Dù cách thức thực hiện khác nhau, các mô hình đều hướng đến mục tiêu xây dựng năng lực khám chữa bệnh ngay tại cơ sở, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao gần nơi sinh sống, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên và tạo nền tảng phát triển bền vững cho hệ thống y tế khu vực.
3 mô hình hỗ trợ trung tâm y tế khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu
Mô hình thứ nhất là luân phiên có thời hạn bác sĩ và nhân viên y tế từ các bệnh viện thành phố đến trực tiếp khám chữa bệnh tại địa phương.
Đây là giải pháp được áp dụng đối với những địa bàn còn khó khăn về nhân lực hoặc có tính chất đặc thù như Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo và Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm. Các y bác sĩ được cử đến công tác tại địa phương, trực tiếp khám chữa bệnh cho người dân, đồng thời đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ tại chỗ.
Mô hình thứ hai là phân công bệnh viện hỗ trợ toàn diện cho trung tâm y tế khu vực. Theo đó, một bệnh viện đa khoa có năng lực sẽ đồng hành và hỗ trợ toàn diện một trung tâm y tế khu vực phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương.
Trong đợt này, Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu được giao hỗ trợ Trung tâm Y tế khu vực Long Đất, còn Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa hỗ trợ Trung tâm Y tế khu vực Châu Đức.
Mô hình thứ ba là sáp nhập và chuyển đổi trung tâm y tế khu vực thành cơ sở của bệnh viện. Đây là mô hình hỗ trợ ở mức độ sâu nhất, nhằm tận dụng tối đa nguồn lực chuyên môn, nhân lực và năng lực quản trị của các bệnh viện lớn.
Theo định hướng này, Trung tâm Y tế khu vực Phú Mỹ trước mắt được Bệnh viện Nhân dân Gia Định hỗ trợ toàn diện, sớm chuyển đổi thành cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định khi đủ điều kiện.
Cùng ngày, Sở Y tế TPHCM cũng tổ chức lễ ký kết chương trình hỗ trợ toàn diện giữa Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch và Bệnh viện Phổi Phạm Hữu Chí (khu vực tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ).
Theo đó, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch sẽ đồng hành hỗ trợ Bệnh viện Phổi Phạm Hữu Chí trên các lĩnh vực chuyên môn, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, nghiên cứu khoa học và quản trị bệnh viện, góp phần nâng cao năng lực điều trị các bệnh lý hô hấp và bệnh lao cho người dân địa phương.
6 kiến nghị của Sở Y tế TPHCM đối với chính quyền địa phương
Bên cạnh các chương trình hỗ trợ chuyên môn, Sở Y tế TPHCM cho biết đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Cụm y tế chuyên sâu Bà Rịa – Vũng Tàu, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân và tạo động lực phát triển cho toàn khu vực.
Để thực hiện mục tiêu này, ngành y tế thành phố đề xuất 6 kiến nghị đối với chính quyền địa phương, nhằm tăng cường sự phối hợp, huy động nguồn lực và cùng xây dựng hệ thống y tế phát triển bền vững trong giai đoạn tới.
Thứ nhất, cụ thể hóa các nhiệm vụ chính trị của địa phương trong lĩnh vực y tế. Sở Y tế đang xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá năng lực y tế địa phương trên địa bàn theo hướng toàn diện. Từ đó, mỗi địa phương sẽ có cơ sở để tự đánh giá thực trạng, nhận diện những mặt hạn chế và xây dựng các giải pháp cải thiện phù hợp.
Thứ hai, quan tâm đầu tư cơ sở vật chất cho trạm y tế.
Thứ ba, đồng hành cùng ngành y tế trong triển khai khám sức khỏe toàn dân.
Thứ tư, hỗ trợ triển khai mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư.
Thứ năm, tạo môi trường làm việc, thu hút và giữ chân nhân lực y tế.
Thứ sáu, đồng hành xây dựng Cụm y tế chuyên sâu Bà Rịa – Vũng Tàu. Trong đó, ưu tiên bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển cơ sở 2 của các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành, các trung tâm cấp cứu chuyên sâu, trung tâm đào tạo nhân lực y tế, trung tâm nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo y tế.
Cụ bà Đinh Quế Quyên, ở thành phố Từ Hy, trở thành hiện tượng mạng xã hội nhờ sức khỏe dẻo dai và tinh thần tỉnh táo ở tuổi xưa nay hiếm, theo SCMP ngày 30/4. Cụ Đinh được người dùng mạng ưu ái gọi "bà cụ trẻ mãi không già".
