Giá xác ve sầu tại Gia Lai bất ngờ tăng vọt lên gần 2 triệu đồng/kg, biến những cánh rừng và rẫy cà phê thành nơi săn “lộc trời” của nhiều người dân địa phương.
Từ chiều tối đến đêm khuya, không ít gia đình mang theo bao tải, đèn pin tỏa đi khắp các khu rẫy để tìm nhặt những lớp xác ve bám trên thân cây đem bán cho thương lái.
Đáng chú ý những chiếc xác ve nhỏ bé lại mang về nguồn thu đáng kể cho gia đình anh Sức trú tại xã Ayun, Gia Lai. Cụ thể vào mùa ve lột xác, anh cùng vợ con tranh thủ vào rừng, rẫy cà phê nhặt xác ve để bán.
“Ngày ít thì được vài lạng, hôm nhiều gần 1kg. Loại xác ve to được thương lái mua gần 2 triệu đồng/kg, còn loại nhỏ khoảng 600.000 đồng/kg”, anh Sức cho biết.
Theo người dân địa phương, cơn sốt thu mua xác ve sầu đã rộ lên khoảng 3 năm nay. Mỗi khi bước vào mùa ve lột xác, thương lái từ nhiều nơi lại đổ về thu gom với giá cao, khiến nhiều người tranh thủ vào rừng tìm kiếm để tăng thu nhập.
Tại các điểm thu mua, xác ve sầu được phân loại theo kích cỡ rồi đóng bao chuyển ra các tỉnh phía Bắc tiêu thụ. Một số đầu mối còn ứng tiền trước để giữ nguồn hàng ổn định.
Chị N.T.T.T., một đầu mối thu mua ở xã Ayun, cho biết mỗi ngày gom được vài chục kg xác ve sầu từ người dân quanh vùng mang đến bán.
“Chúng tôi chỉ thu mua rồi gửi cho đầu mối ngoài Bắc. Nghe nói xác ve sầu được dùng làm dược liệu nhưng cụ thể ra sao thì tôi cũng không rõ”, chị nói.
Theo ông Phạm Minh Châu, Chủ tịch UBND xã Ia Khươl, Gia Lai, thời gian gần đây địa phương ghi nhận nhiều người dân đổ vào rừng, rẫy để nhặt xác ve sầu bán cho thương lái. Chính quyền đang rà soát các quy định liên quan nhằm có hướng tuyên truyền, quản lý phù hợp trước cơn “sốt” thu mua tự phát này.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Vĩnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Mang Yang, cho biết hiện chưa có quy định cấm việc nhặt xác ve sầu do hoạt động này không tác động trực tiếp đến tài nguyên rừng. Tuy nhiên, ngành kiểm lâm lo ngại việc nhiều người vào rừng trong mùa khô có thể làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
“Chúng tôi đã đề nghị các địa phương tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy khi đi nhặt xác ve sầu”, ông Vĩnh nói.
Thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Vũ Long, Trưởng phòng Đào tạo Nghiên cứu khoa học Chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nội cho biết “thuyền thoái” (hay thiền thoái, thiền y) chính là lớp xác ve sầu sau khi lột xác. Dược liệu này thường được thu hái vào mùa hè, làm sạch rồi phơi hoặc sấy khô để sử dụng trong nhiều bài thuốc Đông y.
Theo y học cổ truyền, thuyền thoái có vị ngọt, mặn, tính hàn, quy vào kinh phế và can với nhiều công dụng như:
Hỗ trợ sơ tán phong nhiệt Giảm đau họng, khàn tiếng Thanh nhiệt, giảm ngứa ngoài da Hỗ trợ điều trị mề đay, nổi ban Giảm ho khan, mắt đỏ Hỗ trợ cắt co giật, kinh phong ở trẻ nhỏ
Bác sĩ Long cho biết, trong thực tế điều trị, thuyền thoái thường được phối hợp với nhiều dược liệu khác như bạc hà, cát cánh, liên kiều, kim ngân hoa hay cúc hoa để tăng hiệu quả.
