Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân diễn ra ngày 27-29/5. Tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có Phó thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cùng các quan chức khác, theo TTXVN.
Việt Nam – Thái Lan năm nay kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định sự kiện lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đây là chuyến thăm đầu tiên đến một nước ASEAN của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trên cương vị mới, diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 5/2025.
“Chuyến thăm thể hiện sự coi trọng cao của Việt Nam đối với quan hệ với Thái Lan cũng như đối với khu vực Đông Nam Á. Đây cũng là dịp để lãnh đạo cấp cao hai nước trao đổi sâu rộng về những định hướng lớn nhằm triển khai hiệu quả khuôn khổ hợp tác mới, qua đó tạo thêm xung lực cho quan hệ song phương trong thời gian tới”, ông nói.
Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 22,1 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2024. Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt gần 8,6 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025.
Về đầu tư, Thái Lan hiện có 797 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 15,4 tỷ USD, đứng thứ 8/153 quốc gia có đầu tư tại Việt Nam và đứng thứ hai trong số các nước ASEAN. Việt Nam có hơn 20 dự án đầu tư còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký khoảng 40 triệu USD.
Hai nước có nhiều tiềm năng hợp tác trong phát triển chuỗi cung ứng, kết nối giao thông, logistics và hợp tác tiểu vùng Mekong.
“Với vị trí địa chiến lược quan trọng của mỗi nước, hai bên có điều kiện thuận lợi để trở thành các trung tâm kết nối của khu vực Đông Nam Á lục địa”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho hay.
Sau khi kết thúc hoạt động tại Thái Lan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước đến Singapore và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-la ngày 29-31/5, thăm cấp nhà nước đến Philippines ngày 31/5-1/6.
Tin Gốc: Vnexpress
Thế Giới
Chiến sự Ukraine 14/6: Nga chặn đường, bao vây Ukraine ở Konstantinovka

Thụy Điển chặn máy bay chiến đấu Nga trên biển Baltic
Kyiv Independent đưa tin, quân đội Thụy Điển hôm 13/6 cho biết lực lượng vũ trang nước này đã điều động tiêm kích JAS 39 Gripen trong hai sự cố riêng biệt liên quan đến máy bay Su-24 và Su-34 của Nga bay trong khu vực biển Baltic. Máy bay Nga không xâm phạm không phận Thụy Điển.
"Hôm 12/6, lực lượng phòng không trực chiến của Thụy Điển đã điều động 2 tiêm kích Gripen để chặn máy bay Nga trên biển Baltic gần không phận Thụy Điển. Các sự cố liên quan đến một chiếc Su-24 Fencer và một chiếc Su-34 Fullback của Nga", Lực lượng vũ trang Thụy Điển cho biết trong một tuyên bố.
Thủ tướng Ulf Kristersson mô tả các sự cố này là một phần của mô hình hoạt động quân sự của Nga trong khu vực.
"Hai lần trong cùng một ngày, lực lượng phòng không trực chiến của Thụy Điển đã điều động tiêm kích JAS 39 Gripen để chặn máy bay Nga gần không phận Thụy Điển. Hoạt động lặp đi lặp lại của Nga trên biển Baltic là nghiêm trọng", ông Kristersson nói trong một bài đăng trên mạng xã hội.
"Phản ứng nhanh chóng của Không quân cho thấy tại sao sự sẵn sàng là cần thiết mỗi ngày", ông nói thêm.
Thủ tướng Kristersson lưu ý rằng máy bay Nga không vi phạm không phận Thụy Điển nhưng cho biết các sự cố này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì mức độ sẵn sàng chiến đấu cao.
Mặt trận Crimea nóng rực
Kênh MIlitary Summary đưa tin, quân đội Ukraine (AFU) tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn với sự tham gia của 280 UAV nhằm vào hệ thống hậu cần ở phía bắc Crimea cũng như tập kích tổ hợp phòng không tại Melitopol, làm hư hại 2 cây cầu Chongar và Henichesk, phá hủy hàng chục xe tải của Nga. Nhà máy lọc dầu Taman và nhà máy Titan ở Crimea cũng bị tấn công.
