Tin Gốc: Thanh Niên
Nếu có một điều mà các lãnh đạo Mỹ và châu Âu cùng đồng thuận trong giai đoạn quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang rạn nứt thì đó là việc châu Âu đã chi quá ít cho năng lực quốc phòng của chính mình trong thời gian quá dài.
Chiến sự Iran và hệ lụy mà nó gây ra ở Trung Đông đã làm bật lên vấn đề này. Trước khi chiến sự nổ ra, châu Âu đã góp phần tham gia nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ với Iran, thúc đẩy các cuộc đàm phán ở Geneva, Thụy Sĩ. Nhưng họ cuối cùng đã không thể ngăn được Mỹ, Israel phóng tên lửa xuống Tehran chỉ một ngày sau vòng đàm phán thứ ba ở Geneva.
Cuộc chiến đã làm trầm trọng thêm hệ quả của lựa chọn đánh đổi vốn đã vô cùng khó khăn đối với châu Âu giữa việc tăng chi tiêu cho người dân hay ngân sách cho quân đội, thường được biết đến với cái tên kinh điển "bài toán súng và bơ". Giới chuyên gia nhận định đây sẽ tiếp tục là thách thức chính trị và tài khóa then chốt đối với châu Âu trong những năm tới.
Hầu hết quốc gia châu Âu đã nhận ra rằng họ cần chi nhiều tiền hơn cho "súng" để giảm bớt lệ thuộc quân sự vào Mỹ. Song điều này có thể đồng nghĩa với việc chi ít đi cho "bơ", cách gọi ẩn dụ cho những lợi ích xã hội như trợ cấp phúc lợi và lương hưu, vì nhiều chính phủ châu Âu đã không còn khả năng vay giá rẻ để chi tiêu thêm.
Việc thay đổi cán cân đó có thể gây đau đớn về cả tài chính lẫn chính trị. Tái vũ trang cấp tốc rất tốn kém. Trong bối cảnh dân số châu Âu đang già hóa, các nước cần chi nhiều hơn cho chăm sóc xã hội chứ không phải cắt giảm. Ngoài ra, các đảng đối lập đang tìm cách thu hút cử tri bằng những lời hứa dân túy, như duy trì chi tiêu lớn cho phúc lợi, làm gia tăng rủi ro chính trị đối với những lãnh đạo làm ngược lại.
Cuộc chiến tại Trung Đông đe dọa chồng chất thêm chi phí lên những chính phủ châu Âu vốn đang rơi vào bế tắc khi họ phải chịu áp lực không nhỏ từ cử tri nhằm giảm bớt nỗi đau do giá dầu tăng vọt, trong khi nền kinh tế đối mặt mức tăng trưởng thấp và nợ cao.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pal Jonson đã cảnh báo rằng nhiều quốc gia châu Âu đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.
"Hành trình này lẽ ra phải bắt đầu sớm hơn nhiều", ông Jonson nói, bất chấp việc Thụy Điển vốn đã bắt đầu sớm hơn hầu hết các nước khác tại khu vực khi tăng mức chi tiêu quân sự tính trên quy mô nền kinh tế lên gần gấp ba lần kể từ năm 2017.
Thế khó của châu Âu
Tình trạng khó khăn hiện nay được gieo mầm từ khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu. Mỹ khi đó đã chi mạnh tay cho quốc phòng của châu Âu, bố trí binh sĩ và vũ khí khắp châu lục.
Nhờ chiếc ô an ninh của Mỹ, các nước châu Âu đã liên tục cắt giảm ngân sách cho "súng", dành tiền đầu tư vào "bơ" với các dịch vụ phúc lợi trọn đời về y tế, hưu trí cho người dân.
Các đời tổng thống Mỹ như Barack Obama và Joe Biden từng thúc giục các lãnh đạo châu Âu bắt đầu mua thêm "súng". Nhưng chính ông Trump mới là người khiến thông điệp này trở nên cấp bách hơn. Ông từng bày tỏ ý định rút Mỹ khỏi NATO và không ngừng trách móc các đồng minh châu Âu vì chi tiêu quá ít cho quân đội.
