Theo Hãng tin AP, ngày 24-4, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết chương trình thị thực thẻ vàng của Tổng thống Donald Trump – cho phép người nước ngoài chi ít nhất 1 triệu USD để cư trú và làm việc hợp pháp tại Mỹ – đến nay chỉ mới phê duyệt duy nhất một người.
Con số này thấp hơn nhiều so với những tuyên bố trước đó. Khi chương trình ra mắt vào tháng 12 năm ngoái, ông Lutnick từng khẳng định chính phủ đã thu về lượng đăng ký với tổng trị giá 1,3 tỉ USD chỉ trong vài ngày.
Khi đó, ông Trump đứng cạnh và giơ cao tấm thẻ mạ vàng, mô tả đây là “một phiên bản thẻ xanh được tăng cường vượt trội”.
Trong phiên điều trần trước ủy ban quốc hội ngày 23-4, ông Lutnick không giải trình về sự chênh lệch này trong cuộc trao đổi với một nữ nghị sĩ.
Ý tưởng về tấm thẻ được ông Trump thúc đẩy từ năm ngoái, với mức phí ban đầu đề xuất là 5 triệu USD. Ông chủ Nhà Trắng cho rằng chương trình sẽ thu hút nhân tài nước ngoài và bổ sung nguồn thu cho ngân sách liên bang.
Thẻ vàng được thiết kế để thay thế chương trình EB-5 đã tồn tại hàng thập kỷ – loại thị thực dành cho những người đầu tư khoảng 1 triệu USD vào một doanh nghiệp Mỹ có ít nhất 10 nhân viên.
Dù mới chỉ có một người được phê duyệt, ông Lutnick vẫn tỏ ra hài lòng và cho biết đang có hàng trăm hồ sơ chờ xử lý.
“Chương trình mới được thiết lập và cơ quan chức năng muốn đảm bảo mọi thứ được thực hiện một cách hoàn hảo”, ông nói.
Một năm trước, ông Lutnick từng tuyên bố thẻ vàng có thể mang lại doanh thu 1.000 tỉ USD, góp phần cân bằng ngân sách của Mỹ.
Tuy nhiên, nợ công của Mỹ hiện ở mức 31.300 tỉ USD, và các dự báo cho rằng thâm hụt ngân sách trong năm tài khóa này sẽ vào khoảng 2.000 tỉ USD.
Liên quan thẻ vàng định cư của ông Trump, Bộ trưởng Thương mại Mỹ cho biết mỗi ứng viên phải đóng thêm 15.000 USD phí thẩm định ngoài khoản đầu tư 1 triệu USD. Chương trình cũng cho phép các tập đoàn chi 2 triệu USD để bảo lãnh cho một nhân viên nước ngoài, kèm mức phí duy trì hằng năm 1%.
Dự án sở hữu một trang web chính phủ với khẩu hiệu hào nhoáng “Mở khóa cuộc sống tại Mỹ”, hiển thị hình ảnh tấm thẻ vàng in gương mặt ông Trump cùng đại bàng đầu trắng, tượng Nữ thần Tự do và chữ ký của đương kim Tổng thống Mỹ.
Trang web cũng quảng bá thẻ bạch kim trị giá 5 triệu USD sắp ra mắt, cho phép người sở hữu lưu trú tại Mỹ tới 270 ngày mà không phải chịu thuế đối với thu nhập ngoài nước Mỹ.
Mô hình này không quá xa lạ trên thế giới khi nhiều quốc gia như Anh, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Malta, Úc, Canada và Ý cũng đã triển khai các phiên bản thị thực vàng dành cho giới siêu giàu.
Hãng thông tấn Mehr và Tasnim của Iran ngày 3/4 đưa tin một trực thăng Black Hawk của Mỹ "đã bị tấn công khi đang tham gia tìm kiếm phi công", đồng thời công bố hình ảnh cho thấy một phi cơ bốc khói trên bầu trời. Chưa rõ hình ảnh được chụp vào thời điểm và vị trí nào.
Một quan chức giấu tên Mỹ sau đó nói với kênh NBC News rằng "hai trực thăng đã trúng đạn khi tham gia chiến dịch tìm kiếm cứu nạn liên quan tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran". Người này khẳng định những người trên hai trực thăng đều an toàn.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa bình luận về thông tin.
