Tuổi Trẻ Online trò chuyện với PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, xoay quanh vấn đề này.
* Phân cảnh Sơn Tùng M-TP đứng trên mô hình chim Lạc trong MV Come my way gây tranh cãi trên mạng xã hội. Không ít người băn khoăn chi tiết đó và cho rằng nó phản cảm, thiếu tôn trọng văn hóa dân tộc. Ý kiến của ông ra sao?
– Tôi rất chia sẻ với sự băn khoăn này. Chim Lạc không phải là một hình ảnh trang trí thông thường. Đó là biểu tượng gắn với trống đồng Đông Sơn, ký ức cội nguồn, cũng như khát vọng bay lên của cư dân Việt cổ và với chiều sâu văn minh của dân tộc.
Không chỉ là hiện vật khảo cổ, trống đồng cũng là vật thiêng, hiện diện trong những nghi lễ cộng đồng trang trọng của tổ tiên. Vì vậy, khi công chúng cảm thấy cần phải ứng xử cẩn trọng với hình tượng chim Lạc, đó là một phản ứng đáng trân trọng.
Song tôi cho rằng cũng cần phân biệt giữa hành vi xúc phạm trong đời sống thực với ngôn ngữ ẩn dụ trong một tác phẩm nghệ thuật đương đại.
Trong MV, chim Lạc không xuất hiện như một hiện vật cụ thể để bị giẫm đạp hay hạ thấp, mà được tái tạo như một hình tượng thị giác, một biểu tượng bay lên, một “phương tiện” nghệ thuật để diễn tả khát vọng vươn ra thế giới.
Vì vậy, không nên vội vàng quy kết đó là phản cảm hay xúc phạm nếu đặt trong tổng thể dụng ý của tác phẩm.
Điều cần thiết hơn là đối thoại văn hóa. Công chúng có quyền nhắc nhở nghệ sĩ rằng biểu tượng thiêng cần được sử dụng với sự hiểu biết và chừng mực. Nghệ sĩ cũng cần lắng nghe để những sáng tạo sau này tinh tế hơn. Nhưng nếu nhìn tích cực, sự tranh luận này cho thấy người Việt vẫn rất yêu, rất nhạy cảm và rất có trách nhiệm với biểu tượng văn hóa của dân tộc.
* MV này thể hiện rất rõ tham vọng mang văn hóa Việt Nam ra ngoài lãnh thổ của Sơn Tùng M-TP. Xem xét một chi tiết gây tranh cãi khi đặt trong một tổng thể đó, cần có một ứng xử ra sao, thưa ông?
– Tôi cho rằng cần nhìn chi tiết gây tranh cãi trong tổng thể tinh thần của MV. Come my way được ra mắt như một dự án có màu sắc quốc tế, hợp tác với rapper Tyga, thể hiện hoàn toàn bằng tiếng Anh, đồng thời lồng ghép nhiều chất liệu văn hóa Việt Nam vào ngôn ngữ thị giác hiện đại.
Ngoài chim Lạc, MV sử dụng các biểu tượng khác như mặt nạ Xuân Phả, Tràng An, Bái Đính, lễ hội đua bò An Giang, họa tiết rồng thời Lý và nhiều lớp hình ảnh gợi nhắc văn hóa Việt Nam.
Khi một nghệ sĩ trẻ có sức ảnh hưởng lớn đưa những biểu tượng ấy vào sản phẩm âm nhạc đại chúng, chúng ta nên ghi nhận trước hết ở ý thức quảng bá văn hóa Việt Nam.
Một chi tiết gây tranh luận cần được phân tích, góp ý, nhưng không nên phủ định toàn bộ nỗ lực sáng tạo. Bởi nếu chỉ nhìn vào một khung hình để kết luận cả tác phẩm, chúng ta có thể bỏ lỡ một thông điệp lớn hơn: khát vọng đưa Việt Nam xuất hiện trong dòng chảy văn hóa đại chúng toàn cầu.
Ứng xử phù hợp, theo tôi, là vừa khuyến khích vừa góp ý. Khuyến khích vì nghệ sĩ đã không chọn cách “quốc tế hóa” bằng việc làm mờ bản sắc Việt Nam, mà ngược lại, đưa bản sắc ấy ra trước thế giới.
