Đợt khảo sát hang động tháng 4 của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đã công bố phát hiện 26 hang động mới tại tỉnh Quảng Trị. Trong đó, hang Chả Nghéo trở thành tâm điểm chú ý nhờ cấu trúc thác nước đổ thẳng vào lòng vực sâu. Tuy nhiên, đằng sau sự kỳ vĩ là những giới hạn nghiêm ngặt về tính an toàn.
Theo thông số khảo sát của đoàn BCRA, hang Chả Nghéo sở hữu một hố sụt thẳng đứng (vertical shaft) sâu 350 m, kết nối với một đoạn hang ngang dài 600 m ở dưới đáy. Đây là hố sụt thẳng đứng đơn lẻ sâu nhất mà đoàn từng ghi nhận tại Việt Nam sau hơn 36 năm thám hiểm. Cấu trúc này khác biệt hoàn toàn với các hang ngang ổn định thường thấy tại khu vực này như Sơn Đoòng hay hang Én.
Ông Howard Limbert, Trưởng đoàn thám hiểm BCRA, đánh giá độ sâu 350 m khiến hang Chả Nghéo khó tiếp cận, đòi hỏi kỹ thuật đi dây phức tạp và tiêu tốn nhiều sức lực hơn so với thám hiểm các hang động nằm ngang. Nhìn từ dưới đáy lên rất ấn tượng, nhưng không có cách nào để xuống đó được. Chỉ có một vài người trên thế giới đủ khả năng xuống hang này an toàn. Dù đoàn có 10 người dày dạn kinh nghiệm, nhưng chỉ hai chuyên gia kỹ thuật tốt nhất được phép đu dây xuống tiếp cận lòng hang.
“Rất ít chuyên gia có đủ kỹ năng để xuống và leo lên an toàn, thậm chí là đi bộ đến cửa hang cũng khó khăn, chắc chắn không dành cho khách du lịch”, ông Howard nói.
Anh Phạm Hồng Đại, chuyên gia an toàn của đoàn, cho biết thông tin về hang Chả Nghéo thực chất đã được tiếp cận từ năm 2024 dựa trên chỉ dẫn của người dân địa phương. Để xác định dòng chảy, người dân bản địa từng dùng phương pháp dân gian là viết tên lên quả bưởi rồi ném xuống hố sụt, nhưng không tìm thấy dấu vết nổi lên của chúng.
Ban đầu, hang được dự đoán chỉ sâu khoảng 50 m. Năm 2024, đoàn mang theo 250 m dây chuyên dụng nhưng xuống hết dây vẫn chưa chạm đáy. Đợt thám hiểm năm nay, đoàn mang gần 500 m dây mới có thể tiếp cận lòng hang sau hành trình băng rừng 1,5 ngày từ trung tâm xã.
Theo chuyên gia an toàn Phạm Hồng Đại, Chả Nghéo nguy hiểm do tình trạng đá mẻ và đá mồ côi thường xuyên rơi tự do từ vách hố sụt xuống đáy. Vào đợt thám hiểm năm 2024, một chuyên gia thám hiểm người Australia đã gặp sự cố đá đè gãy tay trong quá trình khảo sát hang Chả Nghéo. Anh Đại nhớ lại khoảnh khắc tảng đá bất ngờ đổ sập, đè lên cánh tay nhà thám hiểm ngay tại điểm tiếp cận vào lúc 15h chiều. Trong lúc đội porter đang dựng trại và chuẩn bị bữa tối, nhóm chuyên gia buộc phải chuyển sang chế độ cứu hộ khẩn cấp. Sau khi nhấc tảng đá ra, tay nhà thám hiểm gãy hoàn toàn, vết cắt sâu và máu chảy nhiều.
Sau khi sơ cứu và kết nối điện thoại vệ tinh về bộ phận điều hành, anh Đại đã yêu cầu nhóm thám hiểm di tản ngay lập tức. “Lúc đó sức khỏe ông ấy vẫn còn đủ để gắng gượng và chưa mất máu quá nhiều, nếu để đến sáng hôm sau, khi vết thương có nguy cơ nhiễm trùng và cơ thể kiệt sức vì mất ngủ, hành trình đi bộ xuyên rừng sẽ nguy hiểm hơn”, anh Đại nói.
