Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu phức hợp Trung Nam Hải nằm giữa trung tâm thủ đô Bắc Kinh. Đây là lần đầu tiên ông Trump được mời đến Trung Nam Hải, và cũng là lãnh đạo nước ngoài hiếm hoi đặt chân vào khu vực được mệnh danh là “Nhà Trắng” của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Hai lãnh đạo bắt tay, chụp ảnh lưu niệm rồi dự tiệc trà và bữa trưa làm việc, những hoạt động cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc.
Ông Trump từng thăm Trung Quốc và tới Tử Cấm Thành hồi năm 2017 ở nhiệm kỳ đầu tiên, song khi đó không vào Trung Nam Hải. Quần thể này được xây dựng từ thế kỷ 12, là vườn ngự uyển và nơi nghỉ của hoàng tộc thời phong kiến. Sau năm 1949, một phần quần thể trở thành công viên công cộng, phần còn lại trở thành trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc.
Trong chuyến thăm lần này, ông Tập đích thân dẫn ông Trump đi qua các khu vườn và đình đài trong Trung Nam Hải, thông qua phiên dịch viên, giới thiệu lịch sử của khu phức hợp trước khi hai phái đoàn bước vào hội đàm.
“Những cây ở bên này đều đã hơn 200-300 năm tuổi”, ông Tập vừa nói vừa chỉ tay về một số gốc cây trong lúc đi dạo với ông Trump. “Bên kia có một số cây hơn 400 năm tuổi”.
“Chúng sống lâu vậy sao?”, Tổng thống Mỹ đáp lại.
“Ở những khu khác còn có những cây 1.000 năm tuổi”, ông Tập tiếp tục.
Ông Trump đã hỏi ông Tập rằng Trung Quốc có tiếp đón các nguyên thủ nước ngoài khác tại đây không.
“Rất hiếm. Ban đầu chúng tôi hoàn toàn không tiến hành các hoạt động đối ngoại ở đây, và ngay cả về sau, nơi này cũng chỉ được sử dụng cực kỳ hạn chế”, ông Tập đáp lại, nhấn mạnh tính chất “đặc biệt khép kín và biệt lập” của địa điểm này.
Lãnh đạo Trung Quốc giới thiệu cho ông chủ Nhà Trắng hai cây bách cổ gọi là “liên lý bách” (lianli bai), thuật ngữ để chỉ các cây cổ thủ có bộ rễ riêng, nhưng thân và cành của chúng đan chặt vào nhau sau hàng trăm năm phát triển cạnh nhau.
Trong văn hóa phương Đông, đây là biểu tượng của tình yêu thủy chung hay sự gắn kết bền chặt, không thể chia rời. “Hai cái cây này đã gắn liền thành một. Chúng hơn 100 năm tuổi”, ông Tập nói với ông Trump.
Theo bình luận viên Lee Beul-chan của Chosun, “liên lý bách” được sử dụng như hình ảnh ẩn dụ cho quan hệ Mỹ – Trung. Hai nước có thể cạnh tranh gay gắt, nhưng lợi ích kinh tế, tài chính và địa chính trị đã khiến họ gắn chặt với nhau đến mức khó tách rời hoàn toàn.
“Thông điệp mà ông Tập muốn truyền tải tới ông Trump là ‘sức mạnh của Trung Quốc đã trường tồn hàng trăm năm’ và ‘quan hệ Mỹ – Trung sau cùng cũng khó tránh khỏi việc đan xen chặt chẽ vào nhau'”, một nguồn tin ngoại giao ở Bắc Kinh nói.
Khi Tổng thống Mỹ tỏ ra thích thú với “hoa nguyệt quý” trong Trung Nam Hải và khen đây là loại hoa “đẹp nhất trên đời”, Chủ tịch Trung Quốc nói sẽ gửi hạt giống loại hồng bản địa này cho ông. “Tôi rất thích điều đó”, ông Trump đáp lại.
Đoạn trao đổi nhanh chóng trở thành một trong những khoảnh khắc đáng chú ý của chuyến thăm. Theo Republic World, hình ảnh tặng hạt giống hoa hồng có nhiều ý nghĩa. Hoa hồng thường gắn với tình hữu nghị và sự kiên nhẫn, nhưng cũng có gai, phần nào phản ánh mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh đầy phức tạp giữa Washington và Bắc Kinh.
Chủ tịch Tập sau đó giải thích rằng ông mời Tổng thống Trump đến Trung Nam Hải nhằm “đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017”. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc mời ông Trump đến và làm việc tại Trung Nam Hải còn nằm trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng hình ảnh siêu cường ngang hàng với Mỹ.
