Trưa cuối tháng 5, căn nhà cổ của gia đình bà Nguyễn Thị Ngà ở xã Thuận Mỹ (Tây Ninh) vang tiếng búa, cưa. “Chờ nhà nước sửa gần 20 năm không xong nên chúng tôi quyết định tự sửa để cứu căn nhà”, bà Ngà nói.
Trong khi nhóm thợ trèo lên mái thay những viên ngói vỡ, người nhà tranh thủ che chắn đồ đạc, di chuyển di ảnh trên bàn thờ để tránh vật liệu rơi xuống.
Bên trong, hệ thống cột gỗ căm xe vẫn còn chắc chắn nhưng nhiều đòn tay, kèo đã bị mối mọt. Tường bong tróc, ẩm mốc, xuất hiện nhiều vết nứt lớn. Nền gạch lún, vỡ; nhiều cửa gỗ hư hỏng không thể sử dụng. Khu vực hàng ba xuống cấp nặng, một số cột chống bị gãy phải chèn tạm bằng gỗ.
Nhà bà Ngà là một trong ba căn thuộc cụm “xóm nhà giàu” nổi tiếng ở xã Thanh Phú Long (Long An cũ), được công nhận di tích quốc gia năm 2006.
Cụm nhà cổ hơn 100 năm tuổi thuộc dòng họ Nguyễn Hữu, từng là những phú hào nổi tiếng trong vùng. Mỗi căn rộng khoảng 600 m2, mang kiến trúc Nam Bộ truyền thống với hệ khung gỗ quý và nhiều chi tiết chạm khắc tinh xảo.
Ngôi nhà của gia đình bà Ngà được xây dựng từ năm 1924, mất 5 năm hoàn thành. Thời điểm đó, chi phí xây dựng khoảng 12.000 đồng Đông Dương, là khoản tiền rất lớn.
Trong chiến tranh, công trình nhiều lần bị trúng pháo và phải sửa chữa. Gia đình bà Ngà có bốn anh chị em nhưng đều lập nghiệp nơi khác, chỉ còn bà ở lại trông coi nhà thờ họ.
Mỗi năm vào mùa mưa, người phụ nữ 75 tuổi lại tất bật chuẩn bị hàng chục xô chậu hứng nước. Có thời điểm, bà phải đặt gần 50 vật dụng khắp nhà vì mái ngói dột nhiều vị trí.
Theo quy định, công trình thuộc diện di tích phải được cơ quan chuyên môn chấp thuận trước khi sửa chữa. Những năm qua, không ít lần gia đình kiến nghị được trùng tu nhưng vì nhiều lý do việc bảo tồn chưa thể thực hiện.
Ba năm trước, căn nhà sau có nguy cơ đổ sập nên gia đình buộc phải tháo dỡ toàn bộ đòn tay gỗ và mái ngói, thay bằng kết cấu thép, mái tôn. Riêng căn nhà chính tiếp tục xuống cấp, bà không dám ở mà chỉ vào thắp hương.
Gần đây, tình trạng dột mưa trở nên nghiêm trọng hơn. Đồ đạc bên trong liên tục bị ướt, hư hỏng. Không thể chờ đợi thêm, các anh chị em bà Ngà góp tiền thuê thợ sửa mái.
Họ tận dụng một phần đòn tay gỗ và ngói cũ từ căn nhà sau để tiết kiệm chi phí. Dù vậy, đợt sửa chữa vẫn dự kiến tiêu tốn khoảng 100 triệu đồng.
Cách đó hơn 100 km, căn nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp – một trong những ngôi nhà cổ nổi tiếng nhất miền Tây – cũng đang xuống cấp.
Dù là cuối tuần, khu di tích vẫn khá vắng khách. Nhân viên tại đây cho biết phần lớn khách tham quan là người châu Âu, thường tập trung vào cuối và đầu năm. Một số du khách cho hay tình trạng xuống cấp của căn nhà khiến họ ngại đến.
Ngôi nhà rộng gần 260 m2 được xây dựng năm 1895, nổi tiếng nhờ sự kết hợp kiến trúc Việt – Hoa – Pháp và gắn với chuyện tình giữa ông Huỳnh Thủy Lê và nữ văn sĩ Pháp Marguerite Duras.