Đoàn thám hiểm rời vị trí lúc 17h30 sau khi sơ cứu cho nạn nhân. Băng rừng suốt 6 tiếng trong bóng tối, ra đến đường lớn lúc 12h đêm và mất thêm 3 giờ chạy xe để đến bệnh viện Cuba – Đồng Hới. “3 giờ sáng tới bệnh viện chụp X-quang, kết quả xác nhận chấn thương nghiêm trọng”, anh Đại kể lại.
Bên cạnh rủi ro địa chất, hệ thống thác nước dội trực tiếp vào hố sụt cũng là thách thức lớn. Anh Đại cho biết, việc lắp dây dọc theo đường nước chảy không đảm bảo an toàn do dây bị trơn và người thám hiểm dễ bị cảm lạnh nếu tiếp xúc với nước quá lâu. Vì vậy, đoàn quyết định lắp đường dây đi ngang qua vách hang khô phía đối diện thác nước nhằm hạn chế tiếp xúc với nước ở mức tối thiểu.
Anh Đại cho biết một số porter địa phương bày tỏ mong muốn xuống thám hiểm hang, đoàn khảo sát đã từ chối để đảm bảo an toàn.
“Nếu người leo núi không nắm vững kỹ thuật đi dây lên và xuống, khi xảy ra sự cố, công tác cứu hộ sẽ rất khó khăn”, anh Đại nói.
Khi thám hiểm, công việc được phân công cụ thể và đặt tiêu chí an toàn lên hàng đầu. Các thành viên phải nắm vững kỹ năng sơ cứu, biết sử dụng các loại thuốc kháng sinh, giảm đau và cầm máu. Đoàn thực hiện quy tắc kiểm tra chéo: mỗi loại dây và thiết bị do một người lắp đặt sẽ được người khác kiểm tra lại; khi mặc đồ bảo hộ, các thành viên cũng kiểm tra lẫn nhau để tránh mọi sai sót trước khi xuống hang.
Về điều kiện sinh hoạt trong chuyến đi, đoàn hoàn toàn không ngủ trong hang. Hằng ngày, các thành viên đu dây xuống thám hiểm rồi leo ngược lên mặt đất để ngủ võng trong rừng. Mọi hoạt động hậu cần, nấu ăn và mang vác thiết bị đều có sự hỗ trợ từ các porter địa phương, những người nắm rõ lối vào hang nhất hiện nay.
Theo ông Howard Limbert, tại đoạn hang ngang dài 600 m dưới đáy hang Chả Nghép, đoàn đã phát hiện một dòng sông ngầm nhưng buộc phải dừng lại và lên kế hoạch quay lại vào năm sau để tiếp tục khám phá. Hang Chả Nghéo có thác nước nhưng lại sự thiếu vắng thạch nhũ hay măng đá. Ông Howard giải thích, do lượng nước đổ xuống hang quá lớn và mạnh nên đã phá hủy mọi cấu trúc địa chất bên trong. Vào mùa mưa, nước từ núi đổ về tạo thành những thác nước hung dữ cuốn theo đá, khiến thạch nhũ không thể hình thành ở đoạn hố sụt này.
Vị trưởng đoàn BCRA cũng nhấn mạnh sự quý hiếm của Chả Nghéo. Tại Việt Nam, việc tìm thấy một hố sụt thẳng đứng sâu kèm thác nước như vậy là rất hiếm. Đa số hang động ở Quảng Bình là hang ngang, trong khi dạng hang đứng này thường chỉ thấy ở Hà Giang hay Sơn La.
“Nó rất thú vị cho các nhà thám hiểm, nhưng vô giá trị với du khách vì quá rủi ro”, ông Limbert nói.
Trong đợt khảo sát 26 hang động lần này, ngoài Chả Nghéo, các chuyên gia xác định có hai địa điểm sở hữu giá trị khai thác du lịch cao nhờ vị trí gần trung tâm Phong Nha và khả năng tiếp cận thuận tiện là hang Tối Khô và một nhánh mới của hang Tiên Sơn.
