Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó giám đốc Trung tâm du lịch quốc tế BenThanh Tourist, cho biết tình trạng thiếu hụt hướng dẫn viên (HDV) cho nhiều loại ngoại ngữ đang là áp lực lớn của ngành du lịch trong bối cảnh khách quốc tế phục hồi mạnh. Hiện đơn vị đang phục vụ đa dạng thị trường khách quốc tế nên nhu cầu về đội ngũ HDV giỏi ngoại ngữ và có kỹ năng hướng dẫn luôn rất lớn, đặc biệt trong mùa cao điểm. Tuy nhiên, nguồn HDV các ngoại ngữ như tiếng Nga, Hàn, Ý, Đức, Tây Ban Nha hay Hebrew hiện vẫn thiếu hụt đáng kể. “HDV là cầu nối giúp du khách hòa mình vào đời sống địa phương và cảm nhận sâu hơn về điểm đến. Khi thiếu đội ngũ phù hợp về ngoại ngữ, trải nghiệm của du khách chắc chắn bị ảnh hưởng. Chính rào cản ngôn ngữ khiến việc truyền tải thông tin về lịch sử, văn hóa và phong tục địa phương thiếu chiều sâu, khiến hành trình dễ trở thành kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”, ông Sơn nói.
Cụ thể hơn, theo ông Nguyễn Hà Trung, Phó tổng giám đốc Vietravel, nhóm tiếng Hàn đang thiếu đáng kể do lượng khách Hàn Quốc phục hồi và tăng trưởng nhanh thời gian qua. Trong khi đó, nguồn HDV tiếng Nga lại bị đứt gãy sau nhiều năm thị trường biến động nên lực lượng có kinh nghiệm hiện không còn nhiều. Không chỉ thiếu số lượng, thị trường còn thiếu đội ngũ HDV có chuyên môn tốt, kỹ năng xử lý đoàn quốc tế và khả năng truyền tải văn hóa điểm đến.
Bà Trần Thị Bảo Thu, Giám đốc tiếp thị – truyền thông Vietluxtour, cũng xác nhận tình trạng khan hiếm HDV ngoại ngữ không phải câu chuyện mới, nhưng đang trở nên căng thẳng hơn khi du lịch quốc tế phục hồi nhanh. Đơn vị này ghi nhận tình trạng “cung không đủ cầu” đối với nhóm nhân sự này, đặc biệt tại các điểm nóng du lịch biển như Khánh Hòa, Phú Quốc hay Đà Nẵng vào mùa cao điểm. Việc điều tiết nhân sự từ Hà Nội hay TP.HCM đến hỗ trợ chỉ là giải pháp tình thế và thực tế vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống nhân lực. Việc thiếu HDV cho nhiều ngoại ngữ đang tác động đa chiều đến hoạt động doanh nghiệp. Trong đó, ảnh hưởng lớn nhất là chất lượng dịch vụ và năng lực đón khách. Nếu thiếu đội ngũ chuẩn nghiệp vụ và ngoại ngữ, trải nghiệm du khách sẽ giảm đáng kể, nhất là trong việc truyền tải giá trị văn hóa, lịch sử và di sản VN. Ở góc độ vận hành, đây cũng là “nút thắt cổ chai” khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải giới hạn số lượng đoàn hoặc từ chối nhận thêm khách để bảo đảm chất lượng dịch vụ.
Thiếu HDV tiếng Nga đang trở thành câu chuyện nóng bỏng tại Khánh Hòa khi du khách nước này phục hồi mạnh sau nhiều năm gián đoạn bởi dịch Covid-19 và biến động địa chính trị. Tuy nhiên, cùng với đà tăng trưởng này là bài toán nan giải về nhân sự HDV tiếng Nga. Trước thực trạng đó, nhiều doanh nghiệp lữ hành đã kiến nghị UBND tỉnh Khánh Hòa xem xét cơ chế linh hoạt cho phép người nước ngoài tham gia hỗ trợ ngôn ngữ trong hoạt động du lịch. Cụ thể, những người Nga có giấy phép lao động hoặc cư trú hợp pháp tại địa phương có thể tham gia với vai trò hỗ trợ giao tiếp, phiên dịch văn hóa, chăm sóc khách hàng thay vì thực hiện đầy đủ chức năng của một HDV quốc tế.
