Chuyên cơ Không lực Hai hôm 21/4 nằm chờ gần như cả ngày tại căn cứ Andrews ở ngoại ô Washington, sẵn sàng đưa Phó tổng thống JD Vance đến Islamabad, Pakistan để đàm phán về một thỏa thuận tiềm năng với Iran, khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa hai nước sắp hết hạn.
Pakistan, bên trung gian đàm phán, cho biết các lãnh đạo hàng đầu của Iran trước đó đã thông báo rằng phái đoàn đàm phán của họ cũng sẽ tới Islamabad vào ngày 21/4 để tham gia thảo luận với phía Mỹ một ngày sau đó. Tuy nhiên, Iran đã đảo ngược quyết định vào những giờ cuối cùng.
Đến đầu giờ chiều, chuyến đi của ông Vance bị tạm dừng. Đến tối, nó bị hoãn vô thời hạn.
Các trợ lý nói với Tổng thống Donald Trump rằng chính phủ Iran không phải là “thực thể thống nhất” và phe cứng rắn ở Tehran không sẵn lòng nhượng bộ yêu cầu của Washington. Tại Nhà Trắng, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về việc liệu Iran có thực sự sẵn sàng đàm phán và tuân thủ bất kỳ cam kết nào hay không.
Tổng thống Trump đã hỏi các trợ lý liệu Mỹ có nên nối lại các cuộc tấn công vào Iran hay không. Nhưng ngay cả lúc đó, các quan chức cho biết ông Trump có vẻ thận trọng về việc tái khởi động chiến dịch và kéo dài cuộc xung đột vốn đang bị công chúng Mỹ phản đối.
Ông Trump và đội ngũ của mình đã chọn giải pháp dung hòa, đó là duy trì áp lực lên Iran vô thời hạn cho đến khi họ đưa ra một đề nghị cụ thể cho Mỹ. Sau đó, ông sẽ đánh giá liệu các cuộc đàm phán có thể tiếp tục hay ông sẽ phải ra lệnh tiến hành đợt tấn công mới vào Iran.
“Thế bế tắc, trong đó ông Trump không muốn dỡ bỏ phong tỏa, còn phía Iran không chịu ngồi vào bàn đàm phán chừng nào lệnh phong tỏa vẫn còn, là một bài toán rất khó tháo gỡ”, Ali Vaez, người đứng đầu chương trình Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, nói.
Vaez thêm rằng điều này đòi hỏi một bên phải nhượng bộ trước hoặc cả hai cùng xuống nước. “Tôi không thấy lạc quan về kịch bản này”, ông nói.
Tehran bước vào vòng đàm phán đầu tiên hồi đầu tháng 4 với sự tự tin rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz cùng khả năng gây thiệt hại cho vùng Vịnh và kinh tế toàn cầu đã mang lại cho họ đòn bẩy lớn trên bàn thương lượng. Thế nhưng, lệnh phong tỏa toàn bộ cảng biển của Iran mà Mỹ áp đặt ngay sau đó đã làm suy giảm lợi thế của Iran.
“Tôi nghĩ động thái đó đã làm cân bằng cán cân áp lực giữa Mỹ và Iran”, Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia và hiện làm việc tại Viện Washington, nói về lệnh phong tỏa cảng biển mà Mỹ áp đặt với Iran.
Samer Al-Atrush, nhà phân tích Trung Đông của The Times, nhận định nguy cơ chiến sự tái bùng phát vẫn hiện hữu khi cả ông Trump và phía Iran đều dọa sẽ leo thang nếu đàm phán đổ vỡ. Nhà phân tích cho rằng các kịch bản khác có thể xảy ra giữa hai bên gồm một thỏa thuận khung mơ hồ cho tương lai hoặc duy trì tình trạng bế tắc, trong đó Iran tiếp tục bị phong tỏa đến khi một bên không còn có thể chịu đựng thêm về kinh tế.
Ngay cả khi hai bên thống nhất được một khuôn khổ để định hướng đàm phán trong hai tháng tới, đó cũng sẽ là một văn bản mơ hồ và đầy rẫy những vấn đề không được giải quyết rốt ráo, theo Vaez.
“Cách làm đó sẽ khiến nhiều vấn đề gai góc nhất vẫn bị bỏ ngỏ. Nó chỉ vạch ra hướng đi, chứ chưa thể chốt được bất kỳ giải pháp cụ thể nào. Hai bên hiện vẫn còn cách nhau rất xa để có thể tiến tới thỏa thuận cuối cùng”, Vaez nói.
