Một quản lý công nghệ tại Mỹ mới đây chia sẻ trên diễn đàn tài chính rằng thu nhập hộ gia đình của anh từng tăng mạnh từ 240.000 USD năm 2021 lên hơn 415.000 USD trong giai đoạn 2022-2023. Nhưng chỉ vài năm sau, khi ngành công nghệ chững lại, thu nhập giảm dần xuống còn 350.000 USD rồi dự kiến dưới 250.000 USD trong năm nay.
Điều đáng nói là cảm giác giàu có không hề tăng theo mức lương. Người này từng tiết kiệm tới 80% thu nhập ròng. Tuy nhiên, sau khi mua một chiếc xe giá 28.000 USD, một chiếc nhẫn đính hôn 20.000 USD cùng chi phí đám cưới đắt đỏ, anh bắt đầu phải rút tiền từ các khoản đầu tư để bù chi tiêu.
“Lúc 22 tuổi kiếm 70.000 USD/năm, tôi từng nghĩ mình rất giàu. Giờ thu nhập gấp 3 lần nhưng hoàn toàn không còn cảm giác đó nữa”, người này viết. Ví dụ trên là điển hình của lạm phát lối sống – một trong những chiếc bẫy tài chính cá nhân phổ biến nhất hiện nay.
Vì sao càng kiếm nhiều tiền càng dễ thấy thiếu?
Nhiều người tin rằng thu nhập tăng sẽ tự động giúp tài chính thoải mái hơn. Thực tế, điều thường tăng nhanh không phải tiền tiết kiệm mà là mức sống.
Ban đầu chỉ là những nâng cấp nhỏ như điện thoại tốt hơn, ăn ngoài nhiều hơn, quần áo đắt hơn, thêm vài gói subscription, chuyển sang căn hộ rộng hơn hay đổi xe mới tiện nghi hơn. Mỗi thay đổi riêng lẻ đều có vẻ “xứng đáng”. Nhưng theo thời gian, chúng âm thầm biến thành tiêu chuẩn sống mặc định.
Đó là lý do nhiều người dù lương tăng mạnh vẫn không tích lũy được bao nhiêu. Toàn bộ phần thu nhập tăng thêm bị hấp thụ vào các chi phí mới mà bản thân gần như không nhận ra.
Điều nguy hiểm nhất của lạm phát lối sống là nó không giống kiểu tiêu tiền bốc đồng. Nó diễn ra từ từ, hợp lý và mang tính cảm xúc.
Sau một ngày làm việc căng thẳng, việc gọi đồ ăn, đi taxi công nghệ hay mua một món đồ “tự thưởng” luôn rất dễ được hợp lý hóa. Theo thời gian, những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại đó bắt đầu bào mòn khả năng tiết kiệm.
Jeff Bezos tránh chiếc bẫy này như thế nào?
Để thoát khỏi vòng xoáy này, những thói quen của người sáng lập Amazon mang lại một lăng kính tài chính đầy giá trị. Theo GObankingrates ngay cả khi đã trở thành một trong những người quyền lực và giàu có nhất hành tinh, Jeff Bezos vẫn tuân thủ những nguyên tắc vô cùng giản dị.
Thói quen đầu tiên và quan trọng nhất của ông là sống dưới khả năng tài chính của mình. Minh chứng rõ nét nhất là việc vị tỷ phú này vẫn tự lái một chiếc Honda Accord phổ thông cho tới ít nhất là năm 2013. Khi đó, Bezos đã cực kỳ giàu có và dư sức tậu những chiếc siêu xe hào nhoáng nhất. Ông đã chọn không làm vậy. Chi tiêu ít hơn số tiền kiếm được chính là bước nền tảng vững chắc nhất để xây dựng sự giàu có dài lâu.
Thói quen thứ hai là luôn bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Năm 1995, Bezos sáng lập Amazon trong một gara nhỏ ở Bellevue thuộc bang Washington. Văn phòng khi đó tối giản đến mức chỉ có một chiếc bàn và một dàn máy tính. Nhờ không phải gánh chi phí thuê văn phòng đắt đỏ ở giai đoạn đầu, Amazon giữ được nền tảng tài chính vững vàng và duy trì sự linh hoạt. Bài học rút ra là không cần vội vàng mở rộng hay tăng tốc khi chưa thực sự sẵn sàng. Con đường chậm mà chắc luôn tạo ra sự tiến bộ bền vững.