Từ năm 1990 đến nay, định kỳ vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 hằng năm, đoàn thám hiểm BCRA dành khoảng hơn một tháng để khảo sát các hang động mới dựa trên thông tin cung cấp từ người dân địa phương. Anh Phạm Hồng Đại cho biết, công việc này sẽ tiếp tục được triển khai vào năm sau khi có những manh mối mới về các hệ thống hang chưa được khám phá.
V-Film thuộc trụ cột Văn hóa của Tập đoàn Vingroup, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và phát hành phim điện ảnh, chương trình truyền hình, với mục tiêu góp phần xây dựng ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế; đồng thời hình thành hệ sinh thái điện ảnh kết nối các nguồn lực sáng tạo trong và ngoài nước.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Vingroup sẽ đầu tư toàn diện cho chuỗi giá trị điện ảnh của V-Film từ phát triển kịch bản, sản xuất, hậu kỳ đến phát hành. Đồng hành cùng V-Film là Hội đồng tư vấn uy tín gồm các nhà nghiên cứu lịch sử, chuyên gia văn hóa và cố vấn học thuật hàng đầu Việt Nam.
Sự tham gia của các chuyên gia không chỉ bảo đảm tính chính xác của các mốc lịch sử và chiều sâu văn hóa, mà còn khẳng định tâm huyết của V-Film trong sứ mệnh tôn vinh và quảng bá lịch sử, văn hóa dân tộc.
Song song với các chuyên gia lịch sử - văn hóa là đội ngũ sản xuất chuyên nghiệp từng làm việc trong môi trường điện ảnh quốc tế cùng thế hệ đạo diễn trẻ Việt Nam giàu năng lượng sáng tạo. Ngoài ra, V-Film cũng sẽ hợp tác sâu rộng với các đối tác quốc tế nhằm nâng cao chất lượng tác phẩm, từng bước đưa các câu chuyện lịch sử - văn hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào dòng chảy điện ảnh thế giới.
Về cách thức triển khai, các dự án tại V-Film sẽ được phát triển mở rộng thành nhiều mùa phim và hệ sinh thái nội dung đa nền tảng, trọng tâm là các phim truyện lịch sử - văn hóa quy mô lớn. Kịch bản sẽ là sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử, chính kịch và tâm lý nhân vật, đan xen cùng những sáng tạo điện ảnh nhằm tạo nên series sống động, vừa giàu bản sắc, vừa có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.
Chia sẻ về định hướng của hãng, ông Trần Đức Việt, Tổng giám đốc V-Film, cho biết: "Thế giới mới biết đến cảnh đẹp và ẩm thực Việt Nam nhưng chưa thực sự hiểu rõ về vẻ đẹp tâm hồn và chiều sâu lịch sử - văn hóa của chúng ta. V-Film mong muốn kiến tạo một hệ sinh thái điện ảnh, nơi những câu chuyện Việt Nam được kể bằng ngôn ngữ hiện đại nhất, góp phần đưa văn hóa thành sức mạnh mềm quốc gia. Chúng tôi tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể sở hữu những tác phẩm điện ảnh đỉnh cao, chạm tới khán giả toàn cầu bằng chính chiều sâu văn hóa và tinh thần dân tộc mình".
Khởi đầu dòng phim tôn vinh lịch sử - văn hóa Việt Nam của V-Film sẽ là series phim về triều đại nhà Trần - lấy cảm hứng từ thời kỳ Đông A rực rỡ với ba lần kháng chiến chống quân Nguyên - Mông, xen lẫn những cuộc chuyển giao quyền lực đầy kịch tính và các lựa chọn làm thay đổi vận mệnh dân tộc.
Series phim đã hoàn tất khâu kịch bản mùa 1 với 10 tập. Dự án đang ở giai đoạn tuyển chọn diễn viên, dự kiến khởi quay vào tháng 7 và sẽ công chiếu mùa đầu tiên vào tháng 12 năm nay.
