình trung tâm dữ liệu phục vụ điện toán đám mây sang hạ tầng dành cho AI, vốn đòi hỏi cao hơn về mật độ máy chủ, công suất điện và khả năng tản nhiệt.
Về định hướng xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Việt Nam, ông Tuấn Anh nhấn mạnh các chủ đầu tư cần có cách tiếp cận đặc biệt để giải quyết sự lẫn lộn giữa tải công suất thấp truyền thống và tải công suất cực cao của AI. Trong đó ưu tiên thiết kế hạ tầng dựa trên nhu cầu thực tế của từng ứng dụng AI thay vì áp dụng một công thức chung máy móc. Tiếp đến là tận dụng tối đa sức mạnh của trí tuệ nhân tạo trong việc quản lý và áp dụng các khuyến cáo công nghệ mới nhất để đảm bảo tính bền vững.
Camera này vốn không được thiết kế để tạo ra một thước phim đẹp mắt. Nó thường hướng về phía sau, giúp các chuyên gia xác định những tảng đá và đặc điểm địa hình thú vị khi Curiosity đi qua. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đã ghép nối hàng nghìn hình bức ảnh thường nhật, tạo ra thước phim liên tục về sự chuyển động và thay đổi môi trường.
NASA cho biết: "Nhóm phụ trách Curiosity đang dùng video timelapse này để quan sát những hạt cát dịch chuyển trên thân robot. Việc phân biệt giữa cát bị xáo trộn do mỗi lần di chuyển và do gió thổi có thể cung cấp thông tin mới về sự thay đổi theo mùa trong khí quyển".
Theo Space, video mới cũng cho thấy những khó khăn trong quá trình thám hiểm Sao Hỏa. 6 bánh xe của Curiosity, mỗi bánh có đường kính khoảng 50 cm, vốn được thiết kế để chống chọi với địa hình gồ ghề và sắc nhọn. Tuy nhiên, bề mặt Sao Hỏa tỏ ra khắc nghiệt hơn dự kiến. Không lâu sau khi robot hạ cánh xuống hố trũng Gale năm 2012, các kỹ sư bắt đầu thấy bánh xe nhôm mỏng bị hư hại, xuất hiện các vết thủng và rách do đá sắc cạnh gây ra.
Hình ảnh do NASA công bố qua thời gian cho thấy mức độ hư hại ngày càng lớn. Dù vậy, Curiosity vẫn hoàn toàn di chuyển được, minh chứng cho thiết kế bền bỉ của robot và chiến lược điều khiển hợp lý của nhóm kỹ sư. Kinh nghiệm thu được cũng giúp cải tiến thiết kế của các robot thám hiểm Sao Hỏa sau này, bao gồm robot Perseverance với bánh xe được gia cố để chống chọi tốt hơn với địa hình phức tạp.
Tuần này, NASA cũng thông báo đã xử lý xong sự cố mũi khoan của Curiosity bị kẹt trong đá lần đầu tiên sau hơn 13 năm hoạt động. Trước đó, ngày 25/4, Curiosity khoan lấy mẫu tảng đá mang tên Atacama, ước tính có đường kính đáy khoảng 46 cm, dày 15 cm và nặng 13 kg. Khi robot thu cánh tay lại, toàn bộ tảng đá bị nhấc theo khỏi mặt đất, treo lơ lửng trên mũi khoan. Sau vài lần thử thất bại, các chuyên gia tiến hành nghiêng mũi khoan nhiều hơn, kết hợp với xoay và rung khiến tảng đá rơi ra.
Curiosity lớn tương đương một chiếc ôtô, hạ cánh xuống hố trũng Gale tháng 8/2012 với nhiệm vụ xác định xem khu vực này có từng hỗ trợ sự sống của vi sinh vật hay không. Robot sau đó phát hiện, vào thời cổ đại, Gale chứa một hệ thống sông hồ có tiềm năng phù hợp cho sự sống.
Robot sau đó tiếp tục nghiên cứu các lớp đá trong quá trình di chuyển, tìm kiếm manh mối về sự chuyển đổi của Sao Hỏa thời xa xưa, từ một hành tinh tương đối ấm và ẩm thành nơi cằn cỗi lạnh giá như ngày nay. Science Alert cho biết, trong suốt thời gian hoạt động, robot đã vượt qua nhiều sự cố như cơ chế khoan va đập gặp hiện tượng đoản mạch, phanh bị cản trở do vướng mảnh vỡ, khoan bị kẹt, bánh xe thủng.