Một số bài thuốc dân gian hiện vẫn sử dụng xác ve sầu khá phổ biến:
Đau họng, khàn tiếng: phối hợp thuyền thoái với bạc hà, cát cánh, cam thảo để sắc uống
Mề đay, ngứa ngoài da: kết hợp cùng kinh giới, phòng phong, kim ngân hoa nhằm hỗ trợ thanh nhiệt, giảm ngứa
Trong khi đó, Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam, cho biết nhiều nghiên cứu hiện đại phát hiện xác ve sầu chứa chitin, protein, axit amin, khoáng chất và nhiều hoạt chất sinh học.
Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận thuyền thoái có khả năng:
– Chống viêm, chống dị ứng
– Điều hòa miễn dịch
– Hỗ trợ an thần, chống co giật
– Bảo vệ tế bào thần kinh
– Chống oxy hóa nhờ chứa nhiều vi khoáng như canxi, magie, phốt pho
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng bằng chứng lâm sàng hiện đại về hiệu quả và độ an toàn của thuyền thoái vẫn còn hạn chế, cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu trước khi ứng dụng rộng rãi.
Theo khuyến cáo, liều dùng thông thường của thuyền thoái là 3-6g/ngày đối với người lớn, dùng dưới dạng sắc uống hoặc hoàn tán. Trẻ em cần dùng liều thấp hơn và phải có chỉ định của thầy thuốc.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người có tỳ vị hư hàn, tiêu chảy kéo dài, phụ nữ mang thai hoặc người dị ứng với côn trùng không nên tự ý sử dụng. Dược liệu phải được bảo quản sạch, khô, không nấm mốc và không lẫn tạp chất.
Nguyễn Minh Thy, 21 tuổi, sinh viên tại thành phố Bordeaux, cho biết hơn hai tuần qua, vật dụng bất ly thân khi ra khỏi nhà là quạt cầm tay và bình nước đá. Căn hộ cô thuê không có điều hòa. Những ngày nóng, nhiệt độ bề mặt tường tăng cao, phòng không có gió lưu thông khiến không gian càng ngột ngạt, khó chịu.
Để thích nghi, Thy tìm mua các cuộn giấy bạc dán kín mặt kính cửa sổ để phản xạ ánh sáng mặt trời, đồng thời đặt thêm chậu nước quanh phòng để tăng độ ẩm.
"Tôi phải tắm 3-4 lần mỗi ngày. Khu vực tôi sống, các quán cà phê có máy điều hòa khá hiếm nên không thể đến trốn nóng như ở Việt Nam", Thy nói.
Cơ quan Y tế Công cộng Pháp ngày 28/6 cho biết nước này đã ghi nhận thêm 1.000 ca tử vong so với các tháng trước kể từ đỉnh điểm của đợt nắng nóng (heat wave - sóng nhiệt) hôm 24/6. Số ca tử vong tại nhà cũng tăng 40% trong thời gian này.
Đợt nóng làm gián đoạn hệ thống giao thông công cộng. Các tuyến xe buýt và tàu điện ngầm liên tục thay đổi lịch trình hoặc tạm dừng hoạt động. Nhiều tuyến buýt không có điều hòa khiến Thy phải đổi chặng, đi bộ xa hơn hoặc gọi taxi với giá 35-45 euro một lượt. "Bình thường tôi mất một tiếng đi lại, nay mất 2,5-3 tiếng mới tới nơi", Thy nói.
Nhiều bạn bè cô chọn đến thư viện công cộng hoặc nhà thờ - nơi mở cửa miễn phí, có Wi-Fi và mát mẻ để trốn nóng. "Tôi cũng muốn đến đây làm việc, nhưng các nhà thờ thường đóng cửa trước 17h, trùng với thời điểm tôi tan làm", cô kể.
Ở Paris, Đặng Kiên, 28 tuổi, cho biết đây là giai đoạn thời tiết khắc nghiệt nhất trong ba năm anh sống tại Pháp. Các mùa hè trước, nắng nóng chỉ dao động 30-37 độ C, kéo dài khoảng một tuần và có thể giải quyết bằng quạt điện. Năm nay, nhiệt độ Paris duy trì 39-40 độ C, cảm nhận thực tế chạm mức 42 độ C. Hiện tượng "đêm nhiệt đới" (nhiệt độ ban đêm không giảm dưới 20 độ C) khiến Kiên nhiều hôm mất ngủ.
