Thanh niên ba không chê công 200 K dọn xà bần ‘quá bèo’

Chỉ trong vài ngày sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT, tôi thấy trên mạng xã hội ngập tràn các dòng tin về thủ khoa khối A00, thủ khoa khối B00, thủ khoa khối C00, thủ khoa môn Toán, thủ khoa môn Ngữ văn, thủ khoa môn Tiếng Anh, thủ khoa toàn quốc, thủ khoa của tỉnh, thủ khoa của trường chuyên...

Chưa hết, khi các trường đại học bắt đầu công bố danh sách xét tuyển thẳng, công bố những sinh viên đầu tiên trúng tuyển, người ta lại tiếp tục nói về thủ khoa đầu vào, á khoa đầu vào, thí sinh có điểm xét tuyển cao nhất của trường này, trường kia. Những câu chuyện về thành tích học tập luôn có giá trị truyền cảm hứng. Xã hội cần ghi nhận nỗ lực của những học sinh xuất sắc. Không ai phủ nhận điều đó.

Nhưng khi việc tôn vinh diễn ra với tần suất dày đặc, phạm vi ngày càng mở rộng và mức độ chú ý ngày càng lớn, một câu hỏi đáng suy ngẫm xuất hiện: Liệu chúng ta đang khích lệ người trẻ vươn lên, hay đang vô tình tạo ra một môi trường nơi thành tích thi cử được đặt lên quá cao so với giá trị thực của sự trưởng thành? Đó không chỉ là câu chuyện của một mùa thi. Đó là câu chuyện về cách xã hội nhìn nhận thành công.

Mỗi khi mùa thi đến, xã hội thường chỉ nhìn thấy niềm vui của những người đứng đầu. Nhưng phía sau đó là hàng triệu học sinh bình thường khác đang lặng lẽ đối diện với những cảm xúc rất khác. Các em có thể đạt 24 điểm, 25 điểm, thậm chí 27 điểm. Đó là kết quả không hề thấp. Thế nhưng khi mở điện thoại, bật TV, điều các em nhìn thấy lại là những câu chuyện về những thí sinh đạt 29 điểm, 30 điểm.

Hiệu ứng so sánh bắt đầu xuất hiện. Nhiều học sinh cảm thấy thành tích của mình trở nên nhỏ bé. Không ít em vừa vượt qua một kỳ thi đầy áp lực nhưng lại không cảm nhận được niềm vui vì luôn thấy mình thua kém ai đó. Đây là một hệ quả tâm lý mà xã hội ít khi nhắc tới.

>> 'Đời tôi rẽ hướng không ngờ sau khi trượt đại học vì thiếu 0,2 điểm'

Khi người ta chỉ tập trung vào nhóm xuất sắc nhất, phần đông học sinh còn lại rất dễ có cảm giác mình không đủ giỏi, không đủ nổi bật, không đủ đáng được ghi nhận. Trong khi thực tế, một nền giáo dục lành mạnh không thể chỉ phục vụ cho nhóm đứng đầu. Nó phải giúp đa số người học cảm nhận được giá trị của chính mình.

Quan sát các nền giáo dục phát triển trên thế giới, có thể thấy một xu hướng khá rõ. Họ vẫn ghi nhận học sinh xuất sắc nhưng không đặt quá nhiều sự chú ý vào việc tìm kiếm và tôn vinh người đứng đầu. Ở nhiều trường phổ thông tại châu Âu, việc công khai xếp hạng học sinh thậm chí còn được hạn chế nhằm tránh tạo áp lực cạnh tranh không cần thiết. Các trường đại học hàng đầu thế giới khi tuyển sinh cũng không chỉ nhìn vào điểm số. Họ quan tâm đến hoạt động xã hội, kỹ năng lãnh đạo, khả năng sáng tạo, cá tính và tiềm năng phát triển...

Điểm số quan trọng nhưng không phải tất cả. Một học sinh có thể giỏi Toán nhưng chưa chắc giỏi làm việc nhóm. Một học sinh có thể đạt điểm tuyệt đối nhưng chưa chắc có khả năng thích nghi với môi trường mới. Một học sinh có thể là thủ khoa nhưng chưa chắc là người có năng lực lãnh đạo tốt. Bởi vậy, thay vì cố gắng xác định ai là người xuất sắc nhất, nhiều quốc gia chuyển trọng tâm sang việc giúp mỗi học sinh phát huy tối đa điểm mạnh riêng của mình. Đó là cách tiếp cận nhân văn và cũng thực tế hơn.

Tôi từng gặp nhiều sinh viên đạt thành tích rất cao khi còn học phổ thông. Các em thông minh, chăm chỉ và hoàn toàn xứng đáng với kết quả đạt được. Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất lại không phải bảng điểm, mà là thái độ của các em đối với thành công. Những người tiến xa nhất thường không dành quá nhiều thời gian để tận hưởng hào quang. Họ hiểu rằng một kỳ thi chỉ là một cột mốc, không phải đích đến. Họ hiểu rằng phía trước còn rất nhiều thử thách lớn hơn.

