Theo Tech Times, Lực lượng Không gian Mỹ tuyên bố nhiệm vụ Victus Haze thành công hôm 3/7, xác nhận tàu vũ trụ thương mại hoạt động nhờ phần mềm tự động lần đầu tiên hoàn thành đánh chặn mục tiêu trên quỹ đạo và mô tả đặc điểm vệ tinh phi hợp tác trong 61 giờ. Các chương trình bí mật cấp quốc gia trước đây phải mất nhiều tháng để tiến hành nhiệm vụ tương tự.
Victus Haze là nhiệm vụ hợp tác giữa hai công ty khởi nghiệp thương mại Mỹ. Công ty True Anomaly, thành lập vào 2022 bởi cựu chiến binh Lực lượng Không gian Mỹ Even Rogers, cung cấp tàu săn Jackal-0004 chế tạo dành riêng cho hoạt động gặp gỡ và thao tác gần kề, cùng với nền tảng phần mềm Mosaic tự động lập kế hoạch và chỉ huy cuộc xuất kích. Công ty Rocket Lab chuẩn bị vệ tinh Puma (tàu bị săn) trong 18 tháng theo hợp đồng trị giá khoảng 32 triệu USD. Con tàu trang bị cảm biến quang học tiên tiến của Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore.
Theo Tech Crunch, Rocket Lab phá kỷ lục phóng nhanh toàn cầu, đưa vệ tinh Puma lên quỹ đạo thấp của Trái Đất hôm 19/6, chỉ 16 giờ 42 phút sau khi nhận thông báo phóng từ Bộ Tư lệnh Hệ thống Không gian, nhanh hơn 10 giờ so với kỷ lục trước đó. Khi Puma tiến vào quỹ đạo, tàu vũ trụ Jackal của True Anomaly phóng trước trong chuyến bay hồi tháng 5 với tên lửa Falcon 9 của SpaceX, bắt đầu hoạt động. Con tàu tìm kiếm Puma từ khoảng cách 2.000 km chỉ bằng cảm biến và phần mềm Mosaic.
Cuộc xuất kích kết thúc 11 giờ trước thời hạn văn phòng Space Safari của Bộ Tư lệnh Hệ thống Không gian đặt ra. Jackal tiến hành bay nhiều vòng quanh Puma, cung cấp ảnh chụp từ nhiều góc độ và dữ liệu mô tả đặc điểm cho Lực lượng Không gian, sau đó quay trở lại quỹ đạo ban đầu mà không cần sự điều khiển trực tiếp của con người.
Thách thức kỹ thuật phía sau nhiệm vụ Victus Haze khác hẳn mọi hoạt động tàu vũ trụ thương mại từng thực hiện trước đây. Hoạt động gặp gỡ và thao tác gần kề (RPO) gồm 3 giai đoạn riêng biệt, mỗi giai đoạn có những yêu cầu vật lý và phần mềm khác nhau. Trong giai đoạn trường xa (cách hơn 185 km), tàu săn sử dụng cơ học quỹ đạo để tiến gần tới mục tiêu. Ở giai đoạn trường trung (từ 185 km rút ngắn xuống 1,8 km), các kỹ sư chuyển chế độ điều hướng sang định vị tương đối, đồng thời đưa tàu săn đuổi vào vị trí tiếp cận chính xác. Đến giai đoạn gần, tàu săn chĩa cảm biến, điều khiển góc chụp, quản lý tiêu thụ nhiên liệu và rủi ro va chạm.
Trong nhiệm vụ Victus Haze, Mosaic lên kế hoạch và thực hiện cả 3 giai đoạn mà không cần con người can thiệp liên tục. Khi nhiệm vụ bắt đầu, True Anomaly giao quyền điều khiển tàu Jackal cho Mosaic để chỉ huy quá trình đốt động cơ tạo lực đẩy của tàu vũ trụ, quản lý theo dõi vòng kín, chỉ đạo chụp ảnh và quay về quỹ đạo ban đầu. Thay vì tuân theo lộ trình hoạch định trước nhiều tuần và xử lý mục tiêu hợp tác, Mosaic phải tìm kiếm vật thể xa lạ bằng cảm biến, lên kế hoạch đánh chặn gần như theo thời gian thực và hoàn thành toàn bộ cuộc xuất kích trong vòng 72 giờ.
