Hoạt động hợp tác nhân đạo tìm kiếm và kiểm kê quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh ở VN được 2 nước triển khai từ ngay sau khi Hiệp định Paris ký kết năm 1973, trước khi Bắc Nam sum họp một nhà. Từ đó đến nay, đã có rất nhiều kỳ tích được tạo nên; nhưng cũng có 1 nốt trầm day dứt suốt 25 năm, gắn liền với ngọn núi Am.
Đó là buổi chiều đầu tháng 4.2001, chiếc trực thăng Mi-17 do Nga sản xuất đang trên hành trình bay từ Vinh (Nghệ An) vào Đồng Hới (Quảng Bình cũ) trong thời tiết sương mù, đã chao đảo và đâm vào sườn núi Am thuộc xã Thanh Trạch, H.Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay thuộc xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị), cách Hà Nội khoảng 450 km về phía nam.
Trên máy bay khi ấy có 16 người. Họ gặp nạn trong khi đang thực hiện nhiệm vụ khảo sát cho đợt hoạt động hỗn hợp tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA) lần thứ 65, một công việc nhân đạo cao cả được 2 Chính phủ VN và Mỹ giao phó.
Những người trên trực thăng tử nạn gồm: đại tá Trần Văn Biền, Chỉ huy trưởng Cơ quan MIA/Bộ Quốc phòng; ông Nguyễn Thanh Hà, Phó giám đốc thường trực Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP, Bộ Ngoại giao); cơ trưởng, trung tá Nguyễn Văn Hà và 6 thành viên phi hành đoàn của Công ty bay dịch vụ miền Bắc (Bộ Quốc phòng); 7 thành viên Mỹ thuộc Lực lượng hỗn hợp kiểm kê tù binh và người mất tích (JPAC, tiền thân của DPAA, Cơ quan tìm kiếm tù binh và quân nhân mất tích Mỹ hiện nay).
25 năm sau sự kiện đau thương xảy ra, ông Vũ Khắc Nhũ (Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, giai đoạn 1997 – 2002) vẫn nhớ như in diễn biến của vụ việc. Ông Nhũ kể đó là chuyến bay vừa để khảo sát cho đợt MIA tiếp theo vừa để bàn giao giữa 2 vị lãnh đạo (cũ và mới) của Văn phòng MIA tại Hà Nội.
Ngay sau khi sự cố xảy ra, 3 bộ gồm Quốc phòng, Công an, Ngoại giao đã lập tức cùng với chính quyền địa phương vào cuộc với hàng loạt nhiệm vụ. Tối thượng là phải đưa toàn bộ thi thể ra Hà Nội sớm nhất để bảo quản và giám định vì tất cả đều đã bị cháy đen. Thứ nữa là giải quyết hiện trường, trong đó là nhặt những gì còn sót lại, không loại trừ những mảnh thi thể bị tách ra… “Khi đó chúng tôi đã gom được ít mảnh thi thể vương vãi và cho chôn luôn dưới chân núi Am này”, ông Nhũ nhớ lại.
Cũng theo ông Nhũ, cùng lúc cũng phải làm rõ nguyên nhân máy bay rơi, vì đây là vấn đề đối ngoại, một tổn thất lớn đối với VN cũng như đối với Mỹ. Về đối nội, ông Nhũ cho biết đơn vị đã cử các đoàn hỗ trợ các gia đình thực hiện các chính sách liên quan. Do đó, 9 cán bộ, chiến sĩ VN hy sinh trong vụ tai nạn đã được công nhận liệt sĩ khi đang làm nhiệm vụ nhân đạo quốc tế.
Ngày nay, khu vực núi Am đã được chính quyền và người dân địa phương phát triển thành vùng rừng trồng, tạo sinh kế cho họ. Giữa mênh mông gió núi, bạt ngàn cây keo lai, dưới chân núi Am có khoảng đất trống. Nơi đó có khu tưởng niệm nhỏ cho sự kiện 25 năm trước, được xây dựng theo phong cách, kiến trúc VN, tấm bia tưởng niệm khắc tên cả người VN và người Mỹ.
Bà Nguyễn Thị Hòa, 59 tuổi, trú xã Bắc Trạch, cho biết khu vực tưởng niệm được đặt trong rừng keo lai do gia đình bà sở hữu. Trước đây chỉ có 1 tấm bia tưởng niệm, sau đó cơ quan hữu quan xây dựng thành khu tưởng niệm nhỏ, gồm bia đá, hàng rào, bậc thang… bao quanh.