MV Come my way của Sơn Tùng M-TP
* Sức hấp dẫn của một ngôi sao V-pop gắn liền với một MV mang tính quốc tế đã khiến MV này viral ở nhiều mặt. Về tranh cãi này, ở mặt nào đó, cũng là một cơ hội để tìm hiểu văn hóa Việt Nam ra sao?
– Đúng vậy. Tranh cãi không phải lúc nào cũng tiêu cực. Nếu được dẫn dắt bằng tinh thần văn minh, tranh cãi có thể trở thành một cơ hội giáo dục văn hóa rất tốt.
Từ một hình ảnh chim Lạc trong MV, công chúng có thể tìm hiểu lại trống đồng Đông Sơn là gì, chim Lạc mang ý nghĩa gì, vì sao trống đồng từng là vật thiêng trong đời sống cộng đồng Việt cổ, vì sao biểu tượng ấy vẫn có sức lay động đến hôm nay.
Điều đáng mừng là một sản phẩm âm nhạc đại chúng đã làm cho những từ khóa văn hóa tưởng như xa với đời sống thường ngày bỗng trở lại trong các cuộc trò chuyện của giới trẻ. Đó là điều không dễ.
Một bạn trẻ có thể đến với chim Lạc không phải từ bài giảng lịch sử, mà từ một MV ca nhạc. Một khán giả quốc tế có thể biết đến Việt Nam không chỉ qua phở, áo dài, vịnh Hạ Long, mà còn qua trống đồng, mặt nạ Xuân Phả, Tràng An, hội họa Việt Nam. Đó chính là những “điểm chạm” của sức mạnh mềm.
Tôi muốn nhìn câu chuyện này theo hướng tích cực. MV có thể còn những điểm cần bàn thêm, nhưng nó đã tạo ra một cuộc đối thoại văn hóa rộng rãi.
Nếu từ cuộc đối thoại ấy, công chúng trẻ hiểu hơn về biểu tượng dân tộc, nghệ sĩ ý thức hơn khi khai thác di sản, còn xã hội cởi mở hơn với sáng tạo đương đại, thì tranh luận này không vô ích.
Trái lại, nó góp phần làm cho văn hóa Việt Nam được quan tâm hơn, được nói đến nhiều hơn và có thêm cơ hội bước ra thế giới bằng ngôn ngữ của thời đại.
* Ông có lưu ý gì tới các nghệ sĩ trẻ sử dụng, sáng tạo trên chất liệu văn hóa truyền thống?
– Đây là xu hướng cần được khuyến khích. Di sản văn hóa không thể chỉ sống trong bảo tàng, trong sách giáo khoa hay trong các nghi lễ trang trọng. Di sản phải tiếp tục được “kích hoạt” trong đời sống đương đại, trong âm nhạc, điện ảnh, thời trang, thiết kế, trò chơi điện tử, du lịch, truyền thông số.
Khi người trẻ đưa chất liệu truyền thống vào sản phẩm sáng tạo, họ đang mở thêm những con đường mới để công chúng hôm nay, nhất là công chúng trẻ, đến gần hơn với văn hóa dân tộc.
Nhìn ra thế giới, Hàn Quốc rất thành công khi đưa hanbok, cung điện, chữ Hangeul, âm nhạc dân gian, ẩm thực vào K-pop và điện ảnh. Nhật Bản cũng làm rất tốt việc chuyển hóa samurai, kimono, ukiyo-e, trà đạo, Thần đạo vào anime, game, thời trang, du lịch.
Điều quan trọng là họ không chỉ “trang trí” bằng truyền thống, mà biến truyền thống thành bản sắc cạnh tranh, thành sức mạnh mềm quốc gia. Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo con đường đó, với kho tàng văn hóa vô cùng phong phú của mình.
Tuy nhiên, càng sáng tạo với chất liệu văn hóa, nghệ sĩ càng cần hiểu sâu về chất liệu ấy. Tôi nghĩ có ba lưu ý quan trọng.
Thứ nhất, phải nghiên cứu nghiêm túc, không sử dụng biểu tượng chỉ vì đẹp, lạ hoặc dễ tạo hiệu ứng.