Điều này khác biệt về mặt kiến trúc so với cách các phương tiện kéo dài tuổi thọ – như các Phương tiện Kéo dài Nhiệm vụ của Northrop Grumman, đã kết nối và duy trì sự sống cho các vệ tinh thương mại – hoạt động. Những nhiệm vụ đó lập kế hoạch quỹ đạo trước nhiều tuần đối với một mục tiêu đã biết, hợp tác. Mosaic của Jackal phải tìm một vật thể không xác định, tiếp cận nó chỉ bằng cảm biến, lập kế hoạch quỹ đạo chặn trong thời gian gần thực, và hoàn thành toàn bộ cuộc xuất kích trong vòng 72 giờ.
Theo Space, Victus Haze là nhiệm vụ thứ hai trong chương trình Không gian Phản ứng Chiến thuật (TacRS) của Lực lượng Không gian, do văn phòng Space Safari quản lý. Trong nhiệm vụ đầu tiên mang tên Victus Nox, tàu vũ trụ của công ty Firefly Aerospace cất cánh trong vòng 27 giờ sau khi nhận lệnh phóng vào tháng 9/2023, cho thấy khả năng phóng nhanh theo yêu cầu. Nhiệm vụ đó mang theo hệ thống nhận thức không gian thụ động và không có tương tác giữa các tàu vũ trụ trên quỹ đạo.
Lực lượng Không gian dự định sử dụng các vệ tinh Victus Haze để huấn luyện hoạt động gặp gỡ và thao tác gần kề. Trong vòng hai năm tới, một nhiệm vụ TacRS khác là Victus Surgo do Đơn vị Đổi mới Quốc phòng đồng tài trợ, sẽ sử dụng tên lửa Falcon 9 của SpaceX để phóng tàu vũ trụ linh hoạt hơn do công ty Impulse Space chế tạo. Victus Sol, nhiệm vụ đầy đủ đầu tiên của chương trình, sẽ phóng theo yêu cầu từ bộ chỉ huy chiến đấu thực sự hoặc yêu cầu tập trận.
Theo Hãng tin Reuters ngày 27-5, OpenAI Foundation cho biết nguồn tiền này sẽ được sử dụng cho các chương trình tài trợ, hợp tác nghiên cứu và các dự án do chính tổ chức này trực tiếp triển khai.
OpenAI Foundation là tổ chức phi lợi nhuận đang nắm quyền kiểm soát Công ty OpenAI sau đợt tái cấu trúc công ty năm 2025.
Theo mô hình mới, bộ phận kinh doanh của OpenAI hoạt động dưới dạng công ty vì lợi ích cộng đồng (PBC), còn OpenAI Foundation giữ 26% cổ phần và có quyền bổ nhiệm hội đồng quản trị.
Tại thời điểm tái cấu trúc, phần sở hữu của quỹ này được định giá khoảng 130 tỉ USD, biến OpenAI Foundation thành một trong những tổ chức phi lợi nhuận có nguồn lực tài chính lớn nhất thế giới.
Theo OpenAI Foundation, nguồn quỹ nói trên sẽ hỗ trợ nghiên cứu tác động của AI đối với thị trường lao động, hỗ trợ người lao động có nguy cơ mất việc trong ngắn hạn, đồng thời tìm cách giúp nhiều người được hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế do AI mang lại.
"Tốc độ thay đổi hiện nay đồng nghĩa khoảng thời gian để làm đúng việc này ngắn hơn nhiều so với trước đây, và cái giá phải trả nếu làm sai sẽ vô cùng lớn", tổ chức này cho biết trong tuyên bố.
Reuters nhận định sự phổ biến của các công cụ AI có khả năng tự động hóa công việc như lập trình đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất việc trên diện rộng.
Một số doanh nghiệp lớn như Block hay Standard Chartered gần đây đã công khai nhắc đến hiệu quả từ AI như một trong các nguyên nhân dẫn đến cắt giảm nhân sự.