Quân đội Nga (RFAF) đáp trả bằng 118 UAV (thấp nhất trong tuần này), nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng Kherson, cắt đứt huyết mạch tiếp tế cho Odessa khi phá hủy cầu Zatoka và Mayaki. Moldova đóng cửa biên giới, khiến tình hình miền Nam Ukraine ngày càng căng thẳng. Dự kiến Moscow sẽ tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào tối nay 14/6.
Trên thực địa, AFU phản công gần Vasylivka và Ternovata ở vùng Zaporizhia. Giao tranh ác liệt tại các khu định cư "tam giác".
Tại Konstantinovka và Druzhkivka, lực lượng Moscow chiếm được hơn 170 tòa nhà trong 24 giờ qua. Quân đội Nga kiểm soát quốc lộ N20, thành phố bị bao vây, trận chiến về cơ bản đã kết thúc khi Ukraine đang rút lui. Căng thẳng tại Druzhkivka đang leo thang.
Về phía Liman (Lyman), chiến đấu cơ Nga ném bom dồn dập vào các tuyến tiếp tế cuối cùng của AFU trong khi Ukraine phản công để làm chậm bước tiến của đối phương.
Nga cắt đường rút lui, bao vây Ukraine ở Konstantinovka
Theo kênh Rybar, tại khu vực Konstantinovka, các đơn vị Moscow tiếp tục tiến sâu vào thành phố cùng tên. Bộ Quốc phòng Nga thông báo các cuộc càn quét đang được tiến hành ở một số quận và đã chính thức tuyên bố RFAF tiến đến vùng ngoại ô phía bắc.
AFU cố gắng tiếp tế bằng UAV hạng nặng cho các đơn vị bộ binh bị bao vây và cũng đang bổ sung hậu cần cho các khu vực vẫn còn giao tranh, đặc biệt là 2 thành phố lân cận Osykovo và Alekseevo-Druzhkovka.
Trên khu vực đông bắc Konstantinovka, được ngăn cách với các quận phía tây nam bởi sông Krivoy Torets gần như bị Nga chiếm giữ hoàn toàn, vẫn là khu vực khó tấn công nhất.
Các điểm giao cắt ở giữa thành phố đã bị hư hại bởi các cuộc không kích vào tháng 2 và cuối cùng bị phá hủy vào tháng 5. Điều đó có nghĩa là muốn xâm nhập phần phía đông thành phố, RFAF phải đột kích từ phía đông, thay vì từ vị trí đang nắm giữ trong khu vực đô thị.
Ở sườn phía đông, vùng ngoại ô Chasov Yar, Krasnoye và các cao điểm liền kề vẫn nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Kiev. Điều này làm giảm khả năng đột phá của Nga vào phần thành phố còn lại.
Và mặc dù vị thế của Ukraine trong thành phố đang xấu đi mỗi ngày, nhưng nhờ các cao điểm ở phía đông, họ vẫn đủ sức cầm cự trước các đơn vị Moscow trong một thời gian nữa. Tuy nhiên, các cuộc tập kích thường xuyên vào hệ thống hậu cần của Ukraine gây ra tổn thất đáng kể về trang thiết bị đang được vận chuyển đến tăng viện cho điểm nóng.
Kênh ZOV Military cung cấp bức tranh "đen tối" hơn đối với lực lượng Kiev khi xác nhận quân đội Nga đang kiểm soát hoàn toàn huyết mạch giữa Konstantinovka và Alekseevo-Druzhkovka (vạch đỏ trên bản đồ), bao vây hoàn toàn các đơn vị AFU ở Konstantinovka.
