Nghề làm trống ở khối Xuân Đức, phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An được truyền từ đời này sang đời khác đã hơn 300 năm. Người dân nơi đây chủ yếu sản xuất các loại trống phục vụ đình làng, trường học, nhà thờ họ, chùa chiền hay các đội múa lân dịp lễ hội.
Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề, ông Nguyễn Văn Lâm là một trong số những người thợ lành nghề cuối cùng của làng. Chỉ vào chiếc trống đang được hoàn thiện, ông Lâm cho biết, để làm ra một chiếc trống đạt chuẩn, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Tuy nhiên, khâu được đánh giá quan trọng nhất là khâu chọn nguyên liệu.
Trống có 2 phần, phần thân và phần mặt trống. Phần thân trống được làm từ gỗ mít già tuyển chọn kỹ lưỡng. Theo các thợ lành nghề trong làng, đây là loại gỗ nhẹ, ít cong vênh và cho âm thanh vang, chắc hơn nhiều loại gỗ khác.
Gỗ sau khi mua về sẽ được xẻ thành từng thanh nhỏ, phơi khô rồi uốn cong để ghép thành tang trống. Công đoạn này đòi hỏi sự chính xác cao bởi chỉ cần sai lệch nhỏ cũng có thể khiến tiếng trống bị ảnh hưởng khi thời tiết thay đổi.
“Mặt trống chủ yếu được sử dụng từ da bò, da bò càng già thì độ bền và âm thanh lại càng tốt. Da sau khi xử lý sẽ được căng đều, phơi kỹ rồi mới đóng lên thân trống. Tùy vào mỗi loại trống khác nhau, số lượng lớp da trống cũng sẽ khác nhau, theo yêu cầu của khách hàng”, ông Lâm nói.
Từ những đôi tay thủ công, người dân Xuân Đức đã tạo ra đủ loại trống với kích thước khác nhau, từ những chiếc nhỏ dùng trong trường học đến các loại trống lớn phục vụ đình đám, lễ hội. Thậm chí, có những chiếc trống đường kính lên tới 2m, giá trị lên đến hàng chục triệu đồng.
Nhờ có chất lượng và uy tín lâu năm, sản phẩm của làng nghề được khách hàng ở nhiều địa phương tìm đến đặt mua và giới thiệu đi khắp nơi.
Ngược thời gian về những năm trước đây, từng có thời, tiếng đục đẽo vang lên khắp các xóm. Nhà nào cũng tất bật đục đẽo, đơn hàng làm trống nối tiếp quanh năm. Nhưng hiện tại, cả làng chỉ còn vài hộ còn bám trụ với nghề truyền thống.
Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề, ông Nguyễn Văn Đức vẫn chưa quên quãng thời gian nhộn nhịp ấy. “Ngày trước khách đến tận nhà đặt trống, làm không kịp bán. Mỗi hộ có vài ba người thợ làm liên tục suốt ngày, giờ thì ít đi nhiều lắm rồi”, ông nhớ lại.
Theo ông Đức, hiện nay phần lớn các xưởng chỉ còn một đến hai người duy trì sản xuất. Đơn hàng ít dần, chủ yếu tập trung vào mùa lễ hội hoặc dịp đầu năm. Nhiều thời điểm, người thợ phải sống bằng việc sửa chữa, thay da trống cũ để có thêm thu nhập, còn đơn hàng mới thì rất hiếm.
Cùng chung nỗi trăn trở, ông Nguyễn Văn Lâm cho biết thị trường ngày càng thu hẹp khiến nghề không còn ổn định như trước. “Ngày xưa trống bán đi nhiều nơi, từ Thanh Hóa đến Huế rồi vào tận trong Nam, lúc nào cũng có việc. Bây giờ khách ít, nghề cũng trầm đi nhiều phần”, ông Lâm nói.
Không chỉ khó đầu ra, người làm nghề trống ở Xuân Đức còn đối mặt với tình trạng khan hiếm nguyên liệu. Gỗ mít ngày càng khó tìm, giá cả cũng ngày càng cao. Ngoài ra, da bò đẹp cũng không còn nhiều như trước.
Trong khi đó, trên thị trường, các sản phẩm công nghiệp giá rẻ xuất hiện ngày càng nhiều khiến trống thủ công mất dần lợi thế. Thu nhập bấp bênh cũng khiến lớp trẻ không còn mặn mà nối nghiệp cha ông nữa.