"Hơn 22h trời mới tắt nắng. Tôi thường ở lại cơ quan đến 20h để tận dụng điều hòa. Dù vậy, việc chen chúc trên các chuyến tàu điện ngầm vào giờ cao điểm để về nhà vẫn là một thử thách", Kiên nói.
Thiếu thiết bị làm mát là thực trạng chung tại châu Âu. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tỷ lệ hộ gia đình có điều hòa tại châu Âu khoảng 19%. Tại Pháp, tỷ lệ này dao động 3-5%. Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cảnh báo các triệu chứng bệnh lý do thời tiết duy trì ở mức nhiệt cao có thể xuất hiện muộn từ 5 đến 10 ngày sau khi sóng nhiệt kết thúc, gây áp lực liên tục lên hệ thống y tế công cộng.
Tại thủ đô Paris, các dịch vụ khẩn cấp phải phản hồi 3.400 cuộc gọi, cao gấp 4 lần mức trung bình, đồng thời tiếp nhận điều trị cho 30 ca ngừng tim trong vòng 24 giờ tính đến ngày 26/6. Giới chức Pháp ghi nhận 74 trường hợp tử vong do đuối nước khi người dân tự ý đi tìm nơi giải nhiệt.
Để trốn cái nóng ngột ngạt trong các căn hộ, nhiều người dân Paris phải ra ngủ tại các công viên công cộng. Một số người khác chọn giải pháp đặt phòng khách sạn có điều hòa nhiệt độ để lánh nạn.
Với kinh nghiệm nghiên cứu các mô hình kiến trúc tiết kiệm năng lượng tại châu Âu, kiến trúc sư Vũ Linh Quang, Giám đốc Điều hành công ty ARDOR Green (TP HCM), giải thích phần lớn cấu trúc nhà ở Tây Âu sử dụng tường gạch dày và kính nhiều lớp để giữ nhiệt cho mùa đông. Khi xảy ra sóng nhiệt (đợt nóng mùa hè), cấu trúc này ngăn cản quá trình thoát nhiệt vào ban đêm, biến căn nhà thành không gian tích nhiệt, ảnh hưởng mạnh đến cuộc sống người dân.
Việc lắp điều hòa tại các đô thị lớn như Paris cũng gặp rào cản pháp lý do quy định bảo tồn kiến trúc. Khâu thay đổi mặt ngoài công trình để lắp cục nóng phải qua quy trình phê duyệt kéo dài, với chi phí thiết bị và nhân công từ 1.500 đến 4.500 euro.
Tại các khu ký túc xá sinh viên, tình hình tương tự. Cẩm Anh, 23 tuổi, sinh viên trường Neoma Business School (Rouen, vùng Normandy) cho biết phòng cô không có hệ thống thông gió đối lưu. Cô phải dành toàn bộ thời gian trong ngày tại thư viện trường.
Đợt nóng này khiến thiết bị làm mát cháy hàng. Cẩm Anh tìm khắp các siêu thị điện máy nhưng không mua được quạt điện. Nếu đặt mua, thời gian giao hàng kéo dài từ 15 đến 20 ngày. Cuối cùng cô phải tìm trên các hội nhóm thanh lý của cộng đồng người Việt mới mua được chiếc quạt cây loại nhỏ.
"Những ngày nắng nóng, thư viện trường cũng quá tải vì nhiều người đến trốn nóng. Tôi đành lang thang ở các siêu thị lớn để hưởng điều hòa", cô kể.
Grant Miller, 40 tuổi, giám đốc điều hành một công ty kỹ xảo điện ảnh ở London, xóa ứng dụng hẹn hò sau một thời gian sử dụng. Anh chi khoảng 20.000 bảng Anh (27.000 USD) cho công ty mai mối Maclynn để được giới thiệu với 16 phụ nữ. "Khoản đầu tư này giúp tôi tiết kiệm thời gian và nghiêm túc tìm đúng người", anh nói.
Quyết định của Miller phản ánh một xu hướng đang gia tăng trong giới siêu giàu toàn cầu: "thuê ngoài" đời sống tình cảm. Tương tự việc trả tiền cho huấn luyện viên cá nhân hay chuyên gia quản lý tài sản, các giám đốc điều hành và doanh nhân đang tìm đến chuyên gia mai mối để tối ưu hóa quá trình tìm kiếm bạn đời.
