Tôi có quyền thu hoạch rau, chuối hàng xóm trồng trên đất của mình?

Tôi bắt đầu hành trình tìm mua một căn chung cư ở Hà Nội từ đầu năm nay với tâm thế: chấp nhận ở xa trung tâm một chút để đổi lấy mức giá "dễ thở" hơn. Dù vẫn thấy những thông tin về việc nhiều nhà đầu tư phải cắt lỗ bán nhà nhưng càng đi xem, tôi càng thấy mình như đang bước vào một thị trường mà giá cả không còn phản ánh đúng giá trị.

Có lần, tôi được môi giới dẫn đi xem một căn hộ ở khu vực ngoại thành, nơi mà bạn bè tôi vẫn đùa là "khỉ ho cò gáy". Hạ tầng chưa đồng bộ, tiện ích còn thưa thớt, đường đi giờ cao điểm vẫn khá vất vả. Thế nhưng, khi hỏi giá, tôi không khỏi sững lại khi người bán "hét giá" gần 80 triệu đồng mỗi m2 cho căn hộ hai phòng ngủ, diện tích 60 m2. Điều đáng nói là theo tìm hiểu của tôi, chính căn hộ này ban đầu chỉ có giá quanh mức hơn 40 triệu đồng mỗi m2.

Sự chênh lệch gần gấp đôi trong một khoảng thời gian không quá dài khiến tôi không khỏi băn khoăn. Môi giới giải thích bằng đủ lý do: thị trường phục hồi, nguồn cung khan hiếm, nhu cầu cao... Nhưng khi quan sát kỹ hơn, tôi nhận ra nhiều căn hộ được rao bán với mức giá rất cao, nhưng lại nằm im suốt nhiều tháng.

Từ cuối năm ngoái, tôi nghe nhiều thông tin rằng thị trường chung cư thứ cấp Hà Nội đã bắt đầu đi ngang, thậm chí có nơi giảm nhiệt. Nhưng với những người có nhu cầu mua ở thực như tôi, việc tìm được một căn hộ có giá hợp lý vẫn rất khó. Người bán dường như chỉ "cắt lãi", tức là giảm bớt kỳ vọng lợi nhuận so với đỉnh, chứ rất ít người chấp nhận "cắt lỗ" để giao dịch thực sự.

>> Ba lần mua hụt chung cư vì môi giới bày trò thổi giá

Hệ quả là giá rao có thể giảm đôi chút, nhưng vẫn ở mức vượt xa so với giá trị thực và khả năng chi trả của nhiều người. Không ít trường hợp, tôi có cảm giác người bán cũng không quá mặn mà bán. Họ đăng tin, giữ giá, chờ đợi thị trường phục hồi, như thể bất động sản là một khoản "để đó sớm muộn cũng tăng", hơn là một tài sản cần giao dịch.

Trong bối cảnh đó, người mua như tôi rơi vào thế khó. Nếu chấp nhận mức giá cao, tôi lo mình mua phải "giá ảo". Nhưng nếu tiếp tục chờ, thì không biết đến bao giờ thị trường mới thực sự điều chỉnh về mức hợp lý hơn?

Tôi nghĩ, câu chuyện không chỉ nằm ở từng người mua hay người bán riêng lẻ, mà còn ở cách thị trường đang vận hành. Khi thông tin về giá thành, suất đầu tư, hay biên độ lợi nhuận không được minh bạch, rất dễ xảy ra tình trạng "tự tung, tự tác" về giá. Giá bị đẩy lên cao không chỉ ảnh hưởng đến người mua nhà, mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Có lẽ đã đến lúc cần những cơ chế mạnh hơn để kiểm tra, kiểm toán chi phí đầu tư, giá thành và giá bán, đặc biệt với các dự án bất động sản. Khi giá cả được đặt trên nền tảng minh bạch và hợp lý hơn, thị trường mới có thể vận hành lành mạnh, và những người mua ở thực như tôi mới có cơ hội tìm được một nơi an cư đúng nghĩa, thay vì tiếp tục đứng ngoài, bất lực nhìn giá nhà ngày một xa tầm với.

Tin Gốc: Vnexpress

Trời nhá nhem tối, chắc khoảng 18h, tôi đang chở con chạy đi mua đồ ăn, thì thoáng thấy cái bóp (ví) nằm dưới đường. Tôi định bụng chạy qua luôn vì không phải của mình và hy vọng ai đó nhặt được thì họ sẽ trả.

Nhưng bất chợt tôi nghĩ, lỡ ai đó nhặt được mà họ không trả cho người mất thì sao (lại nhiều chuyện). Tôi chở con quay lại, nhặt chiếc bóp, sau khi dừng lại tôi mở ra kiểm tra thì thấy hình thẻ một cô sinh viên.

Trong bóp có Căn cước công dân, thẻ ATM, thẻ giữ xe, thẻ lưu trú ký túc xá, tiền mặt (tôi không lấy ra đếm vì thấy không được phép)...và nhiều giấy tờ khác nữa.