Binh sĩ Ukraine được cho là đang cố gắng rút lui khỏi thành phố, kể cả bằng cách cải trang thành thường dân, nhưng mọi việc không mấy suôn sẻ.
Giao tranh ác liệt ở Liman
Tại khu vực Liman, giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn ở sườn phía bắc, nơi lực lượng Kiev định kỳ phản công nhằm tiến đến Shandrigolovo. Cách đây không lâu, đoạn phim về các cuộc tập kích vào một cây cầu bắc qua sông Nitrius gần Andriyivka, trên biên giới hành chính giữa Kharkov và Lugansk đã xuất hiện trên mạng, kênh Rybar cho biết.
Trong hầu hết các trường hợp, những mục tiêu loại này thường bị tấn công bằng tên lửa phóng từ máy bay hoặc tên lửa chống tăng đa năng, nhưng lần này, các UAV FPV thông thường đã được AFU sử dụng.
Điều đáng chú ý là đây không phải là các cuộc tấn công vào một cây cầu đã gài mìn, mà là một cuộc tấn công dồn dập của gần 50 UAV vào các trụ cầu, với mục đích làm sập chúng. Theo hình ảnh vệ tinh, sự kiện này diễn ra trong khoảng thời gian từ 29/5 đến 6/6.
Có nhiều lý do để Ukraine nhắm mục tiêu vào cây cầu theo cách này, và dường như tình hình chiến thuật khó khăn hiện tại đã đòi hỏi họ buộc phải tiến hành một nhiệm vụ tốn nhiều công sức. Vậy điều gì đang xảy ra ở sườn phía bắc mặt trận?
Trong vài tuần qua, các đơn vị Kiev đã cố gắng phản công trên một mặt trận tương đối rộng (theo tiêu chuẩn hiện nay), khoảng 12km, dọc theo tuyến Srednee - Novoe - Novomykhailivka. Mục tiêu chính của họ có thể là Zelenaya Dolina, nơi sẽ đe dọa sự xâm nhập của quân đội Nga gần Svyatogorsk.
Tình hình chiến thuật gần Shandrigolovo cũng đang dần xấu đi. AFU đã cố gắng tiến về khu định cư này từ phía bắc vào ngày 10/6.
Chính thông qua Andreevka, nơi có cây cầu bị tấn công, các đơn vị Kiev trước đây đã phản công về phía Novy Mir và tái chiếm Redkodub. Việc cây cầu không bị Ukraine gài mìn gián tiếp cho thấy tầm quan trọng của nó. Do đó, điều này có thể tạm thời làm giảm mối đe dọa đối với các vị trí đóng quân của Nga gần đó.
Mối đe dọa đối với đầu cầu của RFAF gần Svyatogorsk là khá thực tế. Bộ chỉ huy Kiev hiểu tầm quan trọng của các khu rừng liền kề thành phố này và do đó sẽ cố gắng cắt đứt "mũi nhọn" dọc theo Shandrigolovo và sông Nitrius. Nếu lực lượng Azov của Ukraine đang hoạt động ở đây đột phá đến Zelena Dolina, điều này sẽ ảnh hưởng không chỉ đến cuộc tấn công của Nga đang diễn ra vào Liman mà còn cả tình hình chiến thuật ở các khu vực lân cận.
Nga hình thành vòng vây lớn ở vùng Kharkov
Trên các mặt trận Boguslav và Rubtsov thuộc vùng Kharkov, quân đội Nga tiếp tục loại bỏ lực lượng Kiev một cách có hệ thống, tạo tiền đề cho một cuộc bao vây quy mô lớn, theo kênh Operationall Space.
Có tới 20 tiểu đoàn Ukraine dường như đã bị mắc kẹt trong vòng vây Oskol tiềm năng.
Mỗi ngày trôi qua, vòng vây càng trở nên hiện thực hơn: khoảng cách đến bờ sông Oskol ngày càng thu hẹp, các tuyến tiếp tế bị cắt đứt, quân đội Ukraine sẽ sớm không còn lối thoát.