Thói quen thứ ba là duy trì triết lý “ngày đầu tiên”. Đây là cách tiếp cận mọi vấn đề như thể đó là ngày đầu tiên bạn bắt đầu hành trình. Thay vì máy móc làm theo một kế hoạch tài chính đã vạch sẵn, tư duy này đòi hỏi sự linh hoạt và liên tục xem xét lại các giả định cốt lõi. Việc chủ động thích nghi với thông tin mới sẽ giúp bạn dễ dàng vượt qua những thăng trầm tự nhiên của nền kinh tế.
Cuối cùng, Bezos luôn sẵn sàng học hỏi từ thất bại. Ông từng công khai thừa nhận bản thân đã tạo ra những thất bại trị giá hàng tỷ USD tại Amazon. Những sai lầm đắt giá đó không khiến ông chùn bước. Cách duy nhất để thực sự thất bại là bỏ cuộc. Việc rút kinh nghiệm từ những thử thách sẽ giúp quá trình quản lý tiền bạc ngày một hoàn thiện hơn.
Để áp dụng triết lý của Bezos vào thực tế, bạn không cần phải thực hiện những bước đi quá lớn. Bezos thường bắt đầu ngày mới bằng một buổi sáng chậm rãi trong gian bếp và hoàn toàn tránh xa các thiết bị điện tử. Đây là khoảng thời gian vàng để nhìn lại các thói quen chi tiêu và đánh giá lại kế hoạch đầu tư xem chúng có còn phù hợp với hiện tại hay không.
Khi nhận ra bản thân đang vướng vào lạm phát lối sống, nhiều người vội vã thắt lưng buộc bụng cực đoan. Họ ngừng mua sắm, cắt bỏ mọi khoản giải trí và ép bản thân sống kham khổ. Cách làm này thường sớm thất bại vì tạo ra sự mệt mỏi tâm lý. Cảm giác bị gò bó quá mức rất dễ dẫn đến những đợt chi tiêu bù mang tính trả đũa.
Thay vào đó, những thay đổi nhỏ mới thực sự tạo ra khác biệt lớn. Bạn có thể hủy một gói dịch vụ không dùng tới, tự nấu ăn thêm một bữa mỗi tuần hoặc đơn giản là trì hoãn việc đổi điện thoại thêm một tháng. Hãy đợi thêm 30 ngày trước khi quyết định mua một món đồ đắt tiền để xem đó là nhu cầu thực sự hay chỉ là cảm xúc nhất thời.
Quan trọng nhất, bạn hãy xem tăng lương là cơ hội để tăng tiết kiệm trước khi nâng mức sống. Thay vì tiêu thoải mái hơn ngay khi có thêm thu nhập, nhiều chuyên gia khuyên nên chuyển một phần tiền tăng thêm vào tiết kiệm hoặc đầu tư và tự đặt giới hạn chi tiêu cho ăn uống, mua sắm.
Ngân hàng Nhà nước cho biết đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận (SIMO) tới 149 đơn vị, gồm 99 tổ chức tín dụng và 50 trung gian thanh toán.
Tính đến ngày 23/3, SIMO đã phát cảnh báo tới khoảng 3,5 triệu lượt khách hàng. Hơn 1,1 triệu lượt đã chủ động tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch liên quan hơn 3.990 tỷ đồng.
Hệ thống SIMO cho phép các tổ chức thành viên báo cáo và chia sẻ thông tin về những tài khoản đáng ngờ - từng liên quan đến giao dịch lừa đảo. Trên cơ sở này, các ngân hàng sẽ gửi thông báo cho khách hàng, có thể quyết định chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu khách hàng xác thực bổ sung trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến.
Hai tháng đầu năm, cơ quan quản lý cho biết thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng. Số lượng và giá trị giao dịch tăng lần lượt 40% và hơn 13% so với cùng kỳ. Giao dịch qua Internet, di động tăng 73% và 34% về số lượng.
Hạ tầng thanh toán tiếp tục được mở rộng, với hơn 761.000 máy POS - tăng nhẹ so với cùng kỳ, trong khi số lượng ATM giảm gần 3%. Giao dịch qua ATM sụt 6,4% về số lượng, cho thấy xu hướng người dân chuyển sang các phương thức thanh toán số.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cho biết thời gian qua ngành ngân hàng cũng đẩy mạnh đối chiếu, làm sạch dữ liệu khách hàng.