Bà Trần Hưng Siêu, 84 tuổi, con gái cụ Đinh, cho biết kết quả khám sức khỏe tổng quát của mẹ bà đều đạt chuẩn. Đặc biệt, cụ không mắc các bệnh "tam cao" gồm cao huyết áp, mỡ máu cao, đường huyết cao, nhóm bệnh vốn phổ biến ở người cao tuổi. "Mẹ tôi ăn được, ngủ được và có tâm lý thoải mái. Bà luôn vui vẻ mỗi ngày", bà Trần nói, cho biết trí nhớ của mẹ thậm chí còn tốt hơn cả mình.
Cụ Đinh có 4 người con. Kể từ khi bị suy giảm thị lực vào năm ngoái, cụ được con gái lớn là bà Trần chăm sóc.
Trong bài viết được tờ Love Cixi, cơ quan truyền thông địa phương, đăng vào giữa tháng 4, cụ bà chia sẻ bí quyết trường thọ "3 không". Ngày trẻ, cụ từng làm việc tại nhà ăn của một nhà máy điện, nhờ đó có thói quen chú trọng đến chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng dinh dưỡng. Bà Trần cho hay cụ Đinh thường ưu tiên các thực phẩm giàu dinh dưỡng và duy trì chế độ ăn chay trong thời gian dài, thỉnh thoảng mới bổ sung một lượng nhỏ thịt, tuyệt đối nói không với thức ăn thừa.
Nghiên cứu của Viện Kiểm nghiệm thực phẩm Ninh Ba, Trung Quốc, cho hay thức ăn thừa không chỉ là đồ ăn để qua đêm mà còn là món ăn được để lâu quá 8-10 tiếng. Những thực phẩm này, dù để trong tủ lạnh, vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo Mayo Clinic, thức ăn thừa có thể được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh từ 3 đến 4 ngày. Sau khoảng thời gian đó, nguy cơ ngộ độc thực phẩm sẽ tăng lên. Ngoài ra, việc hâm đi hâm lại thức ăn cũng làm thất thoát đáng kể các vitamin quan trọng như vitamin C và axit folic.
Nhờ kinh nghiệm làm bếp, cụ Đinh luôn tự lên kế hoạch cho thực đơn mỗi ngày, từ cách kết hợp các loại thực phẩm đến phương pháp chế biến sao cho vừa ngon miệng lại đảm bảo dưỡng chất. Cụ cũng thường xuyên hướng dẫn con gái cách chuẩn bị thực phẩm và nấu nướng.
Bên cạnh đó, cụ bà duy trì nếp sinh hoạt điều độ khi không thức khuya, luôn đi ngủ đúng giờ và dậy sớm. Suốt nhiều thập kỷ, cụ Đinh có thói quen ngủ từ 19h hoặc 20h. Các nghiên cứu cho thấy chất lượng giấc ngủ phụ thuộc vào tính đều đặn và thời lượng, trong đó, khung giờ từ 23h đến 3h là thời điểm vàng để cơ thể thực hiện quá trình sửa chữa và tái tạo. Việc đi ngủ muộn không chỉ phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên mà còn gây ra những tổn thương âm thầm cho sức khỏe.
Bà Trần cho biết thêm cụ Đinh chưa từng sử dụng mỹ phẩm chăm sóc da mà chỉ làm sạch mặt bằng nước mỗi ngày nhưng làn da sáng khỏe và hầu như không có vết đồi mồi. Đây thực chất là cách bảo vệ hàng rào tự nhiên của da, tránh việc lạm dụng hóa chất gây tổn thương lớp sừng và làm mất cân bằng hệ vi sinh trên bề mặt da.
Câu chuyện của cụ Đinh đã tạo nên một làn sóng thảo luận sôi nổi trên mạng. Một người bình luận: "Tôi biết bà cụ này ở đường Đại Tân. Bà có làn da rất đẹp, gia đình cũng tốt bụng với mọi người". Người khác viết: "Chắc chắn gia đình họ có gene sống thọ, nhìn con gái cụ đã 84 tuổi mà vẫn còn rất trẻ".
Trường hợp của cụ Đinh không phải cá biệt. Hồi tháng 12 năm ngoái, một cụ bà 100 tuổi tại Thượng Hải cũng gây "sốt" khi trở thành blogger ẩm thực với niềm đam mê dành cho trà sữa, coca, cà phê và kem. Một cặp vợ chồng khác (chồng 102 tuổi, vợ 100 tuổi) cũng ở thành phố này từng nổi tiếng nhờ ngoại hình trẻ trung và khả năng tự chăm sóc bản thân dù tuổi đã cao.
