Một quản lý công nghệ tại Mỹ mới đây chia sẻ trên diễn đàn tài chính rằng thu nhập hộ gia đình của anh từng tăng mạnh từ 240.000 USD năm 2021 lên hơn 415.000 USD trong giai đoạn 2022-2023. Nhưng chỉ vài năm sau, khi ngành công nghệ chững lại, thu nhập giảm dần xuống còn 350.000 USD rồi dự kiến dưới 250.000 USD trong năm nay.
Điều đáng nói là cảm giác giàu có không hề tăng theo mức lương. Người này từng tiết kiệm tới 80% thu nhập ròng. Tuy nhiên, sau khi mua một chiếc xe giá 28.000 USD, một chiếc nhẫn đính hôn 20.000 USD cùng chi phí đám cưới đắt đỏ, anh bắt đầu phải rút tiền từ các khoản đầu tư để bù chi tiêu.
“Lúc 22 tuổi kiếm 70.000 USD/năm, tôi từng nghĩ mình rất giàu. Giờ thu nhập gấp 3 lần nhưng hoàn toàn không còn cảm giác đó nữa”, người này viết. Ví dụ trên là điển hình của lạm phát lối sống – một trong những chiếc bẫy tài chính cá nhân phổ biến nhất hiện nay.
Vì sao càng kiếm nhiều tiền càng dễ thấy thiếu?
Nhiều người tin rằng thu nhập tăng sẽ tự động giúp tài chính thoải mái hơn. Thực tế, điều thường tăng nhanh không phải tiền tiết kiệm mà là mức sống.
Ban đầu chỉ là những nâng cấp nhỏ như điện thoại tốt hơn, ăn ngoài nhiều hơn, quần áo đắt hơn, thêm vài gói subscription, chuyển sang căn hộ rộng hơn hay đổi xe mới tiện nghi hơn. Mỗi thay đổi riêng lẻ đều có vẻ “xứng đáng”. Nhưng theo thời gian, chúng âm thầm biến thành tiêu chuẩn sống mặc định.
Đó là lý do nhiều người dù lương tăng mạnh vẫn không tích lũy được bao nhiêu. Toàn bộ phần thu nhập tăng thêm bị hấp thụ vào các chi phí mới mà bản thân gần như không nhận ra.
Điều nguy hiểm nhất của lạm phát lối sống là nó không giống kiểu tiêu tiền bốc đồng. Nó diễn ra từ từ, hợp lý và mang tính cảm xúc.
Sau một ngày làm việc căng thẳng, việc gọi đồ ăn, đi taxi công nghệ hay mua một món đồ “tự thưởng” luôn rất dễ được hợp lý hóa. Theo thời gian, những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại đó bắt đầu bào mòn khả năng tiết kiệm.
Jeff Bezos tránh chiếc bẫy này như thế nào?
Để thoát khỏi vòng xoáy này, những thói quen của người sáng lập Amazon mang lại một lăng kính tài chính đầy giá trị. Theo GObankingrates ngay cả khi đã trở thành một trong những người quyền lực và giàu có nhất hành tinh, Jeff Bezos vẫn tuân thủ những nguyên tắc vô cùng giản dị.
Thói quen đầu tiên và quan trọng nhất của ông là sống dưới khả năng tài chính của mình. Minh chứng rõ nét nhất là việc vị tỷ phú này vẫn tự lái một chiếc Honda Accord phổ thông cho tới ít nhất là năm 2013. Khi đó, Bezos đã cực kỳ giàu có và dư sức tậu những chiếc siêu xe hào nhoáng nhất. Ông đã chọn không làm vậy. Chi tiêu ít hơn số tiền kiếm được chính là bước nền tảng vững chắc nhất để xây dựng sự giàu có dài lâu.
Thói quen thứ hai là luôn bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Năm 1995, Bezos sáng lập Amazon trong một gara nhỏ ở Bellevue thuộc bang Washington. Văn phòng khi đó tối giản đến mức chỉ có một chiếc bàn và một dàn máy tính. Nhờ không phải gánh chi phí thuê văn phòng đắt đỏ ở giai đoạn đầu, Amazon giữ được nền tảng tài chính vững vàng và duy trì sự linh hoạt. Bài học rút ra là không cần vội vàng mở rộng hay tăng tốc khi chưa thực sự sẵn sàng. Con đường chậm mà chắc luôn tạo ra sự tiến bộ bền vững.
