Sau gần hai năm điều tra, tòa án quân sự Trung Quốc ngày 7/5 thông báo hai cựu bộ trưởng quốc phòng Ngụy Phượng Hòa và Lý Thượng Phúc bị tuyên tử hình, hoãn thi hành án hai năm và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân. Theo tuyên bố chính thức, ông Ngụy bị kết tội nhận hối lộ, trong khi ông Lý vừa nhận vừa đưa hối lộ.
Án tử hình treo (tử hoãn) là quy định đặc thù chỉ tồn tại trong hệ thống pháp luật hình sự Trung Quốc. Theo Bộ luật Hình sự Trung Quốc, nếu một người bị kết án tử hình nhưng tòa án xét thấy “không bắt buộc phải thi hành án ngay lập tức”, người đó sẽ bị tuyên án tử hình kèm theo thời gian thử thách hai năm.
Trong hai năm này, phạm nhân sẽ bị giam giữ và lao động cải tạo. Nếu phạm nhân không cố ý phạm tội mới trong thời gian thử thách, bản án sẽ tự động được giảm xuống thành tù chung thân.
Đây là mức án nặng nhất với các cựu sĩ quan quân đội cấp cao kể từ khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát động chiến dịch chống tham nhũng vào năm 2012.
Trường hợp tướng Trung Quốc gần nhất nhận án tử hình treo là Cốc Tuấn Sơn, cựu phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần. Ông Cốc liên quan tới vụ án tham nhũng hơn 600 triệu nhân dân tệ (khoảng 98 triệu USD) và bị tuyên án vào năm 2015. Ông được cho là đang thụ án tù chung thân trong một nhà tù quân đội.
Vụ án của Cốc Tuấn Sơn đã châm ngòi cho làn sóng điều tra tham nhũng quy mô lớn trong quân đội Trung Quốc (PLA), dẫn đến sự sụp đổ của các cựu phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Quách Bá Hùng và Từ Tài Hậu. Năm 2017, tổng tham mưu trưởng PLA Phòng Phong Huy cũng bị cách chức.
Ông Từ qua đời trong khi chờ tuyên án, trong khi ông Quách và ông Phòng nhận án chung thân thay vì hình phạt nặng hơn là tử hình treo.
“Bản án tử hình treo đóng vai trò như sự răn đe mạnh mẽ đối với các hành vi tham nhũng và sai phạm công vụ khác”, tiến sĩ Zi Yang, nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS) thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) ở Singapore, nói.
Ông Ngụy giữ chức bộ trưởng quốc phòng từ năm 2018 đến 2023. Ông Lý là người kế nhiệm và giữ chức vụ này trong bảy tháng trước khi bị cách chức đột ngột. Tại Trung Quốc, Bộ trưởng Quốc phòng chủ yếu đảm nhận vai trò đối ngoại quân sự và hợp tác quốc phòng đa phương, còn cơ quan ra quyết định cao nhất là Quân ủy Trung ương do ông Tập làm Chủ tịch.
Hãng thông tấn Xinhua không cho biết chi tiết về các cáo buộc chống lại ông Ngụy và ông Lý, cũng như không nói rõ họ đã nhận tội như thế nào. Khi đảng Cộng sản Trung Quốc công bố quyết định khai trừ hai người này vào năm 2024, họ nói rằng sai phạm của ông Ngụy và ông Lý là “cực kỳ nghiêm trọng, tác động cực kỳ xấu và thiệt hại đặc biệt to lớn”.
Đây là hai trong số hàng chục sĩ quan cấp tướng đã bị điều tra, cách chức và kết án trong ba năm qua, khi ông Tập ngày càng chú trọng vào nỗ lực bài trừ nạn tham nhũng trong lực lượng vũ trang Trung Quốc.
Hồi tháng 1, cấp phó hàng đầu của ông Tập trong Quân ủy Trung ương là tướng Trương Hựu Hiệp, cùng một ủy viên khác là tướng Lưu Chấn Lập bị điều tra với cáo buộc sai phạm. Điều này khiến Quân ủy Trung ương Trung Quốc, vốn có 6 thành viên khi bắt đầu nhiệm kỳ hiện tại vào năm 2022, giờ chỉ còn ông Tập và Phó chủ tịch Trương Thăng Dân.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington ước tính khoảng 100 sĩ quan quân đội cấp cao Trung Quốc đã bị cách chức hoặc không xuất hiện trước công chúng trong thời gian dài, cho thấy họ đang bị điều tra.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin trong cuộc họp tháng trước, ông Tập đã chỉ thị rằng chiến dịch chống tham nhũng sẽ tiếp tục.
Điểm chung giữa ông Lý và ông Ngụy là đều từng giữ chức vụ cao trong Lực lượng Tên lửa, vốn được thành lập trong nỗ lực hiện đại hóa quân đội Trung Quốc. Tiền thân của Lực lượng Tên lửa Trung Quốc là Binh chủng Pháo binh số 2, đơn vị mà ông Ngụy Phượng Hòa từng giữ chức tư lệnh.