Với chiến lược đầu tư bài bản và chuyên nghiệp, V-Film sẽ góp phần mở ra một hướng đi mới cho điện ảnh Việt Nam - nơi lịch sử không chỉ được lưu giữ trong sách vở mà còn được tái sinh bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại để lan tỏa tới công chúng toàn cầu.
Chuyên gia du lịch kiêm nhà văn người Mỹ, Rick Steves, cho hay khi đi du lịch và tìm hiểu phong tục mới, những cử chỉ nhỏ như để lại tiền lẻ trên bàn có thể bị hiểu sai.
"Du khách đang vô tình khiến nhân viên kỳ vọng nhiều vào tiền boa và phá vỡ sự cân bằng thu nhập địa phương. Đó là một cách hành xử thiếu tinh tế. Ngoài ra, ở những nơi đông đúc, những người không liên quan có thể nẫng tay trên số tiền lẻ đó", Steves viết trên blog.
Tại châu Âu, nơi nhân viên phục vụ được trả mức lương đủ sống, tiền boa không phải một nghĩa vụ bắt buộc. Tại các quốc gia như Đức, Áo, Bỉ hay Luxembourg, cùng với một số vùng ở Thụy Sĩ và Liechtenstein, việc dùng tiền xu để boa thậm chí còn bị coi là khiếm nhã, thiếu tôn trọng nhân viên.
Steve Schwab, CEO của Casago, công ty quản lý tài sản và cho thuê nghỉ dưỡng có trụ sở tại Arizona (Mỹ), nhấn mạnh điều quan trọng cần nhớ là tại châu Âu, không có một công thức chung nào áp dụng được cho tất cả các quốc gia.
"Mỗi quốc gia khác nhau, vì vậy chúng ta không thể đánh đồng tất cả là văn hóa tiền boa của châu Âu. Các quốc gia Bắc Âu là nơi ít kỳ vọng tiền boa nhất, phần lớn là vì họ nổi tiếng với việc trả lương cao cho nhân viên hoặc đã tính sẵn phí dịch vụ vào hóa đơn", ông Schwab cho hay.
Tuy nhiên điều này không có nghĩa du khách bỏ hẳn việc boa. Steves khuyên nên áp dụng cách tiếp cận trực tiếp, điều này phù hợp tại các quốc gia nói tiếng Đức, nơi việc để lại tiền xu trên bàn không được thiện cảm.
"Khi thanh toán hóa đơn 10 euro bằng tờ 20 euro, bạn có thể nói 'Lấy tôi 11 euro nhé (Eleven, please)'. Đây là tín hiệu để nhân viên giữ lại 1 euro làm tiền tip và trả phần tiền thừa còn lại", Steves cho hay.
Nhưng tại Mỹ, nhân viên phục vụ thường phải dựa vào tiền boa để bù đắp cho mức lương cơ bản thấp. Ở Mỹ, mức boa cũng khá cao. Khoảng 5% được xem là thỏa đáng, 10% là hào phóng, nhiều nơi có thể lên tới 15% đến 20%, theo Steves.
Chính thực trạng này, cùng với sự xuất hiện dày đặc của các yêu cầu boa trên ứng dụng điện tử, đã làm gia tăng sự bức bối. Gần 90% người Mỹ cho rằng văn hóa tiền boa "đang vượt tầm kiểm soát". Tại châu Âu, những mức boa thế này bị coi là quá mức cần thiết. "Hãy kiềm chế ý muốn boa theo kiểu Mỹ", ông Steves nói thêm.
LaDell Carter, đối tác sáng lập của Royal Expression Travels tại Maryland (Mỹ), cho biết: "Không phải lúc nào số lượng tiền boa cũng là yếu tố quyết định. Quan trọng là cách đưa và ý định đằng sau đó". Bà Carter nói thêm rằng, đặc biệt trong các không gian sang trọng, những đồng xu nằm rải rác trên bàn mang lại cảm giác giống như một sự bố thí hoặc hành động tùy tiện.