Tính đến 20/3, toàn hệ thống có hơn 151 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,8 triệu hồ sơ tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Khoảng 29,4 triệu khách hàng cá nhân và 471 tổ chức sử dụng ví điện tử đã được xác thực sinh trắc học.
Thông tin được Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nêu tại Ngày Chuyển đổi xanh 2026, sự kiện do Báo Lao động và UBND TP Hà Nội tổ chức ngày 16/5.
Thứ trưởng nhìn nhận điều kiện để chuyển đổi xanh thành công là phải có dòng vốn xanh, cơ chế khuyến khích chuyển đổi và tiêu chí xanh rõ ràng. Theo đó, thời gian tới, cơ quan này sẽ tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí về môi trường, dự án xanh, đáp ứng tiêu chí kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, họ sẽ thúc đẩy minh bạch hóa dòng vốn xanh, xanh hóa sản xuất và tiêu dùng, ngăn ngừa tình trạng "xanh hóa hình thức".
Theo ông Thành, việc này nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp thực chất, có trách nhiệm, đổi mới sáng tạo được tiếp cận thuận lợi hơn với các nguồn lực tài chính bền vững.
Năm ngoái, tín dụng xanh chiếm gần 4,2% tổng dư nợ nền kinh tế. Số này gồm các khoản vay lĩnh vực năng lượng tái tạo, nông nghiệp, giao thông, xử lý chất thải... Quy mô tín dụng xanh tăng trưởng lần lượt 9,5% và 14,6% trong hai năm 2024-2025.
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới, để trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045 - nhân dịp 100 năm thành lập nước. Nhà điều hành cũng hướng tới cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào 2045.
Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường cho rằng chuyển đổi xanh không phải lựa chọn mang tính khuyến khích mà là yêu cầu bắt buộc của phát triển, điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo ông, nhà điều hành xác định rõ yêu cầu xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; thúc đẩy kinh tế số - xanh - tuần hoàn và chuyển đổi năng lượng.
"Muốn có mô hình tăng trưởng mới, Việt Nam phải tăng tốc chuyển đổi xanh", Thứ trưởng Lê Công Thành nói. Ông cũng cho rằng chuyển đổi xanh không phải đích đến cố định mà là hành trình liên tục của đổi mới và sáng tạo. Vì vậy, mỗi ngành, địa phương và doanh nghiệp cần xác định rõ lộ trình với hành động cụ thể, không chờ đợi, đứng ngoài cuộc.
Tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết Chỉ thị 09 của Thủ tướng ban hành tháng 3/2026 đặt ra yêu cầu tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.
Theo bà Giang, chuyển dịch năng lượng sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải và mở ra dư địa phát triển cho các ngành công nghiệp mới như điện gió, điện mặt trời, sinh khối hay hydrogen xanh. Trong khi đó, phát triển giao thông xanh sẽ thúc đẩy chuyển đổi từ phương tiện sử dụng xăng dầu sang xe điện, tạo thêm cơ hội cho các ngành pin, trạm sạc và hạ tầng giao thông xanh.
Theo dữ liệu thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay có thời điểm lao dốc xuống còn khoảng 4.556 USD/ounce, tương đương mức giảm hơn 100 USD chỉ trong thời gian ngắn. Tính chung cả tuần, vàng mất gần 3% giá trị.
Không riêng vàng, thị trường bạc còn chứng kiến cú rơi mạnh hơn khi giá bạc giao ngay bốc hơi hơn 6%, xuống vùng thấp nhất quanh 77,5 USD/ounce. Áp lực bán lan rộng phản ánh tâm lý phòng thủ cực mạnh của giới đầu tư trước những biến động mới của kinh tế toàn cầu.
Vì sao vàng giảm dù thế giới đầy bất ổn?
Thông thường, căng thẳng địa chính trị sẽ giúp vàng tăng giá nhờ vai trò “hầm trú ẩn”. Nhưng lần này, kịch bản lại diễn ra theo hướng ngược lại.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ cú sốc năng lượng toàn cầu khi xung đột Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới - liên tục gián đoạn. Giá dầu Brent vì thế duy trì quanh mốc 107 USD/thùng, đẩy áp lực lạm phát tăng mạnh trên diện rộng.