Thành tích học tập là điều đáng trân trọng. Những học sinh đạt điểm cao xứng đáng nhận được sự ghi nhận của cộng đồng. Nhưng sự ghi nhận ấy cần đi kèm với sự tỉnh táo. Chúng ta không nên biến một kỳ thi thành thước đo duy nhất của tương lai. Không nên biến những người trẻ vừa bước qua tuổi 18 thành biểu tượng hoàn hảo của thành công. Càng không nên khiến các em mang cảm giác rằng mình phải sống cả đời dưới cái bóng của một danh hiệu đạt được trong vài ngày thi cử.

Tin Gốc: Vnexpress

Nhìn vào bức ảnh chụp khu để xe trong một khu tập thể cũ, có lẽ nhiều người sẽ thấy quen thuộc. Không gian chật hẹp, trần thấp, tường ẩm mốc, ánh sáng yếu, xe máy xếp chen chúc nhau đến mức gần như không còn lối đi.

Nhưng với tôi, đó là nơi mỗi ngày tôi phải "đánh vật" với chiếc xe của mình, là nơi khiến tôi nhiều lần căng thẳng, mệt mỏi, thậm chí là lo lắng về an toàn. Tôi đang sống trong một khu tập thể cũ, kiểu nhà ở phổ biến từ nhiều thập kỷ trước tại Hà Nội.

Những khu nhà này từng là niềm tự hào của một thời, nhưng theo năm tháng, nhiều nơi đã xuống cấp nghiêm trọng. Ngoài vấn đề căn hộ chật chội, còn có những không gian chung như khu để xe nơi phản ánh rõ nhất sự bất cập của hạ tầng đô thị cũ trong bối cảnh hiện đại.

Mỗi lần dắt xe ra khỏi chỗ đỗ là một thử thách. Xe máy được xếp kín từ trong ra ngoài, từ trái sang phải, không theo một trật tự rõ ràng. Để lấy được xe của mình, tôi phải nhích từng chiếc một, xoay xở trong một không gian hẹp đến mức chỉ cần sơ suất là có thể va quệt.

Có hôm, tôi mất gần 10-15 phút chỉ để đưa xe ra ngoài. Với những người đi làm giờ hành chính, đó là khoảng thời gian không hề ngắn. Không chỉ bất tiện, tình trạng này còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Khu để xe nằm dưới gầm cầu thang, trần thấp, nhiều góc khuất. Hệ thống điện đi nổi, dây dợ chằng chịt. Trong điều kiện ẩm thấp, chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể dẫn đến chập điện. Xe máy vốn chứa xăng lại được để sát nhau, càng làm tăng nguy cơ cháy nổ.

Nhưng điều đáng nói là, vì quen rồi, nhiều người dần coi đó là bình thường. Chúng ta thường nói nhiều về ùn tắc giao thông trên đường phố, nhưng ít ai để ý rằng ùn tắc cũng tồn tại ngay trong chính nơi mình sống.

Một khu để xe chật chội không chỉ gây bất tiện, mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của cư dân. Mỗi lần ra vào là một lần căng thẳng, vội vàng, dễ cáu gắt. Những va chạm nhỏ có thể dẫn đến tranh cãi, làm xấu đi mối quan hệ hàng xóm.

Rất nhiều khu tập thể cũ tại Hà Nội đang trong tình trạng tương tự. Khi những khu nhà này được xây dựng, số lượng xe máy chưa nhiều, chưa nói đến ôtô. Nhưng hiện nay, gần như mỗi hộ gia đình đều có ít nhất một, thậm chí hai đến ba chiếc xe. Hạ tầng cũ không còn đáp ứng được nhu cầu mới, dẫn đến tình trạng quá tải. Điều đáng tiếc là, dù vấn đề đã tồn tại từ lâu, nhưng việc cải tạo, nâng cấp vẫn diễn ra chậm chạp.

Một phần vì khó khăn trong việc thống nhất giữa các hộ dân, một phần vì chi phí lớn, và cũng có thể vì chưa có một cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy. Trong khi đó, người dân vẫn phải tự thích nghi bằng cách sắp xếp xe tạm bợ, chấp nhận bất tiện và rủi ro.

Từ câu chuyện nhỏ của một khu để xe, tôi nghĩ đến một vấn đề lớn hơn: Cách chúng ta đang đối diện với những di sản đô thị cũ. Không thể phủ nhận giá trị lịch sử và văn hóa của các khu tập thể, nhưng cũng không thể bỏ qua thực tế rằng chúng đang ngày càng xuống cấp và không còn phù hợp với cuộc sống hiện đại.

Việc cải tạo các khu tập thể cũ không chỉ là sửa lại nhà, mà cần một cách tiếp cận toàn diện hơn, trong đó có việc quy hoạch lại không gian chung như bãi để xe. Có thể là xây dựng bãi xe tập trung, tầng hầm, hoặc các giải pháp thông minh khác phù hợp với điều kiện thực tế.