Thứ hai, nên tham vấn chuyên gia văn hóa, lịch sử, mỹ thuật, bảo tàng, dân tộc học khi dùng các biểu tượng có giá trị lâu đời.
Thứ ba, phải luôn tự hỏi: hình ảnh này có làm công chúng hiểu hơn, yêu hơn, tự hào hơn về văn hóa Việt Nam không? Nếu câu trả lời là có, sáng tạo ấy rất đáng được cổ vũ.
Obsession kinh phí sản xuất chỉ khoảng 7,5 triệu USD. Theo tiêu chuẩn Hollywood, đây là con số rất thấp ngay cả trong nhóm phim kinh phí thấp.
Ra mắt ngày 15-5, tính đến ngày 7-6, Obsession thu về 161,22 triệu USD riêng tại thị trường Bắc Mỹ. Cộng thêm doanh thu quốc tế, tổng doanh thu đạt 234,5 triệu USD. Thành tích này càng đáng chú ý khi nhiều thị trường lớn vẫn chưa công chiếu tác phẩm.
Đặc biệt, đây không phải hiện tượng "bùng nổ tuần đầu rồi hạ nhiệt", mà lượng khán giả vẫn tiếp tục tăng theo thời gian. Đó là một trong những lý do khiến phim kinh dị Obsession trở thành đề tài nóng của Hollywood.
Obsession không phải trường hợp duy nhất. Một phim kinh dị khác là Backrooms cũng khiến Hollywood kinh ngạc.
Với kinh phí khoảng 10 triệu USD, Backrooms thu 143 triệu USD tại Bắc Mỹ kể từ khi ra mắt ngày 29-5. Nếu tính cả doanh thu quốc tế, con số này lên tới 220,63 triệu USD. Đối với dòng phim kinh dị, đây là thành tích phòng vé rất ấn tượng.
Điều đáng chú ý là hai đạo diễn của những bộ phim có doanh thu gấp hơn 20 lần kinh phí sản xuất trên đều là những gương mặt mới. Cả hai đều ở độ tuổi 20.
Đạo diễn Obsession là Curry Barker, sinh năm 1999. Trong khi đó, đạo diễn Backrooms là Kane Parsons, sinh năm 2005. Nếu ở một số nước châu Á như Việt Nam, họ chỉ mới tốt nghiệp đại học hoặc thậm chí vẫn còn đang ngồi trên ghế nhà trường.
Curry Barker và Kane Parsons được xem là những YouTube kids (đứa trẻ của YouTube). Họ nổi tiếng nhờ đăng tải video trên YouTube trước khi dùng chính thành công đó làm bàn đạp bước vào Hollywood.
Kênh YouTube của Curry Barker hiện có khoảng 1,2 triệu người theo dõi, còn Kane Parsons sở hữu khoảng 3,33 triệu người đăng ký. Những YouTuber nổi tiếng giờ đây tiến thẳng vào trung tâm của ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ.
Trailer Obsession
Hollywood không chú ý đến họ chỉ vì độ nổi tiếng. Dù YouTube là nền tảng chính, các video của họ mang đậm chất điện ảnh.
Sinh ra và lớn lên cùng YouTube kể từ khi nền tảng này xuất hiện năm 2005, họ tiếp xúc với ngôn ngữ hình ảnh và văn hóa của nền tảng một cách tự nhiên như hơi thở. Những yếu tố đó sau này được họ đưa vào các sáng tạo nghệ thuật của riêng mình.
Điểm khác biệt giữa họ với nhiều YouTuber thành công khác nằm ở tình yêu đặc biệt dành cho điện ảnh. Những kỹ năng đạo diễn từng chứng minh trên YouTube giờ đây đang được họ thể hiện trên màn ảnh rộng.
Danh tiếng sẵn có trên mạng giúp ích cho hoạt động quảng bá, trong khi khả năng chạm tới thị hiếu của thế hệ Gen Z (những người sinh từ năm 1997 đến 2006) cũng là lợi thế lớn.
Thành công của họ có thể là tín hiệu cho thấy một cuộc chuyển giao thế hệ đang bắt đầu tại Hollywood.