Tuy nhiên, với những người thợ lâu năm, làm trống vẫn là nét đẹp đặc trưng của làng. “Dẫu tiếng trống hôm nay không còn vang rền như trước, nhưng với chúng tôi, đó vẫn là thanh âm của truyền thống và cần được gìn giữ”, ông Lâm bày tỏ.
Theo nhận định của cơ quan khí tượng, từ ngày 17/5, nắng nóng sẽ chấm dứt hoàn toàn tại các tỉnh Bắc Bộ. Khu vực Trung Bộ cũng giảm nhiệt dần khi mưa dông bắt đầu xuất hiện trên diện rộng hơn với những cơn dông to và rất to.
Từ chiều tối 16/5, Đông Bắc Bộ được dự báo có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa phổ biến 10-30mm, có nơi trên 60mm, có nơi mưa rất to. Trong mưa dông tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Tại Hà Nội, cơ quan khí tượng cho biết qua theo dõi ảnh vệ tinh, dữ liệu định vị dông sét và radar thời tiết cho thấy nhiều khu vực như Sóc Sơn, Đông Anh, Nội Bài, Thanh Oai, Phú Nghĩa, Hòa Phú, Phượng Dực… đã xuất hiện mưa rào và dông, nhiều nơi mưa rất to. Trong khoảng 4 giờ tiếp theo, vùng mây đối lưu sẽ tiếp tục phát triển, mở rộng sang nhiều khu vực khác của thành phố.
Người dân được cảnh báo đề phòng các hiện tượng thời tiết cực đoan đi kèm như lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Cấp độ rủi ro thiên tai do lốc, sét và mưa đá được cảnh báo ở cấp 1.
Không chỉ trên đất liền, khu vực ven biển và ngoài khơi Quảng Ninh, bao gồm vịnh Hạ Long, cũng đang xuất hiện các đám mây đối lưu phát triển mạnh. Trong những giờ tới, các ổ mây này có thể gây mưa rào, dông kèm lốc xoáy và gió giật mạnh trên biển. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động tại khu vực này được khuyến cáo theo dõi sát diễn biến thời tiết để chủ động phòng tránh nguy hiểm.
Trong khi miền Bắc chuẩn bị bước vào đợt mưa dông giải nhiệt, Nam Bộ cũng ghi nhận những tín hiệu đầu tiên của mùa mưa sau thời gian dài nắng nóng kéo dài gần như liên tục từ tháng 4 đến nay.
Theo các chuyên gia khí tượng, mùa mưa năm nay tại khu vực phía Nam đến muộn hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, từ ngày 17/5, gió mùa Tây Nam có xu hướng hoạt động mạnh dần, khiến mưa dông gia tăng tại Tây Nguyên và Nam Bộ, mở ra khả năng cao mùa mưa sẽ chính thức bắt đầu trong thời gian tới.
Đêm qua và sáng 16/5, khu vực Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ đã xuất hiện mưa, mưa vừa và dông rải rác, có nơi mưa rất to. Một số điểm ghi nhận lượng mưa vượt 100mm như Bảo Lâm (Lâm Đồng) 135,2mm và Bom Bo (Đồng Nai) 112,2mm.
Dự báo trong chiều và đêm 16/5, Tây Nguyên tiếp tục có mưa vừa, mưa to cục bộ với lượng mưa phổ biến 20-40mm, có nơi trên 100mm. Nam Bộ xuất hiện mưa rào và dông rải rác, lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi trên 70mm.
Khu vực từ Huế đến Đà Nẵng cùng phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Lâm Đồng cũng có khả năng xuất hiện mưa rào và dông vào chiều tối và tối 16/5, cục bộ có nơi mưa to.
Trên biển, thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp. Khu vực Bắc Biển Đông, bao gồm quần đảo Hoàng Sa, cùng vùng biển từ TP.HCM đến Cà Mau, từ Cà Mau đến An Giang và vịnh Thái Lan đều có khả năng xuất hiện mưa rào và dông rải rác trong ngày và đêm 16/5.
Cơ quan khí tượng cảnh báo trong các cơn dông trên biển có thể xuất hiện lốc xoáy và gió giật mạnh, gây nguy hiểm cho tàu thuyền và các hoạt động khai thác thủy sản.
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 19/5, khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa, Nghệ An có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; từ đêm 19/5 có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to như trút nước. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh .
Có mây, có lúc có mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to. Gió đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 25-27 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 30-33 độ.
Tây Bắc Bộ
Có mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 24-27 độ, có nơi dưới 23 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 31-34 độ.
Đông Bắc Bộ
Có mây, có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 24-27 độ, vùng núi có nơi dưới 23 độ.
Thanh Hóa đến Huế
Có mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; riêng phía Bắc có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 23-26 độ.
Duyên hải Nam Trung Bộ
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Gió tây nam đến nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 24-27 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 32-35 độ.
Cao nguyên Trung Bộ
Nhiệt độ thấp nhất từ : 20-23 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 30-33 độ, có nơi trên 33 độ.
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 25-28 độ, có nơi dưới 25 độ.
Tp.Hồ Chí Minh
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ : 26-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ : 33-35 độ.
Bắc Bộ và Thanh Hóa, Nghệ An: Từ đêm 20-21/5 có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to; đêm 21/5 ngày 22/5 Bắc Bộ vùng núi Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, sau mưa giảm dần. Khoảng từ ngày 23-24/5 có khả năng xảy ra nắng nóng diện rộng.
Khu vực từ Hà Tĩnh đến Tp.Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk: Từ đêm 20/5-21/5 có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Từ khoảng ngày 22-23/5 có khả năng xảy ra nắng nóng diện rộng.
Các khu vực khác: từ đêm 20-21/5 có mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; sau giảm mưa. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Sinh ra tại nước Anh năm 1984, Jono Lancaster mắc hội chứng Treacher Collins – một rối loạn di truyền cực hiếm khiến cấu trúc xương mặt phát triển bất thường. Căn bệnh khiến anh không có gò má, hàm dưới kém phát triển, tai nhỏ biến dạng và đôi mắt luôn trũng sâu xuống dưới.
Ngay khi chào đời, vẻ ngoài khác biệt của Jono đã khiến cha mẹ ruột hoảng sợ. Theo nhiều nguồn tin quốc tế, họ rời bệnh viện chỉ sau 36 giờ sinh con và để lại đứa trẻ sơ sinh với lý do "không thể chấp nhận ngoại hình của con".
Hai tuần sau, cuộc đời Jono bước sang một hướng khác khi bà Jean Lancaster – một phụ nữ độc thân từng nhận nuôi nhiều trẻ khuyết tật – quyết định chăm sóc cậu bé. Đến năm 5 tuổi, Jono chính thức được nhận làm con nuôi.
Dù có một người mẹ nuôi yêu thương hết mực, tuổi thơ của Jono vẫn không dễ dàng. Khi lớn lên, anh liên tục bị bạn bè trêu chọc, xa lánh vì ngoại hình khác người. Có giai đoạn, Jono ghét chính khuôn mặt của mình, ngại soi gương, né tránh giao tiếp và sống trong mặc cảm kéo dài.
Thế nhưng, thay vì gục ngã, Jono dần học cách chấp nhận bản thân. Anh bắt đầu xuất hiện trước công chúng, tham gia các chương trình truyền cảm hứng và đi nhiều nơi để gặp gỡ những đứa trẻ có ngoại hình đặc biệt giống mình. Anh muốn chúng hiểu rằng: khác biệt không đồng nghĩa với việc bị loại bỏ khỏi xã hội.
Hiện nay, Jono là diễn giả truyền động lực nổi tiếng tại Anh, đồng thời sở hữu lượng lớn người theo dõi trên mạng xã hội. Anh thường xuyên chia sẻ cuộc sống thường ngày, câu chuyện vượt qua mặc cảm ngoại hình và lan tỏa thông điệp yêu thương bản thân. Với nhiều người mắc dị tật khuôn mặt, Jono trở thành nguồn động viên đặc biệt.
Câu chuyện của Jono cũng khiến cộng đồng mạng xúc động mạnh. Trên Reddit, nhiều người gọi anh là "nguồn cảm hứng sống", trong khi không ít ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ trước việc một đứa trẻ bị từ bỏ chỉ vì vẻ ngoài khác biệt.
Điều khiến nhiều người nể phục nhất không nằm ở việc Jono vượt qua bệnh tật, mà là cách anh biến tổn thương thành động lực sống. Từ một cậu bé từng bị bỏ rơi vì khuôn mặt "không giống ai", Jono Lancaster giờ đây lại khiến cả thế giới nhớ đến bằng lòng lạc quan và sự tử tế hiếm có.
