Thẩm phán Richard Leon tại tòa án liên bang ở Washington DC ngày 31/3 chấp thuận yêu cầu từ Tổ chức Bảo tồn Di sản Quốc gia (NTHP), áp dụng biện pháp đình chỉ thi công đối với dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. NTHP ba tháng trước gửi đơn kiện với cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền phá dỡ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây dựng công trình mới.
“Trừ khi quốc hội cho phép dự án, việc xây dựng phải ngừng lại”, thẩm phán Leon viết trong phán quyết dài 35 trang.
Ông nhấn mạnh rằng chính quyền Tổng thống Trump đã không nêu được bất kỳ điều luật nào cho phép họ phá hủy Cánh Đông của Nhà Trắng vào năm ngoái mà không cần xin phép quốc hội. Ông cũng lưu ý rằng “không có bất kỳ điều khoản nào trao cho Tổng thống loại thẩm quyền mà ông ấy tự nhận là mình có”.
“Tổng thống Mỹ chỉ là người trông nom Nhà Trắng, gìn giữ cho các thế hệ Gia đình Đệ nhất tiếp theo. Ông ấy không phải là chủ nhân Nhà Trắng”, thẩm phán Leon lập luận.
Thẩm phán Leon cho phép tạm hoãn thi hành quyết định trong 14 ngày để chính quyền Tổng thống Trump kháng cáo, đồng thời nhấn mạnh lệnh này không áp dụng với các hoạt động xây dựng có tính cấp thiết đến an ninh Nhà Trắng. Bộ Tư pháp Mỹ ngay sau đó đã nộp đơn kháng cáo lên tòa phúc thẩm tại Washington.
Phản ứng trên mạng xã hội, ông Trump chỉ trích tổ chức khởi kiện là nhóm “cực đoan cánh tả”, khẳng định dự án phòng khiêu vũ đang tiết kiệm chi phí, vượt tiến độ và không tốn ngân sách của người nộp thuế.
Trong khi đó, lãnh đạo NTHP Carol Quillen hoan nghênh phán quyết, gọi đây là “chiến thắng cho người dân Mỹ” trước dự án có tác động lâu dài đến một trong những công trình mang tính biểu tượng bậc nhất của quốc gia.
Chính quyền Trump từng lập luận Tổng thống Mỹ có quyền cải tạo và hiện đại hóa Nhà Trắng mà không cần quốc hội phê chuẩn, đặc biệt khi dự án được tài trợ hoàn toàn bằng nguồn đóng góp tư nhân.
Cánh Đông của Nhà Trắng được xây dựng từ năm 1902 và được mở rộng dưới thời Tổng thống Franklin Roosevelt. Khu vực này bị phá dỡ vào tháng 10/2025 để nhường chỗ cho dự án mới, nhưng NTHP cho rằng cả Tổng thống Trump lẫn Cơ quan Công viên Quốc gia đều không có thẩm quyền thực hiện.
Dự án phòng khiêu vũ được xem là một trong những dấu ấn lớn trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhằm tạo không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn thay cho các công trình tạm thời ngoài trời. Chính quyền cho rằng dự án sẽ giúp hiện đại hóa hạ tầng và tăng cường an ninh cho Nhà Trắng. Ông Trump tuần trước tiết lộ quân đội Mỹ xây tổ hợp ngầm bên dưới công trình này.
Dù vậy, dự án đã gây tranh cãi về giám sát và minh bạch, đặc biệt liên quan đến nguồn tài trợ từ các doanh nghiệp lớn. Các luật sư của nguyên đơn cho rằng việc huy động tài trợ tư nhân càng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn rõ ràng từ quốc hội.
Một ủy ban quy hoạch liên bang dự kiến thảo luận và bỏ phiếu về kế hoạch này trong tuần, do phán quyết của tòa chỉ áp dụng với hoạt động xây dựng, không ảnh hưởng tới quá trình xem xét.
Theo AFP ngày 16.5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài nhằm tạo điều kiện cho các bước tiến ngoại giao tiếp theo. Ông thông báo Mỹ sẽ tổ chức các vòng đàm phán vào ngày 2 - 3.6 nhằm đạt được thỏa thuận lâu dài giữa các bên.
Ngoài ra, Lầu Năm Góc sẽ chủ trì một cơ chế đàm phán an ninh mới, quy tụ phái đoàn quân sự của Israel và Lebanon vào ngày 29.5. Phía Mỹ kỳ vọng các cuộc thảo luận sẽ thúc đẩy nền hòa bình lâu dài, tiến tới công nhận chủ quyền của nhau và thiết lập an ninh thực sự dọc đường biên giới chung.
Thỏa thuận ngừng bắn ban đầu dự kiến hết hạn vào ngày 17.5. Phái đoàn Lebanon hoan nghênh việc gia hạn lệnh ngừng bắn, gọi đây là "khoảng thời gian nghỉ ngơi quan trọng" cho người dân để củng cố các thể chế nhà nước. Phái đoàn Lebanon tham gia đàm phán bất chấp sự phản đối từ Hezbollah.
Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter đánh giá các cuộc đàm phán diễn ra "thẳng thắn và mang tính xây dựng", song nhấn mạnh an ninh của công dân và binh sĩ Israel vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Theo Reuters, chiến dịch không kích và tấn công trên bộ của Israel vào miền nam Lebanon thời gian qua đã khiến khoảng 1,2 triệu người phải sơ tán. Israel tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào lực lượng Hezbollah, đồng thời yêu cầu lực lượng này phải giải giáp vũ khí như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình toàn diện nào với chính quyền Beirut.
Lực lượng Hezbollah và quân đội Israel vẫn tiếp tục các đòn "ăn miếng trả miếng", tập trung chủ yếu ở miền nam Lebanon. Truyền thông Lebanon ngày 16.5 đưa tin một cuộc tấn công mới của Israel vào trung tâm phòng vệ dân sự ở Lebanon đã khiến ít nhất 6 người chết và 22 người bị thương.
Quân đội Pháp ngày 6.5 thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle đã đi qua kênh đào Suez và trên đường tiến đến biển Đỏ và vịnh Aden, theo AFP.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp đã được triển khai đến đông Địa Trung Hải ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28.2.
Điện Élysée ngày 6.5 cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay đang vào vị trí để chuẩn bị cho sứ mệnh khôi phục hàng hải tại eo biển Hormuz do Pháp và Anh dẫn đầu.
Chuyển động của tàu được cho là tín hiệu thể hiện Pháp không chỉ sẵn sàng đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz mà còn là lời khẳng định rằng Paris có đủ năng lực làm điều này, theo thông báo.
Charles de Gaulle là tàu sân bay duy nhất trong biên chế của Pháp, có thể hoạt động trên biển từ 4 - 5 tháng.
Pháp và Anh đang dẫn dắt một nỗ lực chung nhằm bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép. Iran đã đóng cửa eo biển này vì xung đột với Mỹ, làm gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.
Công ty vận tải biển CMA CGM của Pháp ngày 6.5 cho biết một trong số các tàu của hãng đã bị tấn công tại eo biển Hormuz trong ngày 5.5, theo AFP. Cụ thể, tàu bị tấn công là CMA CGM San Antonio, treo cờ Malta và do thủy thủ đoàn người Philippines điều khiển.
Tàu bị hư hại và một số thủy thủ bị thương, đã được sơ tán để điều trị. Người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon nói rằng vụ tấn công cho thấy tình hình eo biển Hormuz vẫn còn nguy hiểm, nhưng nhấn mạnh hành động này không nhắm đến Pháp do con tàu treo cờ Malta.
Mỹ đã khởi động một chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại riêng qua vùng biển này nhưng ngày 6.5 thông báo tạm dừng sứ mệnh do có tiến triển trong đàm phán với Iran.
"Iran đã chuyển đề xuất đàm phán mới nhất của mình cho Pakistan, với tư cách là bên trung gian cho các cuộc đàm phán hòa bình với Mỹ, vào ngày 30/4", hãng thông tấn IRNA của Iran đưa tin ngày 1/5, song không công bố nội dung của văn bản.
Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei, người đứng đầu nhánh tư pháp Iran, cùng ngày khẳng định nước này "chưa bao giờ né tránh đàm phán", song chắc chắn không chấp nhận hành động áp đặt. "Chúng tôi không muốn xung đột dưới bất cứ hình thức nào, chúng tôi không muốn chiến tranh hay để nó tiếp diễn", ông Ejei nói.
Iran trước đó đã đề xuất Mỹ hoãn đàm phán xung quanh vấn đề hạt nhân, thay vào đó là ưu tiên dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển của nước này và chấm dứt hoàn toàn xung đột. Tuy nhiên, Tổng thống Trump bác bỏ phương án này.
Theo trang tin Axios, các quan chức Mỹ vẫn còn lo ngại nghiêm trọng về chương trình hạt nhân của Iran.
Mỹ và Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Quân đội Mỹ tuyên bố họ đã ngăn Iran xuất khẩu lượng dầu trị giá 6 tỷ USD. Wall Street Journal ngày 30/4 cho biết Tổng thống Trump đã chỉ thị cho các quan chức an ninh chuẩn bị cho đợt phong tỏa kéo dài nhiều tháng.
Ông Trump nhiều lần chỉ trích các đồng minh vì không tham gia nỗ lực mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Một quan chức Mỹ ngày 30/4 cho biết nước này đang khởi động liên minh quốc tế có tên Cấu trúc Tự do Hàng hải để khôi phục hoạt động vận tải qua tuyến đường biển trọng yếu.
Trong khi đó, Anh và Pháp dẫn đầu nỗ lực tập hợp liên minh gồm hàng chục quốc gia để mở lại eo biển Hormuz, song chỉ khi hòa bình tại khu vực được đảm bảo. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot khẳng định hai khối này "không có cùng bản chất" và sẽ bổ sung lẫn nhau, thay vì cạnh tranh.