Ngày 13/4, Phạm Hương hội ngộ nhà thiết kế Linh San ở Mỹ. Hình ảnh mỹ nhân diện đầm họa tiết hoa, kiểu dáng bèo nhún được fan chia sẻ lại trên nhiều diễn đàn sắc đẹp kèm bình luận khen ngợi sắc vóc.
Bảy năm qua, Phạm Hương ngưng hoạt động showbiz, định cư nước ngoài, kín tiếng về đời tư. Mỗi lần hoa hậu đăng tải khoảnh khắc quanh cuộc sống đời thường đều nhận lượt tương tác lớn của khán giả.
Ngày 13/4, Phạm Hương hội ngộ nhà thiết kế Linh San ở Mỹ. Hình ảnh mỹ nhân diện đầm họa tiết hoa, kiểu dáng bèo nhún được fan chia sẻ lại trên nhiều diễn đàn sắc đẹp kèm bình luận khen ngợi sắc vóc.
Bảy năm qua, Phạm Hương ngưng hoạt động showbiz, định cư nước ngoài, kín tiếng về đời tư. Mỗi lần hoa hậu đăng tải khoảnh khắc quanh cuộc sống đời thường đều nhận lượt tương tác lớn của khán giả.
Phạm Hương dẫn nhà thiết kế Linh San dạo chơi nhiều nơi ở San Francisco. Trong chuyến đi còn có con trai của người đẹp. Nhà mốt nhận xét Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2015 ngày càng sắc sảo, toát ra năng lượng tích cực.
Phạm Hương quê Hải Phòng, được công chúng biết đến sau Vietnam's Next Top Model 2010, vào top 10. Năm 2015, cô đoạtdanh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, sau đó sang Mỹ thi Miss Universe nhưng trắng tay.
Thời điểm đỉnh cao của sự nghiệp, Phạm Hương là "nàng thơ" của nhiều nhà thiết kế, được các show truyền hình thực tế săn đón cho vị trí "ghế nóng". Năm 2018, cô sang Mỹ sinh sống, sau đó thông báo đã kết hôn. Hiện mỹ nhân có hai con trai gồm Max (bảy tuổi) và Apollo (bốn tuổi).
Phạm Hương quê Hải Phòng, được công chúng biết đến sau Vietnam's Next Top Model 2010, vào top 10. Năm 2015, cô đoạtdanh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam, sau đó sang Mỹ thi Miss Universe nhưng trắng tay.
Thời điểm đỉnh cao của sự nghiệp, Phạm Hương là "nàng thơ" của nhiều nhà thiết kế, được các show truyền hình thực tế săn đón cho vị trí "ghế nóng". Năm 2018, cô sang Mỹ sinh sống, sau đó thông báo đã kết hôn. Hiện mỹ nhân có hai con trai gồm Max (bảy tuổi) và Apollo (bốn tuổi).
Giây phút Phạm Hương được gọi tên chiến thắng cuộc thi hồi tháng 10/2015 ở Khánh Hòa. Video: Unicorp
Dung mạo Phạm Hương thời hoạt động showbiz sôi nổi. Mỹ nhân cao 1,74 m, có khuôn miệng rộng, nụ cười sáng, làn da khỏe khoắn.
Dung mạo Phạm Hương thời hoạt động showbiz sôi nổi. Mỹ nhân cao 1,74 m, có khuôn miệng rộng, nụ cười sáng, làn da khỏe khoắn.
Rời ánh đèn sân khấu, Phạm Hương lui về làm vợ và mẹ. Thỉnh thoảng, cô thực hiện bộ ảnh vào dịp sinh nhật hay kỷ niệm chặng đường trở thành hoa hậu.
Rời ánh đèn sân khấu, Phạm Hương lui về làm vợ và mẹ. Thỉnh thoảng, cô thực hiện bộ ảnh vào dịp sinh nhật hay kỷ niệm chặng đường trở thành hoa hậu.
Phạm Hương mặc đầm dây, chất liệu voan trong bộ ảnh thời trang hồi năm 2024.
Phạm Hương mặc đầm dây, chất liệu voan trong bộ ảnh thời trang hồi năm 2024.
