Đội tàu viện trợ thuộc Đoàn thuyền buồm Global Sumud (GSF) chở theo khoảng 430 người cùng thực phẩm, thuốc và hàng cứu trợ nhân đạo dành cho dân thường ở Dải Gaza đã bị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chặn lại hôm 19/5 trên Địa Trung Hải. Họ bị đưa về Israel giam giữ, thẩm vấn trước khi bị trục xuất về Thổ Nhĩ Kỳ, nơi đội tàu xuất phát.
Tổ chức nhân quyền Adalah có trụ sở tại Israel, bên đại diện pháp lý cho các nhà hoạt động trên đội tàu, hôm 22/5 cho biết luật sư đã ghi nhận lời khai từ những người tham gia, nói rằng họ bị tấn công bằng súng điện và đạn cao su, đồng thời bị đánh đập đến mức nghi bị gãy xương.
GSF ra tuyên bố cho hay họ ghi nhận ít nhất 15 trường hợp bị xâm hại tình dục. Trường hợp nghiêm trọng nhất xảy ra trên một tàu đổ bộ của Israel được cải tạo thành nhà tù tạm thời, với container bị biến thành phòng giam và dây thép gai xung quanh. Các nhà hoạt động bị đưa vào container, bị đánh vào đầu và sườn. Theo GSF, có trường hợp thậm chí dùng súng ngắn để thực hiện hành vi xâm hại.
Nhà làm phim kiêm nhà hoạt động người Australia Juliet Lamont nói rằng cô đã bị 5 người đàn ông đánh đập và xâm hại tình dục trong container trên “tàu nhà tù” của Israel.
Trả lời báo chí hôm 21/5 tại sân bay Istanbul trong lúc vẫn mặc bộ đồ tù màu xám do Cơ quan Nhà tù Israel cấp, Lamont cho biết cô tin rằng các nhà hoạt động đã trở thành mục tiêu của “chiến dịch bạo lực có chủ đích” và “tàn nhẫn”, nhằm khiến họ không dám quay trở lại Gaza trong tương lai.
“Họ có thể đã đánh gãy xương, nhưng không thể bẻ gãy tinh thần của chúng tôi”, Lamont nói.
Trả lời phóng viên từ một bệnh viện ở Istanbul, công dân Australia Zack Schofield nhớ lại “cơn mưa bạo lực liên tục” và “sự tàn bạo” trong thời gian bị giam.
“Tôi bị trói bằng dây thít trong tư thế tra tấn với hai tay bị khóa ra sau lưng suốt 40 phút, đến mức suýt nôn vì đau đớn. Sau đó đầu tôi bị đập xuống bàn trong quá trình làm thủ tục tại cơ quan di trú, họ liên tục thúc gối vào ngực, vào mặt tôi. Họ còn dùng kìm kéo tai tôi ra phía sau”, ông nói, thêm rằng đã chứng kiến những người khác bị quật mạnh xuống sàn bằng đòn siết cổ.
Ilaria Mancosu, nhà hoạt động người Italy, cho biết các thành viên trong đội tàu cứu trợ bị đưa lên hai “tàu nhà tù” và tình trạng bạo lực ở một tàu nghiêm trọng hơn tàu còn lại. Họ bị nhốt trong container và bị 5 binh lính đánh đập, bị gãy xương sườn và tay. Một số người bị thương nặng ở mắt và tai do súng điện.
Nhóm nhà hoạt động đã trải qua hai ngày trên “tàu nhà tù” mà không có nước sinh hoạt, phải dùng bìa các tông và nhựa để giữ ấm vào ban đêm vì không có chăn và hầu hết quần áo đã bị bắt cởi bỏ. Khi lên bờ, họ bị bắt quỳ suốt vài giờ và bị đá, xô đẩy nếu cử động hoặc nói chuyện. Sau đó, họ được đưa đến một nhà tù, liên tục bị chuyển từ phòng giam này sang phòng giam khác để không thể ngủ.