Tôi thấy, những thứ gì quý giá của cô sinh viên xa nhà này đều nằm trong bóp.
Trên đường đi mà tôi cứ nghĩ đến cô gái ấy, liệu mình có kịp trả bóp cho cô ấy có tiền ăn cơm tối không? Không biết cô ấy có vào ký túc xá được không? Không biết cô ấy có gửi xe được không? Chắc cô ấy khóc hết nước mắt vì cả "gia tài" của một đứa sinh viên xa nhà nằm trong bóp.

Sau khi mua xong đồ, lần theo thông tin trên thẻ lưu trú ký túc xá, cha con tôi quay xe tìm đến nơi đó. Tôi không biết hỏi ai vì kín cổng cao tường, tôi đi đến cổng có nhiều sinh viên ra vào.

Có một nhà bảo vệ nhưng không có người trực, tôi suy tính và cẩn thận lấy ra cái thẻ lưu trú, tôi chặn hỏi một bạn sinh viên: "Chú có nhặt được cái thẻ này, có phải người trên thẻ cư trú trong ký túc xá này không?". Bạn ấy trả lời: "Dạ đúng".

Tôi hỏi tiếp: "Vậy có cách nào chú gửi trả cho người trên thẻ?". Bạn ấy nói: "Chú đi vào bên trong nhờ chú bảo vệ đang ngồi".

Tôi bước vào trong sân, thấy một anh bảo vệ, tôi cũng cầm thẻ lưu trú hỏi, có phải cô sinh viên này ở trong này không? Anh ấy cầm thẻ xem và nói đúng.

Tôi nói mình nhặt được không chỉ cái thẻ, mà cả cái bóp, tôi từ từ lấy trong túi ra cái bóp, bỏ cái thẻ lưu trú vào, rồi đưa cả bóp cho anh bảo vệ, nhờ trả cho cô bé bị mất, tôi nói trong bóp có tiền có thẻ, có nhiều thứ giấy tờ, nhờ anh trả giúp cho cô ấy.

Anh ấy mở bóp và nói có cả tiền nữa nè, và cám ơn tôi, tôi quay ra và chở con về nhà.

Trên đường về, lòng thấy nhẹ nhõm, nhưng có một thoáng bất an trong tâm trí vì không trao trả tận tay cho cô sinh viên kia. Giá như cô ấy có thông tin về số điện thoại để tôi gọi trực tiếp.

Tôi nghĩ, mọi người nên để số điện thoại của mình trong bóp, để khi không may bị rơi, thì người nhặt có thể liên lạc. Tôi nghĩ, với những người không muốn trả, nếu không có kênh liên lạc thì họ xem như "muốn tốt mà không thể", còn có số liên lạc mà không hoàn lại thì tôi tin người nhặt sẽ áy náy lắm.

Tin Gốc: Vnexpress

Mấy chục năm trước, thế hệ chúng tôi từng cùng nhau trải qua cảm giác hồi hộp chờ điểm thi đại học. Khi ấy, điện thoại thông minh chưa có, mạng xã hội càng không. Muốn biết điểm thi, chúng tôi phải chờ báo giấy hoặc dò danh sách niêm yết ở trường. Thời gian chờ đợi dài đằng đẵng nhưng lại thoải mái hơn bây giờ rất nhiều.

Còn giờ, chỉ vài phút sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điện thoại của tôi liên tục báo tin nhắn từ nhóm bạn thân. "Các con được bao nhiêu điểm rồi?", một người bạn trong nhóm hỏi. Ngay lập tức, cả nhóm bắt đầu chia sẻ kết quả của con mình. Một người bạn thân của tôi chia sẻ con gái thi khối D14 được 26,65 điểm, hiện đang không biết con có đỗ Trường Đại học Luật Hà Nội hay Học viện Ngoại giao như đúng nguyện vọng hay không? Một người bạn khác cho biết con đạt 26,5 điểm khối D01, gia đình đang thấp thỏm nuôi hy vọng vào Trường Đại học Ngoại thương.

Nếu nhìn những con số ấy cách đây khoảng 10 năm, nhiều người sẽ nghĩ cơ hội trúng tuyển đại học của các con rất rộng mở. Nhưng không ai trong số họ thực sự yên tâm mà có chung một tâm trạng lo lắng. Họ lo vì không biết điểm chuẩn năm nay sẽ tăng hay giảm, lo vì chỉ cần chênh vài phần mười điểm là cánh cửa vào ngành học mơ ước có thể khép lại, lo vì những năm gần đây tuyển sinh đại học ngày càng trở thành một cuộc cạnh tranh khốc liệt mà ngay cả những thí sinh có thành tích rất cao cũng không dám chắc chiến thắng. Nhìn những tin nhắn ấy, tôi chợt nhớ đến câu chuyện xôn xao mấy ngày gần đây khi một thí sinh đạt 9 điểm Toán, 8 điểm Tiếng Anh vẫn nơm nớp sợ trượt đại học.