Ông Lý Thượng Phúc cũng đã dành phần lớn sự nghiệp của mình trong cơ quan mua sắm vũ khí trang bị và Lực lượng Tên lửa. Lực lượng này chịu trách nhiệm vận hành kho vũ khí tấn công tầm xa và răn đe chiến lược của Trung Quốc, được trang bị các khí tài hiện đại và uy lực nhất của nước này.
Chris Buckley, nhà báo chuyên về Trung Quốc của NY Times, cho rằng các bản án dành cho ông Ngụy và ông Lý sẽ là lời cảnh cáo nghiêm khắc với những người khác trong quân đội về quyết tâm theo đuổi cuộc cải tổ của ông Tập, ngay cả khi điều này khiến ông mất đi những chỉ huy cấp cao.
“Giống như ông Cốc, ông Ngụy Phượng Hòa và Lý Thượng Phúc khó có khả năng bị tử hình sau hai năm hoãn thi hành án. Thay vào đó, bản án của họ sẽ được giảm xuống tù chung thân”, tiến sĩ Zi Yang của RSIS nhận định.
Tiến sĩ Zi cho rằng các vụ án của ông Ngụy và ông Lý chắc chắn liên quan đến số tiền tham nhũng rất lớn, có khả năng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Lực lượng Tên lửa và Cục Phát triển Trang bị mà họ từng lãnh đạo.
Tuy nhiên, việc áp dụng án tử hình đối với các sĩ quan cao cấp sẽ gây tổn thất lớn cho tinh thần của PLA và có thể làm mất ổn định đội ngũ sĩ quan.
“Do đó, án tử hình treo đại diện cho một giải pháp trung hòa: đủ nghiêm khắc để buộc phải tuân thủ, nhưng không đến mức gây ra những rủi ro không đáng có”, tiến sĩ Zi nhận xét.
Hãng tin Reuters ngày 18-5 dẫn lời ba quan chức an ninh và hai nguồn tin chính phủ xác nhận thông tin trên. Đợt triển khai gồm khoảng 8.000 quân Pakistan, với cam kết sẽ tăng thêm nếu cần, cùng hệ thống phòng không HQ-9 do Trung Quốc sản xuất.
Theo các nguồn tin, từ tháng 4, Pakistan đã triển khai một phi đội đầy đủ gồm khoảng 16 máy bay, chủ yếu là tiêm kích JF-17 - loại do Pakistan và Trung Quốc hợp tác sản xuất.
Hai quan chức an ninh cho biết Pakistan mới đây còn điều thêm hai phi đội máy bay không người lái tới Saudi Arabia. Toàn bộ khí tài này sẽ do Pakistan vận hành, với kinh phí do Saudi Arabia chi trả.
Các nguồn tin nhận định lực lượng trong đợt triển khai có năng lực tấn công đáng kể, sẵn sàng hỗ trợ quân đội Saudi Arabia nếu nước này tiếp tục bị tấn công trong cuộc xung đột liên quan đến Iran.
Đến nay, chính phủ hai nước chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Saudi Arabia và Pakistan không công bố chi tiết về hiệp ước phòng thủ chung ký kết năm ngoái, nhưng cho biết hiệp ước yêu cầu hai bên hỗ trợ lẫn nhau khi bị tấn công.
Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif từng tiết lộ hiệp ước này đặt Saudi Arabia dưới "chiếc ô hạt nhân" của Pakistan.
Từ lâu Pakistan đã cung cấp hỗ trợ quân sự cho Saudi Arabia, gồm huấn luyện và cố vấn. Đổi lại, Riyadh nhiều lần hỗ trợ tài chính cho Islamabad trong các giai đoạn kinh tế khó khăn.
Một nguồn tin của Reuters cho biết hiệp ước cho phép triển khai tối đa 80.000 quân Pakistan tới Saudi Arabia để phối hợp bảo vệ biên giới. Thỏa thuận cũng đề cập việc Pakistan điều chiến hạm đến quốc gia vùng Vịnh này.
Theo Hãng tin Reuters, Nga và Ukraine ngày 15-5 đã trao đổi mỗi bên 205 tù binh chiến tranh, một phần trong thỏa thuận gắn với lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày hồi đầu tháng này do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng cho biết đây là bước đầu tiên trong kế hoạch trao đổi tù binh quy mô lớn hơn, sau khi Kiev và Matxcơva đồng ý trao đổi 1.000 tù binh mỗi bên. "205 người Ukraine đã trở về nhà. Phần lớn trong số họ bị giam giữ từ năm 2022", ông Zelensky viết trên Telegram.
Theo Cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR), nhiều quân nhân được trả tự do từng tham gia phòng thủ thành phố cảng Mariupol trước khi nơi này thất thủ vào tay Nga năm 2022. Kiev cũng đưa về nước hàng chục sĩ quan cùng nhiều binh sĩ và hạ sĩ quan.
Cùng ngày, hai nước đồng thời trao đổi thi thể các quân nhân tử trận. Nga trao trả cho Ukraine 526 thi thể và nhận lại 41 thi thể từ phía Kiev.