TS Chu Khánh Linh, Phó trưởng khoa, Điều hành Khoa Du lịch Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, nhận định tình trạng thiếu HDV tiếng Nga và các ngoại ngữ khác phản ánh thực tế ngành du lịch VN đang tăng trưởng nhanh hơn tốc độ chuẩn bị nhân lực. Vấn đề của các thị trường như Nga, Hàn Quốc hay Trung Quốc không chỉ nằm ở ngoại ngữ mà còn là khả năng giao tiếp văn hóa, nắm bắt tâm lý khách và xử lý tình huống thực tế. Nhiều HDV quốc tế đã chuyển nghề sau Covid-19 nên nguồn cung hiện thiếu hụt nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu chấp nhận cơ chế cho người nước ngoài hỗ trợ tour thì đây cũng chỉ nên là giải pháp tình thế và phải được kiểm soát rất chặt chẽ về pháp lý. Nhiều quốc gia hiện áp dụng mô hình “phiên dịch viên văn hóa” hoặc “trợ lý du lịch”, trong đó HDV bản địa vẫn là người chịu trách nhiệm chính về chương trình tour và các vấn đề pháp lý, còn người bản ngữ hỗ trợ giao tiếp và chăm sóc khách.
Ở góc độ pháp lý, luật sư Huỳnh Quốc Nhân, Giám đốc Công ty luật TNHH Nhân, cho biết quy định hiện hành không cho phép người nước ngoài trực tiếp dẫn tour tại VN. Theo khoản 3 điều 58 luật Du lịch 2017, người hành nghề hướng dẫn du lịch bắt buộc phải có thẻ HDV. Trong khi đó, điều kiện cấp thẻ lại yêu cầu người được cấp phải có quốc tịch VN và thường trú tại VN. Người nước ngoài dù có giấy phép lao động hợp pháp cũng không được trực tiếp dẫn tour nếu không được cấp thẻ HDV. Nếu mở cơ chế cho HDV nước ngoài hoạt động mà không kiểm soát chặt sẽ dễ phát sinh cạnh tranh không công bằng với lao động trong nước, tái diễn tình trạng “tour khép kín”, HDV chui hoặc thất thu thuế. Nếu muốn triển khai hợp pháp thì về lâu dài cần sửa luật Du lịch 2017 theo hướng cho phép cơ chế ngoại lệ đối với ngoại ngữ hiếm. Tuy nhiên, đi kèm phải là hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt như giới hạn phạm vi hành nghề, giới hạn thời gian hoạt động, yêu cầu có HDV VN đi cùng đoàn và cơ chế giám sát nội dung thuyết minh. Luật sư cũng đề xuất chỉ nên áp dụng thí điểm tại những nơi thực sự thiếu nhân lực đặc thù như Khánh Hòa với thị trường khách Nga.
TS – luật sư Châu Huy Quang, Giám đốc điều hành Rajah & Tann LCT Lawyers, cũng đồng tình: Nếu cho phép triển khai HDV người nước ngoài thì cần cơ chế cấp phép riêng, yêu cầu chứng chỉ về văn hóa, lịch sử và pháp luật VN, đồng thời giới hạn vai trò ở mức hỗ trợ ngôn ngữ thay vì trực tiếp điều hành tour.
