Thủ phủ du lịch Phong Nha lao đao vì sông Son đục ngầu bất thường

Ngày 26-4, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết hai công trình quan trọng dưới triều Nguyễn là Phủ Phụ Chính và Khâm Thiên Giám nằm bên trong Kinh thành Huế vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia.

Phủ Phụ Chính nằm phía đông Hoàng thành, phía trước Lục bộ đường. Công trình được xây dựng khoảng cuối thời Thành Thái đến đầu thời Duy Tân (khoảng từ năm 1906-1907), toàn bộ phần móng, tường xây bằng gạch, kể cả tường ngăn, mái lợp ngói liệt, phong cách kiểu kiến trúc Pháp.

Đây là nơi làm việc của Hội đồng Cơ mật, sau là nơi làm việc của quan Phụ chánh đại thần thời Duy Tân.

Dù chịu ảnh hưởng của kiến trúc Pháp, công trình vẫn giữ được nhiều yếu tố truyền thống, góp phần tạo nên giá trị thẩm mỹ và lịch sử riêng biệt trong quần thể di tích cố đô Huế.

Phủ Phụ Chính không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn phản ánh cơ chế vận hành của bộ máy chính quyền triều Nguyễn giai đoạn cuối. Việc tìm hiểu tổ chức và hoạt động của cơ quan này giúp làm rõ hơn cấu trúc chính trị của nhà nước quân chủ phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.

Từ cuối năm 2015, khu vực này được khai thác thành "Không gian văn hóa Lục Bộ", giới thiệu các sản phẩm làng nghề và giá trị văn hóa truyền thống Huế. Tuy nhiên do đơn vị khai thác hết hạn hợp đồng, hoạt động tại đây đã tạm dừng trong thời gian gần đây.

Hiện công trình đã đóng cửa toàn bộ, bên ngoài cỏ rác mọc đầy. Do không có người ở nên hiện công trình có nhiều hạng mục xuống cấp.

Không xa Phủ Phụ Chính, di tích Khâm Thiên Giám triều Nguyễn tại số 82 Hàn Thuyên hiện đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ. Công trình đã được đơn vị quản lý rào chắn, gia cố nhằm tránh hư hại thêm.

Theo sử liệu, Khâm Thiên Giám được thành lập từ thời vua Gia Long, đảm nhiệm việc quan sát thiên văn, dự báo thời tiết, làm lịch, xem ngày giờ và phụ trách phong thủy cho triều đình. Đến thời vua Minh Mạng, cơ quan này được đặt tại phường Nam An, cạnh Quan Tượng Đài - nơi thu thập dữ liệu thiên văn với các hạng mục như Bát Phong Đình và cờ xem gió.

Dưới triều Nguyễn, Khâm Thiên Giám đóng vai trò quan trọng khi tính toán ngày lành tháng tốt phục vụ các nghi thức cung đình, tính lịch gieo trồng mùa vụ lúa trong năm…

Đến thời vua Khải Định, Khâm Thiên Giám được dời về vị trí hiện nay. Đầu thế kỷ 20, khi chính quyền bảo hộ Pháp xây dựng các trạm khí tượng hiện đại và lịch phương Tây được sử dụng rộng rãi, vai trò của cơ quan này dần thu hẹp, chủ yếu phục vụ việc xem ngày giờ và phong thủy trong nội bộ triều đình.

Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, hai di tích quan trọng dưới triều Nguyễn là Khâm Thiên Giám và Phủ Phụ Chính được công nhận là di tích quốc gia là điều rất cần thiết. Đây là bước đầu để đơn vị xây dựng phương án trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị hai di tích đặc biệt này.

Một số hình ảnh tại Phủ Phụ Chính và Khâm Thiên Giám - hai công trình vừa được công nhận di tích quốc gia ở Huế:

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Những ngày đầu tháng 5, gần 1.000 khách Indonesia đang hào hứng tham quan, khám phá và mua sắm tại TP.HCM cùng các tỉnh miền Tây. Đây là đoàn khách đầu tiên được Sở Du lịch TP.HCM đón theo chính sách mới của Nghị quyết 62/2025 về hỗ trợ thu hút khách MICE, do Công ty Viking tổ chức. Dù gặp biến động hàng không khi nhiều chuyến bay thẳng từ Jakarta tới TP.HCM bị cắt giảm, ảnh hưởng phần nào đến số lượng thành viên, phía đối tác Indonesia vẫn quyết định đưa đoàn sang VN nhờ sự hỗ trợ tích cực từ ngành du lịch TP.HCM.