Quan trọng hơn, cần có sự phối hợp giữa cơ quan chức năng và người dân, thay vì để mỗi người tự xoay xở. Ở góc độ cá nhân, tôi cũng nhận ra rằng không phải mọi vấn đề đều có thể giải quyết ngay lập tức.

Tôi hy vọng rằng, từ những câu chuyện như thế này, chúng ta sẽ nhìn rõ hơn những vấn đề đang tồn tại trong không gian sống của mình. Và từ đó, từng bước tìm ra giải pháp không chỉ cho riêng một khu tập thể, mà cho cả một đô thị đang phát triển nhanh như Hà Nội.

Tin Gốc: Vnexpress

"Câu chuyện 'tăng hay giảm tuổi nghỉ hưu?' đang được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. Nhưng theo tôi, đó chưa phải là gốc rễ của vấn đề hưu trí hiện nay. Điều quan trọng hơn cả là cách doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động như thế nào?

Tôi làm việc trong doanh nghiệp và chứng kiến một thực tế khá phổ biến: mức lương thực nhận (NET) của người lao động đã tăng lên đáng kể, nhưng tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội lại thấp hơn rất nhiều. Có nơi chỉ kê khai bằng một phần ba thu nhập thực tế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi lâu dài của người lao động, đặc biệt là khi về hưu.

Vì vậy, với tôi, nghỉ hưu ở tuổi nào không phải là vấn đề lớn. Sớm hay muộn đều có thể chấp nhận được, miễn là doanh nghiệp đóng bảo hiểm đúng và đủ theo thu nhập thực tế. Khi đó, dù có nghỉ hưu sớm và bị giảm tỷ lệ phần trăm lương hưu, người lao động vẫn có thể đảm bảo cuộc sống.

Một ví dụ rất cụ thể: hiện nay có người lao động nhận lương 10 triệu đồng mỗi tháng, nhưng doanh nghiệp chỉ đóng bảo hiểm trên mức 5 triệu. Có những người đã 50 tuổi vẫn đóng ở mức này. Nếu họ nghỉ hưu trong vài năm tới, lương hưu sẽ rất thấp, khó đủ sống. Vì vậy, dù sức khỏe giảm sút, họ vẫn phải cố gắng đi làm.

>> 'Tuổi già dễ thở hơn khi lương hưu không phải gánh thuế'

Ngược lại, nếu doanh nghiệp đóng bảo hiểm đúng mức 10 triệu đồng, thì dù nghỉ hưu ngay, họ cũng có thể nhận khoảng 6,5-7,5 triệu đồng mỗi tháng. Khi đó, việc lựa chọn nghỉ sớm hay tiếp tục làm việc sẽ trở nên chủ động và nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Bản thân tôi có mức lương NET khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, nhưng công ty chỉ kê khai đóng bảo hiểm ở mức 12,5 triệu, phần còn lại được tính là tiền thưởng để không phải đóng bảo hiểm. Với cách tính như vậy, kể cả khi tôi làm việc đến 70 tuổi, lương hưu dự kiến cũng chỉ hơn 7 triệu đồng. Rõ ràng, điều này khiến tôi không muốn nghỉ hưu sớm, dù có thể đã đủ tuổi".

Đó là quan điểm của độc giả Macvanlong xung quanh đề xuất giảm tuổi hưu ngành sản xuất, tăng lương tối thiểu vùng, mới được Công đoàn cơ sở các doanh nghiệp tại Bắc Ninh kiến nghị. Đây không phải lần đầu xuất hiện đề xuất phân loại nhóm lao động để nghỉ hưu sớm. Trước đó, khi góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024, Liên đoàn Lao động TP Hà Nội cũng kiến nghị áp dụng cơ chế này với công nhân trực tiếp sản xuất.

Thực tế, dù tuổi hưu đang tăng theo lộ trình lên 62 với nam vào năm 2028 và 60 với nữ vào năm 2035, doanh nghiệp tư nhân hầu như không bố trí việc làm cho lao động ở độ tuổi này, nhất là vị trí trực tiếp sản xuất do yêu cầu về sức khỏe và năng suất. Nhiều người buộc phải nghỉ việc sớm, dẫn đến thiệt thòi về thu nhập và quyền lợi bảo hiểm xã hội khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo mức đóng BHXH cho người lao động, bạn đọc Macvanlong kết lại: "Từ những thực tế đó, tôi cho rằng điều cần làm không phải chỉ là bàn chuyện có nên giảm tuổi nghỉ hưu hay không, mà quan trọng hơn là kiểm soát chặt chẽ việc doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội đúng và đủ theo thu nhập thực tế của người lao động.

Khi quyền lợi được đảm bảo, người lao động hoàn toàn có thể tự quyết định thời điểm nghỉ hưu của mình, chẳng hạn từ sau tuổi 50 trở đi. Lúc đó, câu chuyện nghỉ sớm hay muộn sẽ không còn là áp lực, mà trở thành một lựa chọn cá nhân dựa trên sức khỏe và nhu cầu cuộc sống của mỗi người".

Tin Gốc: Vnexpress