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với NBC News cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối thảo luận chi tiết liên quan đến hoạt động tìm kiếm cứu nạn đang diễn ra tại Iran. Tuy nhiên, ông bày tỏ thất vọng khi truyền thông Mỹ đưa tin về nỗ lực này.
Khi được hỏi liệu các sự việc mới diễn ra có ảnh hưởng đến những cuộc đàm phán với Iran hay không, ông Trump đáp rằng "hoàn toàn không, đây là chiến sự, nước Mỹ đang trong xung đột".
Các quan chức Mỹ ngày 3/4 xác nhận với kênh CBS News rằng một tiêm kích đa năng F-15E bị bắn rơi trên bầu trời Iran. Một trong hai phi công đã được giải cứu, lực lượng Mỹ đang tìm kiếm người còn lại.
Video trên mạng xã hội cho thấy 3 máy bay Mỹ di chuyển tầm thấp ở miền trung Iran, dường như để tìm phi công bị bắn rơi.
Đây là lần đầu tiên một máy bay Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2. Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4, theo CNN. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Iran khi đó vẫn để lại một hành lang lưu thông qua eo biển, cho phép các tàu trả phí được đi qua.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Chưa rõ liệu Iran có ghi chép vị trí từng quả thủy lôi hay không. Ngay cả khi làm điều này, một số quả có thể trôi dạt khỏi vị trí ban đầu. Nỗ lực rà phá thủy lôi cũng rất khó khăn, do các lực lượng hải quân Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề trong xung đột.
Quân đội Mỹ gần như cũng không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
Giới chức Mỹ và Iran hiện chưa lên tiếng về thông tin.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 8/4 cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cho tàu thuyền qua lại sau khi "tính đến các hạn chế kỹ thuật". Giới chức Mỹ nhận định cụm từ này ám chỉ Tehran chưa thể nhanh chóng tìm hoặc gỡ thủy lôi.
Tổng thống Donald Trump hôm 10/4 nói với các phóng viên tại căn cứ liên hợp Andrews rằng eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, song thừa nhận điều đó sẽ không dễ dàng. Làm thế nào để nhanh chóng đảm bảo lưu thông an toàn qua khu vực nhiều khả năng sẽ là nội dung thảo luận trọng tâm trong cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Pakistan.
Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), tổ chức thuộc quân đội Anh, ngày 18.4 cáo buộc 2 tàu chiến của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắn về phía một tàu dầu di chuyển qua eo biển Hormuz ngày 18.4, theo AP.
Vụ việc xảy ra tại khu vực cách bờ biển đông bắc Oman 20 hải lý. Thuyền trưởng tàu dầu nói rằng 2 tàu của Iran khai hỏa mà không phát cảnh báo qua vô tuyến.
Tàu dầu và thủy thủ đoàn được cho là vẫn an toàn. Trang web theo dõi tàu biển TankerTrackers.com cho biết các tàu đã buộc phải quay đầu quanh eo biển Hormuz sau khi bị Iran nổ súng, gồm một siêu tàu dầu treo cờ Ấn Độ.
Iran chưa bình luận gì về thông tin trên.
Ngay trước đó, quân đội Iran thông báo tái đóng cửa eo biển Hormuz nhằm đáp trả việc Mỹ phong tỏa các cảng biển Iran. Lệnh đóng cửa được đưa ra chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển đã được mở cho tàu thương mại trong thời gian Israel và Hezbollah ngừng bắn tại Lebanon. Thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 17.4 và kéo dài 10 ngày.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran nói rằng eo biển Hormuz đã quay trở lại nguyên trạng, tàu thuyền phải trả phí và được Iran chấp thuận mới được đi qua.
Iran tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển huyết mạch này đến chừng nào Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền ra vào cảng biển Iran. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh ngày 18.4 nói rằng Mỹ không thể áp đặt ý chí lên Iran và phong tỏa eo biển Hormuz.
Vị quan chức còn cho biết chưa ấn định thời gian diễn ra vòng đàm phán kế tiếp giữa hai nước tại Pakistan. Theo ông, hai bên trước hết phải hoàn tất khuôn khổ hiểu biết chung trước. "Chúng tôi không muốn bước vào cuộc đàm phán nào mà kết quả sẽ là một thất bại, vì điều đó có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang khác", ông Khatibzadeh nói.
