Tôi bị mắng, ‘đòi đốt vía’ vì đi đổi hàng lúc 8h30 sáng

Vụ việc bữa trưa có giá hơn 27 triệu đồng tại một nhà hàng ở Quảng Ninh đang gây xôn xao cộng đồng sau khi bài viết tố "chặt chém" kèm theo hình ảnh hóa đơn được chia sẻ trên mạng xã hội. Bản thân tôi tự hỏi: Nếu giá cả đã được người bán nói rõ ngay từ đầu thì liệu mọi chuyện có ồn ào đến vậy không? Điều khiến tôi băn khoăn nhất không phải là cua bao nhiêu tiền một kg, hay cá có đáng giá như vậy hay không, mà là tại sao việc quan trọng nhất trong một cuộc mua bán - thống nhất giá trước khi giao dịch - lại không được làm rõ ràng.

Trong kinh doanh, đặc biệt với những mặt hàng giá biến động từng ngày như hải sản, chuyện mỗi nơi bán một mức giá là bình thường. Nhà hàng có quyền bán theo mức giá họ thấy phù hợp. Khách hàng cũng có quyền chấp nhận hoặc từ chối. Nhưng quyền đó chỉ thực sự tồn tại khi khách biết mình sẽ phải trả bao nhiêu tiền.

Nếu nhà hàng không niêm yết giá, hoặc giá thay đổi theo ngày nhưng không được thông báo cụ thể trước khi khách chọn món, thì rất khó nói đây là một giao dịch "thuận mua vừa bán". Bởi trước hết người mua phải biết mình đang mua với giá nào?

>> 'Mua 5 kg cua biển làm quà du lịch, nhận về 1,2 kg dây buộc'

Tôi từng ăn ở nhiều nhà hàng hải sản mà quy trình rất đơn giản. Khách chọn đồ, nhân viên cân tại chỗ, báo trọng lượng, báo đơn giá, tính luôn số tiền dự kiến rồi hỏi lại: "Anh chị đồng ý chứ, để em báo bếp chế biến?". Bữa đó, hóa đơn bữa ăn gần 3,5 triệu đồng cho ba người nhưng tôi không thấy vấn đề gì vì đã biết rõ giá cả và có thời gian suy nghĩ từ trước khi gật đầu đồng ý. Chỉ mất chưa đầy một phút giao dịch nhưng gần như không có cơ hội cho những tranh cãi sau bữa ăn.

Đó không chỉ là nguyên tắc kinh doanh mà còn là cách bảo vệ quyền lợi cả hai bên. Khi đó, khách không cảm thấy mình bị đặt vào "thế đã rồi", còn nhà hàng cũng tránh được những lời tố cáo, đánh giá tiêu cực hay khủng hoảng truyền thông chỉ vì thiếu một bước xác nhận giá cả.

Điều đáng tiếc là nhiều nơi ở ta vẫn làm theo cách ngược lại. Khách chọn hải sản, nhà hàng báo giá không rõ ràng, đầu bếp chế biến, mọi người ăn uống vui vẻ, đến lúc thanh toán mới biết tổng hóa đơn cao hơn rất nhiều so với hình dung ban đầu. Khi đó, dù nhà hàng có giải thích giá đúng đi nữa, cảm giác đầu tiên của khách vẫn là khó chịu, cảm giác bị "chặt chém".

Không ít người cho rằng khách đi ăn hải sản cao cấp thì phải chấp nhận giá cao. Tôi đồng ý. Nhưng chấp nhận giá cao khác với chấp nhận một mức giá mà mình chưa được thông báo. Sự minh bạch không nằm ở chỗ hóa đơn ghi đầy đủ từng món sau khi khách đã ăn xong. Sự minh bạch phải xuất hiện trước khi nhà bếp bắt đầu chế biến.

Nếu giá cua hôm nay là 1,15 triệu đồng một kg, hãy nói rõ cho khách biết. Nếu con cá khách chọn nặng hơn 5 kg và trị giá gần 4 triệu đồng, hãy báo trước một câu. Nếu tổng bữa ăn có thể lên đến vài chục triệu đồng, người bán càng cần xác nhận với khách trước khi mang vào bếp chế biến thay vì im ỉm "chốt đơn" để đẩy người mua vào thế khó.