Các nhà hoạt động khác trên đội tàu cũng mô tả những hình thức ngược đãi nghiêm trọng tương tự trong thời gian bị giam.
Đức cho biết một số công dân nước này bị thương và xuất hiện những cáo buộc “nghiêm trọng”, dù không nêu thêm chi tiết. Nguồn tin pháp lý tại Italy nói công tố viên nước này đang điều tra những hành vi phạm tội có thể đã xảy ra, bao gồm bắt cóc và tấn công tình dục.
Ngoại trưởng Canada Anita Anand hôm 22/5 nói rằng bà đã nhận được thông tin mô tả “hành vi ngược đãi kinh hoàng đối với các công dân Canada bị giam tại Israel,” đồng thời khẳng định Canada “dứt khoát lên án cách đối xử tàn tệ đối với người Canada tại Israel”. Theo bà, những người liên quan cần bị truy cứu trách nhiệm.
Cơ quan Quản lý Nhà tù Israel cho hay “những cáo buộc này sai sự thật và hoàn toàn không có cơ sở”, đồng thời khẳng định cơ quan này “hoạt động theo đúng pháp luật”.
“Chúng tôi bác bỏ những cáo buộc mang tính đại khái nhằm mô tả hành vi vi phạm pháp luật có hệ thống. Mọi tù nhân và người bị giam giữ đều được đối xử theo đúng pháp luật, với sự tôn trọng đầy đủ các quyền cơ bản của họ và dưới sự giám sát của đội ngũ quản giáo chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản. Bất kỳ khiếu nại hay cáo buộc cụ thể nào được gửi qua các kênh pháp lý và chính thức thích hợp đều sẽ được các cơ quan có thẩm quyền xem xét theo đúng quy trình hiện hành”, tuyên bố của Cơ quan Quản lý Nhà tù Israel có đoạn.
Trong khi đó, điều phối viên vận động sự ủng hộ quốc tế của tổ chức nhân quyền Adalah, Miriam Azem, vẫn khẳng định các cáo buộc là đúng sự thật.
“Trong 10 năm Adalah đại diện cho các nhà hoạt động trên các đoàn tàu cứu trợ, đây là mức độ bạo lực và hành hung nghiêm trọng nhất mà chúng tôi từng chứng kiến”, bà nói.
Adalah cho biết họ sẽ để chính những nhà hoạt động tố cáo bị bạo lực tình dục tự lên tiếng vì một số nạn nhân không muốn kể chi tiết vụ tấn công, trong khi những người khác vào thời điểm trao đổi với Adalah vẫn bị giam tại Israel, và lo sợ bị trả đũa.
“Chúng tôi rất lo ngại về những thông tin này”, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, Stephane Dujarric, cho biết hôm 22/5.
Các cáo buộc xuất hiện trong bối cảnh ngày càng nhiều chỉ trích từ dư luận quốc tế nhằm vào Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu của Israel, Itamar Ben-Gvir, người hôm 20/5 đăng lên tài khoản X video các nhà hoạt động quỳ dưới đất với hai tay bị trói ra sau lưng, trong lúc ông cầm quốc kỳ Israel và gọi họ là “những kẻ ủng hộ khủng bố”.
Lãnh đạo nhiều nước châu Âu và các quốc gia khác có công dân tham gia đội tàu đã lên án cách đối xử với nhà hoạt động trong video. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho rằng điều đó cho thấy sự “vi phạm không thể chấp nhận được” đối với phẩm giá con người.
Làn sóng phản ứng mạnh mẽ đến mức Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hiếm hoi công khai khiển trách cách xử lý của ông Ben-Gvir, gọi hành động này là “không phù hợp với các giá trị của Israel”. Tuy vậy, ông Netanyahu vẫn ủng hộ quyết định chặn đoàn tàu cứu trợ.
Mục tiêu của đoàn tàu hướng tới Gaza là chuyển hàng viện trợ nhân đạo tới vùng lãnh thổ đang bị phong tỏa này, nơi các điều kiện sống cơ bản như thực phẩm và nước sạch, vẫn vô cùng khó khăn đối với nhiều dân thường, bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hamas hồi tháng 10/2025.