Bà Cheryl Maida, Giám đốc của công ty mai mối Matchmaking, cho biết nguyên nhân nhóm khách hàng thu nhập cao tìm đến dịch vụ trực tiếp do chán ngán những cuộc trò chuyện "không đi tới đâu", những lần bị cắt đứt liên lạc đột ngột (ghosting) hay e ngại rủi ro từ hồ sơ giả mạo và việc lộ ảnh riêng tư trên ứng dụng trực tuyến.
Các dịch vụ mai mối đắt đỏ cung cấp hồ sơ ứng viên đã qua sàng lọc khắt khe. Dữ liệu của công ty nghiên cứu Verified Market Research (Mỹ) cho thấy thị trường mai mối cao cấp toàn cầu dự kiến tăng từ 1,27 tỷ USD năm 2023 lên 2,39 tỷ USD năm 2032.
Tại Berkeley International (Anh), mức phí khởi điểm từ 15.000 bảng Anh cho các buổi giới thiệu trong nước và lên tới 40.000 bảng Anh trên quy mô toàn cầu. Nếu dùng dịch vụ "tìm kiếm riêng tư" với những yêu cầu chi tiết về sở thích hoặc địa chỉ đối tác, phí là 70.000 bảng Anh. Mạng lưới Ivy Relations (Bỉ) thu phí từ 100.000 bảng Anh trở lên. Tỷ lệ đính hôn hoặc kết hôn của các dịch vụ này đạt khoảng 90%.
Báo cáo từ Đại học Harvard chỉ ra các mối quan hệ cá nhân là yếu tố dự báo về sức khỏe và tuổi thọ. Bà Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, cho biết nhiều khách hàng nhận ra sự hài lòng về tình cảm có liên quan đến sức khỏe thể chất.
Giới kinh doanh thường gặp rào cản khi áp dụng tư duy thương trường vào tình cảm. Theo bà Mairead Molloy, Giám đốc toàn cầu tại Berkeley International, khả năng kiểm soát giúp họ thành công trong kinh doanh nhưng lại gây cứng nhắc trong các mối quan hệ. Những người ở độ tuổi 30, dù sở hữu mạng lưới quan hệ rộng vẫn cảm thấy mất kết nối. Do đó, người mai mối còn đóng vai trò hỗ trợ tư vấn phong cách và tâm lý.
"Yếu tố cảm xúc của sự hài lòng trong mối quan hệ đi đôi với sự quan tâm ngày càng lớn đối với tuổi thọ thể chất, giúp con người nhận ra tình yêu mới là cội nguồn của hạnh phúc", Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, nói.
Nhà xã hội học Jess Carbino, cựu chuyên gia của Tinder, cho rằng sự trỗi dậy của dịch vụ mai mối xuất phát từ nhu cầu kiểm soát của giới thượng lưu. Đồng tình với quan điểm này, giáo sư xã hội học Pepper Schwartz tại Đại học Washington cho biết người giàu tin rằng tài chính sẽ giúp họ thu hẹp rủi ro trong việc tìm bạn đời.
Dù có sự can thiệp của các chiến lược bài bản, tình yêu vẫn chứa đựng những yếu tố khó đoán. Đại diện Berkeley International kể lại trường hợp một nữ khách hàng bay đến Texas để gặp 12 đối tượng ngành tài chính được chọn lọc, nhưng cuối cùng lại kết hôn với một người đàn ông tình cờ quen ở phòng chờ sân bay trong chính chuyến đi đó.
Dù theo cách nào, áp lực tìm kiếm bạn đời là có thật, và giới siêu giàu vẫn sẽ tiếp tục đầu tư những khoản tiền lớn để chủ động nắm bắt tương lai lãng mạn của mình.
Từng gặp nhiều học sinh khó khăn trong nhiều năm làm nghề giáo, song mỗi khi nhắc đến Hồ Anh Quốc (lớp 11C1 Trường THPT Hoàng Văn Thụ) đều khiến cô không khỏi chạnh lòng.
Phía sau nụ cười hiền lành của bạn ấy là một tuổi thơ thiếu vắng tình thân. Ba mẹ ly hôn khi Quốc mới 6 tháng tuổi. Rồi mẹ có gia đình riêng, người cha cũng rời đi biền biệt đến nay không một tin tức.