“Cứ vào dịp 7.4 hằng năm, người ta về đây làm lễ tưởng niệm cho những người đã mất trong vụ tai nạn máy bay. Thi thoảng cũng có người vào thăm viếng thắp hương, Tây có, ta có. Gia đình tôi cứ đến ngày rằm và 30 hằng tháng vẫn đều đặn lên dọn dẹp vệ sinh, thắp hương tưởng nhớ… Họ là người dưng nhưng có “duyên” với mảnh đất của mình, nên tôi cũng hương khói theo đúng tâm linh người Việt”, bà Hòa nói.
Hôm 7.4, Quảng Trị nắng đổ lửa, mặt trời như thiêu đốt cả ngọn núi Am. Đoàn xe hướng về khu tưởng niệm, hơn 100 người Việt và Mỹ tề tựu về đây để dự lễ tưởng niệm tròn 1/4 thế kỷ kể từ ngày xảy ra tai nạn.
Ông Lê Công Tiến, Giám đốc Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích, gửi lời chia buồn và tri ân sâu sắc tới gia đình các nạn nhân. Ông khẳng định sự hy sinh của 16 cán bộ, quân nhân của VN và Mỹ đã góp phần quan trọng vào quá trình hợp tác giữa 2 nước về MIA trong 50 năm qua, giúp xoa dịu nỗi đau chiến tranh, thúc đẩy tiến trình hàn gắn, hòa giải, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, thúc đẩy quan hệ VN – Mỹ đạt tầm mức như ngày hôm nay.
Ông Trần Thanh Hưng, con trai đại tá liệt sĩ Trần Văn Biền, giật mình khi thời gian qua rất nhanh, bản thân ông cũng bước qua tuổi 62. “Ở cái tuổi đi qua gần hết thăng trầm cuộc đời, nỗi đau mất người thân sau 25 năm dù đã nguôi ngoai theo thời gian, nhưng niềm tự hào về sứ mệnh nhân đạo mà cha tôi cùng các thành viên tiền trạm VN và Mỹ thì vẫn luôn vẹn nguyên và tỏa sáng”, ông Hưng nói.
Trong giờ phút tưởng niệm hôm ấy, ông Hưng bày tỏ sự sẻ chia sâu sắc trước nỗi đau và mất mát của các gia đình thân nhân có mặt, của ông và những người bạn đến từ Mỹ. Dù khác biệt về ngôn ngữ và quốc tịch, họ đã trở thành một “gia đình MIA”, gắn kết bởi sự hy sinh của những người thân yêu. “Cha tôi cùng các đồng nghiệp người Mỹ đã kề vai sát cánh, cùng thực hiện một nhiệm vụ và cùng ngã xuống vì mục tiêu chung: mang lại niềm an ủi cho những gia đình vẫn đang mòn mỏi chờ tin người thân mất tích. Chính lý tưởng ấy đã làm cho sự hy sinh của họ trở nên bất tử”, ông Hưng nhấn mạnh.
Ông Hưng chia sẻ cha ông hẳn sẽ an lòng nơi cõi vĩnh hằng khi biết về mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa VN và Mỹ hôm nay. “Chúng tôi, những thế hệ đi sau, nguyện sẽ luôn gìn giữ và phát huy di sản nhân đạo này, để nỗi đau chiến tranh lùi xa và tình hữu nghị của chúng ta ngày càng bền chặt”, ông Hưng nói. (còn tiếp)
Sáng 3-5, Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết chiều tối qua, tại các tỉnh, thành Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nội xảy ra dông, lốc, mưa đá.
Báo cáo nhanh của các địa phương cho biết tại Thái Nguyên có 5 người bị thương do dông lốc.
Về nhà, có 350 nhà, 6 trường học bị tốc mái, 12 cột điện bị gãy đổ. Gần 1.000ha lúa, hoa màu ở Điện Biên và Thái Nguyên bị thiệt hại.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online sáng 3-5, ông Dương Anh Chung, Chủ tịch UBND xã Phú Lương, tỉnh Tuyên Quang, cho biết mưa lớn kèm gió lốc xảy ra trong chiều qua làm 7 người bị thương.
Ngoài ra gió lốc cũng làm nhiều nhà cửa, cây cối, hoa màu bị thiệt hại.
Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai cho biết các địa phương đang tiếp tục thống kê thiệt hại và khắc phục hậu quả.