Thói quen thứ ba là duy trì triết lý “ngày đầu tiên”. Đây là cách tiếp cận mọi vấn đề như thể đó là ngày đầu tiên bạn bắt đầu hành trình. Thay vì máy móc làm theo một kế hoạch tài chính đã vạch sẵn, tư duy này đòi hỏi sự linh hoạt và liên tục xem xét lại các giả định cốt lõi. Việc chủ động thích nghi với thông tin mới sẽ giúp bạn dễ dàng vượt qua những thăng trầm tự nhiên của nền kinh tế.
Cuối cùng, Bezos luôn sẵn sàng học hỏi từ thất bại. Ông từng công khai thừa nhận bản thân đã tạo ra những thất bại trị giá hàng tỷ USD tại Amazon. Những sai lầm đắt giá đó không khiến ông chùn bước. Cách duy nhất để thực sự thất bại là bỏ cuộc. Việc rút kinh nghiệm từ những thử thách sẽ giúp quá trình quản lý tiền bạc ngày một hoàn thiện hơn.
Nghệ thuật điều chỉnh thay vì “ép xác”
Để áp dụng triết lý của Bezos vào thực tế, bạn không cần phải thực hiện những bước đi quá lớn. Bezos thường bắt đầu ngày mới bằng một buổi sáng chậm rãi trong gian bếp và hoàn toàn tránh xa các thiết bị điện tử. Đây là khoảng thời gian vàng để nhìn lại các thói quen chi tiêu và đánh giá lại kế hoạch đầu tư xem chúng có còn phù hợp với hiện tại hay không.
Khi nhận ra bản thân đang vướng vào lạm phát lối sống, nhiều người vội vã thắt lưng buộc bụng cực đoan. Họ ngừng mua sắm, cắt bỏ mọi khoản giải trí và ép bản thân sống kham khổ. Cách làm này thường sớm thất bại vì tạo ra sự mệt mỏi tâm lý. Cảm giác bị gò bó quá mức rất dễ dẫn đến những đợt chi tiêu bù mang tính trả đũa.
Thay vào đó, những thay đổi nhỏ mới thực sự tạo ra khác biệt lớn. Bạn có thể hủy một gói dịch vụ không dùng tới, tự nấu ăn thêm một bữa mỗi tuần hoặc đơn giản là trì hoãn việc đổi điện thoại thêm một tháng. Hãy đợi thêm 30 ngày trước khi quyết định mua một món đồ đắt tiền để xem đó là nhu cầu thực sự hay chỉ là cảm xúc nhất thời.
Quan trọng nhất, bạn hãy xem tăng lương là cơ hội để tăng tiết kiệm trước khi nâng mức sống. Thay vì tiêu thoải mái hơn ngay khi có thêm thu nhập, nhiều chuyên gia khuyên nên chuyển một phần tiền tăng thêm vào tiết kiệm hoặc đầu tư và tự đặt giới hạn chi tiêu cho ăn uống, mua sắm.
Ngày 22/4, Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) tổ chức phiên họp thường niên với gần 500 cổ đông tham dự, đại diện cho hơn 62% cổ phần có quyền biểu quyết. Số lượng năm nay tham dự đông hơn năm ngoái.
Tại đại hội, các nhà đầu tư lo ngại về khả năng hoàn thành kế hoạch năm nay của VPBank, đặc biệt là chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
"Nhà băng có thể hoàn thành kế hoạch tăng quy mô cho vay năm nay không khi mặt bằng lãi suất đang cao", một cổ đông đặt vấn đề. Năm nay, VPBank lên kế hoạch dư nợ tín dụng tăng 34%, lên gần 1,3 triệu tỷ đồng.
Trả lời câu hỏi, Tổng giám đốc Nguyễn Đức Vinh cho biết nhà băng này đặt mục tiêu tham vọng và sẽ hoàn thành kế hoạch đó. "Với mặt bằng lãi suất hiện tại, chúng tôi chấp nhận chi phí vốn cao để có đủ nguồn vốn hỗ trợ cho tăng trưởng tín dụng", ông Vinh nói.