Cô tạo dáng với đầm tôn vai trần của nhà thiết kế Lê Thanh Hòa năm 2025. Nhà thiết kế nhận xét cô là một trong những mỹ nhân giữ được sức hút sau nhiều năm đăng quang.
Cô tạo dáng với đầm tôn vai trần của nhà thiết kế Lê Thanh Hòa năm 2025. Nhà thiết kế nhận xét cô là một trong những mỹ nhân giữ được sức hút sau nhiều năm đăng quang.
Hoa hậu được nhận xét phù hợp với lối trang điểm quyến rũ, nhấn vào mắt, môi, má.
Phạm Hương diện áo dài đón xuân Bính Ngọ. Hoa hậu cho biết sống xa quê nhưng vẫn giữ các nét văn hóa truyền thống. Vào ngày lễ, Tết, cô thường trang trí nhà cửa, đồng thời dạy các con hiểu về nét đẹp nguồn cội.
Phạm Hương diện áo dài đón xuân Bính Ngọ. Hoa hậu cho biết sống xa quê nhưng vẫn giữ các nét văn hóa truyền thống. Vào ngày lễ, Tết, cô thường trang trí nhà cửa, đồng thời dạy các con hiểu về nét đẹp nguồn cội.
Phạm Hương tận hưởng cuộc sống qua các thú vui như chăm sóc vườn, du lịch.
Phạm Hương tận hưởng cuộc sống qua các thú vui như chăm sóc vườn, du lịch.
Cô giữ hình thể thon gọn bằng chế độ ăn uống lành mạnh kết hợp hoạt động thể thao. Theo người đẹp, việc giữ tinh thần thoải mái là một trong những phương pháp tốt để giữ sắc vóc với phụ nữ.
Cô giữ hình thể thon gọn bằng chế độ ăn uống lành mạnh kết hợp hoạt động thể thao. Theo người đẹp, việc giữ tinh thần thoải mái là một trong những phương pháp tốt để giữ sắc vóc với phụ nữ.
Phạm Hương chơi golf, tập yoga nhiều năm qua.
Cô kinh doanh cửa hàng hoa, xem đó là cách có thu nhập, vừa để thư giãn.
Cô kinh doanh cửa hàng hoa, xem đó là cách có thu nhập, vừa để thư giãn.
Cô cho biết thỉnh thoảng trực tiếp đi giao hoa cho khách.
Cô cho biết thỉnh thoảng trực tiếp đi giao hoa cho khách.
Phạm Hương tạo dáng trước cửa hàng hoa.
Cô cho biết chưa có kế hoạch trở lại showbiz, vẫn chọn gia đình là ưu tiên hàng đầu. "Tôi bằng lòng với cuộc sống và sự bình yên hiện tại", hoa hậu nói.
Cô cho biết chưa có kế hoạch trở lại showbiz, vẫn chọn gia đình là ưu tiên hàng đầu. "Tôi bằng lòng với cuộc sống và sự bình yên hiện tại", hoa hậu nói.
Phạm Hương đàn hát Chỉ còn những mùa nhớ (Minh Min sáng tác) tặng fan.
Người đẹp Huế đoạt danh hiệu tại chung kết Miss World Vietnam 2025, tối 29/3 ở TP HCM, xếp sau Hoa hậu Phan Phương Oanh và Á hậu 1 Lê Phương Khánh Như. Dịp này, Tâm Như chia sẻ về gia đình, học tập và cuộc sống tự lập ở tuổi 20.
Á hậu Tâm Như: 'Muốn thành công để cha mẹ bớt vất vả'
Cô cao 1,73 m, nặng 53 kg, số đo ba vòng là 77-60-90 cm. Tâm Như là hoa khôi Đại học FPT Đà Nẵng năm 2024. Cô tham gia nhiều chương trình ngoại khóa, các cuộc thi về tiếng Anh, là đại sứ truyền thông của Hội nghị lãnh đạo trẻ năm 2025, hoạt động trang bị kỹ năng, nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên. Á hậu có chứng chỉ tiếng Anh IELTS 8.0.
Tại Miss World Vietnam, Tâm Như ghi điểm ở nhiều vòng thi phụ phụ gồm chiến thắng Queen Talk, vào top 5 Người đẹp Nhân ái, Top 6 Người đẹp Du lịch.