Ông Trần Xuân Hùng, Tổng giám đốc Công ty Viking, đánh giá chính sách hỗ trợ khách MICE của TP.HCM là tín hiệu tích cực đối với doanh nghiệp (DN) lữ hành. Việc thành phố ban hành chính sách rõ ràng bằng văn bản giúp DN có cơ sở xây dựng giá bán cạnh tranh hơn với đối tác quốc tế. Chính sách này nếu vận hành tốt sẽ giúp TP.HCM tạo lợi thế cạnh tranh trong khu vực. Sau đó có thể kéo theo Đà Nẵng, Hà Nội và các địa phương khác cùng phát triển chính sách tương tự, ông Hùng nhận định.

Về Indonesia, ông Hùng nhận xét đây là thị trường rất tiềm năng với dân số gần 280 triệu người, tầng lớp trung lưu tăng nhanh và nhu cầu du lịch nước ngoài lớn. Trước đây, Thái Lan là lựa chọn hàng đầu của khách Indonesia nhưng nước này gần đây không có nhiều sản phẩm mới. Trong khi VN phát triển nhanh với nhiều điểm đến mới, nhiều công trình du lịch lớn nên thu hút sự chú ý của nhiều du khách. "Tôi dùng khoản hỗ trợ như đòn bẩy để thu hút khách MICE đến TP.HCM", ông Hùng chia sẻ.

Ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó giám đốc Sở Du lịch TP.HCM, từng nhấn mạnh Nghị quyết 62 không phải chính sách bao cấp chi phí tổ chức sự kiện mà là chính sách kích hoạt quyết định chọn điểm đến. Trong cạnh tranh điểm đến, đôi khi một khoản hỗ trợ mang tính biểu tượng nhưng được ban hành đúng lúc, đúng đối tượng lại có tác động rất lớn tới quyết định cuối cùng.

Ở góc độ DN, bà Nguyễn Thụy Tường Linh, Phó tổng giám đốc Saigontourist Group, đánh giá Nghị quyết 62 đã góp phần kích hoạt thị trường trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt. Với hệ sinh thái khép kín từ lữ hành đến khách sạn 5 sao, Saigontourist Group đang cung cấp các giải pháp MICE "all-in-one", tức trọn gói từ lưu trú, hội họp, gala dinner tới tham quan và trải nghiệm.

Theo tìm hiểu của Thanh Niên, ngay sau đoàn khách của Viking, nhiều DN lữ hành khác cũng đang xúc tiến kế hoạch đón thêm các đoàn MICE quy mô lớn. Công ty Vietravel cho biết đang hoàn thiện kế hoạch đón một đoàn khách MICE khoảng 1.000 người vào tháng 6 tới, hưởng ưu đãi kích cầu từ Nghị quyết 62. Kế hoạch cụ thể dự kiến được công bố trong tuần cuối của tháng. Trong khi đó, phía Viking cũng có thêm một số đoàn khách quốc tế quan tâm đến TP.HCM, dự kiến đến vào cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7.

Dù Nghị quyết 62 được cộng đồng DN đánh giá là kịp thời và tích cực, nhiều DN lữ hành cho biết họ vẫn còn khá bối rối trong quá trình triển khai do chưa có hướng dẫn cụ thể. Theo các DN, một số mức hỗ trợ hiện nay mang tính khích lệ tinh thần nhiều hơn là tạo tác động rõ rệt lên tổng chi phí thực tế. Với các đoàn MICE từ vài trăm tới gần 1.000 khách, tổng ngân sách tổ chức có thể lên tới nhiều tỉ đồng. Trong khi đó, một số mức hỗ trợ hiện nay tối đa chỉ khoảng 10 - 20 triệu đồng, tương đương khoảng 1 - 2% tổng chi phí. Ví dụ, chính sách hỗ trợ 15% chi phí thuê hội trường, phòng họp nhưng tối đa không quá 20 triệu đồng. Trong thực tế, chi phí tổ chức hội nghị, gala dinner, âm thanh, ánh sáng, màn hình LED, biểu diễn nghệ thuật hay tiệc ăn uống đều rất lớn. "Chi phí biểu diễn cũng không nhỏ. Nếu có ca sĩ, tiết mục nghệ thuật hoặc chương trình dân ca thì tổng kinh phí khá cao. Hỗ trợ 20% nhưng giới hạn mức trần thấp nên tác động chưa nhiều", một DN lữ hành nhận xét.