TS Chu Khánh Linh đề xuất xây dựng các chương trình đào tạo “HDV ngoại ngữ hiếm cấp tốc” dành cho du học sinh, cử nhân ngôn ngữ hoặc người từng sinh sống ở nước ngoài. Thay vì đào tạo 4 năm như thông thường, chương trình có thể tập trung trong 3 – 6 tháng với các nội dung thực chiến như nghiệp vụ hướng dẫn, luật du lịch, kỹ năng thuyết minh và xử lý tình huống. Bên cạnh đó là mô hình liên kết “3 nhà” gồm nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Theo đó, doanh nghiệp đặt hàng số lượng HDV cần thiết, trường học mở lớp đào tạo chuyên biệt, còn địa phương hỗ trợ học phí hoặc học bổng. Ngoài ra, nên cho phép sinh viên ngoại ngữ năm cuối tham gia tour thực tế dưới sự giám sát của HDV chính thức để tích lũy kinh nghiệm nghề.
“Hôm nay chúng ta có một hành khách rất đặc biệt. Đó là một người hùng nhí với tên gọi Cruz, chỉ 2 tuổi. Bé đã chiến đấu với một dạng ung thư cực hiếm và hiện chính thức khỏi bệnh”, giọng của nữ tiếp viên Carolyn Gallagher vang lên.
Khi nghe thông tin, cả khoang máy bay lập tức như vỡ òa. 160 hành khách đồng loạt vỗ tay hò reo chúc mừng. Cậu bé Cruz Anguiano, ngồi giữa bố mẹ, nở nụ cười rạng rỡ.
Đó là câu chuyện đặc biệt vừa xảy ra trên một chuyến bay của hãng hàng không Southwest Airlines trên hành trình di chuyển từ Dallas đến San Diego (Mỹ). Khi máy bay mới đi được nửa chặng, tiếp viên bất ngờ phát thông báo qua hệ thống loa.
Chưa dừng lại ở đó, nữ tiếp viên tiếp tục đề nghị hành khách viết lời chúc mừng cậu bé lên tờ giấy ăn. Các tiếp viên hàng không phát khăn giấy để hành khách ghi những câu động viên, khích lệ dành cho Cruz và gia đình.
Lời kêu gọi này của nữ tiếp viên Gallagher nhận được sự hưởng ứng của gần như toàn bộ hành khách. Có người vẽ tranh, người khác lại viết thơ. Nhiều hành khách gửi lời động viên, thậm chí chia sẻ chính trải nghiệm chống chọi ung thư của bản thân.
Gallagher cho biết, cô được đồng nghiệp kể rằng Cruz vừa hoàn thành 4 tháng điều trị ung thư tại New York và đang trở về nhà ở San Diego. Gia đình cậu bé nối chuyến qua Dallas. Khi nghe câu chuyện này, đội ngũ phi hành đoàn quyết định làm điều gì đó thật đặc biệt.
Trước khi thông báo, tiếp viên đã hỏi ý kiến bố mẹ Cruz là Elisa và Miguel Anguiano để đảm bảo họ thoải mái chia sẻ câu chuyện.
“Đó là thành tựu rất lớn với một đứa trẻ 2 tuổi. Chúng tôi đều nghĩ nên làm điều gì đó cho bé”, nữ tiếp viên Gallagher nói.
Hành trình chiến đấu với ung thư giai đoạn 4
Thời gian đầu, các bác sĩ cho rằng bé Cruz chỉ bị trào ngược axit, táo bón và viêm tai.
Sau khi thăm khám ở nhiều nơi, cuối cùng bé bị chẩn đoán mắc u nguyên bào thần kinh giai đoạn 4 vào tháng 7/2025.
Người mẹ cho biết, cô không thể tưởng tượng con trai nhỏ lại có khối u trong cơ thể. Khi biết tin, thế giới của người mẹ như sụp xuống.
Sau nhiều đợt hóa trị tại San Diego, Cruz cùng bố mẹ vào bệnh viện để phẫu thuật và điều trị tiếp.
Họ dự kiến chỉ ở lại bệnh viện khoảng 3 tuần. Nhưng Cruz bị biến chứng, gia đình phải ở lại nhiều tháng.
Con gái lớn của họ mới 5 tuổi phải ở lại San Diego với ông bà và chỉ thỉnh thoảng mới được gặp em.