Trong sự việc trên, một câu hỏi rất đơn giản: "Tổng chi phí dự kiến khoảng 27 triệu đồng, anh chị có đồng ý không ạ?" có thể giúp tránh được rất nhiều tranh cãi, bức xúc và những bài đăng lan truyền trên mạng xã hội. Suy cho cùng, niềm tin của khách hàng không được tạo ra từ những lời giải thích sau lùm xùm. Nó được tạo ra từ sự minh bạch ngay ở thời điểm khách còn có quyền lựa chọn: đồng ý hoặc không.

Kinh doanh bền vững không phải là bán được một bữa ăn thật đắt. Mà là để khách bước ra khỏi nhà hàng với cảm giác mình đã được tôn trọng, được cung cấp đầy đủ thông tin và tự nguyện trả tiền cho những gì mình lựa chọn.

Tin Gốc: Vnexpress

Do bố trí lại không gian sân nhà, tôi có thuê thợ đục bỏ vài mảng bê tông và hồ cá được xây bằng gạch. Nhiều người quen giới thiệu và hẹn mãi thì sau một tuần mới có hai người đem đồ nghề, máy đục tới làm.

Khối lượng công việc chỉ làm trong một buổi sáng, tiền công tính cho nguyên ngày, tôi còn phải lo cà phê, thuốc lá cho hai ông thợ. Một người nói phải xén bớt thời gian bên công trình để qua làm cho tôi.

Nhiệm vụ tiếp theo tôi phải giải quyết là xử lý đống xà bần bao gồm gạch, xi măng vừa đập bỏ. Tôi gọi cho một người quen chạy xe ba gác chuyên làm nghề dọn dẹp xà bần xây dựng đến. Giá thỏa thuận là 500 nghìn đồng. Khối lượng xà bần cũng không quá nhiều.

Người quen chạy xe ba gác này độ hơn 50 tuổi, làm một mình. Giữa cái nắng chang chang buổi chiều, mới xúc vài lượt thì mồ hôi đã túa ra như tắm. Tôi biết anh ấy có một đứa con trai không có việc làm ổn định thì hỏi thăm.

Như chạm trúng điểm mệt mỏi của người cha già, anh ấy bảo: Đã rủ đứa con đi làm cùng và hứa sẽ trả cho 200 nghìn đồng để có tiền đi cà phê với bạn bè nhưng đứa con chê việc nặng nhọc, trời lại nắng mà tiền lại ít nên không đi.

Thật sự thì khối lượng xà bần của nhà tôi không nhiều, nếu hai cha con cùng làm thì chưa đến 20 phút đã dọn xong và lấy tiền. Nhưng chỉ có người cha xúc từng vá nặng nề nên phải hơn 45 phút mới xong.

Lúc thanh toán tiền, tôi nói đùa: "Nhớ về nhà đừng cho tiền con nhé" thì thấy ông ấy vừa quệt mồ hôi vừa bảo: Tiền nó kiếm không đủ xài, thỉnh thoảng phải cho thêm để nó "không làm chuyện bậy bạ".

Lúc đọc những bản tin thanh niên ba không, tôi vẫn thắc mắc rằng không học, không đi làm, không qua đào tạo thì họ sống bằng kiểu gì? Tôi nghĩ nhiều người và ngay cả tôi có cùng câu trả lời là "ký sinh" vào cha mẹ. Có thể là thương con, chiều chuộng con, cũng có thể là hỗ trợ con trong thời gian chúng thất nghiệp. Nhưng nếu như vậy, thì đó là lỗi của gia đình chứ đâu phải của xã hội?

Tin Gốc: Vnexpress

Những ngày gần đây, thông tin một lớp ở Hà Nội có 100% học sinh đỗ chuyên Toán, Tin khiến nhiều người trầm trồ. Thành tích ấy rõ ràng rất đáng ghi nhận. Nhưng khi đọc những lời tung hô trên mạng xã hội, tôi lại có một nỗi băn khoăn khác: từ bao giờ chuyện đỗ trường chuyên trở thành thước đo gần như mặc định để đánh giá chất lượng giáo dục?

Tôi từng là học sinh trường chuyên ở Hà Nội. Hồi đó, tôi học lớp chuyên Văn, phải trải qua kỳ thi đầu vào để được tuyển chọn. Khi ấy, được học trường chuyên này là niềm tự hào của cả gia đình và bản thân tôi. Ai cũng tin rằng đó là môi trường dành cho những học sinh giỏi nhất, có nhiều cơ hội thành công nhất trong tương lai.