Ở góc độ vận hành, ông Trần Xuân Hùng cho rằng nếu cơ chế hỗ trợ được đơn giản hóa sẽ giúp DN dễ triển khai hơn. Theo ông, thay vì chia nhỏ nhiều khoản hỗ trợ như vé tham quan, phòng họp, biểu diễn hay quà tặng, thành phố có thể nghiên cứu hỗ trợ theo đầu khách hoặc theo quy mô đoàn. "Ví dụ mỗi khách được hỗ trợ một mức nhất định hoặc mỗi đoàn được hỗ trợ cố định theo số lượng khách. Cách đó dễ hiểu, dễ tính toán và dễ đưa vào báo giá hơn", ông Hùng đề xuất.

Điều DN quan tâm hiện nay là cần có hướng dẫn cụ thể về hồ sơ, quy trình, thời gian xử lý và cơ chế quyết toán. "Nếu văn bản có chủ trương nhưng DN không hiểu cách làm thì sẽ rất bối rối. Điều quan trọng là cần có hướng dẫn thực hiện cụ thể để chính sách thật sự đi vào cuộc sống", ông Hùng nói. Theo ông, chính những đoàn khách thực tế như đoàn của Viking sẽ giúp cơ quan quản lý nhìn rõ các điểm nghẽn khi triển khai. "Đi rồi mới thành đường, nếu không triển khai thì sẽ không biết vướng chỗ nào để điều chỉnh", ông Hùng chia sẻ.

Một trong những vấn đề được DN đặc biệt quan tâm là tính khả thi trong khâu vận hành. Ví dụ, nếu quy định đoàn trên 100 khách được hỗ trợ đón tiếp tại sân bay thì đơn vị nào sẽ thực hiện, có đủ nhân sự hay không và cơ chế phối hợp với sân bay, công an cửa khẩu, xuất nhập cảnh như thế nào. Trong bối cảnh sân bay Tân Sơn Nhất đang quá tải, việc tổ chức đón đoàn khách lớn không hề đơn giản. "Nếu có đoàn 8 xe buýt cùng di chuyển vào cao tốc thì có thể xin hỗ trợ dẫn đoàn, điều tiết giao thông hay không? Những nội dung như vậy cần cơ chế phối hợp rất cụ thể giữa ngành du lịch, công an, sân bay và DN", ông Hùng nêu ví dụ.

Ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó tổng giám đốc Vina Group, cũng cho rằng DN bỏ rất nhiều công sức để đàm phán và kéo một đoàn khách lớn về TP.HCM, vì vậy chính sách hỗ trợ cần cụ thể, dễ đo lường và có thể áp dụng ngay vào sản phẩm tour. Theo ông Mẫn, nếu các điểm tham quan muốn đồng hành với Nghị quyết 62 thì cần có cơ chế đăng ký tham gia chính sách ưu đãi rõ ràng. "DN cần biết cụ thể điểm nào áp dụng ưu đãi, mức giảm bao nhiêu, điều kiện như thế nào để đưa vào sản phẩm", ông Mẫn nói. Ông cho rằng thành phố không nhất thiết phải yêu cầu tất cả điểm tham quan giảm giá nhưng cần có danh mục các đơn vị tự nguyện tham gia chính sách, từ đó DN chủ động xây dựng tour và báo giá cho khách. Ví dụ, đoàn 1.000 khách có thể được giảm 30% giá vé tham quan, đoàn 500 khách giảm 20%, đoàn dưới 100 khách giảm 10%. "Khi đó DN nhìn vào là tính được ngay chi phí tiết kiệm, mức giảm cho khách hoặc lợi nhuận tăng thêm. Chính sách như vậy mới thật sự đi vào đời sống DN", ông Mẫn nhận định.

Theo các DN, với khách MICE hoặc các đoàn incentive (loại hình du lịch khen thưởng) lớn, không phải lúc nào toàn bộ khách cũng đến cùng thời điểm. Một đoàn 1.000 khách có thể phải chia thành nhiều chuyến bay, nhiều ngày hoặc nhiều đợt khác nhau để giảm rủi ro vận hành. Do đó, DN kiến nghị chính sách nên tính theo tổng quy mô của đoàn thay vì chỉ xét từng chuyến bay riêng lẻ. "Nếu đó là cùng một DN, cùng một chương trình và cùng một hợp đồng thì nên được tính theo tổng số khách của cả đoàn", đại diện DN đề xuất.