Trước đó hồi tháng 3, OpenAI cũng cam kết đầu tư ít nhất 1 tỉ USD thông qua OpenAI Foundation trong vòng một năm cho các dự án liên quan đến AI, bao gồm lĩnh vực khoa học sự sống và các chương trình cộng đồng.
Tổ chức này cho biết các sáng kiến đầu tiên sẽ được công bố vào cuối năm nay.
Ngoài việc cấp tài trợ cho các tổ chức phi lợi nhuận và nhiều tổ chức khác, OpenAI Foundation cũng đang xây dựng đội ngũ riêng để trực tiếp vận hành một số chương trình thay vì chỉ đóng vai trò trung gian phân phối vốn.
Một trong những hướng nghiên cứu mà quỹ quan tâm là các dự án sử dụng mô phỏng bằng AI nhằm dự báo cách các nền kinh tế có thể thay đổi khi công nghệ tiếp tục phát triển.
Một báo cáo an ninh mạng gần đây cảnh báo hàng loạt ứng dụng Android phổ biến đang vô tình để lộ khóa truy cập Google Gemini, mở ra nguy cơ bị khai thác trái phép mà người dùng thông thường khó có thể nhận ra.
Theo báo cáo của Công ty an ninh mạng CloudSEK, vấn đề nằm ở các khóa API mà ứng dụng sử dụng để kết nối với dịch vụ của Google, vốn được ví như 'chìa khóa' cho phép ứng dụng giao tiếp với hệ thống AI của hãng.
Trước đây, các khóa này được xem là thành phần kỹ thuật bình thường và nhiều nhà phát triển vẫn tích hợp sẵn trong ứng dụng mà không gây lo ngại, do chúng không được thiết kế để mở rộng quyền truy cập theo cách nguy hiểm như hiện nay.
Tuy nhiên khi Google Gemini được tích hợp vào hệ sinh thái Google Cloud, các khóa truy cập cũ trở nên nhạy cảm hơn đáng kể, không chỉ còn là mã định danh kỹ thuật mà có thể trở thành cánh cửa truy cập vào các dịch vụ AI có tính phí.
Đáng chú ý, sự thay đổi này diễn ra âm thầm, khiến nhiều nhà phát triển không được cảnh báo đầy đủ rằng những khóa từng được xem là an toàn có thể bị khai thác theo cách hoàn toàn khác.
Theo cách ví von, một chiếc chìa khóa vốn chỉ mở cửa phụ nay có thể mở cả kho chứa tài sản giá trị, và nếu bị lộ, nó có thể bị sử dụng để truy cập trái phép vào các tài nguyên không thuộc quyền sở hữu.
Vấn đề nằm ở chỗ các doanh nghiệp hoặc nhà phát triển có thể chỉ phát hiện sự cố khi chi phí sử dụng tăng bất thường.
Báo cáo cho biết 22 ứng dụng Android phổ biến đang gặp tình trạng này, với tổng lượt cài đặt hơn 500 triệu, cho thấy mức độ ảnh hưởng không chỉ giới hạn ở một số ít ứng dụng mà có thể tác động tới hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu.
Dù không trực tiếp nhìn thấy các khóa API, người dùng cuối vẫn có nguy cơ chịu ảnh hưởng nếu ứng dụng họ sử dụng không được bảo vệ đúng cách.
Điều khiến sự cố này đáng lo là hậu quả không dừng ở khía cạnh kỹ thuật. Khi khóa API bị lộ, kẻ xấu có thể dùng nó để gửi yêu cầu đến Gemini như thể họ là người được phép sử dụng dịch vụ.
Mỗi lần như vậy có thể làm phát sinh chi phí cho chủ tài khoản hoặc đơn vị sở hữu hệ thống. Nếu việc khai thác diễn ra liên tục, hóa đơn có thể tăng rất nhanh.
Báo cáo của CloudSEK nêu ra những trường hợp thiệt hại tài chính thực tế. Có cá nhân được cho là mất hơn 15.000 USD chỉ trong một đêm vì tài khoản bị khai thác trái phép. Một doanh nghiệp ở Nhật Bản cũng chịu tổn thất lên tới khoảng 128.000 USD. Những con số này cho thấy đây không còn là rủi ro trên lý thuyết, mà là vấn đề có thể gây thiệt hại rất cụ thể và rất nặng nề.