Khi ông Trump quay trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ hai, giới chức châu Âu đã phải vội vã đẩy mạnh chi tiêu quân sự. Xét về mặt tài chính, thời điểm diễn ra cuộc chạy đua này hoàn toàn không lý tưởng đối với châu Âu.
Hệ thống lương hưu đáng tự hào của châu Âu vốn được thiết kế cho những xã hội trẻ hơn nhiều, nơi lực lượng lao động đông đảo có thể chi trả cho những người đã nghỉ hưu và sau đó chính họ sẽ được các thế hệ sau phụng dưỡng.
Ngày nay, châu Âu đang già hóa nhanh và hệ thống này không còn khả năng theo kịp.
Tuổi thọ cao hơn đã làm tăng khoảng thời gian người già nhận lương hưu, trong khi tỷ lệ sinh giảm đồng nghĩa với việc có ít lao động trẻ hơn. Hệ quả là chi phí lương hưu tăng lên, trong khi các nền kinh tế châu Âu không tăng trưởng đủ nhanh để tăng nguồn thu thuế nhằm chi trả cho các khoản đó.
Để bù đắp khoảng cách này và hỗ trợ những khoản chi tiêu quân sự mới, các chính phủ phải tăng thuế, cắt giảm phúc lợi xã hội, chào đón lao động nhập cư để đóng thuế và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hoặc vay tiền. 3 lựa chọn đầu tiên thường không được cử tri ủng hộ. Việc vay nợ thêm ngày càng trở nên đắt đỏ và đôi khi không thực sự là một lựa chọn khả thi. Chỉ Mỹ, quốc gia duy trì mức vay nợ tương đối thấp, hiện mới có thể mở một đợt vay lớn để tái xây dựng quân đội.
"Ngân sách của Italy, Tây Ban Nha và Pháp hiện khó đáp ứng gần như bất kỳ chương trình chi tiêu lớn mới nào", Christoph Trebesch, nhà kinh tế tại Đại học Kiel ở Đức, nhận xét.
Theo giới quan sát, đối với hầu hết các quốc gia châu Âu, những con số tính toán về ngân sách hiện tại thực sự gây nản lòng. Pháp là một ví dụ điển hình.
Các nhà nghiên cứu của chính phủ Pháp ước tính họ sẽ cần chi 3,5% sản lượng kinh tế để cải thiện đáng kể năng lực quốc phòng. Để chi trả cho khoản phí trên, Pháp sẽ cần tăng gần 10% tổng thu từ thuế VAT quốc gia trong 5 năm tới hoặc tăng gần 10% thuế tài sản đánh vào nhóm siêu giàu.
Việc huy động vốn thông qua cắt giảm chi tiêu thậm chí còn khó khăn hơn. Chi tiêu phúc lợi chiếm khoảng 1/3 sản lượng kinh tế hàng năm của Pháp. Công chúng hiếm khi đồng thuận với việc cắt giảm khoản này, đặc biệt là nếu nó đồng nghĩa với việc cải tổ hệ thống lương hưu, vốn chiếm gần 50% chi phí.
Các đảng cực hữu trên khắp châu Âu, trong đó có đảng Tập hợp Quốc gia (RN) ở Pháp và đảng Lựa chọn khác cho nước Đức (AfD), đã lôi kéo những cử tri thuộc tầng lớp lao động một phần bằng cách phản đối cắt giảm lương hưu. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đều từng đối mặt làn sóng phản kháng mạnh mẽ trước nỗ lực thay đổi chương trình phúc lợi xã hội.
Các chương trình chi tiêu khác cũng đang bắt đầu eo hẹp dần, kể cả những chương trình hỗ trợ và phát triển mà các quốc gia châu Âu thường dùng để giúp đỡ những nước nghèo.
"Ngân sách công của chúng ta đang bị thu hẹp", Bộ trưởng Phát triển Đức Reem Alabali Radovan cho hay, thêm rằng các nhà hoạch định chính sách sẽ phải tìm ra những cách sáng tạo để cải thiện viện trợ bởi "nó sẽ còn thu hẹp hơn nữa".