Điều tra xác nhận danh tính hơn 225.000 binh sĩ Nga thiệt mạng ở Ukraine
Hãng truyền thông độc lập Mediazona của Nga, phối hợp với đài BBC tiếng Nga, đã xác nhận danh tính của 225.019 quân nhân Nga thiệt mạng ở Ukraine.
Kể từ lần cập nhật gần nhất vào cuối tháng 5, tên của 3.813 binh sĩ Nga đã được thêm vào danh sách.
Các nhà báo lưu ý rằng con số thực tế có thể cao hơn đáng kể, vì thông tin được xác minh của họ đến từ các nguồn công khai như cáo phó, bài đăng của người thân, báo cáo của truyền thông khu vực và tuyên bố từ chính quyền địa phương.
Theo các hãng truyền thông, số người chết được xác nhận hiện bao gồm hơn 82.400 tình nguyện viên, 25.400 tù nhân được tuyển mộ và 19.000 binh sĩ được huy động. Tổng cộng 7.226 sĩ quan cũng được xác nhận đã thiệt mạng.
Báo Kyiv Independent không thể xác minh độc lập thông tin này.
Mặc dù ước tính thương vong có sự khác nhau, nhưng các đánh giá độc lập của phương Tây luôn kết luận rằng tổn thất của Nga vượt xa thương vong của Ukraine.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington cho biết trong một báo cáo tháng 1 rằng thương vong của Nga gấp 2 đến 2,5 lần so với tổn thất của Ukraine. Trong khi đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky gợi ý trong một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin rằng tỷ lệ tổn thất của Kiev so với Moscow là "1 trên 5 hoặc 1 trên 6".
Người đứng đầu cơ quan tình báo, an ninh mạng và an ninh của Vương quốc Anh, Anne Keast-Butler, cho biết hôm 27/5 rằng gần 500.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng kể từ khi Moscow bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine.
Các hãng truyền thông Nga Mediazona và Meduza cũng đưa ra ước tính riêng của họ vào đầu tháng 5, cho thấy 352.000 nam giới Nga trong độ tuổi từ 18 đến 59 đã thiệt mạng kể từ khi cuộc xung đột toàn diện bắt đầu vào tháng 2/2022.
Với tốc độ hiện tại, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết hồi đầu năm nay rằng binh sĩ Nga đang chịu tổn thất hơn 35.000 người mỗi tháng. Tổng tư lệnh Ukraine Oleksandr Syrsky cũng báo cáo rằng tính đến ngày 20/5, hơn 83.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng trong năm 2026.
Những ước tính thương vong mới nhất được đưa ra khi Ukraine đã giành được ưu thế trên chiến trường trong những tháng gần đây, với việc lực lượng Kiev tái chiếm được gần 100km2 lãnh thổ nhiều hơn so với diện tích đã mất dọc theo chiến tuyến vào tháng 5.
Tin Gốc: Dân Trí

Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan bất ngờ bị sa thải ngày 22/4 sau nhiều tháng căng thẳng với Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth liên quan đến dự án đóng tàu "Hạm đội Vàng" (Golden Fleet). Đây là diễn biến bất ngờ vì Hải quân Mỹ đang đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran giữa lúc tình hình này ngày càng nóng lên từng ngày.
Theo các nguồn tin, Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã không chấp nhận việc bị sa thải cho đến khi nhận được thông báo từ Tổng thống Donald Trump.
Báo Wall Street cho biết, vào tối 24/4, ông Phelan ngồi trong sảnh ở Cánh Tây của Nhà Trắng hơn một giờ đồng hồ, chờ xem liệu người bạn lâu năm và hàng xóm của ông, Tổng thống Trump, có cứu vãn được tình thế này hay không. Nhưng rồi, ông ra về trong thất vọng.
Chiều hôm đó, vị Bộ trưởng Hải quân này nhận được một cuộc điện thoại từ cấp trên, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, yêu cầu ông từ chức.