Sau hơn 130 năm tồn tại, nhiều hạng mục đã xuống cấp. Mặt tiền phủ rêu, một số phù điêu và chữ đắp nổi bong tróc. Mái ngói hư hỏng khiến nước mưa thấm vào tường, gây ẩm mốc và bong sơn.
Tại khu vực hàng ba, nhiều bức tường mọc rêu và dương xỉ. Nền nhà lún lệch, một số chi tiết gỗ trong gian thờ bị mối mọt.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại làng cổ Đông Hòa Hiệp, xã Cái Bè. Nơi đây có hàng chục căn nhà cổ hơn 100 năm tuổi nhưng chỉ khoảng ba căn được quản lý và khai thác du lịch hiệu quả. Phần lớn còn lại đang xuống cấp theo thời gian.
Đứng cạnh hàng cột gỗ bị mối mọt ăn hỏng tại nhà cổ Ông Tòng, chị Đỗ Hồng Vân, 39 tuổi, hậu duệ đời thứ tư của chủ nhà, cho biết gia đình đã nhiều lần sửa chữa để giữ gìn công trình.
Năm 2000, do phần vách cây mục nát, gia đình phải xây tường và lát lại nền nhà. Sáu năm sau chủ nhà tiếp tục gia cố khu bếp.
Vài năm gần đây, kinh tế gia đình khá hơn nhờ trồng khoảng một ha sầu riêng. Hai vợ chồng chị Vân muốn kết hợp khai thác du lịch nhưng gặp nhiều trở ngại.
“Khách đến chủ yếu đứng ngoài chụp ảnh rồi đi vì căn nhà quá xập xệ”, chị nói.
Theo chị Vân, nhiều bao lam gỗ đã mục nát, một số vị trí phải dùng tre chống tạm. Kèo, đòn tay cũng hư hỏng nặng, có thể rơi bất cứ lúc nào. Mỗi khi mưa lớn, nước lại dột xuống khiến đồ đạc trong nhà tiếp tục hư hại.
Không riêng Tây Ninh hay Đồng Tháp, nhiều địa phương miền Tây đang đối mặt bài toán bảo tồn nhà cổ.
Tại Cà Mau, địa phương hiện có 21 căn nhà cổ, trong đó 14 căn được xếp hạng di tích cấp tỉnh. Theo thống kê, có ít nhất 8 công trình đang xuống cấp, một số cần trùng tu khẩn cấp như nhà cổ 174 trên đường Điện Biên Phủ, nhà cổ số 29 đường Trần Phú hay nhà cổ số 25 trên đường Hai Bà Trưng.
Ông Lý Vỹ Triều Dương, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, cho biết phần lớn công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.
Một số ngôi nhà bị bỏ trống sau quá trình sắp xếp bộ máy hành chính, số khác thuộc sở hữu tư nhân nên việc quản lý, bảo tồn gặp nhiều khó khăn.
Theo ông Dương, giá trị lớn nhất của các công trình nằm ở kiến trúc nghệ thuật, song kinh phí tu bổ rất cao trong khi nguồn lực địa phương hạn chế.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tấn Quốc, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, cho rằng Đồng bằng sông Cửu Long có số lượng nhà cổ lớn nhưng không phải công trình nào cũng đủ điều kiện để được đầu tư trùng tu.
Việc xếp hạng di tích phải dựa trên các tiêu chí về giá trị tiêu biểu, trong khi ngân sách bảo tồn phải chia sẻ cho nhiều loại hình di sản khác nhau.
Theo ông Quốc, một số nhà cổ ở Tây Ninh đã được đầu tư tu bổ nhưng nhu cầu thực tế vẫn rất lớn. Vì vậy, ngoài nguồn vốn nhà nước, cần huy động thêm nguồn lực xã hội hóa.
“Tăng cường năng lực quản lý và khai thác hiệu quả sẽ giúp các công trình có thêm nguồn lực để bảo tồn lâu dài”, ông nói.
Sau hơn một thế kỷ, ba căn nhà trong cụm di tích “xóm nhà giàu” có số phận khác nhau.
Một căn được nhà nước đầu tư khoảng 7 tỷ đồng để trùng tu cách đây 14 năm. Căn khác do chủ nhà tự bỏ khoảng 800 triệu đồng sửa chữa.
Riêng căn nhà của bà Nguyễn Thị Ngà vẫn chật vật chống chọi với thời gian.
