Ngày 30-4, phóng viên có mặt tại khu vực bãi nuôi ngao thôn Mai Lâm (xã Mai Phụ, Hà Tĩnh) dọc cửa biển ghi nhận một số người dân “gác lễ” để thu hoạch ngao nuôi và phân loại ngao chết bất thường để tránh ô nhiễm môi trường.
Những ngày cuối tháng 4-2026, tại các khu vực bãi nuôi ngao thôn Mai Lâm bất ngờ ghi nhận ngao nuôi chết hàng loạt và bất thường gây tâm lý lo lắng cũng như ảnh hưởng lớn đến kinh tế cho người dân.
Một trong số hộ nuôi ngao tại thôn Mai Lâm có diện tích bị ảnh hưởng khá lớn là hộ ông Nguyễn Văn Anh (60 tuổi), với ước tính thiệt hại lên tới hơn 1 tỉ đồng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online vào sáng 30-4, ông Anh cho biết những ngày qua khá nóng ruột khi chứng kiến ngao nuôi của gia đình bị chết bất thường trắng bãi nuôi, tỉ lệ ngao bị chết dao động từ 30 - 40%.
Đây cũng là lần đầu tiên ghi nhận tỉ lệ ngao chết lớn nhất trong suốt 22 năm gia đình ông hành nghề nuôi loài nhuyễn thể này.
Theo ông Anh, tháng 4-2025, gia đình ông chi hàng trăm triệu đồng mua 40 tấn giống ngao về thả trên hai bãi nuôi với diện tích 3,7ha. Dự kiến sau một năm sẽ cho thu hoạch với năng suất 35 tấn/ha ngao thương phẩm, tổng ngao nuôi thu hoạch được trên diện tích 3,7ha đạt gần 130 tấn.
Thế nhưng, gần đến kỳ thu hoạch, số ngao nuôi trong hai bãi bồi của gia đình ông Anh bất ngờ bị chết hàng loạt. Lúc đầu, tỉ lệ ngao chết chỉ lác đác vài điểm nhưng sau đó lan rộng ra cả bãi nuôi.
“Trong khoảng một tuần ngao chết mở vỏ, ruột thối, trắng cả bãi nuôi. Tỉ lệ ngao chết lên đến 30 - 40% bãi, ước tính khoảng 60 tấn, gây thiệt hại cho gia đình trên 1 tỉ đồng” - ông Anh cho hay.
Theo ông Anh, kinh nghiệm nuôi ngao của bản thân ông cho thấy ngao nuôi thường bị chết dao động từ khoảng tháng 12 âm lịch năm trước đến tháng giêng âm lịch năm sau, số lượng ngao chết nhiều nhất khoảng 20% bãi nuôi.
Thời điểm này sương muối nhiều, ngao rất dễ tổn thương và chết. Đợt này đã bước vào tháng 3 âm lịch và ngao chết với tỉ lệ lớn nên khá bất thường.
Ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó chủ tịch UBND xã Mai Phụ - cho biết ngay khi xuất hiện tình trạng ngao nuôi bị chết, chính quyền địa phương đã phối hợp với Chi cục Thủy sản tỉnh Hà Tĩnh đến hiện trường kiểm tra, làm rõ nguyên nhân.
Bước đầu ghi nhận từ ngày 19 đến ngày 25-4, tại vùng nuôi ngao thôn Mai Lâm xuất hiện ngao chết bất thường tại các bãi nuôi ngao của 24/40 hộ nuôi; diện tích bị thiệt hại 47/80ha, tỉ lệ ngao chết từ 30 - 70%, ước tính sản lượng thiệt hại khoảng 250 tấn, ngao chết có kích cỡ từ 100 - 200 con/kg.
Ngành chức năng đã lấy mẫu bùn, nước, ngao để kiểm tra, xác định nguyên nhân ngao chết. Đồng thời hướng dẫn các hộ nuôi tích cực thu gom ngao chết tại các bãi nuôi, phơi ở những khu đất cao thích hợp để sử dụng đốt vôi, tuyệt đối không đổ vỏ ngao chết ra vùng cửa sông.
Tiến hành cày xới, phơi bãi, bón vôi khử trùng bãi nuôi đặc biệt các vùng đất trũng nhiều bùn đen. Không thả giống trong thời điểm ngao chết nhiều.
Sau mỗi vụ nuôi phải cải tạo bãi đúng quy trình kỹ thuật để chuẩn bị cho vụ nuôi tiếp theo. Chọn giống đảm bảo chất lượng, rõ nguồn gốc và có giấy chứng nhận kiểm dịch của cơ quan chức năng.
Trước khi thả giống cần kiểm tra và loại bỏ những con yếu, chết. Không thả giống với mật độ quá cao.
Đến thời điểm hiện tại, Trung tâm Nghiên cứu môi trường và bệnh thủy sản miền Bắc đã có báo cáo sơ bộ kết quả phân tích mẫu đột xuất ngao nuôi tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ.
Kết quả phân tích cho thấy hiện tượng ngao chết hàng loạt tại xã Mai phụ không liên quan đến các tác nhân gây bệnh đã được phân tích (mẫu ngao âm tính với tác nhân vi khuẩn gây bệnh, Perkinsus olseni và Perkinsus marinus).
Không phát hiện tảo độc trong môi trường nước. Các chỉ tiêu chất lượng nước có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ (hàm lượng N-NH4+ vượt ngưỡng), song chưa đạt ngưỡng gây chết cấp tính đối với ngao nuôi.
Trên cơ sở tổng hợp thông tin hiện trường và kết quả phân tích, nguyên nhân chính được nhận định có thể là tổ hợp các yếu tố bất lợi từ quản lý nuôi và điều kiện thời tiết như mật độ nuôi quá cao (800 - 1.000 con/m2, gấp 3 - 7 lần khuyến cáo) dẫn đến cạnh tranh gay gắt về thức ăn, oxy và không gian sống.
Bãi nuôi được sử dụng lâu năm, không có thời gian gián đoạn cải tạo giữa các vụ, làm suy giảm chất lượng nền đáy. Biến động thời tiết cực đoan trong giai đoạn giao mùa tạo áp lực cộng hưởng, làm ngao suy yếu và chết hàng loạt.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