Trung Nam Hải được ví như “trái tim quyền lực” của Trung Quốc thời hiện đại, là nơi nhiều lãnh đạo cấp cao nước này sinh sống và làm việc. Khu phức hợp được bảo vệ nghiêm ngặt, do đơn vị an ninh tinh nhuệ phụ trách. Hình ảnh khu vực thường được làm mờ trên các nền tảng bản đồ số Trung Quốc.
Dưới thời cựu tổng thống Barack Obama, khái niệm G2 đã xuất hiện, nhằm mô tả vai trò trung tâm của Mỹ và Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu, nhưng chưa bao giờ được Washington chính thức chấp nhận. Do đó, trong chuyến thăm của ông Trump, Bắc Kinh đã xây dựng hàng loạt hình ảnh để củng cố cảm giác về một cuộc gặp giữa hai lãnh đạo đang cùng quản lý trật tự quốc tế.
Tổng thống Trump cũng đã đề cập đến khái niệm G2 khi trả lời phỏng vấn Fox News sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập ngày 14/5.
“Đây là hai quốc gia vĩ đại. Tôi gọi đó là G2. Đây là G2”, ông Trump nói. “Tôi nghĩ sự kiện này sẽ là một khoảnh khắc rất quan trọng trong lịch sử”.
“Ông Tập đã làm được điều mà các lãnh đạo Trung Quốc tìm kiếm suốt nhiều năm, đưa một tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh như một người ngang hàng không thể tranh cãi”, Julian Gewirtz, cố vấn phụ trách Trung Quốc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, nói với Washington Post.
Trong lịch sử hiện đại, chỉ một số ít nguyên thủ nước ngoài được lãnh đạo Trung Quốc tiếp đón tại Trung Nam Hải.
Năm 1972, chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã mời ông Richard Nixon tới Trung Nam Hải trong chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ đến Trung Quốc, mở đường cho tiến trình hâm nóng quan hệ song phương.
Các tổng thống Mỹ khác như George W. Bush và Barack Obama cũng đã đến Trung Nam Hải khi thăm Trung Quốc năm 2002 và 2014. Lãnh đạo thế giới gần đây nhất đặt chân đến Trung Nam Hải là Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong hai chuyến thăm vào năm 2024 và 2025.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, quân đội Trung Quốc thông báo vừa tổ chức tuần tra chiến đấu trên biển và trên không tại khu vực gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông.
Thông cáo của Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) khẳng định các hoạt động này là "biện pháp đối phó hiệu quả với mọi hành vi xâm phạm chủ quyền và khiêu khích". Đồng thời "kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc và duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông".
Cuối ngày 30-4, lực lượng Hải cảnh Trung Quốc cũng phát thông cáo riêng cho biết đã tiến hành các đợt "tuần tra thực thi pháp luật" gần bãi cạn Scarborough.
Hoạt động tuần tra được thực hiện giữa lúc Philippines và Mỹ đang tiến hành cuộc tập trận chung thường niên Balikatan, kéo dài từ ngày 20-4 đến 8-5. Cuộc tập trận này quy tụ lực lượng từ 7 nước gồm Úc, New Zealand, Philippines, Mỹ, Nhật Bản, Canada và Pháp.
Giới chức Mỹ và Philippines cho biết Balikatan 2026 có số nước tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay, với mục tiêu phô diễn năng lực vũ khí tiên tiến và khả năng sẵn sàng tác chiến.
Phản hồi tuyên bố của PLA, Lực lượng vũ trang Philippines khẳng định các hệ thống giám sát của họ "không ghi nhận bất kỳ hoạt động quân sự bất thường hay quy mô lớn nào trong khu vực" trùng khớp với tuyên bố của Bắc Kinh.
Trên cơ sở đó, người phát ngôn Hải quân Philippines phụ trách vấn đề Biển Đông Roy Vincent Trinidad khẳng định tuyên bố của Trung Quốc thực chất là động thái tác chiến thông tin "nhằm tạo ra ảo giác về sự kiểm soát trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines".
Trung Quốc chưa bình luận về tuyên bố này của Philippines.
Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo Luzon của Philippines khoảng 230km và cách bờ biển đông nam Trung Quốc khoảng 1.000km.
Cả Trung Quốc và Philippines đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough. Năm 2012, Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ tay Philippines.
Trong vài năm gần đây, bãi cạn này trở thành một trong những điểm nóng tranh chấp chủ quyền đáng chú ý giữa Bắc Kinh và Manila trên Biển Đông.
Bộ Quốc phòng Nga hôm nay thông báo lực lượng phòng không trực chiến đã đánh chặn 264 máy bay không người lái (UAV) Ukraine, thêm rằng binh sĩ nước này đang "đáp trả tương xứng".
Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết 13 sân bay ở miền nam nước này đã phải ngừng hoạt động sau khi một UAV Ukraine đánh trúng tòa nhà của chi nhánh Cơ quan Điều phối Hàng không Miền nam Nga.
Hiệp hội Các hãng lữ hành Nga (ATOR) cho biết tính đến 10h, hơn 80 chuyến bay đã bị hoãn hoặc hủy ở miền nam đất nước.
"Ít nhất 14.000 hành khách đang chờ khởi hành, chủ yếu là các chuyến bay nội địa. Sochi là nơi có tình hình khó khăn nhất, khi các biện pháp hạn chế mới đã khiến tình trạng gián đoạn lịch trình nghiêm trọng trong hai ngày qua trở nên tồi tệ hơn", ATOR cho hay.
Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 67 UAV để tập kích nước này trong đêm, con số thấp nhất trong gần một tháng qua. Tuy nhiên, theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Nga cũng tiến hành hàng trăm cuộc tấn công trên tiền tuyến bằng thiết bị bay không người lái tầm ngắn và các nỗ lực xung kích.
"Thậm chí không có nỗ lực tượng trưng nào từ phía Nga nhằm ngừng bắn ở tiền tuyến. Ukraine hôm nay cũng sẽ đáp trả như đã làm trong 24 giờ qua", ông khẳng định.
Lãnh đạo Ukraine cũng ca ngợi cuộc tấn công của quân đội nước này nhằm vào một nhà máy lọc dầu ở vùng Yaroslavl, cách Moskva khoảng 200 km về phía đông bắc.
Nga đã tuyên bố lệnh ngừng bắn đơn phương với Ukraine trong 2 ngày 8-9/5, trùng thời điểm nước này tổ chức lễ Duyệt binh Chiến thắng thường niên ở Quảng trường Đỏ. Ukraine chưa bao giờ nói sẽ chấp nhận lời kêu gọi của Nga, đồng thời cáo buộc Tổng thống Vladimir Putin chỉ muốn ngừng giao tranh để có thể tổ chức duyệt binh.
Ông Zelensky trước đó đề xuất đình chiến từ ngày 6/5, nhằm đáp lại đề nghị ngừng bắn vào ngày 8-9/5 do Nga đưa ra. Tuy nhiên, Moskva không bình luận hay tuyên bố sẽ tuân thủ lời kêu gọi ngừng bắn của Kiev.
Nga đe dọa sẽ tiến hành cuộc tập kích quy mô lớn vào "trái tim của Kiev" nếu Ukraine làm gián đoạn lễ duyệt binh. Moskva cũng nhiều lần kêu gọi các nhà ngoại giao nước ngoài sơ tán khỏi thủ đô của Ukraine trước thời điểm đó.
"Chúng tôi một lần nữa nhắc nhở người dân Kiev và nhân viên tại các cơ quan ngoại giao nước ngoài rằng họ cần phải rời thành phố kịp thời", Bộ Quốc phòng Nga tối 7/5 cho biết.
Hãng thông tấn AFP dẫn lời một nguồn tin cấp cao thân cận với Tổng thống Zelensky cho biết lãnh đạo Ukraine sẽ ở lại Kiev trong cuối tuần này. Liên minh châu Âu (EU), Đức và Anh nằm trong số các bên đã bác bỏ lời kêu gọi sơ tán nhân viên ngoại giao từ Nga, đồng thời lên án động thái đe dọa của Moskva.
Điện Kremlin cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ có chuyến thăm chính thức tới Trung Quốc vào ngày 19 và 20/5.
Chuyến thăm được lên lịch để trùng với dịp kỷ niệm 25 năm ngày ký Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện, vốn là nền tảng cho quan hệ giữa 2 quốc gia.
Ông Putin và ông Tập Cận Bình sẽ thảo luận về các vấn đề song phương hiện tại, các biện pháp nhằm củng cố hơn nữa mối quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược giữa Nga và Trung Quốc, đồng thời trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực then chốt.
Hai nhà lãnh đạo cũng sẽ tham dự lễ khai mạc khởi động Năm Giáo dục Nga - Trung Quốc (2026-2027).
Sau các cuộc hội đàm, 2 nhà lãnh đạo sẽ ký một tuyên bố chung cùng với một số hiệp định liên chính phủ, liên bộ ngành và các thỏa thuận song phương khác.
Chương trình của chuyến thăm cũng bao gồm một cuộc gặp với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường để thảo luận về triển vọng hợp tác kinh tế và thương mại.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin sẽ diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Trung Quốc.
Điện Kremlin cho biết ban lãnh đạo Nga kỳ vọng vào các cuộc tiếp xúc với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mà không phụ thuộc vào chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump.