“Anh chị em chúng tôi đều đã về hưu, không dư giả gì nên có bao nhiêu sửa bấy nhiêu. Không biết còn giữ được căn nhà bao lâu nữa”, bà Ngà buồn rầu nói.
Tại buổi họp báo thông báo tình hình, kết quả công tác công an quý 1/2026 vào chiều 3.4, thiếu tướng Lê Văn Tân, Phó chánh văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra (C01) Bộ Công an, cho biết, liên quan Công ty cổ phần dược phẩm Hoàng Hường, đã có 7 bị can bị khởi tố về tội vi phạm các quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo thiếu tướng Tân, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã trưng cầu giám định đối với các sản phẩm trong hệ sinh thái các công ty của Hoàng Thị Hường (thường được gọi là Hoàng Hường, 39 tuổi, quê Phú Thọ).
Tuy nhiên, đến nay, do số lượng sản phẩm để giám định rất lớn và hiện còn có các quan điểm khác nhau trong đánh giá kết quả kiểm nghiệm sản phẩm nên chưa có kết luận giám định.
Đáng chú ý, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang tập trung đánh giá hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả; điều tra, xác minh nguồn gốc của các sản phẩm do Hoàng Hường kinh doanh.
Đồng thời, mở rộng điều tra đối với hành vi vi phạm các quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng để xử lý các đối tượng đồng phạm và Hoàng Thị Hường khi có kết quả giám định.
Theo cáo buộc ban đầu, Hoàng Hường có hệ sinh thái 18 công ty, 25 hộ kinh doanh và 44 cá nhân, để kinh doanh các sản phẩm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe cùng một số sản phẩm khác. Để thực hiện hành vi trốn thuế, Hường đã chỉ đạo nhân viên áp doanh thu vào các hộ kinh doanh và các cá nhân đăng ký kinh doanh.
Kết quả điều tra xác định ban đầu, từ tháng 1.2021 đến tháng 6.2025, Hoàng Hường đã để ngoài sổ sách kế toán doanh thu gần 1.800 tỉ đồng, kê sai quy định thuế giá trị gia tăng doanh thu gần 2.100 tỉ đồng.
Ngày 6.5, Công an TP.HCM cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Vy Văn Linh (36 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH trang trí nội thất ghế nệm Thủy Mộc Phát) và Trần Thị Hiên (36 tuổi, vợ Linh, kế toán công ty) để điều tra về hành vi tổ chức cho người khác ở lại Việt Nam trái phép.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình địa bàn và quản lý cư trú của người nước ngoài, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh - Công an TP.HCM phối hợp Công an phường Chánh Phú Hòa phát hiện dấu hiệu bất thường tại một căn hộ trên đường DH604, phường Chánh Phú Hòa (thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũ).
Khoảng 20 giờ ngày 28.11.2025, lực lượng chức năng bất ngờ kiểm tra hành chính căn hộ trên, phát hiện 11 người mang quốc tịch Bangladesh đang tụ tập. Tại thời điểm kiểm tra, những người này không khai báo tạm trú, không xuất trình được hộ chiếu hay thị thực. Qua xác minh nhanh, cơ quan công an làm rõ có đến 10/11 người đã quá hạn tạm trú tại Việt Nam.
Mở rộng điều tra, Công an TP.HCM xác định vợ chồng Vy Văn Linh và Trần Thị Hiên là những người đứng sau "đạo diễn" cho nhóm người nước ngoài này lưu trú trái phép.
Dù biết rõ nhóm khách này không có giấy tờ hợp lệ và đã quá hạn thị thực, nhưng vì lợi nhuận, vợ chồng Linh vẫn bất chấp quy định pháp luật. Cụ thể, cặp đôi này trực tiếp thuê chỗ ở và phương tiện đưa đón nhóm người này đi làm hằng ngày.
Thuê mướn và chi trả lương cho 11 người nước ngoài để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty Thủy Mộc Phát.
Từ vụ án này, Công an TP.HCM đưa ra khuyến cáo các cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú của người nước ngoài.
Các doanh nghiệp khi sử dụng lao động nước ngoài bắt buộc phải thực hiện đầy đủ thủ tục mời, bảo lãnh cấp thị thực và giấy phép lao động.