Nhưng thời gian trôi qua, mỗi lần họp lớp lại cho tôi một cái nhìn khác. Lớp tôi ngày ấy là lớp chuyên Văn, nhưng giờ nhìn lại, chỉ có duy nhất tôi còn làm công việc liên quan đến văn chương, chữ nghĩa. Hầu hết bạn bè trong lớp đều chuyển sang những lĩnh vực hoàn toàn khác như kinh tế, tài chính, công nghệ hoặc tự kinh doanh. Nhiều người trong số họ rất thành công, thậm chí thành công hơn tôi rất nhiều.

Điều đó khiến tôi tự hỏi: việc học chuyên thực sự quyết định bao nhiêu phần trăm tương lai của một con người? Nếu mục tiêu cuối cùng của giáo dục là giúp mỗi cá nhân tìm được con đường phù hợp với năng lực và sở thích của mình, thì việc đỗ một trường chuyên chỉ là một dấu mốc trong hành trình dài ấy, chứ không phải đích đến.

>> 'Lớp có 9 học sinh giỏi nhưng điểm thi vào lớp 10 thua con tôi'

Con tôi hiện học tiểu học tại một trường tư thục chất lượng cao, học phí gần 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong trường, con học lớp chọn của khối. Hằng năm, học sinh đều phải tham gia các bài đánh giá để sàng lọc và xếp lớp lại. Vì thế, chuyện lớp của con năm nào cũng giành đủ giải thưởng, huy chương hay đạt thành tích nổi bật các cuộc thi trong và ngoài nước thực ra không quá bất ngờ. Khi đã tập hợp những học sinh có năng lực tốt nhất vào cùng một lớp, được đầu tư nhiều nguồn lực, kết quả cao gần như là điều có thể dự đoán trước.

Tôi cũng hiểu rằng với nền tảng như vậy, khả năng rất lớn là sau này phần đông học sinh trong lớp sẽ tiếp tục đỗ vào các trường danh tiếng, trường chuyên hoặc lớp chọn ở bậc học tiếp theo. Đó cũng là cách nhiều trường tư xây dựng thương hiệu và khẳng định chất lượng đào tạo. Nhưng điều đó không có nghĩa tôi sẽ cho con đi theo con đường ấy.

Một phần vì chính tôi từng trưởng thành từ môi trường ấy nên hiểu rằng trường chuyên không phải chiếc vé bảo đảm cho tương lai. Nó có thể mang lại môi trường học tập tốt, bạn bè giỏi, giáo viên chất lượng, nhưng không thể quyết định một người sẽ thành công hay hạnh phúc ra sao sau này.

Phần khác, lý do tôi lựa chọn trường tư cho con ngay từ đầu là để con được phát triển toàn diện hơn. Tôi muốn con có thời gian cho thể thao, nghệ thuật, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, khả năng tự lập và khám phá những điều mình thực sự yêu thích, thay vì chỉ vùi đầu vào luyện đề, giải toán khó theo kiểu luyện gà nòi. Nếu cuối cùng mọi nỗ lực, thời gian và tiền bạc bỏ ra chỉ để hướng đến một mục tiêu duy nhất là thi đỗ trường chuyên, tôi cảm thấy điều đó không còn phù hợp với mong muốn ban đầu của mình.

Tôi không phủ nhận giá trị của trường chuyên. Nhiều học sinh cần và phù hợp với môi trường ấy. Nhưng tôi nghĩ chúng ta cũng không nên thần thánh hóa nó. Một ngôi trường tốt chưa chắc tạo ra một tương lai tốt nếu học sinh không tìm được hướng đi phù hợp. Ngược lại, rất nhiều người trưởng thành từ những môi trường bình thường vẫn có thể thành công bằng năng lực, sự kiên trì và lựa chọn đúng đắn của mình.

Với tôi, điều quan trọng nhất không phải là con có đỗ trường chuyên không, mà là sau mỗi năm học, con có trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình. Suy cho cùng, học ở đâu không quan trọng bằng việc đứa trẻ học được gì, trưởng thành ra sao và có tìm được con đường phù hợp với chính mình hay không?

Tin Gốc: Vnexpress