Cuộc chiến tại Iran mang đến những thách thức mới và có nguy cơ lan rộng. Xung đột đã làm tắc nghẽn lưu thông tàu dầu qua eo biển Hormuz, khiến giá dầu thế giới tăng vọt. Khắp châu Âu, người dân đang quyết liệt kêu gọi các nhà lập pháp hỗ trợ giá xăng dầu.
Nếu cú sốc dầu mỏ kéo dài và gây ra tổn thương kinh tế sâu sắc như một số chuyên gia dự báo, chính phủ các nước châu Âu sẽ chịu áp lực phải chi tiêu nhiều hơn hoặc cắt giảm thuế để cố gắng khôi phục tăng trưởng.
Chiến lược đó chỉ hiệu quả nếu có thể tăng nợ vay mà không gặp phải khủng hoảng tài chính. Song nhiều chuyên gia lo ngại châu Âu nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng như vậy.
"Tình trạng này có thể kéo dài bao lâu trước khi thị trường có phản ứng", Beata Javorcik, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu, đặt câu hỏi. "Khủng hoảng thường ập đến muộn hơn bạn nghĩ, nhưng một khi đã nổ ra, nó diễn biến nhanh hơn nhiều so với hình dung".
Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)
Nguồn: https://vnexpress.net/chau-au-dau-dau-voi-bai-toan-sung-va-bo-vi-chien-su-iran-5056965.html
"Chúng tôi lo ngại về việc Trung Quốc và Nga tăng cường và hiện đại hóa vũ khí hạt nhân một cách đáng kể", Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 cho hay trong một tuyên bố được đăng trên trang web của Bộ Ngoại giao Pháp. Hiện chưa có thông tin về phản ứng từ Nga và Trung Quốc.
Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 tập hợp nhà ngoại giao từ các nước G7, gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Mỹ. Nhóm này dẫn đầu công việc hạn chế sự lan rộng của vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố trên được đưa ra trước thềm khai mạc hội nghị kéo dài một tháng tại thành phố New York (Mỹ) vào ngày 27.4 để sửa đổi NPT, trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và nhiều cuộc khủng hoảng liên quan đến hạt nhân.
"Chúng tôi cam kết hợp tác với tất cả các quốc gia thành viên để đạt được một hội nghị xem xét thành công vào năm 2026 và theo đuổi sự đồng thuận rộng rãi nhất có thể về các biện pháp nhằm củng cố thể chế NPT trên cả ba trụ cột của hiệp ước", Nhóm Giám đốc Không phổ biến vũ khí hạt nhân G7 nhấn mạnh. Ba trụ cột của NPT là giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Nhóm này cũng cho biết thêm họ "khuyến khích mạnh mẽ Mỹ theo đuổi sự ổn định chiến lược đa phương".
Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên bày tỏ thái độ chống đối và nghi ngờ đối với các hiệp ước đa phương lớn.
Tuy nhiên, ông đã ủng hộ ý tưởng về một thỏa thuận ba bên giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc - cũng như đe dọa nối lại các cuộc thử nghiệm hạt nhân.
Hội nghị NPT sắp tới sẽ tìm kiếm sự đồng thuận để duy trì hiệu lực của hiệp ước rộng lớn hơn này. Hai cuộc họp trước đó đã chứng kiến 191 quốc gia ký kết không đạt được thỏa thuận về văn bản cuối cùng, và giới quan sát dự đoán điều tương tự sẽ lặp lại tại sự kiện năm nay, theo AFP.
Phía Nga hồi tháng 2 khẳng định vẫn là một cường quốc hạt nhân "có trách nhiệm" sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời chỉ trích kế hoạch mở rộng năng lực hạt nhân của Pháp là "gây bất ổn nghiêm trọng".
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 khẳng định nước này "luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và sẽ không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân".