Ông Phelan sau đó chỉ ở trong khu vực tòa nhà Quốc hội trên Đồi Capitol, gặp gỡ các nghị sĩ bàn việc đóng tàu của Hải quân và yêu cầu Lầu Năm Góc chi ngân sách cho việc này.
Cách đó không xa tại Nhà Trắng, một cuộc họp khác đang diễn ra, sẽ quyết định số phận của ông, theo các quan chức Mỹ.
Ông chủ Lầu Năm Góc Hegseth và cấp phó của ông, Stephen Feinberg, đã nhấn mạnh với Tổng thống Trump rằng: ông Phelan không hành động nhanh chóng và quyết liệt đối với các dự án đóng tàu ưu tiên của ông Trump, đặc biệt là về "Hạm đội Vàng" và việc ngày càng phụ thuộc vào việc sử dụng động cơ hơi nước. Họ kết luận rằng Hải quân cần một ban lãnh đạo mới.
Ông Phelan đã thực hiện hàng loạt cuộc gọi, bao gồm cả cuộc gọi cho trợ lý điều hành của Tổng thống Trump, nói rằng ông cần nói chuyện với nhà lãnh đạo Mỹ. Sau đó, ông Phelan tiến về phía Nhà Trắng.
Theo một quan chức cấp cao trong chính quyền, ngay khi Tổng thống Trump có thời gian rảnh rỗi vào tối 22/4, vị Bộ trưởng này lúc đó đã xin được giữ lại chức vụ, nhưng Tổng tư lệnh quân đội đã ủng hộ quyết định của lãnh đạo Lầu Năm Góc Hegseth.
Sự việc này là dấu hiệu cho thấy ông Hegseth vẫn duy trì sự ủng hộ của Tổng thống Trump bất chấp những biến động nhân sự cấp cao gần đây tại Lầu Năm Góc.
Khi ký quyết định sa thải ông Phelan, Tổng thống Trump đã đứng về phía ông Hegseth thay vì một người bạn và hàng xóm thân thiết, người đã gây quỹ hàng triệu USD cho chiến dịch tranh cử của chính ông. Các quan chức chính quyền cho hay ông Trump đã chỉ thị cho người đứng đầu Lầu Năm Góc xử lý việc sa thải Bộ trưởng Hải quân.
Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 23/4, Tổng thống Trump ca ngợi người bạn của mình, nhưng nói rằng, “Ông ấy là người rất quyết đoán và đã có một số mâu thuẫn với một số người khác, chủ yếu là về việc đóng và mua tàu. Tôi rất quyết liệt trong việc đóng tàu mới, và bằng cách nào đó ông ấy lại không hòa thuận với họ".
Ông Trump đồng thời nhấn mạnh rằng trong môi trường quân sự, khả năng phối hợp và “hòa hợp” là yếu tố bắt buộc.
Động thái này là một cú sốc đối với ông Phelan và các trợ lý cấp cao nhất của ông, những người chỉ biết về việc sa thải thông qua một bài đăng trên mạng xã hội của người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell vào hôm 22/4.
Việc Bộ trưởng Hegseth liên tục cải tổ nhân sự ở một số vị trí lãnh đạo hàng đầu của Lầu Năm Góc trong những tuần gần đây đã gây ra lo ngại vào một thời điểm bấp bênh, khi Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.
Mặc dù Bộ trưởng Hải quân không nằm trong chuỗi chỉ huy tác chiến, ông Phelan đóng một vai trò quan trọng khi Bộ Quốc phòng đang đưa ra yêu cầu ngân sách lớn nhất trong lịch sử.
Đáng chú ý, dù quyết định thay thế, vị Tổng thống Mỹ vẫn dành lời khen cho ông Phelan trên nền tảng Truth Social và để ngỏ khả năng đưa ông trở lại chính quyền trong tương lai, cho thấy đây nhiều khả năng là sự điều chỉnh nhân sự mang tính chiến thuật hơn là rạn nứt hoàn toàn.