Khoảng một tháng sau ca phẫu thuật, vào ngày 9/1, các bác sĩ xác nhận Cruz đã khỏi ung thư.
"Đó là phép màu. Khi nghe bác sỹ thông báo, tôi cảm giác như vừa trúng độc đắc", người mẹ trẻ bật khóc.
Dù được xác định đã chiến thắng với căn bệnh ung thư quái ác, Cruz vẫn phải tiếp tục điều trị miễn dịch tại San Diego trong thời gian tới để giảm nguy cơ tái phát.
Từ một cậu bé vốn vui vẻ và hiếu động, sau khi điều trị bệnh, tính cách của bé trai phần nào thay đổi. Gia đình Cruz được bay miễn phí nhờ chương trình hợp tác giữa hãng hàng không và tổ chức Children’s Flight of Hope - đơn vị hỗ trợ bệnh nhi di chuyển để điều trị.
Những tờ khăn giấy không bao giờ bị lãng quên
Khi nhận xấp khăn giấy ghi kín lời chúc và động viên của hành khách trên chuyến bay, bố mẹ bé trai không kìm được nước mắt. Trong khi đó, Cruz vô cùng thích thú. Bé lắng nghe mẹ đọc từng lời nhắn ghi trên giấy.
"Cruz! Cháu thật sự là một người hùng. Chúc mừng cháu đã chiến thắng một trận chiến khó khăn", một hành khách để lại lời động viên.
"Câu chuyện của cháu mang lại hy vọng cho tất cả chúng ta, dù nhỏ hay lớn, ai cũng có thể dũng cảm vượt qua thử thách", một người khác chia sẻ.
Mẹ của bé trai 2 tuổi cho biết, chị dự định sẽ lưu giữ toàn bộ số khăn giấy trong một chiếc hộp lưu niệm và đặt ở vị trí trang trọng trong nhà.
Những ngày đầu hè, khuôn viên Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi (số 2 Nguyễn Chí Thanh, phường Nghĩa Lộ, Quảng Ngãi) bất ngờ trở thành điểm đến đông đúc không kém các khu du lịch nổi tiếng. Tất cả bắt đầu từ một cây phượng vĩ.
Những bức ảnh ghi lại cây phượng đỏ rực, tán rộng phủ kín một khoảng sân, cành lá sà xuống gần mặt đất được chia sẻ liên tục trên mạng xã hội. Chỉ trong thời gian ngắn, hình ảnh này lan truyền mạnh mẽ, khiến nhiều người tò mò tìm đến tận nơi để tận mắt chiêm ngưỡng.
Điều đặc biệt ở cây phượng này không chỉ nằm ở sắc đỏ rực rỡ của mùa hoa nở rộ, mà còn ở dáng vẻ hiếm gặp. Những cành cây tỏa rộng theo nhiều hướng, hạ thấp sát mặt đất, tạo thành một mái vòm tự nhiên khổng lồ.
Ở vị trí thấp nhất, tán cây chỉ cách mặt đất khoảng 40cm.
Giữa cái nắng đầu hè, màu đỏ của hoa phượng phủ kín trên nền xanh của lá khiến cả khoảng sân như được nhuộm màu ký ức học trò.
Nhiều người gọi đây là cây phượng vĩ "chạm mùa hè".
Thấy lượng người tìm đến ngày càng đông, Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi đã mở rộng cổng chính để đón khách tham quan.
Những người bảo vệ không chỉ hướng dẫn đường đi mà còn vui vẻ chỉ vị trí đẹp để du khách chụp ảnh. Sự thân thiện khiến nhiều người bất ngờ.
Mỹ An (20 tuổi, TP Đà Nẵng) cho biết sau khi xem hình ảnh cây phượng trên mạng xã hội, nhóm bạn quyết định dậy sớm chạy xe vào Quảng Ngãi.
"Cây ngoài đời còn đẹp hơn trong ảnh. Điều làm mình ấn tượng nhất là mọi người trong công ty rất nhiệt tình. Từ lúc vào cổng đã được hướng dẫn tận tình, thậm chí còn chỉ góc chụp đẹp nhất", An chia sẻ.