Một cuộc khảo sát năm 2025 đối với hơn 400 cụ già trên trăm tuổi tại Hàng Châu cho thấy những điểm chung thú vị trong lối sống của họ. Đa số người sống thọ đều duy trì chế độ ăn thanh đạm, gần gũi với mô hình ăn uống kiểu Á Đông như ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các sản phẩm từ đậu nành, đồng thời hạn chế tối đa thực phẩm chiên rán, đồ muối chua và thịt đỏ. Ngoài ra, thói quen không hút thuốc, không uống rượu và duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày cũng đóng vai trò quyết định. Đặc biệt, tinh thần lạc quan, luôn cảm thấy hài lòng với cuộc sống chính là "liều thuốc bổ" giúp họ vượt qua bệnh tật để sống thọ hơn.
Theo ông Lôi Hải Triều, Giám đốc Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, tuổi thọ trung bình của người dân nước này đã đạt mức 79,25 tuổi, tăng 1,32 tuổi so với năm 2020, cho thấy những cải thiện đáng kể trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Cơm trắng là món ăn cốt lõi trên mâm cơm của nhiều gia đình. Tuy nhiên, nếu cây lúa bị nhiễm kim loại nặng trong quá trình canh tác, việc tiêu thụ lâu dài có thể trở thành mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe.
Về vấn đề này, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu cơ thể liên tục hấp thụ các chất độc hại này, chúng sẽ tích tụ lại, làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, bệnh lý về xương và thậm chí là hơn 5 loại bệnh ung thư. Do đó, người tiêu dùng tuyệt đối không được chủ quan trong tất cả các khâu từ chọn mua, vo gạo cho đến bảo quản.
Mối nguy hại từ gạo nhiễm cadimi và asen
Bác sĩ Nhan Tông Hải, Giám đốc Khoa Độc chất học Lâm sàng, Bệnh viện Trường Canh Lâm Khẩu (Đài Loan) cho biết, trong quá trình sinh trưởng, cây lúa có thể hấp thụ các kim loại nặng như cadimi (Cd) và asen (As) từ đất hoặc nguồn nước tưới bị ô nhiễm.
Bác sĩ Nhan Tông Hải dẫn chứng, vùng duyên hải Tây Nam Đài Loan trước đây từng ghi nhận tình trạng người dân bị bệnh "chân đen" (một dạng hoại tử do tắc mạch ngoại vi) do uống nước giếng khoan nhiễm asen vô cơ trong thời gian dài. Tình trạng này cũng làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh ung thư bàng quang, ung thư gan, ung thư phổi và ung thư da. Điều này cho thấy tác hại của kim loại nặng đối với sức khỏe là vô cùng đáng ngại.
Khi gạo chứa cadimi, khoảng 6% lượng kim loại này sẽ bị cơ thể hấp thụ. Dù phần lớn được đào thải ra ngoài, nhưng nếu tiêu thụ đều đặn mỗi ngày, cadimi vẫn sẽ tích tụ dần trong xương và thận.
Đối với xương, nồng độ cadimi quá cao sẽ khiến xương bị giòn, dẫn đến gãy xương tự phát. Căn bệnh "Itai-itai" (bệnh đau đớn) nổi tiếng trong lịch sử Nhật Bản chính là hậu quả của ngộ độc cadimi. Đối với thận, cadimi tích tụ tại đây có thể gây tổn thương chức năng thận, thậm chí dẫn đến suy thận.
Bên cạnh đó, Bác sĩ Nhan chỉ ra rằng asen vô cơ cũng là chất gây ung thư nhóm 1 (nhóm có nguy cơ cao nhất). Ngoài việc phá hủy gan và thận, nó còn gây ra các tổn thương về da và bệnh mạch máu ngoại vi. Bất kể là cadimi hay asen, việc tiếp xúc lâu dài đều có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư bao gồm: ung thư phổi, ung thư gan, ung thư bàng quang và ung thư da.
Về nguồn gốc gây ô nhiễm kim loại nặng, bác sĩ Nhan Tông Hải phân tích rằng bên cạnh các yếu tố môi trường tự nhiên, việc một số nhà máy xả nước thải công nghiệp chưa qua xử lý đúng quy chuẩn ra môi trường cũng là nguyên nhân khiến đất nông nghiệp bị ô nhiễm thông qua hệ thống tưới tiêu, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hạt gạo.
Bác sĩ đặc biệt lưu ý, cadimi có tính tích lũy cực kỳ cao trong cơ thể người, với chu kỳ bán rã (thời gian để đào thải một nửa lượng chất độc) có thể kéo dài từ 20 đến 30 năm. Vì vậy, ngay cả khi lượng ăn vào mỗi lần rất nhỏ, sự tích tụ qua hàng năm trời vẫn sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Cách vo gạo giảm thiểu rủi ro
Trước mối quan tâm lớn của người dân về cách xử lý gạo an toàn, bác sĩ Nhan Tông Hải đưa ra những lời khuyên thực tế sau:
Vo gạo từ 2 đến 3 lần: Trước khi nấu, bạn nên vo gạo ít nhất 2 đến 3 lần. Việc này giúp rửa trôi một phần các chất ô nhiễm bám trên bề mặt hạt gạo.