Năm ngoái, ông Feinberg đã tạo ra chức vụ "đặc phái viên" phụ trách mua sắm tàu ngầm, báo cáo trực tiếp cho ông dù danh mục công việc đó thường thuộc về Hải quân. Ngoài ra, theo một nguồn tin thân cận với các cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Feinberg thường không mời ông Phelan tham gia các cuộc họp thường xuyên với các giám đốc điều hành đóng tàu hàng đầu.
Không giống như trường hợp của ông Phelan, Tổng thống Trump hiếm khi công khai cảm ơn các lãnh đạo cấp cao khác mà Bộ trưởng Hegseth đã sa thải, một dấu hiệu cho thấy mối quan hệ tốt đẹp của ông Phelan với Tổng thống.
Nhà của ông Phelan ở Florida chỉ cách câu lạc bộ Mar-a-Lago của Tổng thống Trump một đoạn ngắn, nơi hai người từng thường xuyên ăn tối cùng nhau. Năm ngoái, ông Phelan nói với các nghị sĩ rằng ông đã nhắn tin cho Tổng thống về việc đóng tàu chiến vào lúc giữa đêm.
Tin Gốc: Dân Trí

Theo cuốn Nam sử (Lịch sử các triều đại phương Nam), vào thời Nam-Bắc triều khoảng 1.500 năm trước, Trương Tú Cô sống tại vùng đất thuộc tỉnh An Huy, miền trung Trung Quốc ngày nay. Bà cùng chồng là Đường Từ lừng danh khắp vùng nhờ y thuật cao minh.
Là con gái của một thầy thuốc dân gian, Trương Tú Cô từ nhỏ đã lớn lên cùng sách y và sớm thấu hiểu các nguyên lý chữa bệnh cứu người. Sống giữa thời kỳ chiến tranh, dịch bệnh và nghèo đói, bà hình thành niềm đam mê mãnh liệt với y học. Sau đó, bà kết hôn với Đường Từ, thầy thuốc Đông y nổi tiếng sau khi cứu sống một cậu bé trong làng đang hấp hối bằng phương pháp châm cứu và các bài thuốc thảo dược.
Vào năm 450, sau khi chiến tranh nổ ra, một trận dịch bệnh lớn bùng phát. Tài liệu lịch sử mô tả rằng người bệnh ban đầu trông có vẻ khỏe mạnh, nhưng sau đó phát bệnh rất nặng, thậm chí nôn ra những vật thể giống như giun sán trước khi qua đời.
Đường Từ cũng xuất hiện các triệu chứng tương tự: đau bụng, ho và nôn ra giun nhỏ. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, ông đã dặn dò Trương Tú Cô hãy mổ xẻ cơ thể mình để tìm ra nguyên nhân gây bệnh.
Được con trai ủng hộ, Trương Tú Cô đã tiến hành giải phẫu thi thể của chồng. Bà quan sát thấy tổn thương ở nhiều cơ quan nội tạng, bao gồm cả phổi và gan. Một số học giả hiện đại nhận định rằng cái chết của ông có thể do một số bệnh như viêm phúc mạc cấp tính hoặc viêm niêm mạc dạ dày.
Trương Tú Cô đã vẽ lại cấu trúc bên trong cơ thể, đồng thời đánh dấu các cơ quan và dấu hiệu của bệnh tật. Những ghi chép này được coi là những tài liệu đầu tiên về nghiên cứu bệnh lý học cơ thể người tại Trung Quốc.
Tuy nhiên, quyết định của bà đã dẫn đến bi kịch. Ở Trung Hoa thời xưa, việc giải phẫu tử thi bị coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy chuẩn đạo đức truyền thống như quan niệm rằng thân thể là do cha mẹ ban cho, không được phép làm tổn hại. Định kiến này càng trở nên nặng nề hơn khi người cầm dao mổ xẻ thi thể chồng lại là một người phụ nữ.