"Mọi hành vi bao che, tiếp tay cho người nước ngoài cư trú và làm việc bất hợp pháp sẽ bị xử lý nghiêm theo pháp luật", đại diện Công an TP.HCM nhấn mạnh.
Chiều tối 28/5, nhiều khu vực ở Hà Nội có mưa dông cục bộ, lượng mưa tại khu vực phường Từ Liêm phổ biến 50-90mm trong khoảng 2 giờ, đặc biệt khu vực Phú Đô ghi nhận lượng mưa lên tới 90,2mm.
Thực tế, hệ thống tiêu thoát nước hiện trạng tại khu vực này chỉ đảm bảo tiêu khi cường độ mưa đạt dưới 50mm. Trận mưa vừa qua đã vượt quá 2 lần khả năng tiêu thoát nước của hệ thống tiêu hiện trạng.
Mưa lớn xuất hiện đúng thời điểm tan tầm khiến giao thông tại nhiều tuyến phố bị ảnh hưởng, một số điểm xảy ra úng ngập cục bộ như khu vực quanh sân vận động Mỹ Đình, đường Mỹ Đình, đường Nguyễn Đình Tứ, khu đô thị Resco...
Khu vực phường Từ Liêm vốn được xem là "điểm nóng" về úng ngập của Hà Nội, địa bàn này thường xuyên xuất hiện khoảng 8 điểm ngập nặng khi xảy ra mưa lớn. Trong các năm 2024 và 2025, nhiều trận mưa lớn từng khiến nước ngập kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày tại các tuyến đường.
Một trong những điểm đáng chú ý trong trận mưa lớn ngày 28/5 là việc vận hành hỗ trợ điều tiết nước của hồ điều hòa Phú Đô, kênh tiêu Thụy Phương và một số công trình chống ngập khác đang được thành phố triển khai theo cơ chế khẩn cấp.
Ông Trần Văn Tiến, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội, cho biết trước khi mưa xảy ra, đơn vị đã phối hợp với đơn vị thoát nước chủ động mở một phần cống điều tiết để đưa nước từ kênh tiêu chính Phú Đô - Mai Dịch vào hồ điều hòa Phú Đô, đồng thời khơi thông dòng chảy của kênh Thụy Phương và mở cống điều tiết của các Hồ còn lại.
Theo ông Tiến, lực lượng công nhân thoát nước cũng được bố trí ứng trực tại các điểm xung yếu, tổ chức xử lý các hố ga bị ách tắc nhằm tăng khả năng thu nước mặt. Các trạm bơm như Yên Sở, Đồng Bông cũng được vận hành liên tục để tiêu thoát nước ra nguồn tiếp nhận.
"Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, đến khoảng 20h cùng ngày, hầu hết các điểm úng ngập lớn trên địa bàn thành phố Hà Nội cơ bản đã được giải quyết. Theo phản ánh của người dân, dù có xảy ra ngập cục bộ khi mưa lớn nhưng nước rút nhanh hơn nhiều so với những năm trước", ông Tiến nói.
Theo đại diện Ban nông nghiệp Hà Nội, với trận mưa đầu mùa có cường độ lên tới hơn 90mm, hồ điều hòa Phú Đô, kênh dẫn Thụy Phương và các công trình khẩn cấp bước đầu phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ giảm ngập úng cho khu vực. Với những trận mưa có cường độ lớn hơn trong thời gian tới, các công trình khẩn cấp theo dự báo vẫn đủ khả năng đảm nhận.
Dự án hồ điều hòa Phú Đô được Hà Nội triển khai theo lệnh xây dựng công trình khẩn cấp. Công trình kết nối với tuyến kênh Mai Dịch - Phú Đô và kênh Mỹ Đình - Tân Mỹ. Sau khi hoàn thành, hồ sẽ góp phần hỗ trợ xử lý nhiều điểm ngập úng thường xuyên tại khu vực phía Tây thành phố.
Đến nay, các hạng mục chính của dự án như đào hồ, thi công cừ bê tông dự ứng lực, hệ thống cống kết nối với hạ tầng xung quanh đã cơ bản hoàn thành. Các đơn vị đang tăng tốc, phấn đấu hoàn thiện các hạng mục chính của công trình theo chỉ đạo của lãnh đạo thành phố.
Trước đó, để giải quyết tình trạng ngập úng, Hà Nội đã quyết định triển khai 10 dự án khẩn cấp.