Theo nhận định của CEO VPBank, lãi suất huy động quý I đã lên mức cao nhất trong 3 năm qua, ở tất cả kỳ hạn. Điều này đến do tình hình thanh khoản của hệ thống "tương đối căng thẳng". Ngoài ra, tăng trưởng tín dụng toàn ngành trong 3 tháng đầu năm ở mức thấp, khoảng 3,3%, cùng với việc áp dụng các quy định mới về quản trị và các chỉ số an toàn vốn cũng là những nguyên nhân tác động.
"Tôi cho rằng xu hướng lãi suất cao như hiện tại sẽ kéo dài một thời gian nữa, bắt đầu giảm trong cuối quý II - đầu quý III", ông Vinh nhận định.
Theo ghi nhận của VnExpress, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng, đối với kỳ hạn 12 tháng, đang ở quanh mức 6,5-7,5% một năm, tăng từ 1-3% so với thời điểm cuối năm ngoái. Bên cạnh biểu công khai, nhiều đơn vị tư nhân có thời điểm chào mời khách gửi tiền mức lãi 9% một năm, áp dụng với số tiền chỉ từ vài trăm triệu đồng.
Tại cuộc họp với Thống đốc Phạm Đức Ấn hôm 9/4, các nhà băng cam kết giảm lãi suất tiền gửi và cho vay. Ông Nguyễn Đức Vinh chia sẻ VPBank đã hạ lãi suất 0,3–0,5% ở tất cả các kỳ hạn và sẽ tiếp tục duy trì động thái này trong thời gian tới.
Bên cạnh việc đặt chỉ tiêu tín dụng đi lên 34%, VPBank còn dự kiến lợi nhuận trước thuế đạt 41.323 tỷ đồng trong năm 2026, cải thiện 35% so với thực hiện năm ngoái.
Dù ngân hàng vẫn tăng trưởng đều trong những năm gần đây nhưng một cổ đông hỏi "vì sao cổ phiếu VPB vẫn ở mức thấp".
Trả lời cổ đông, Chủ tịch VPBank Ngô Chí Dũng nói việc giá cổ phiếu chưa bứt phá là do yếu tố thị trường và ngân hàng không thể kiểm soát vấn đề này.
"Theo đánh giá nội bộ, mức hiện tại vẫn chưa phản ánh đầy đủ giá trị thực của chúng tôi", ông Dũng khẳng định. Ban lãnh đạo VPBank tin rằng trong trung và dài hạn, thị trường sẽ dần ghi nhận lại và có phản ứng phù hợp với cổ phiếu.
Chốt phiên giao dịch ngày 22/4, cổ phiếu VPB ở mức 27.550 đồng mỗi đơn vị, giảm khoảng 7% tính từ đầu năm.
Tại đại hội năm nay, VPBank cũng công bố kế hoạch chào bán 624 triệu cổ phiếu riêng lẻ cho một nhà đầu tư nước ngoài. Ông Ngô Chí Dũng đánh giá đây là bước đi cần thiết nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng quy mô, trong bối cảnh nguồn lợi nhuận giữ lại sau thuế không đủ đáp ứng nhu cầu vốn.
Về giá phát hành, Chủ tịch VPBank chia sẻ các bên vẫn trong quá trình đàm phán nên chưa thể công bố, nhưng đã có nhà đầu tư quan tâm tới thương vụ này. Tuy nhiên, ông Ngô Chí Dũng đảm bảo mức giá cuối cùng không ảnh hưởng đến quyền lợi cổ đông hiện hữu, và sẽ xin ý kiến trước đại hội.
Sáng 23/4, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều các Luật Thuế, trong đó có thuế tiêu thụ đặc biệt.
Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất kéo dài ưu đãi thuế với ôtô điện dưới 24 chỗ thêm 3 năm nữa. Trong đó, thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện dưới 9 chỗ có thể duy trì ở mức 3% tới hết 2030. Từ năm 2031, thuế này với các loại xe điện dự kiến tăng gấp 3,5-4 lần. Cụ thể:
Tuy nhiên, một số đại biểu cho rằng cần lộ trình tăng thuế từng bước, tránh tác động đột ngột đến thị trường. Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế bậc thang.
Thay vì tăng đột biến vào năm 2031, bà gợi ý chia nhỏ biên độ điều chỉnh sắc thuế này theo chu kỳ 2-3 năm, ví dụ từ 3% lên 8%, rồi 11%.