Không chỉ giới trẻ, nhiều người lớn tuổi cũng bị sức hút của cây phượng đặc biệt này chinh phục.
Nhóm của cô Thủy, đều đã nghỉ hưu, rủ nhau đến chụp ảnh vào giữa trưa với suy nghĩ thời điểm này sẽ vắng khách hơn.
"Chúng tôi tính đi buổi trưa cho đỡ đông, ai ngờ tới nơi vẫn đông nghịt người. Không biết sáng sớm hay chiều mát còn đông đến mức nào nữa", cô Thủy cười nói.
Theo lãnh đạo Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi, cây phượng có tuổi đời hơn 30 năm. Trong suốt thời gian dài, cây được giữ nguyên trạng thái phát triển tự nhiên.
Quan sát thực tế có thể thấy thân và cành cây gần như không có dấu vết cắt tỉa lớn. Chính việc được phát triển tự nhiên trong không gian rộng đã tạo nên dáng vẻ độc đáo hiếm thấy.
Cây nằm sát một bờ tường của phân xưởng sản xuất. Phía tiếp giáp với tường, các cành phát triển vươn thẳng lên cao. Trong khi đó, những hướng còn lại tỏa rộng, dần hạ thấp và phủ sát mặt đất.
Sự tương tác tự nhiên giữa không gian và quá trình sinh trưởng của cây đã tạo nên hình dáng đặc biệt khiến nhiều người thích thú.
Điều thú vị là từ một góc nhỏ trong khuôn viên nhà máy, cây phượng vĩ nay đã trở thành điểm check-in nổi tiếng của Quảng Ngãi.
Mỗi ngày có hàng trăm lượt khách ghé thăm, từ người dân địa phương đến du khách đến từ Huế, Đà Nẵng, Gia Lai và nhiều nơi khác.
Không ít bạn trẻ khởi nghiệp bằng các sản phẩm thủ công cũng tìm đến đây để quay video, chụp hình quảng bá sản phẩm.
Có lẽ chính những điều bình dị nhất lại tạo nên sức hút bền lâu. Một cây phượng già hơn ba thập kỷ, được gìn giữ tự nhiên giữa khuôn viên nhà máy, bất ngờ trở thành biểu tượng mùa hè của Quảng Ngãi, nơi những cánh hoa đỏ thắm không chỉ chạm mặt đất mà còn chạm đến cảm xúc của rất nhiều người.
Quảng Châu nổi tiếng với các món canh hầm, lẩu gà và văn hóa ăn khuya (dạ tiêu). Lẩu gà sầu riêng xuất hiện ngày càng phổ biến trong thực đơn các quán ăn địa phương khoảng một 10 năm trở lại đây.
Món ăn kết hợp giữa gà Thanh Viễn, giống gà nổi tiếng của tỉnh Quảng Đông, với sầu riêng tươi nhập khẩu từ Đông Nam Á. Sự kết hợp này từng khiến nhiều thực khách e ngại do mùi sầu riêng nồng, nhưng dần trở thành món ăn thu hút khách du lịch muốn tìm trải nghiệm mới tại thủ phủ ẩm thực miền Nam Trung Quốc.
Người Quảng Đông có thói quen nấu gà cùng dừa, thuốc bắc hoặc các loại canh thanh vị. Khi lượng sầu riêng nhập khẩu từ Đông Nam Á tăng mạnh từ 2023, các món lẩu và món hầm kèm sầu riêng ngày càng phổ biến. Theo SCMP, năm 2023, Trung Quốc nhập khẩu hơn 1,4 triệu tấn sầu riêng tươi, trong đó 929.000 tấn từ Thái Lan và 493.000 tấn từ Việt Nam.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới. Dữ liệu hải quan cho thấy nước này nhập khẩu khoảng 6,99 tỷ USD sầu riêng trong năm 2024.