Mùa tuyển sinh đại học những năm gần đây đang cho thấy một thực tế nhiều thí sinh đạt tổng điểm 26-27, thậm chí 28 điểm vẫn thấp thỏm, không dám chắc mình có thể bước chân vào ngành học hoặc ngôi trường đại học đã theo đuổi suốt nhiều năm hay không? Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đó lại là thực trạng của giáo dục hiện nay.

>> Vỡ mộng lớp 10 trường top dù con năm nào cũng đạt học sinh giỏi

Điều thay đổi không phải ở năng lực của học sinh, mà ở cách thức tuyển sinh và mức độ cạnh tranh của hệ thống. Nếu như trước đây, kết quả của một kỳ thi gần như quyết định toàn bộ cơ hội vào đại học, thì nay bức tranh tuyển sinh đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Các trường đại học đồng thời sử dụng nhiều phương thức xét tuyển như học bạ, đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, xét tuyển kết hợp với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, tuyển thẳng và xét điểm thi tốt nghiệp THPT. Mỗi phương thức đều có những ưu điểm riêng, nhưng đi kèm với đó là một thực tế: số lượng chỉ tiêu dành riêng cho thí sinh xét bằng điểm thi tốt nghiệp không còn lớn như trước.

Nói một cách dễ hiểu, cuộc đua không còn diễn ra trên một đường chạy duy nhất. Khi cánh cửa được mở theo nhiều hướng khác nhau, áp lực cạnh tranh ở từng hướng cũng tăng lên. Điều đó lý giải vì sao có những em đạt mức điểm mà trước đây gần như chắc chắn đỗ đại học, nay vẫn phải cân nhắc từng nguyện vọng, từng khả năng rủi ro. Đặc biệt ở những ngành học được xã hội đánh giá cao về cơ hội nghề nghiệp như Kinh tế, Luật, Ngoại thương, Công nghệ thông tin, hay Y khoa, khoảng cách giữa người đỗ và người trượt đôi khi chỉ là 0,25 điểm.

Tôi vẫn nhớ câu nói của một phụ huynh trong một lần trò chuyện về mùa tuyển sinh: "Ngày chúng tôi thi đại học, được 24 điểm là cả nhà mở tiệc ăn mừng. Còn bây giờ, con tôi đạt 27 điểm mà vẫn ngồi phân tích điểm chuẩn mỗi tối". Đó là bức tranh thu nhỏ của giáo dục đại học hiện nay. Điểm số vẫn quan trọng, nhưng không còn là tấm vé bảo đảm cho sự yên tâm tuyệt đối.

Khi những dòng tin nhắn cuối cùng trong nhóm chat sáng nay tạm lắng xuống, tôi ngồi nhìn lại cuộc trò chuyện của những người bạn đã gắn bó với nhau từ thời sinh viên. Chúng tôi từng là những cô cậu học trò háo hức chờ kết quả thi đại học, rồi trở thành những người cha, người mẹ hồi hộp chờ điểm thi của con. Tôi luôn cho rằng trong giáo dục, sự phù hợp đôi khi quan trọng hơn danh tiếng. Một ngôi trường nổi tiếng có thể mang lại niềm tự hào nhất thời, nhưng một môi trường phù hợp mới là nơi giúp người trẻ phát triển bền vững.

Có những học sinh bước vào trường top đầu nhưng chật vật suốt những năm đại học vì chọn sai ngành. Ngược lại, có những em học ở một ngôi trường ít được nhắc đến hơn, nhưng lại tìm thấy niềm yêu thích, cơ hội phát triển và cuối cùng xây dựng được sự nghiệp đáng mơ ước. Thành công của một con người chưa bao giờ được quyết định hoàn toàn bởi tên trường ghi trên tấm bằng, mà được tạo nên bởi cách họ học tập, làm việc và không ngừng hoàn thiện bản thân sau khi rời giảng đường.

Làm việc trong lĩnh vực giáo dục nhiều năm, tôi càng tin rằng đại học chỉ là một cột mốc, không phải đích đến cuối cùng. Cuộc đời mỗi người dài hơn rất nhiều so với một mùa tuyển sinh. Những người thành công nhất mà tôi từng gặp không phải ai cũng khởi đầu bằng một hành trình hoàn hảo. Họ không để một thất bại hay một sự chệch hướng tạm thời định nghĩa cả cuộc đời mình. Họ tiếp tục học hỏi, tiếp tục thích nghi và tiếp tục tiến về phía trước.

Điều quan trọng là chúng ta đừng để một kết quả tuyển sinh trở thành thước đo duy nhất cho giá trị của một con người. Một nguyện vọng không đạt được có thể khiến các em thất vọng trong một thời gian, nhưng không thể quyết định toàn bộ tương lai của các em.

Tin Gốc: Vnexpress