Những rào cản vẫn y nguyên như trước cuộc chiến. Iran không sẵn lòng từ bỏ việc làm giàu hạt nhân, dù họ có thể đồng ý tạm dừng trong nhiều năm, ngoại trừ mục đích phục vụ nghiên cứu y học. Tehran cũng sẽ từ chối yêu cầu cắt giảm năng lực tên lửa và máy bay không người lái vốn đã phát huy hiệu quả trong chiến tranh, đồng thời không từ bỏ việc hỗ trợ các nhóm vũ trang như Hezbollah và Hamas.
“Mọi thỏa thuận tiềm năng được cho là sẽ có quy mô tương tự thỏa thuận JCPOA mà Iran từng ký với các cường quốc phương Tây dưới thời tổng thống Barack Obama và ông Trump đã từ bỏ trong nhiệm kỳ đầu”, Al-Atrush cho hay.
Trong khi đó, Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel, nhận định kịch bản Mỹ tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran cũng tiềm ẩn nguy cơ leo thang, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được gia hạn.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay thông báo đã bắt giữ hai tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Xuồng cao tốc của lực lượng này cũng đã nổ súng vào ba tàu hàng gần eo biển, gây hư hại về phương tiện.
“Vấn đề là căng thẳng gần như không thể tránh khỏi. Sớm muộn cũng sẽ có va chạm và những điều đó rất dễ khiến tình hình leo thang”, ông nói. “Nếu lệnh phong tỏa có hiệu quả, phía Iran sẽ gia tăng áp lực lên nền kinh tế quốc tế bằng các hành động như tấn công tàu dầu, khi đó chiến sự bùng nổ là điều khó tránh”.
Nếu kịch bản đó xảy ra, cuộc chiến sẽ có thể gây tổn thất nặng nề cho cả hai bên. Sau hơn 6 tuần không kích, Mỹ và Israel không còn nhiều mục tiêu quân sự để đánh phá và có thể sẽ nhắm vào cơ sở hạ tầng điện lực và nhà máy khử mặn nước biển, như những gì ông Trump từng đe dọa.
“Các hành động leo thang sẽ diễn tiến rất nhanh, đầy kịch tính và sẽ tiếp nối ngay từ điểm họ tạm dừng trước đó”, ông Citrinowicz cho hay.
Hiện tại, triển vọng đàm phán giữa hai bên khá mong manh. Mohammad Reza Mohseni Sani, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, nói rằng “đàm phán là không thể chấp nhận được” trong tình hình hiện tại, đồng thời cáo buộc Mỹ “đưa ra yêu sách quá mức” và theo đuổi các mục tiêu ngầm vì lợi ích nội bộ.
Ali Vaez cho rằng rào cản chính trước bất kỳ vòng đàm phán tiếp theo nào là “liệu Mỹ có sẵn lòng giảm bớt áp lực đủ để ngoại giao trở nên đáng tin cậy và liệu Iran có sẵn lòng kiềm chế đòn bẩy của mình đủ để duy trì các cuộc đàm phán hay không”.
"Ban chấp hành Trung ương đảng đã thông qua các đề xuất mới về chuyển đổi kinh tế và xã hội", truyền hình nhà nước Cuba đưa tin hôm 17/6.
Quyết định được đưa ra sau kỳ họp toàn thể bất thường, với khoảng 20 đề xuất cải cách đã được đưa ra thảo luận. Trong các giải pháp được thông qua có thu hút thêm nguồn vốn từ người Cuba ở nước ngoài và thu hẹp quy mô khu vực nhà nước.
Granma, cơ quan ngôn luận của Trung ương đảng Cộng sản Cuba, dẫn lời Thủ tướng Manuel Marrero Cruz nói rằng những đề xuất cải cách này sẽ giúp cải thiện hệ thống quản lý của nền kinh tế Cuba.
Cựu chủ tịch Raul Castro, người có ảnh hưởng lớn trong chính trường Cuba, trước đó thể hiện ủng hộ bước chuyển đổi do chính phủ thúc đẩy. Trong thư trình lên phiên họp toàn thể, ông mô tả đây là quyết sách "có lợi nhất cho cách mạng ở thời điểm hiện nay".