Không vo gạo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện: Đây là sai lầm phổ biến cần bỏ ngay. Đặc biệt với các loại nồi có lớp chống dính, việc chà xát hạt gạo trực tiếp vào lòng nồi dễ làm trầy xước lớp phủ này, vô tình làm tăng nguy cơ phơi nhiễm các hóa chất độc hại khác từ vỏ nồi.
Gạo hữu cơ (Organic) có hoàn toàn sạch kim loại nặng?
Nhiều người thắc mắc liệu gạo hữu cơ có an toàn tuyệt đối hay không. Bác sĩ Nhan Tông Hải nhấn mạnh, chứng nhận hữu cơ chủ yếu đảm bảo rằng quá trình canh tác không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu), chứ không đồng nghĩa với việc gạo hoàn toàn không có nguy cơ nhiễm kim loại nặng.
Do đó, khi mua sắm, người tiêu dùng vẫn nên chọn các thương hiệu có uy tín lớn để đảm bảo tính minh bạch về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.
Bí quyết bảo quản gạo chống độc tố nấm mốc và vi khuẩn
Để bảo vệ an toàn cho bữa ăn hàng ngày, Giám đốc Khoa Độc chất khuyên người dân:
Ngày 23/6, tại Đà Nẵng, Hội Tin học Y tế Việt Nam tổ chức hội thảo quốc tế “Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam”.
Lãnh đạo Bộ Y tế, đại diện các sở y tế, bệnh viện khu vực miền Trung - Tây Nguyên, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước cùng trao đổi kinh nghiệm, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành y tế.
PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam, cho biết chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mỗi quốc gia.
Đối với ngành y tế, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý và khám chữa bệnh mà còn là quá trình thay đổi toàn diện phương thức vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ y tế nhằm phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Trong những năm qua, ngành y tế đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong quá trình chuyển đổi số. Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành y tế vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức.
Đó là sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ giữa các địa phương, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, việc chuẩn hóa dữ liệu chưa đồng bộ, năng lực nhân lực công nghệ thông tin còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đặc biệt, vấn đề bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực y tế đang được xã hội hết sức quan tâm.
PGS.TS Trần Quý Tường cho hay hiện nay chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước. Đã có 1.238 bệnh viện nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong hoạt động khám chữa bệnh, quản lý bệnh viện, hỗ trợ ra quyết định chuyên môn.
“Chuyển đổi số là người dân đi khám chữa bệnh không cần mang theo giấy tờ gì”, PGS.TS Trần Quý Tường nhấn mạnh.
Hiện nay, nhiều cơ sở y tế trong cả nước đã đạt được những kết quả rất tích cực trong quá trình chuyển đổi số và xây dựng bệnh viện thông minh. Nhiều bệnh viện tuyến Trung ương, tỉnh đã mạnh dạn ứng dụng AI, bệnh án điện tử, dữ liệu lớn và các nền tảng số trong quản lý, điều hành, khám chữa bệnh.
Những kết quả này cho thấy chuyển đổi số đang từng bước mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và sự hài lòng của người dân.
Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng trong bối cảnh hệ thống y tế toàn cầu đang đối mặt với những áp lực khổng lồ từ sự già hóa dân số, sự gia tăng của các loại bệnh mãn tính không lây nhiễm và nhu cầu ngày càng cao của người bệnh, công nghệ kỹ thuật số đã không còn là một lựa chọn mà là một yêu cầu tất yếu để đảm bảo tính bền vững.
Tại Việt Nam, chương trình chuyển đổi số ngành y tế đang đi đúng hướng với những bước tiến quan trọng, được minh chứng qua các chính sách của Chính phủ và sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng dữ liệu.
Các chuyên gia khẳng định hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) chính là hạ tầng dữ liệu quan trọng nhất, đóng vai trò như "hệ thần kinh trung ương" của y tế hiện đại. EMR không chỉ giải quyết triệt để vấn đề phân tán dữ liệu của hồ sơ giấy mà còn là tiền đề để kết nối thông tin xuyên suốt từ cộng đồng đến bệnh viện, giúp bác sĩ tiếp cận dữ liệu bệnh sử kịp thời, từ đó đưa ra các quyết định điều trị chính xác.