Trong báo cáo quốc gia về việc thực hiện NPT được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố ngày 20.4, Bắc Kinh đã kêu gọi Mỹ thể hiện "sự chân thành" trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran, đồng thời cảnh báo về các cuộc thảo luận của Nhật Bản về việc sở hữu vũ khí hạt nhân, theo tờ South China Morning Post.
Báo cáo cũng bác bỏ đề xuất đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân 3 bên Trung - Mỹ - Nga, cho rằng những đề xuất đó là "không công bằng, vô lý và không khả thi". Trung Quốc cho rằng các nước sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần tiếp tục cắt giảm đáng kể.
Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, Nga hiện sở hữu khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 3.700 và Trung Quốc có khoảng 620, Pháp có khoảng 290 và Anh có khoảng 225 đầu đạn.
Tin Gốc: Thanh Niên
Diễn biến này củng cố hy vọng rằng cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm cuối cùng cũng có thể đang tiến gần đến điểm đáy.
Số liệu từ Tổng cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố cho thấy giá nhà mới tại 70 thành phố (không bao gồm nhà ở do nhà nước trợ cấp) đã giảm 0,19% so với tháng 3. Đây là mức giảm thấp nhất ghi nhận được trong vòng một năm qua.
Trong khi đó, giá nhà ở thị trường thứ cấp - phân khúc vốn ít chịu sự can thiệp của chính phủ hơn - giảm 0,23%, đánh dấu tốc độ giảm chậm nhất kể từ tháng 3-2025.
Các chuyên gia phân tích tại tập đoàn tài chính Citigroup và Ngân hàng Bank of America cho rằng lĩnh vực bất động sản vốn đang gặp nhiều khó khăn này cuối cùng cũng đang dần ổn định.
Sự phục hồi của ngành bất động sản sẽ giúp khôi phục niềm tin của các hộ gia đình và thúc đẩy chi tiêu. Đây là mục tiêu quan trọng khi các nhà hoạch định chính sách đang nỗ lực chuyển dịch nền kinh tế từ dựa vào xuất khẩu sang tiêu dùng nội địa.
Trong một báo cáo gần đây, chuyên gia Griffin Chan, trưởng nhóm phân tích tại Citigroup, dự báo đà tăng trưởng doanh số mạnh mẽ sẽ duy trì trong nửa cuối năm nay.
Theo chuyên gia Chan, sức nóng của thị trường đang lan tỏa từ các đô thị hàng đầu như Thượng Hải và Thâm Quyến sang nhiều thành phố cấp 2 khác.
Chính quyền các địa phương đã tăng cường triển khai các biện pháp hỗ trợ, trong đó trung tâm công nghệ Thâm Quyến nới lỏng các hạn chế mua nhà tại các khu vực trọng điểm, không còn yêu cầu người mua phải nộp bảo hiểm xã hội hoặc thuế cá nhân trong vòng một năm để đủ điều kiện.
Chuyên gia Michelle Kwok, trưởng bộ phận nghiên cứu bất động sản khu vực của Ngân hàng HSBC, nhận định động thái của Thâm Quyến phản ánh trực tiếp chỉ thị ổn định thị trường từ cuộc họp của các nhà lãnh đạo Trung Quốc và khẳng định tính liên tục của chính sách.
Tương tự, thành phố Quảng Châu cũng mở rộng các biện pháp kích cầu như tăng hạn mức vay quỹ dự phòng nhà ở và cấp bù tiền mặt cho các khoản thế chấp mới.
Theo tập đoàn tài chính Citigroup, ít nhất 14 thành phố khác cũng đã công bố các biện pháp nới lỏng thị trường bất động sản thời gian gần đây.
Những tín hiệu khởi sắc đầu tiên đã xuất hiện ở thị trường nhà đã qua sử dụng, nơi người bán có xu hướng giảm giá nhiều hơn so với các chủ đầu tư dự án mới.
Dù các chuyên gia tại công ty nghiên cứu kinh tế Pantheon Macroeconomics coi đây là một phần của quá trình chạm đáy kéo dài, nhưng họ ước tính sẽ mất khoảng một năm để lượng hàng tồn kho nhà ở mới đạt tới mức bền vững.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