Đại biểu đoàn TP HCM cho rằng nếu tăng thuế gấp 3-4 lần như đề xuất ở dự thảo có thể tạo ra tâm lý mua xe chạy thuế, sốt ảo vào cuối 2030. Phương án tài chính thu hồi vốn của các nhà đầu tư hạ tầng trạm sạc cũng có nguy cơ bị phá vỡ.
Theo bà Trúc, tăng thuế từng bước với xe điện sẽ giúp hạn chế cú sốc về giá xe, đảm bảo ổn định thị trường, duy trì động lực phát triển hệ sinh thái giao thông xanh, bảo đảm nguồn thu ngân sách.
Tương tự, ông Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu Vĩnh Long đánh giá mức đề xuất tăng thuế với xe điện dưới 9 chỗ từ 2031 lên 4%, gấp gần 4 lần hiện tại và mức dự kiến duy trì tới 2030, có thể gây tác động đột ngột lên thị trường. Ông Bình đề xuất cần đánh giá tác động thị trường sớm vào năm 2028 và thiết kế lộ trình tăng thuế theo hướng từng bước.
Đại biểu chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc Tráng A Dương cũng kiến nghị cân nhắc lộ trình tăng thuế "mềm" hơn và cần gắn với các chỉ báo thị trường như tỷ lệ xe điện, hạ tầng sạc, chi phí pin.
Theo ông, thuế với xe điện cần đặt trong tổng thể các chính sách khác như lệ phí trước bạ, ưu đãi trạm sạc. "Việc này sẽ giúp tránh tạo tâm lý chờ đợi vào một thời gian cố định hoặc dồn mua trước hạn, làm méo mó thị trường", đại biểu nêu.
Giải trình kiến nghị của các đại biểu, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nói "nghiêm túc tiếp thu để hoàn thiện phương án".
Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp và tiêu thụ đặc biệt tại phiên họp sáng mai (24/4).
Theo thông tin từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), trong tháng 5, cơ quan này đã ghi nhận nhiều phản ánh và thông tin về việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh các mức phí cũ và/hoặc áp dụng các chính sách phí mới.
"Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí vận hành chung của các nhà bán hàng trên nền tảng, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến giá bán dành cho người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực này", cơ quan chức năng đánh giá.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết đã làm việc với một số người bán hàng trên nền tảng Shopee và TikTok Shop để ghi nhận những bất cập, khó khăn phát sinh trong quá trình kinh doanh.
Theo phản ánh, người bán đang đối mặt với việc điều chỉnh phí cố định, phí xử lý giao dịch cùng nhiều loại phí dịch vụ mới mà Shopee và TikTok Shop đã hoặc dự kiến áp dụng trong tháng 5.
Đồng thời, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu và làm việc với đại diện một số nền tảng, trong đó có Shopee nhằm làm rõ cơ sở xây dựng, lý do điều chỉnh, phương thức áp dụng cũng như tác động của các chính sách phí mới đối với người bán hàng và môi trường cạnh tranh.
Cơ quan này đặc biệt lưu ý việc Shopee dự kiến áp dụng Chương trình Duy trì hiển thị từ ngày 29/5. Theo đó, sàn sẽ tự động trích một phần doanh thu từ các đơn hàng thành công của người bán để nạp vào tài khoản quảng bá, hiển thị sản phẩm trên nền tảng.
Mức trích tiêu chuẩn là 1% doanh thu đơn hàng thành công (chưa gồm VAT), song người bán có thể tùy chỉnh từ 1-50% theo nhu cầu. Khoản phí này sẽ được khấu trừ trực tiếp trước khi doanh thu chuyển về tài khoản người bán.
Qua rà soát, cơ quan này đã yêu cầu Shopee đánh giá lại cơ sở áp dụng và tác động tới người bán. Ngày 27/5, Shopee đã báo cáo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và chủ động đề xuất hoãn triển khai chính sách phí mới thông qua Chương trình Duy trì hiển thị.
Cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục giám sát việc điều chỉnh phí của các sàn thương mại điện tử, đồng thời đề nghị nhà bán hàng cung cấp thêm thông tin, phản ánh thực tế phát sinh.