Steves cũng khuyến nghị rằng du khách có thể bỏ qua tiền boa tại các quầy phục vụ tự chọn, chỉ cần làm tròn tiền cước taxi và đưa những khoản boa nhỏ cho hướng dẫn viên hoặc nhân viên khách sạn.
Phương thức thanh toán cũng là một yếu tố quan trọng. Thanh toán bằng thẻ rất phổ biến, nhưng boa tốt nhất nên đưa tiền mặt để đảm bảo số tiền đó đến thẳng tay người phục vụ, bởi một số cơ sở kinh doanh có thể sẽ không chuyển lại đầy đủ khoản tiền thưởng này nếu khách hàng thanh toán thẻ.
Các chuyên gia cũng khuyên du khách kiểm tra kỹ hóa đơn đã bao gồm phí dịch vụ hay chưa, đồng thời quan sát thói quen của người bản địa trước khi quyết định boa. Nếu còn phân vân, đừng ngại hỏi người dân địa phương về những quy chuẩn riêng biệt tại quốc gia đó.
Ngày 8-5, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Mastercard công bố quan hệ hợp tác giai đoạn 2026-2030 nhằm góp phần thúc đẩy phát triển du lịch Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thanh toán, chuyển đổi số.
Năm 2025, lần đầu tiên du lịch Việt Nam đạt mốc đón 21 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20% so với năm 2024, đồng thời phục vụ 137 triệu lượt khách du lịch nội địa. Tổng thu từ hoạt động du lịch đạt 1 triệu tỉ đồng.
Việt Nam là một trong những quốc gia có sự phục hồi, tăng trưởng mạnh mẽ, vượt xa mức tăng bình quân 5% của du lịch thế giới và 8% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Du lịch trở thành điểm sáng trong bức tranh kinh tế - xã hội đất nước.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam - cho biết thời gian qua, Việt Nam đã có nhiều chủ trương định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy du lịch trở thành nền kinh tế mũi nhọn, phát triển nhanh, bền vững và chuyên nghiệp.
Du lịch hiện nay không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ lưu trú, tham quan hay nghỉ dưỡng, mà phải tạo ra trải nghiệm thuận tiện, toàn diện, an toàn, cá nhân hóa và liền mạch trong toàn bộ hành trình.
Ngành du lịch cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu hiệu quả và xây dựng hệ sinh thái du lịch hiện đại, thông minh, có tính kết nối cao.
"Việc hợp tác giữa Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Mastercard phù hợp với định hướng phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian tới, thể hiện rõ vai trò của hợp tác công tư trong huy động nguồn lực, công nghệ, kinh nghiệm quốc tế để phát triển du lịch bền vững.
Sự hợp tác này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, xúc tiến quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch mà còn tạo thêm động lực mới để ngành du lịch đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế", ông Khánh nhận định.
Theo ông David Mann - Kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Mastercard, Việt Nam đang trở thành một trong những câu chuyện phục hồi du lịch thú vị và hiệu quả nhất.
Trong bối cảnh du lịch tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang tăng trưởng mạnh mẽ, Việt Nam đang dần khẳng định vị thế là một trong những thị trường du lịch năng động nhất khu vực.
"Thông qua hợp tác lần này, chúng tôi mong muốn phát huy thế mạnh mạng lưới toàn cầu, dữ liệu và công nghệ để mang đến trải nghiệm du lịch liền mạch và an toàn hơn cho du khách.
Chúng tôi tin rằng sự hợp tác này sẽ hỗ trợ Việt Nam tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh và trở thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu đối với du khách trong khu vực và trên thế giới", ông Richard Wormald - Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Mastercard - chia sẻ.
Các nội dung hợp tác giữa Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Mastercard trong lĩnh vực du lịch thời gian tới bao gồm: quảng bá Việt Nam - điểm đến du lịch hấp dẫn; truyền thông và tiếp thị đa kênh; công nghệ và chuyển đổi số; hội thảo và trao đổi kinh nghiệm; nâng cao năng lực và đào tạo; thông tin thị trường, phân tích dữ liệu và chia sẻ kiến thức…