Bức tranh kinh tế Mỹ đang chứng kiến những sức ép lớn từ tác động kép của lạm phát và căng thẳng địa chính trị. Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 5 tăng 4,2% so với năm ngoái. Đây là lần đầu tiên lạm phát Mỹ vượt 4% kể từ đầu năm 2023, chủ yếu do giá năng lượng tăng cao liên quan đến chiến sự Mỹ - Iran.
Dù chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 đã hạ nhiệt xuống mức 3,5%, chi phí sinh hoạt vẫn là gánh nặng lớn với người Mỹ. Tình hình càng thêm căng thẳng khi lệnh ngừng bắn tháng 6 sụp đổ và Mỹ nối lại chiến dịch tấn công Iran.
Đứt gãy này ngay lập tức khiến giá dầu thô Brent bật tăng 10 USD chỉ trong vòng 24 giờ, chạm mốc 87 USD/thùng. Kéo theo đó, dữ liệu từ Hiệp hội Xe hơi Mỹ (AAA) ngày 18/7 cho thấy giá xăng thông thường đã nhanh chóng quay đầu tăng lên 3,99 USD/gallon (gần 3,8 lít), đe dọa trực tiếp đến ngân sách đi lại hàng ngày của hàng triệu hộ gia đình.
Giữa vòng xoáy bão giá đó, cuộc sống của gia đình anh Bùi Định ở ngoại ô Chicago, bang Illinois đang trải qua những thay đổi rõ rệt để thích ứng.
"Năm ngoái, tiền đi chợ của nhà tôi một tháng tầm 400-500 USD, nhưng năm nay đã tăng lên khoảng 700 USD", anh Định nhẩm tính về sự hao hụt trong ví tiền.
Tại khu vực anh Định sinh sống, giá thịt lợn xay từng ở mức 99 cent một pound (khoảng 60.000 đồng một kg), thịt cốt lết chưa tới 2 USD/pound, nhưng các mặt hàng này năm nay đều tăng giá gấp đôi, thậm chí gấp ba.
Mỗi tháng, gia đình ba người nhà anh Định chi khoảng 4.400 USD cho chi phí sinh hoạt, trong đó khoản lớn nhất là tiền thuê nhà cùng chi phí điện, nước, Internet, điện thoại khoảng 1.900 USD. Học phí cho đứa con 4 tuổi là 1.500 USD/tháng, còn chi phí cho thực phẩm khoảng 500-600 USD.
Sau khi xung đột Iran nổ ra, phần tiết kiệm hàng tháng của gia đình anh cũng hao hụt, một phần do sinh hoạt phí tăng cao, một phần do công ty của vợ anh cắt giảm giờ làm. Trước đây, mỗi tuần vợ anh có thể làm 40-45 giờ, nhưng nay chỉ còn 20-30 giờ.
Để tiết kiệm chi phí khi vật giá leo thang, nhà anh Định hiếm khi đi ăn bên ngoài, ưu tiên mua hàng tại các chuỗi siêu thị hay có chương trình giảm giá. Mỗi khi săn được một mặt hàng giảm giá sâu, gia đình anh sẽ mua tích trữ với số lượng lớn.
Anh cũng đành tạm gác kế hoạch mua nhà trong năm nay, bởi giá nhà ở Illinois đã tăng hơn 10%, dù từng rất ổn định ở mức khoảng 350.000 USD trước năm 2022.
"Săn sale" cũng là giải pháp mà chị Kim Út, sống tại bang Washington, áp dụng để đối phó với tình trạng giá thực phẩm được chị mô tả là "tăng khủng khiếp". Chị cho hay giá thịt bò trước đây là 7,99-8,99 USD một pound (khoảng hơn 400 g), nhưng giờ đã lên 11,99 USD, đắt gần gấp rưỡi.