Cả Nga và Ukraine đều cảm ơn UAE đã đứng ra làm trung gian cho cuộc trao đổi. Bộ Quốc phòng Nga cho biết các quân nhân Nga sau khi được trao trả hiện ở Belarus để nhận hỗ trợ y tế và tâm lý.
Một trong những quân nhân Ukraine được trả tự do, Yevhen Yeremenko, bày tỏ sự hạnh phúc khi trở về sau bốn năm bị giam giữ, nhưng vẫn lo lắng cho những đồng đội còn ở lại.
"Vẫn còn nhiều người đang chờ được trở về. Xin đừng quên họ", anh nói với Reuters.
Các cuộc trao đổi tù binh hiện là một trong số ít kết quả cụ thể đạt được từ các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian giữa Nga và Ukraine, trong bối cảnh nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài sang năm thứ năm vẫn rơi vào bế tắc.
Trước đó, lệnh ngừng bắn từ ngày 9 đến 11-5 nhân dịp Ngày Chiến thắng tại Nga liên tục xuất hiện cáo buộc vi phạm từ cả hai phía.
Chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Nga mở cuộc tập kích đường không quy mô lớn vào Ukraine với hơn 1.500 máy bay không người lái và hàng chục tên lửa.
Trong khi đó, Ukraine cũng tăng cường đáp trả bằng các đợt tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu khí và hạ tầng năng lượng trên lãnh thổ Nga.
Theo AFP ngày 27.5, các cần cẩu đã đưa những vòm kim loại lớn vào vị trí, trong khi công tác lắp đặt khu vực thi đấu đang được triển khai. Sự kiện mang tên "UFC Freedom 250", gắn với dịp Mỹ kỷ niệm 250 năm thành lập và sinh nhật lần thứ 80 của ông Trump.
"Chúng ta sẽ có một trận đấu lớn. Điều này chưa từng xảy ra trước đây", ông Trump nói tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng.
Ông Trump cũng giới thiệu hình ảnh mô phỏng "võ đài bát giác" UFC - sàn đấu UFC 8 cạnh được bao quanh bởi hàng rào lưới thép, với khu vực khán đài tạm thời và phông nền là Nhà Trắng. Theo ông, đấu trường sẽ có khoảng 5.000 chỗ ngồi ngay trong khuôn viên Nhà Trắng, trong khi tối đa 100.000 người có thể theo dõi miễn phí qua các màn hình lớn bên ngoài.
Tổ chức UFC cho biết 2 võ sĩ Ilia Topuria và Justin Gaethje sẽ là tâm điểm của sự kiện, trong khuôn khổ loạt 6 trận đấu tranh đai hạng nhẹ.
Ông Trump lâu nay là người hâm mộ UFC và nhiều lần xuất hiện tại các trận đấu của giải này. Việc ông gắn bó với UFC cũng được xem là một cách tiếp cận nhóm cử tri nam giới trẻ tuổi, lực lượng có vai trò đáng kể trong cuộc bầu cử Mỹ năm 2024, theo ABC News.
Tuy nhiên, kế hoạch tổ chức UFC ngay tại Nhà Trắng đã gây tranh cãi, cả về địa điểm lẫn chi phí. Hồi tháng 2, công ty mẹ của UFC cho biết sự kiện có thể tiêu tốn ít nhất 60 triệu USD, dù ban tổ chức kỳ vọng thu hồi khoảng một nửa từ tài trợ doanh nghiệp và các nguồn khác.
Nhà Trắng khẳng định UFC sẽ chi trả toàn bộ chi phí. "Không có tiền thuế của người dân được sử dụng", một quan chức Nhà Trắng nói với AFP.
Dù vậy, sự kiện xa hoa này diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang đối mặt nhiều sức ép, từ cuộc xung đột với Iran đến giá dầu và chi phí sinh hoạt tăng cao. Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Time ngày 26.5, Chủ tịch UFC Dana White bác bỏ ý kiến cho rằng sự kiện mang màu sắc chính trị.
"Bạn có thể biến bất cứ điều gì thành vấn đề chính trị nếu muốn", ông White nói và cho rằng đây là khoản đầu tư lớn để kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ cùng người dân Mỹ và thế giới.
Việc dựng sân khấu UFC cũng đánh dấu một thay đổi tạm thời nhưng gây chú ý tại Nhà Trắng dưới thời ông Trump, sau các dự án cải tạo khác như san phẳng bãi cỏ Vườn Hồng và kế hoạch xây phòng khiêu vũ khổng lồ trị giá 400 triệu USD tại khu Cánh Đông.
Công tác an ninh cho sự kiện dự kiến được siết chặt, nhất là sau một số sự cố gần đây liên quan ông Trump. Phát ngôn viên Nhà Trắng Davis Ingle khẳng định sự kiện này sẽ là "một trong những sự kiện thể thao vĩ đại và mang tính lịch sử nhất", đồng thời cho rằng việc tổ chức UFC tại Nhà Trắng thể hiện tầm nhìn của ông Trump trong dịp kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ.