Một gã phú hào trong vùng đã tố cáo Trương Tú Cô cùng con trai với quan phủ, buộc tội họ vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Theo tài liệu lịch sử, bà bị giam giữ từ 5 đến 9 năm vì tội "bất tuân phụ đạo". Đau lòng hơn, người con trai hết lòng ủng hộ quyết định của mẹ đã bị tuyên án tử hình vì tội "bất hiếu".
Người phụ nữ nổi bật thứ hai trong lịch sử khoa học Trung Hoa thời xưa là Vương Trinh Nghi thời nhà Thanh (1644-1912).
Sinh ra trong một gia đình gia giáo ở Nam Kinh, Vương Trinh Nghi được tiếp xúc với nhiều kiến thức khoa học từ thuở nhỏ. Ông nội bà là người nghiên cứu thiên văn và toán học, còn cha bà là một thầy thuốc giỏi. Bản thân bà cũng được học cưỡi ngựa, bắn cung và làm thơ.
Vì là phận nữ nhi không thể tham gia khoa cử, Vương Trinh Nghi đã chọn con đường tự học để khai phá tri thức.
Trong lĩnh vực toán học, bà đã kết hợp các phương pháp của Trung Hoa và phương Tây, viết nên các tác phẩm giá trị bao gồm Câu Ty Trầm Triết Giải (Giải thích về tam giác vuông Định lý Thần thế) và Toán Pháp Giản Giải (Cách hiểu đơn giản về tính toán bằng thẻ tre).
Tò mò về việc tại sao Mặt Trăng có thể phản chiếu ánh sáng Mặt Trời, Vương Trinh Nghi từng dùng một chiếc gương và một chiếc đèn lồng để thực nghiệm giả thuyết. Thí nghiệm này đã giúp bà giải thích được nguyên nhân gây ra hiện tượng nguyệt thực.
Ở tuổi 20, bà viết cuốn Nguyệt Thực Giải, được coi là một trong những tài liệu giải thích chính xác và sớm nhất về hiện tượng này.
Bà cũng dành nhiều thời gian nghiên cứu bầu trời đêm, theo dõi chuyển động của các hành tinh và viết một tác phẩm luận giải về hướng chuyển động của chúng.
Thế nhưng, niềm đam mê thiên văn học của bà lại là một vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị. Thời đó, việc tự ý nghiên cứu bầu trời bị hạn chế nghiêm trọng vì người ta tin rằng các hiện tượng thiên văn có mối liên hệ mật thiết với vận mệnh của quốc gia.
Sự độc lập và tư tưởng tiến bộ của bà đã vấp phải làn sóng chỉ trích từ các học giả bảo thủ, những người cáo buộc bà là loại phụ nữ "hám danh", thích thể hiện và vượt quá bổn phận của mình.
Vương Trinh Nghi đã đáp trả bằng những vần thơ, viết rằng sau khi đi chu du khắp nơi và đọc vạn cuốn sách, bà từ lâu đã nuôi chí lớn muốn sánh ngang với đấng nam nhi.
Bà qua đời vì bạo bệnh ở tuổi 29 và không có con cái. Các tác phẩm của bà chứa đựng nhiều bài luận khoa học giá trị, nhưng chỉ được lưu hành trong phạm vi rất hẹp do định kiến giới và những rào cản xã hội thời bấy giờ.
Dù vậy, cuộc đời cống hiến rực rỡ của Vương Trinh Nghi đã được lịch sử hiện đại công nhận và vinh danh. Tạp chí khoa học danh tiếng Nature đã công nhận bà là một trong những người phụ nữ góp phần đặt nền móng cho khoa học hiện đại, còn Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) đã lấy tên bà để đặt cho một hố thiên thạch trên Sao Kim.
Tin Gốc: Vnexpress