Loạt cải cách này được xem là biện pháp "cấp tốc" giữa lúc Cuba đang đối mặt tình trạng thiếu nhu yếu phẩm diện rộng. Chủ tịch Miguel Diaz-Canel mô tả đây là những thay đổi quan trọng nhất trong nhiều năm qua.
Lệnh phong tỏa dầu mỏ do Mỹ áp đặt hồi tháng 1 đã khiến Cuba gặp nhiều khó khăn, với các đợt mất điện kéo dài hơn 30 giờ cùng tình trạng thiếu lương thực, nhiên liệu, nước sạch và thuốc men.
Chính phủ Cuba đã phát tín hiệu sẽ mở ra các cơ hội đầu tư mới cho người Cuba trong và ngoài nước ở nhiều lĩnh vực.
Doanh nghiệp tư nhân, được phép hoạt động từ năm 2021 và có thể tuyển dụng tối đa 100 lao động, ngày càng trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế Cuba. Kể từ tháng 2, doanh nghiệp tư nhân đã được phép nhập khẩu nhiên liệu, lĩnh vực trước đây do nhà nước kiểm soát.
Chủ tịch Diaz-Canel cũng công bố kế hoạch tinh giản bộ máy nhà nước bằng cách cắt giảm số lượng bộ ngành và công chức.
Hôm qua (15.7), quân đội Mỹ thông báo đã khôi phục lệnh phong tỏa biển đối với Iran, đồng thời hoàn tất đợt không kích trong 4 ngày liên tiếp nhắm vào các mục tiêu tại nước này. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đợt tấn công kéo dài 7 giờ đã làm suy yếu năng lực của Iran trong việc đe dọa tuyến hàng hải thương mại qua eo biển Hormuz. Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công các mục tiêu Mỹ tại Bahrain, Jordan và Kuwait để đáp trả.
Vụ giao tranh mới nhất đe dọa làm đổ vỡ thỏa thuận tạm thời mà hai bên đạt được cách đây 1 tháng. Giới quan sát dự báo nếu không tìm được giải pháp ngoại giao nhanh chóng, tình hình có thể leo thang thành chiến tranh toàn diện, theo AP.
Tâm điểm của cuộc xung đột hiện nay là eo biển Hormuz, nơi 20% tổng lượng dầu thô và khí đốt được giao dịch trên toàn cầu đi qua. Iran đã tấn công tàu thuyền di chuyển ngoài phạm vi kiểm soát của nước này. Mỹ đe dọa dùng quân sự để đảm bảo lưu thông nhưng giới chuyên gia cho rằng việc này đòi hỏi một hạm đội lớn và có thể là cả chục ngàn binh sĩ trên bộ. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13.7 tuyên bố sẽ đảm bảo cho tàu thuyền đi qua và thu phí 20%, nhưng nhanh chóng "quay xe" khi ngày 14 đưa ra tuyên bố thay vì trả phí cho Washington, các nước Trung Đông sẽ ký các thỏa thuận thương mại và đầu tư lớn vào Mỹ.
Mặt khác, ông Trump đe dọa sẽ đánh sập tất cả các nhà máy điện và những cây cầu tại Iran trong tuần tới nếu nước này không chấp nhận thỏa thuận. Trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn lần một hồi tháng 4 và lần hai hồi tháng 6, ông cũng đưa ra những đe dọa tương tự. Chưa rõ tuyên bố mới của ông Trump là chiến thuật đàm phán hay là dấu hiệu của một đợt leo thang chiến sự. Song, một số chuyên gia đánh giá việc leo thang đe dọa vào thời điểm này có thể là động thái mang nhiều rủi ro. Ông Ali Vaez, Giám đốc chương trình Iran tại tổ chức nghiên cứu Nhóm khủng hoảng quốc tế (Bỉ), nói rằng việc liên tục gia tăng sức ép quân sự đến một lúc nào đó có thể vô tình châm ngòi cho một cuộc chiến ngoài ý muốn. Ông Vaez nhận định Iran vẫn có nhiều lý do để quay lại bàn đàm phán vì Tehran cần những gói cứu trợ kinh tế đã thống nhất trong thỏa thuận.
Hôm qua, IRGC tuyên bố sẽ đóng eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ dừng những hành động gây hấn, đồng thời đe dọa sẽ đóng toàn bộ các hành lang xuất khẩu khác mang lại lợi ích cho Mỹ và đồng minh. "Việc xuất khẩu năng lượng trong khu vực hoặc được chia sẻ cho tất cả, hoặc sẽ không có ai được hưởng", IRGC tuyên bố.