Với người dùng phổ thông, câu hỏi đặt ra là: Mình có thể làm gì? Thực tế, đa số người dùng sẽ không tự mình kiểm tra được khóa API hay cấu hình hệ thống phía sau ứng dụng. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn hoàn toàn bất lực.
Cách an toàn nhất là ưu tiên các ứng dụng uy tín, có cập nhật thường xuyên, và tránh cài đặt những ứng dụng lạ không rõ nguồn gốc. Với các ứng dụng đã dùng lâu ngày, việc cập nhật phiên bản mới nhất cũng rất quan trọng, vì nhiều bản vá bảo mật thường được phát hành theo kiểu âm thầm nhưng cần thiết.
Ở phía nhà phát triển, sự cố này là lời nhắc rõ ràng rằng một thay đổi hạ tầng dù nhỏ cũng có thể tạo ra hậu quả lớn nếu không được đánh giá lại toàn diện. Các khóa API cần được quản lý chặt chẽ hơn, giới hạn quyền truy cập rõ ràng hơn, và phải có cơ chế theo dõi bất thường để phát hiện sớm các hành vi khai thác trái phép. Khi AI ngày càng đi sâu vào ứng dụng hằng ngày, an toàn không còn là lớp bổ sung, mà phải trở thành phần cốt lõi ngay từ đầu.
Theo BGR, trong kỷ nguyên số, tốc độ internet không còn là một lựa chọn mà đã trở thành nhu cầu thiết yếu. Tuy nhiên, nhiều người dùng đang rơi vào tình cảnh trớ trêu là dù đã đăng ký gói cước tốc độ cao nhưng thực tế sử dụng lại thường xuyên gặp tình trạng mạng chậm và giật lag. Câu trả lời cho sự thất vọng này có thể nằm ở sự khác biệt giữa Wi-Fi 6 và chuẩn mới Wi-Fi 6E.
Wi-Fi 6E (Extended) không chỉ là một cái tên mới. Điểm khác biệt cốt lõi so với Wi-Fi 6 truyền thống chính là việc bổ sung dải tần 6 GHz. Nếu các dải tần 2,4 GHz và 5 GHz hiện nay giống như những 'con đường' đang bị quá tải bởi hàng chục thiết bị từ điện thoại, laptop đến đồ gia dụng thông minh, thì 6 GHz chính là một 'đại lộ siêu tốc' hoàn toàn mới.
Dải tần này giúp loại bỏ sự cạnh tranh băng thông, cho phép các thiết bị cần tốc độ cao như kính VR, máy tính chơi game hay TV 8K hoạt động mượt mà mà không phải 'tranh giành' với bóng đèn thông minh hay camera giám sát.
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến Wi-Fi bị chậm ở các khu chung cư là sự chồng lấn kênh sóng với nhà hàng xóm. Wi-Fi 6E giải quyết triệt để vấn đề này nhờ các kênh băng thông rộng hơn (80 MHz và 160 MHz) và tính độc quyền cho thiết bị mới. Ngoài ra, Wi-Fi 6E còn sở hữu một lợi ích ít người biết là nó không bị nhiễu bởi các trạm phát sóng truyền hình hay radar sân bay - những tác nhân thường xuyên làm suy giảm tín hiệu của các chuẩn Wi-Fi cũ.
Dù mang lại tốc độ và sự ổn định vượt trội, nhưng Wi-Fi 6E không phải là giải pháp cho mọi tình huống. Chuẩn này chỉ thực sự phát huy tác dụng nếu bạn sở hữu các thiết bị đời mới có hỗ trợ nhận sóng 6 GHz.
Hơn nữa, một đặc tính vật lý quan trọng cần lưu ý là dải tần 6 GHz có bước sóng ngắn, dẫn đến khả năng xuyên tường kém hơn và phạm vi phát sóng hẹp hơn so với 2,4 GHz hay 5 GHz. Vì vậy, đối với những căn nhà có diện tích lớn hoặc nhiều tầng, việc đầu tư vào hệ thống Mesh Wi-Fi 6E sẽ là giải pháp tối ưu hơn để đảm bảo tốc độ Gigabit phủ khắp mọi ngóc ngách.