Bà Nguyễn Thụy Tường Linh cho rằng trong tương lai TP.HCM có thể nghiên cứu thêm các khung hỗ trợ đặc biệt dành cho những sự kiện mang tính chiến lược hoặc các hội nghị quốc tế quy mô lớn. Theo bà Linh, nhiều hỗ trợ về thủ tục hải quan, luồng ưu tiên tại sân bay, công tác an ninh hay hỗ trợ dẫn đoàn đôi khi còn giá trị hơn cả tiền mặt đối với các đoàn khách VIP. "Trong thời gian tới, chúng tôi kỳ vọng chính sách sẽ đa dạng hóa hình thức hỗ trợ, không chỉ tài chính mà còn về thủ tục, quảng bá và kết nối để gia tăng hiệu quả thực chất cho DN cũng như sức hấp dẫn của điểm đến", bà Linh nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đợt khảo sát hang động tháng 4 của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đã công bố phát hiện 26 hang động mới tại tỉnh Quảng Trị. Trong đó, hang Chả Nghéo trở thành tâm điểm chú ý nhờ cấu trúc thác nước đổ thẳng vào lòng vực sâu. Tuy nhiên, đằng sau sự kỳ vĩ là những giới hạn nghiêm ngặt về tính an toàn.

Theo thông số khảo sát của đoàn BCRA, hang Chả Nghéo sở hữu một hố sụt thẳng đứng (vertical shaft) sâu 350 m, kết nối với một đoạn hang ngang dài 600 m ở dưới đáy. Đây là hố sụt thẳng đứng đơn lẻ sâu nhất mà đoàn từng ghi nhận tại Việt Nam sau hơn 36 năm thám hiểm. Cấu trúc này khác biệt hoàn toàn với các hang ngang ổn định thường thấy tại khu vực này như Sơn Đoòng hay hang Én.

Ông Howard Limbert, Trưởng đoàn thám hiểm BCRA, đánh giá độ sâu 350 m khiến hang Chả Nghéo khó tiếp cận, đòi hỏi kỹ thuật đi dây phức tạp và tiêu tốn nhiều sức lực hơn so với thám hiểm các hang động nằm ngang. Nhìn từ dưới đáy lên rất ấn tượng, nhưng không có cách nào để xuống đó được. Chỉ có một vài người trên thế giới đủ khả năng xuống hang này an toàn. Dù đoàn có 10 người dày dạn kinh nghiệm, nhưng chỉ hai chuyên gia kỹ thuật tốt nhất được phép đu dây xuống tiếp cận lòng hang.

"Rất ít chuyên gia có đủ kỹ năng để xuống và leo lên an toàn, thậm chí là đi bộ đến cửa hang cũng khó khăn, chắc chắn không dành cho khách du lịch", ông Howard nói.

Anh Phạm Hồng Đại, chuyên gia an toàn của đoàn, cho biết thông tin về hang Chả Nghéo thực chất đã được tiếp cận từ năm 2024 dựa trên chỉ dẫn của người dân địa phương. Để xác định dòng chảy, người dân bản địa từng dùng phương pháp dân gian là viết tên lên quả bưởi rồi ném xuống hố sụt, nhưng không tìm thấy dấu vết nổi lên của chúng.

Ban đầu, hang được dự đoán chỉ sâu khoảng 50 m. Năm 2024, đoàn mang theo 250 m dây chuyên dụng nhưng xuống hết dây vẫn chưa chạm đáy. Đợt thám hiểm năm nay, đoàn mang gần 500 m dây mới có thể tiếp cận lòng hang sau hành trình băng rừng 1,5 ngày từ trung tâm xã.

Theo chuyên gia an toàn Phạm Hồng Đại, Chả Nghéo nguy hiểm do tình trạng đá mẻ và đá mồ côi thường xuyên rơi tự do từ vách hố sụt xuống đáy. Vào đợt thám hiểm năm 2024, một chuyên gia thám hiểm người Australia đã gặp sự cố đá đè gãy tay trong quá trình khảo sát hang Chả Nghéo. Anh Đại nhớ lại khoảnh khắc tảng đá bất ngờ đổ sập, đè lên cánh tay nhà thám hiểm ngay tại điểm tiếp cận vào lúc 15h chiều. Trong lúc đội porter đang dựng trại và chuẩn bị bữa tối, nhóm chuyên gia buộc phải chuyển sang chế độ cứu hộ khẩn cấp. Sau khi nhấc tảng đá ra, tay nhà thám hiểm gãy hoàn toàn, vết cắt sâu và máu chảy nhiều.

Sau khi sơ cứu và kết nối điện thoại vệ tinh về bộ phận điều hành, anh Đại đã yêu cầu nhóm thám hiểm di tản ngay lập tức. "Lúc đó sức khỏe ông ấy vẫn còn đủ để gắng gượng và chưa mất máu quá nhiều, nếu để đến sáng hôm sau, khi vết thương có nguy cơ nhiễm trùng và cơ thể kiệt sức vì mất ngủ, hành trình đi bộ xuyên rừng sẽ nguy hiểm hơn", anh Đại nói.