Mỗi khi siêu thị có chương trình giảm giá, chị Út sẽ mua với số lượng lớn, trữ đầy tủ đông trong nhà, một giải pháp được chị đánh giá là "vừa tiện vừa tiết kiệm", bởi gia đình hiếm khi đi ăn ngoài. "Mình chịu khó theo dõi sale hàng tuần nên bù qua bù lại thì cũng không quá khó khăn", chị nói.
Gia đình chị Út năm nay nhận được khoản hoàn thuế cao hơn nhờ Đạo luật To Đẹp của Tổng thống Donald Trump, nhưng đạo luật cũng cắt giảm ngân sách hỗ trợ năng lượng sạch cho các bang như Washington và California, khiến chi phí điện, nước, khí đốt tự nhiên tại những nơi này tăng cao.
Washington và California hiện là nơi có giá xăng cao nhất nước Mỹ (5,36-5,61 USD/gallon) do ảnh hưởng từ chính sách đánh thuế năng lượng sạch. "Điện tăng 30% trong 5 năm, nước 10-15%, khí đốt tự nhiên khoảng 20%, một phần do chính sách năng lượng sạch của bang", chị Út cho hay.
Để tiết kiệm chi phí nhiên liệu, chị Út ưu tiên sử dụng xe điện, hạn chế chạy xe xăng. Chị cũng thường xuyên gia cố thêm vật liệu cách nhiệt trong nhà để giảm tiêu thụ năng lượng sưởi ấm vào mùa đông.
Ở thành phố Seattle, một trong những nơi đắt đỏ ở Mỹ, hai vợ chồng chị Mai Phạm cùng một con nhỏ trước đây mỗi tháng chi tiêu khoảng 7.000 USD, bao gồm tiền điện nước, ăn uống, xăng dầu, tiền thuê nhà, tiền học của con. Tuy nhiên, chi phí này giờ đã tăng lên 8.000 USD, dù các khoản chi không thay đổi.
Chị Mai cho hay so với thời điểm gia đình mới sang Mỹ 8 năm trước, giá trứng, sữa đã cao gấp đôi qua. Lạm phát cũng khiến chi phí ăn uống, xăng dầu tăng khoảng 10-15%.
"Những mặt hàng đó tăng giá dần dần nên cũng không quá sốc, nhưng giờ nhìn lại mới bất ngờ", chị Mai nói. "Tôi phải cân đối chi tiêu bằng cách rà soát, cắt những khoản không thật sự cần thiết như ăn ngoài, đi du lịch".
Để đề phòng những biến cố bất ngờ, gia đình chị cố gắng để ra một khoản tiết kiệm cố định và khoản dự phòng đủ trang trải 3-4 tháng sinh hoạt. Tuy nhiên, do chi phí sinh hoạt tăng, tiền tiết kiệm của gia đình hụt đi, nên "chắc sẽ không nghỉ hưu sớm được như dự tính", chị Mai chia sẻ.
Với gia đình anh Định, để bù đắp cho khoản tiết kiệm bị hao hụt hàng tháng, anh đang chuyển hướng sang đầu tư cổ phiếu, với một số danh mục đầu tư đã tăng 10% trong nửa năm. Anh cho biết việc chủ động kiếm tiền và lập quỹ dự phòng có thể giúp phần nào ứng phó lạm phát. "Chỉ có mua nhà là khó", anh cười, nói thêm.
FSB cho biết thiết bị của các nhà ngoại giao, chính trị gia, quan chức cấp cao và nhà báo Nga đã bị xâm nhập, giúp tình báo nước ngoài thu thập lượng lớn dữ liệu, theo đài RT.
Các thiết bị bị xâm nhập thông qua cái gọi là zero-day, tức lỗ hổng an ninh trong phần mềm mà các nhà phát triển chưa biết được.
Cũng theo FSB, tình báo phương Tây trước đây khó có thể nào xử lý được lượng thông tin lớn như vậy nhưng nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), họ có thể phân tích lượng thông tin đó trong vòng vài phút.