Các nhà phân tích cho rằng Iran đang phát tín hiệu rằng họ có thể sử dụng đồng minh Houthi ở Yemen để phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, mở ra một mặt trận mới chống lại Washington. Eo biển Bab el-Mandeb nằm ở cửa ngõ vào biển Đỏ, nằm trên tuyến hàng hải quan trọng kết nối châu Á và châu Âu và là nơi 10% lượng dầu khí được giao dịch trên toàn cầu đi qua. Sau khi xung đột nổ ra tại Dải Gaza hồi năm 2023, lực lượng Houthi đã tấn công tàu thuyền qua vùng biển này, gây ảnh hưởng lớn cho thế giới.
Theo Reuters, một quan chức Houthi ngày 13.7 cảnh báo sẵn sàng đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb nếu Ả Rập Xê Út tiếp tục tấn công Yemen. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc cắt đứt cùng lúc 2 động mạch chính của dòng chảy năng lượng sẽ là kịch bản thảm họa cho toàn cầu, có thể đẩy giá dầu lên mức 200 USD/thùng.
Theo Đài CNN ngày 15-7, một mảnh thiên thạch nặng hơn 1kg xuyên thủng mái nhà tại bang New Jersey (Mỹ) cách đây hai năm vừa được các nhà khoa học xác định là chứa dấu vết nước muối cổ đại, có thể giúp làm sáng tỏ nguồn gốc của nước trong Hệ Mặt trời sơ khai.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances, do tiến sĩ Peter Jenniskens thuộc Viện SETI (Tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái đất) đứng đầu.
Ngày 16-7-2024, nhiều người dân tại các bang New York, New Jersey, Connecticut, Rhode Island và Pennsylvania nhìn thấy một quả cầu lửa lướt qua bầu trời ban ngày, tạo tiếng nổ lớn khi bay ngang phía nam tượng Nữ thần Tự do.
Vật thể là một tảng đá vũ trụ có kích thước cỡ chiếc vali lớn, lao xuống khí quyển với vận tốc 14,4km/giây rồi vỡ vụn ở độ cao khoảng 35km.
Phần lớn mảnh vỡ đã tan biến, chỉ một mảnh rơi trúng trần phòng ngủ của một ngôi nhà ở thị trấn Hillsborough (bang New Jersey).
Chủ nhà nhanh chóng đeo găng tay, thu gom mẫu vật bằng giấy nhôm và lọ thủy tinh, đồng thời lợp lại mái nhà trước khi trời đổ mưa, nhờ đó bảo vệ thiên thạch khỏi ẩm mốc và ô nhiễm môi trường.
Các nhà khoa học phát hiện hàm lượng natri cao trong mẫu vật, nhiều khả năng bắt nguồn từ dòng nước muối đóng băng bên trong tiểu hành tinh mẹ.
Khi nước bay hơi, các khoáng chất muối đậm đặc còn sót lại có thể tạo môi trường thuận lợi cho các phân tử liên quan đến sự sống hình thành.
Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn tìm thấy hàng trăm loại axit amin phức tạp, phần lớn không tồn tại trong sự sống trên Trái đất, cho thấy chúng có nguồn gốc ngoài vũ trụ.
Tiến sĩ Danny Glavin, đồng tác giả nghiên cứu tại Trung tâm vũ trụ Goddard của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), nhận định sự đa dạng axit amin trong thiên thạch Hillsborough còn vượt trội so với các mẫu vật lấy từ tiểu hành tinh Bennu và Ryugu.
Giáo sư Peter Brown, Đại học Western (Canada), đánh giá phát hiện nước muối là manh mối quan trọng cho thấy cách nước di chuyển và phản ứng với các hợp chất hữu cơ trong hệ Mặt trời sơ khai.
Ông cũng cho rằng chính hành động nhanh chóng của chủ nhà đã giúp giữ lại dấu vết nước muối quý giá này, nếu không cơn mưa tối hôm đó có thể đã phá hủy hoàn toàn bằng chứng.
Hiện các mảnh vỡ của thiên thạch Hillsborough được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Mỹ ở New York, còn các nhà khoa học tiếp tục so sánh khoáng chất muối trong mẫu vật với dữ liệu từ hai tiểu hành tinh Bennu và Ryugu.