Hai ngày qua, khu vực Tây Bắc liên tục xuất hiện mưa dông vào chiều tối và đêm. Đáng chú ý, trong chiều tối qua, mưa dông không chỉ xảy ra ở Tây Bắc Bộ mà còn lan sang phía Đông Bắc Bộ gồm thủ đô Hà Nội, nhiều nơi ghi nhận hiện tượng mưa đá, dông lốc, gió giật mạnh.
Nguyên nhân chính là do hiện đang có một rãnh thấp trong đới gió tây hoạt động ở độ cao khoảng 5.000m di chuyển từ khu vực Thượng Lào sang phía Bắc nước ta, tạo điều kiện cho mây đối lưu phát triển.
Cùng thời điểm, dưới mặt đất, khối không khí lạnh từ Trung Quốc đang dịch chuyển xuống, gây ra sự xáo trộn mạnh khi tương tác với khối không khí nóng ẩm sẵn có.
Sự giao tranh giữa hai khối khí này kết hợp với hội tụ gió trên cao tạo điều kiện hình thành các ổ dông phát triển mạnh và gây mưa dông kèm theo lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh trên diện rộng ở nhiều tỉnh miền núi và trung du Bắc Bộ, kể cả Hà Nội.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia dự báo khoảng trưa chiều nay, không khí lạnh yếu ảnh hưởng đến nước ta.
Từ chiều đến đêm nay, khu vực Đông Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ trời chuyển mát với nhiệt độ thấp nhất ở Đông Bắc Bộ phổ biến từ 20-23 độ C, vùng núi có nơi dưới 20 độ C. Ở Bắc Trung Bộ phổ biến 21-24 độ C.
Khu vực Hà Nội chiều và đêm nay có mưa, mưa vừa và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát với nhiệt độ thấp nhất phổ biến 20-23 độ C.
Cũng do ảnh hưởng của không khí lạnh kết hợp với hội tụ gió trên cao, ngày và đêm nay, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa có mưa, mưa vừa và rải rác có dông với lượng mưa 20-40mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 90mm.
Từ chiều nay đến sáng 4-5, Nghệ An đến Huế có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 70mm.
Cơ quan khí tượng cảnh báo trong mưa dông nguy cơ cao xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Theo Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi, để phục vụ thi công dự án thành phần đoạn cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thuộc cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Ban Quản lý dự án 2 đã "mượn" 37 tuyến đường dân sinh làm đường công vụ.
Theo cam kết, toàn bộ các tuyến phải hoàn trả trước ngày 30-9-2025, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn khai thác.
Tuy nhiên, đến giữa tháng 4-2026 vẫn còn 4 tuyến chưa hoàn thành, chủ yếu thuộc gói thầu XL02, trong khi gói XL01 cơ bản đã xong.
Tại xã Khánh Cường, tuyến đường dân sinh từ quốc lộ 1A đi hồ Huân Phong dài gần 7km bị xuống cấp nặng sau thời gian dài phục vụ thi công.
Dù đang được đổ bê tông làm lại mặt đường để hoàn trả cho người dân đi lại sau khi thi công cao tốc nhưng mặt đường bê tông mới làm đã xuất hiện nhiều vết nứt dọc, lún rãnh, lề đường chưa hoàn thiện.
Ông Vũ Ngọc Hạnh, Trưởng thôn Bàn Thạch, cho biết nhà thầu nhiều lần lùi thời hạn hoàn trả, từ tháng 9-2025 sang trước Tết Nguyên đán 2026 nhưng đến nay vẫn chưa xong.
"Không chỉ chậm, chất lượng cũng tệ, vừa làm xong đã nứt nhiều chỗ. Song song với việc hoàn trả, các đơn vị liên quan cần đánh giá lại chất lượng, đảm bảo bà con đi lại lâu dài, an toàn", ông Hạnh nói.
Theo ông Nguyễn Trần Hoàng Vũ, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Khánh Cường, nhiều tuyến chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cơ bản. Một số đoạn thiếu khe co giãn, lề đường chưa đắp hoàn chỉnh, khiến kết cấu thiếu ổn định.
Với hiện trạng nứt mặt đường ngay từ khi mới làm xong, nguy cơ xuống cấp nhanh là rất lớn khi đưa vào sử dụng.