Cơ quan Nga cho biết đã bắt đầu điều tra từ năm 2023 sau khi nhóm chuyên gia của hãng an ninh mạng Kaspersky Lab phát hiện hoạt động bất thường trong mạng lưới các thiết bị Apple của nhân viên.
FSB không nêu rõ quốc gia nào đã tấn công thiết bị của các quan chức nước này. Apple chưa bình luận về thông tin nêu trên.
Theo đài RT, Mỹ đã phát triển cơ sở hạ tầng gián điệp mạng trong nhiều thập niên, đặc biệt là kể từ khi thông qua Đạo luật Patriot năm 2001. Được ban hành sau vụ tấn công ngày 11.9.2001, đạo luật này đã trao cho các cơ quan tình báo Mỹ quyền hạn rộng lớn để yêu cầu thông tin từ các công ty công nghệ thông tin với lý do an ninh quốc gia.
Các hoạt động giám sát của Washington không chỉ giới hạn ở các quốc gia đối thủ. Năm 2013, Mỹ bị phát hiện đang nghe lén Thủ tướng Đức lúc bấy giờ là bà Angela Merkel.
"80 con hà mã này không được chọn nơi chúng sinh ra, cũng không tự tạo ra hoàn cảnh mà chúng đang phải đối mặt", Anant Ambani, con trai của tỷ phú Mukesh Ambani, đăng trên mạng xã hội ngày 28/4, đề cập về hàng chục con hà mã là hậu duệ từ 4 cá thể của trùm ma túy Colombia Pablo Escobar.
Anant, 31 tuổi, nói rằng những con hà mã này là sinh vật sống, có cảm giác, nên nếu đủ khả năng phải cứu chúng bằng giải pháp an toàn, nhân đạo. Anant đề nghị chính phủ Colombia xem xét lại quyết định tiêu hủy đàn hà mã và thay vào đó chuyển chúng tới trung tâm cứu hộ của anh.
Anant đã thành lập trung tâm bảo tồn Vantara tại thành phố Jamnagar, bang Gujarat, Ấn Độ, nơi nuôi dưỡng hơn 150.000 động vật thuộc hơn 2.000 loài hoang dã.
"Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận và chăm sóc những con hà mã này trong môi trường được thiết kế đặc biệt", Vivaan Karani, giám đốc điều hành trung tâm bảo tồn Vantara, tuyên bố thay mặt Anant.
Trong bức thư gửi Bộ trưởng Môi trường và Phát triển Bền vững của Colombia Irene Velez Torres, các lãnh đạo của trung tâm Vantara cũng đề nghị chính phủ Colombia xem lại quyết định tiêu hủy đàn hà mã.
Colombia hiện là quốc gia duy nhất ngoài châu Phi có quần thể hà mã hoang dã. Đàn thú này là hậu duệ của 4 con hà mã được trùm ma túy khét tiếng Escobar đưa về từ thập niên 1980 để xây dựng sở thú riêng tại siêu trang trại Hacienda Napoles. Escobar đã bị cảnh sát tiêu diệt năm 1993.
Theo nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Colombia, tính đến năm 2022, những con hà mã của Escobar đã phát triển thành khoảng 170 cá thể lang thang ngoài tự nhiên. Gần đây, chúng được phát hiện ở những khu vực cách xa trang trại cũ hơn 100 km.
Giới chức môi trường cảnh báo loài động vật có vú này gây nguy hiểm cho dân cư địa phương và cạnh tranh nguồn thức ăn, không gian sống với các loài bản địa như lợn biển. Tuy nhiên, hà mã cũng trở thành "mỏ vàng" du lịch khi người dân địa phương tổ chức các tour tham quan và bán đồ lưu niệm liên quan đến chúng.
Kế hoạch tiêu hủy đàn hà mã của giới chức Colombia đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nhà hoạt động vì quyền động vật. Nghị sĩ Andrea Padilla chỉ trích đây là quyết định "tàn bạo" và là cách giải quyết "lười nhác" của chính phủ.