Đoàn thám hiểm rời vị trí lúc 17h30 sau khi sơ cứu cho nạn nhân. Băng rừng suốt 6 tiếng trong bóng tối, ra đến đường lớn lúc 12h đêm và mất thêm 3 giờ chạy xe để đến bệnh viện Cuba - Đồng Hới. "3 giờ sáng tới bệnh viện chụp X-quang, kết quả xác nhận chấn thương nghiêm trọng", anh Đại kể lại.

Bên cạnh rủi ro địa chất, hệ thống thác nước dội trực tiếp vào hố sụt cũng là thách thức lớn. Anh Đại cho biết, việc lắp dây dọc theo đường nước chảy không đảm bảo an toàn do dây bị trơn và người thám hiểm dễ bị cảm lạnh nếu tiếp xúc với nước quá lâu. Vì vậy, đoàn quyết định lắp đường dây đi ngang qua vách hang khô phía đối diện thác nước nhằm hạn chế tiếp xúc với nước ở mức tối thiểu.

Anh Đại cho biết một số porter địa phương bày tỏ mong muốn xuống thám hiểm hang, đoàn khảo sát đã từ chối để đảm bảo an toàn.

"Nếu người leo núi không nắm vững kỹ thuật đi dây lên và xuống, khi xảy ra sự cố, công tác cứu hộ sẽ rất khó khăn", anh Đại nói.

Khi thám hiểm, công việc được phân công cụ thể và đặt tiêu chí an toàn lên hàng đầu. Các thành viên phải nắm vững kỹ năng sơ cứu, biết sử dụng các loại thuốc kháng sinh, giảm đau và cầm máu. Đoàn thực hiện quy tắc kiểm tra chéo: mỗi loại dây và thiết bị do một người lắp đặt sẽ được người khác kiểm tra lại; khi mặc đồ bảo hộ, các thành viên cũng kiểm tra lẫn nhau để tránh mọi sai sót trước khi xuống hang.

Về điều kiện sinh hoạt trong chuyến đi, đoàn hoàn toàn không ngủ trong hang. Hằng ngày, các thành viên đu dây xuống thám hiểm rồi leo ngược lên mặt đất để ngủ võng trong rừng. Mọi hoạt động hậu cần, nấu ăn và mang vác thiết bị đều có sự hỗ trợ từ các porter địa phương, những người nắm rõ lối vào hang nhất hiện nay.

Theo ông Howard Limbert, tại đoạn hang ngang dài 600 m dưới đáy hang Chả Nghép, đoàn đã phát hiện một dòng sông ngầm nhưng buộc phải dừng lại và lên kế hoạch quay lại vào năm sau để tiếp tục khám phá. Hang Chả Nghéo có thác nước nhưng lại sự thiếu vắng thạch nhũ hay măng đá. Ông Howard giải thích, do lượng nước đổ xuống hang quá lớn và mạnh nên đã phá hủy mọi cấu trúc địa chất bên trong. Vào mùa mưa, nước từ núi đổ về tạo thành những thác nước hung dữ cuốn theo đá, khiến thạch nhũ không thể hình thành ở đoạn hố sụt này.

Vị trưởng đoàn BCRA cũng nhấn mạnh sự quý hiếm của Chả Nghéo. Tại Việt Nam, việc tìm thấy một hố sụt thẳng đứng sâu kèm thác nước như vậy là rất hiếm. Đa số hang động ở Quảng Bình là hang ngang, trong khi dạng hang đứng này thường chỉ thấy ở Hà Giang hay Sơn La.

"Nó rất thú vị cho các nhà thám hiểm, nhưng vô giá trị với du khách vì quá rủi ro", ông Limbert nói.

Trong đợt khảo sát 26 hang động lần này, ngoài Chả Nghéo, các chuyên gia xác định có hai địa điểm sở hữu giá trị khai thác du lịch cao nhờ vị trí gần trung tâm Phong Nha và khả năng tiếp cận thuận tiện là hang Tối Khô và một nhánh mới của hang Tiên Sơn.

Từ năm 1990 đến nay, định kỳ vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 hằng năm, đoàn thám hiểm BCRA dành khoảng hơn một tháng để khảo sát các hang động mới dựa trên thông tin cung cấp từ người dân địa phương. Anh Phạm Hồng Đại cho biết, công việc này sẽ tiếp tục được triển khai vào năm sau khi có những manh mối mới về các hệ thống hang chưa được khám phá.

Tin Gốc: Vnexpress