Không chỉ ở Khánh Cường, tuyến đường dân sinh mượn thi công cao tốc từ xã Lân Phong đi quốc lộ 24 dài khoảng 4km cũng xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện dày đặc ổ gà, ổ voi, nhiều đoạn hư hỏng sâu, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Người dân địa phương mong ngóng một con đường mới thay thế, đảm bảo đi lại an toàn. Với mặt đường hiện tại, việc đi lại gặp khó.
Việc đường cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đã thi công xong, sắp đưa vào khai thác, người dân địa phương rất mừng, nhất là họ từng chia sẻ với nhà thầu chở vật liệu trong suốt quá trình thi công. Giờ bà con mong các đơn vị liên quan, có trách nhiệm cao nhất, trả lại những con đường tốt nhất.
Dự án cao tốc đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn là công trình trọng điểm quốc gia với tổng vốn hơn 20.400 tỉ đồng. Đây là dự án thành phần trong dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông, kết nối dặm dài Tổ quốc.
Trước thực trạng chậm tiến độ và chất lượng chưa đảm bảo, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi có văn bản yêu cầu chủ đầu tư quyết liệt chỉ đạo nhà thầu khẩn trương khắc phục, đảm bảo đúng cam kết về tiến độ và chất lượng.
Việc hoàn trả đường dân sinh không chỉ là nghĩa vụ hợp đồng mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với an sinh của người dân vùng dự án. Tuyệt đối không vì mục tiêu tiến độ của dự án lớn mà xem nhẹ an toàn và sinh kế của nhân dân địa phương.
Ngày 5.4, theo tin từ Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long, Bộ Xây dựng vừa có công điện yêu cầu xử lý dứt điểm các khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hỗ trợ cung ứng nguồn cát phục vụ thi công dự án đầu tư xây dựng công trình đường cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ giai đoạn 1 và sớm triển khai tuyến đường Võ Văn Kiệt kéo dài để kết nối với nút giao Võ Văn Kiệt.
Theo đó, dự án đầu tư xây dựng công trình đường cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ giai đoạn 1 được Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) chỉ đạo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận (chủ đầu tư dự án) tổ chức thi công hoàn thành và đưa vào khai thác sử dụng từ cuối tháng 12.2023, phát huy hiệu quả đầu tư.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc nghiên cứu, bổ sung các nút giao hợp lý trên các tuyến đường cao tốc, trên cơ sở đề nghị bổ sung nút giao Võ Văn Kiệt và cam kết đầu tư tuyến đường Võ Văn Kiệt kéo dài của UBND tỉnh Vĩnh Long, Bộ Xây dựng đã hoàn tất các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Đồng thời, quyết liệt chỉ đạo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận hoàn thiện thủ tục lựa chọn nhà thầu để triển khai thi công hoàn thành các hạng mục, đưa vào khai thác trong năm 2026.
Tuy nhiên, đến nay, công tác giải phóng mặt bằng vẫn còn 31/124 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng, do chưa duyệt phương án bồi thường và chưa di dời đường dây điện 220 KV. Tỉnh Vĩnh Long đã ưu tiên khoảng 0,15/0,3 triệu m3 cát để cung cấp cho dự án nhưng vẫn còn thiếu khoảng 0,15 triệu m3.
Bộ Xây dựng đề nghị Tỉnh ủy, HĐND, Đoàn đại biểu Quốc hội, UBND tỉnh Vĩnh Long quan tâm, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan chủ động trong công tác phối hợp, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xử lý dứt điểm các tồn tại, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, sớm bàn giao toàn bộ mặt bằng cho chủ đầu tư để triển khai thi công dự án trong tháng 4.2026.
Đồng thời, tiếp tục rà soát các mỏ vật liệu trên địa bàn để ưu tiên cung ứng thêm 0,15 triệu m3 cát đáp ứng theo tiến độ dự án; sớm bố trí nguồn vốn, hoàn tất các thủ tục đầu tư và tổ chức triển khai thi công để hoàn thành tuyến đường Võ Văn Kiệt kéo dài trong năm 2027, đưa vào khai thác đồng bộ.
Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, hạng mục bổ sung dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ qua địa bàn 2 tỉnh Vĩnh Long và Đồng Tháp gồm: 3 cầu, 4 nhánh nút giao dài 1,45 km, tuyến đường Võ Văn Kiệt dài 0,72 km, đường gom dài 10,67 km, cùng hệ thống cống thoát nước, giao thông thông minh (ITS), 1 nhà điều hành trung tâm và 3 trạm thu phí với tổng mức đầu tư hơn 971 tỉ đồng. Dự kiến hoàn thành cuối năm 2026.