Tại Mỹ, dữ liệu mới công bố cho thấy lạm phát giá bán buôn trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 2022, trong khi chỉ số giá tiêu dùng ghi nhận mức tăng lớn nhất kể từ năm 2023.
Đáng chú ý, doanh số bán lẻ Mỹ vẫn tăng vượt dự báo, cho thấy nền kinh tế chưa hề suy yếu như lo ngại trước đó. Điều này khiến thị trường gần như xóa bỏ hoàn toàn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm cắt giảm lãi suất.
Thậm chí, một bộ phận nhà đầu tư còn bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trở lại trước cuối năm nếu lạm phát tiếp tục leo thang.
Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đã thúc đẩy đồng USD tăng giá mạnh. Chỉ số Dollar Index nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong hai tuần. Đây là yếu tố cực kỳ bất lợi với vàng. Khi đồng bạc xanh tăng giá và lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên, chi phí cơ hội nắm giữ vàng - loại tài sản không sinh lãi - sẽ trở nên đắt đỏ hơn.
Ông James Steel, trưởng bộ phận phân tích kim loại quý tại HSBC, cho rằng cú tăng sốc của giá dầu đang tạo ra áp lực thanh khoản trên toàn thị trường tài chính. “Nhiều nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bổ sung tiền mặt khi chứng khoán và các tài sản rủi ro khác biến động mạnh”, chuyên gia này nhận định.
Nói cách khác, vàng hiện không giảm vì mất vai trò trú ẩn, mà giảm do giới đầu tư cần tiền mặt trong ngắn hạn.
“Cá mập” vẫn âm thầm gom vàng
Dù thị trường rung lắc dữ dội, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn chưa từ bỏ triển vọng tăng giá của vàng. Ngân hàng UBS cho biết lực mua từ các ngân hàng Trung ương đang trở thành bệ đỡ quan trọng nhất cho thị trường kim loại quý.
Theo dữ liệu sơ bộ từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng vàng mà các ngân hàng Trung ương mua vào trong quý I năm nay vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái, bất chấp biến động giá mạnh. Điều này cho thấy nhiều quốc gia vẫn đang coi vàng là tài sản chiến lược trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
UBS hiện vẫn giữ nguyên dự báo giá vàng có thể lên tới 5.600 USD/ounce trong năm nay, tương đương mức tăng khoảng 22% so với hiện tại. Nếu kịch bản này xảy ra, cú giảm dưới mốc 4.600 USD/ounce hiện nay có thể chỉ là nhịp điều chỉnh ngắn hạn trước khi vàng bước vào một chu kỳ tăng giá mới.
Trái ngược với vàng, triển vọng của bạc đang bị đánh giá thận trọng hơn đáng kể. UBS đã hạ mạnh dự báo giá bạc quý II, từ 100 USD xuống còn 85 USD/ounce. Nguyên nhân nằm ở việc giá bạc quá cao đã làm suy yếu nhu cầu tiêu thụ trong ngành năng lượng mặt trời, trang sức và đồ gia dụng.
Ngoài ra, bạc có quy mô thị trường nhỏ hơn vàng và biến động mạnh hơn rất nhiều. Vì vậy, mỗi khi thị trường tài chính rung lắc, bạc thường trở thành mục tiêu chốt lời mạnh tay của giới đầu cơ.
Thị trường vàng sắp bước vào chu kỳ mới?
Ngoài áp lực từ lãi suất và đồng USD, thị trường vàng còn chịu thêm sức ép từ chính sách kiểm soát nhập khẩu của Ấn Độ - một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Chính phủ Ấn Độ gần đây tiếp tục siết quy định nhập khẩu vàng nhằm bảo vệ đồng rupee và hạn chế dòng tiền chảy ra nước ngoài.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng xu hướng dài hạn của vàng vẫn chưa đảo chiều hoàn toàn. Khi lạm phát toàn cầu còn cao, xung đột địa chính trị chưa hạ nhiệt và các ngân hàng Trung ương tiếp tục tích trữ vàng, kim loại quý này vẫn còn nền tảng hỗ trợ rất lớn.
Câu hỏi lớn hiện nay không còn là “vàng có tăng nữa hay không”, mà là liệu cú giảm mạnh hiện tại đang tạo ra hoảng loạn thật sự hay chỉ là cơ hội để dòng tiền lớn âm thầm gom hàng trước một đợt tăng giá mới.