Quốc lớn lên trong vòng tay của ngoại. Hai bà cháu nương tựa nhau trong căn nhà nhỏ giữa vườn cao su. Mỗi ngày bà đi cạo mủ từ sáng sớm, để lại đứa cháu nhỏ một mình giữa bốn bề vắng lặng. Tuổi thơ của cậu chẳng có mấy ngày biết đến sự nâng niu của cha mẹ.
Những tháng ngày lớn lên của Quốc dường như chỉ có tiếng gió giữa rừng cao su và những ngày dài chờ bà đi làm về. Mà sức khỏe Quốc không tốt. Năm lớp 4 từng phải phẫu thuật, nếu không có sự giúp đỡ của thầy cô và các nhà hảo tâm, cũng không biết lấy đâu ra tiền chữa trị.
Có lần Quốc còn bị ngã gãy cả hai tay, hiện tại có bệnh về phổi, sức khỏe yếu nên dù học lớp 11 nhưng cân nặng chỉ có 39kg, dáng người nhỏ hơn bạn bè đồng lứa.
Rồi không thể tiếp tục công việc cạo mủ cao su được nữa nên hai bà cháu dắt díu nhau đi thuê trọ, sống qua ngày bằng nghề bán nước mía, có lúc đi xúc muối thuê, hay ai mướn gì làm nấy.
Ở cái tuổi đáng ra được nghỉ ngơi, bà vẫn nặng gánh mưu sinh vì thương đứa cháu côi cút. Bà muốn Quốc không dở dang việc học, phải được đến trường để "đời nó khá hơn mình". Bạn ấy xứng đáng nhận được sự đồng hành của chương trình Chắp cánh ước mơ để thêm niềm tin và hy vọng trên hành trình vượt khó.
Huỳnh Lê Ngọc Nhi là học sinh lớp 7A1 Trường tiểu học & THCS Hưng Điền A, cũng là cô học trò lớp 6 mà tôi từng làm chủ nhiệm. Nhưng hè năm lớp 6, trong khi các bạn khác trong lớp đều tập trung đông đủ, giáo viên chủ nhiệm lớp 7 liên lạc với tôi thông tin của Nhi vì không thấy bạn đến.
Đi cùng giáo viên chủ nhiệm mới tìm đến nhà, chúng tôi mới biết rõ hơn hoàn cảnh của em ấy. Ba Nhi còn khá trẻ, anh cho biết quyết định cho con nghỉ học là ý của mình chứ "con bé không muốn nghỉ".
Nghe đến đó, nước mắt cô bé như muốn chực trào. Ba Nhi ôn tồn giải thích: "Nhà tôi nghèo quá, lại một mình nuôi hai đứa con. Tôi không còn khả năng cho nó đi học nữa, coi như đã ráng nuôi cho con biết chữ rồi".
Mẹ Nhi bỏ đi khi cô bé 6 tuổi, còn đứa em mới lên 2. Biền biệt từ đó đến nay chưa một lần mẹ tìm về, hay chỉ là cuộc điện thoại hỏi thăm các con. Cha Nhi cũng không nghề nghiệp, cứ ai thuê gì làm đó.
Mấy năm nay, nhiều nhà có điều kiện, sắm máy bay nông nghiệp không người lái để rải phân, xịt thuốc nên cha Nhi coi như cũng thất nghiệp dài dài, làm bữa đực bữa cái, đến lo cái ăn cho con còn khó nữa là chuyện học hành.
Nhi ở nhà, vừa lo cơm nước cho gia đình, vừa chăm đứa em nhỏ học lớp 1 và cả phụ ông bà phơi lục bình dưới cái nắng oi bức. Cô bé hiểu chuyện đến đau lòng khi mới 12 tuổi đã hiểu rõ hoàn cảnh gia đình mình, chỉ chăm ngoan học, học giỏi và chưa một lần than vãn với ai về cuộc sống khốn khó.
Năm học lớp 7 vừa hoàn thành của Nhi cũng là nhờ vào sự giúp đỡ của nhà trường cùng sự cưu mang của những tấm lòng hảo tâm. Và Nhi hoàn tất năm học với danh hiệu học sinh giỏi.
