Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 29.5, ông Trump nêu rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm vào Iran “giờ sẽ được dỡ bỏ”.
“Các tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz do lệnh phong tỏa hải quân tuyệt vời và chưa từng có tiền lệ của chúng tôi – mà giờ đây sẽ được dỡ bỏ – có thể bắt đầu hành trình trở về nhà! Hãy chuyển lời chào của tôi tới vợ, chồng, cha mẹ và gia đình của các bạn”, ông viết.
Quân đội Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa từ ngày 13.4, áp dụng đối với tàu của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm toàn bộ các cảng Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Hôm 23.5, trên mạng xã hội X, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã buộc 100 tàu thương mại đổi hướng kể từ khi áp dụng phong tỏa.
Ông Trump ngày 29.5 cũng yêu cầu Iran “phải đồng ý rằng nước này sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hay bom hạt nhân. Eo biển Hormuz phải được mở cửa ngay lập tức, không thu phí và bảo đảm hoạt động hàng hải không bị hạn chế theo cả hai chiều. Tất cả thủy lôi phải bị vô hiệu hóa hoàn toàn”.
Theo The War Zone, về bản chất, việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với Iran sẽ không giúp ích gì cho các thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, trừ khi Iran cũng dỡ bỏ các mối đe dọa tấn công các tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này.
Ông Trump cũng khẳng định Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận liên quan đến nguồn cung uranium làm giàu của Tehran. Dù vậy, truyền thông Iran cho hay hiện hai nước chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng nào.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Washington vẫn đang trao đổi nhưng chưa đạt được thỏa thuận, CNN đưa tin.
Sau khi ông Trump kết thúc cuộc họp với các quan chức tại Phòng tình huống, AFP dẫn lời quan chức Nhà Trắng nói rằng Tổng thống Trump chỉ đạt thỏa thuận với Iran nếu Tehran đáp ứng mọi điều kiện.
“Cuộc họp tại Phòng Tình huống đã kết thúc và kéo dài khoảng hai giờ. Tổng thống Trump sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho nước Mỹ và đáp ứng được các lằn ranh đỏ của ông. Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, quan chức trên nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/5 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra quyết định nối lại chiến dịch tập kích Iran, song đã hoãn lại mệnh lệnh đó. Ông đề cập tuyên bố được đưa ra trước đó một ngày, khi thông báo đã hoãn kế hoạch tấn công Iran do nhận được đề nghị từ các nước vùng Vịnh.
"Quý vị biết đàm phán với quốc gia mà mình đang đánh cho tơi tả là như thế nào rồi. Họ tới bàn đàm phán và van xin một thỏa thuận", lãnh đạo Mỹ cho biết. "Tôi hy vọng chúng tôi không phải gây chiến, nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa. Tôi vẫn chưa chắc chắn".
Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.
"Hai hoặc ba ngày, có lẽ là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn", ông nói.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đã đối thoại với Iran trong cuộc đàm phán thất bại ở Pakistan hồi tháng 4, cũng cho biết Washington đã sẵn sàng chiến đấu, song vẫn bày tỏ hy vọng đạt được giải pháp ngoại giao.
"Rất nhiều tiến triển tốt đang được tạo ra, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực về vấn đề này", ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 cảnh báo Tehran sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tập kích. Ông thêm rằng Iran đã tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để "tăng cường năng lực chiến đấu".
Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết Tổng thống Trump hoãn kế hoạch tấn công vì nhận ra rằng bất kỳ động thái nào nhằm chống lại Tehran đều sẽ dẫn đến "phản ứng quân sự kiên quyết".
Iran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình của Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết đề xuất của Tehran có yêu cầu về chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.
Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải.
Các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".
Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.
Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.
“Mỹ chi tiền cho NATO nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, hơn hẳn, để bảo vệ họ mà không nhận được bất kỳ lợi ích nào từ việc đó. Mỹ 999 tỉ USD, Vương quốc Anh 90,5 tỉ USD, Pháp 66,5 tỉ USD, Ý 48,8 tỉ USD, Ba Lan 44,3 tỉ USD”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên Truth Social.
Ngoài ra, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh các thành viên khác của NATO, trong đó có Đức, đã “chi tiêu ít hơn rất nhiều” cho liên minh quân sự này.
Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh ông nhiều lần bày tỏ sự không hài lòng về việc NATO và các đồng minh khác thiếu sự ủng hộ đối với chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran.
Trước đó, vào ngày 1-7, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker đã cảnh báo rằng một số quốc gia châu Âu chưa nỗ lực đủ để thực hiện cam kết chi tiêu quốc phòng, theo Hãng tin AFP.
Ông Whitaker nói rằng Tổng thống Trump kỳ vọng “tất cả các đồng minh sẽ ngay lập tức có hành động quyết liệt hơn, bước vào lộ trình hướng tới mức 5% và khẩn trương triển khai mục tiêu này”.
Chính quyền Mỹ liên tục kêu gọi các đồng minh NATO đảm nhận trách nhiệm an ninh lớn hơn, bất chấp việc các thành viên đã cam kết nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2035.
Vào tháng 6, Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng Mỹ) Pete Hegseth đã gia tăng sức ép lên các đồng minh NATO trong việc chia sẻ gánh nặng quốc phòng, đồng thời phát đi tín hiệu có thể điều chỉnh sự hiện diện quân sự tại châu Âu.
Phát biểu tại cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng NATO, ông Hegseth ghi nhận nhiều thành viên NATO đã có những bước tiến đáng kể trong việc thực hiện cam kết tăng ngân sách quốc phòng, nhưng nhấn mạnh vẫn còn một số quốc gia chưa đáp ứng kỳ vọng của Washington.
Bên cạnh việc thúc đẩy các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, Mỹ cũng đang điều chỉnh sự hiện diện quân sự tại châu Âu. Bộ trưởng Chiến tranh cho biết cuộc đánh giá về mức hiện diện của quân dội Mỹ sẽ kéo dài tối đa sáu tháng và có sự tham gia của Quốc hội.
Cũng theo ISNA, giá trị tiền rial của Iran đã giảm gần 15% trong 2 ngày qua, sau nhiều tuần ổn định do nhu cầu đối với các loại tiền tệ khác bị hạn chế bởi tình hình xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran, và kỳ nghỉ tết cổ truyền của Iran.
Các trang web theo dõi tiền tệ của Iran cho thấy tỷ giá dao động từ 1.760.000 đến 1.810.000/USD, theo Reuters.
Sự gia tăng đột biến về giá trị của các loại tiền tệ nước ngoài, trong đó có euro và dirham của UAE, sẽ ổn định trở lại khi những hợp đồng tiền tệ giữa các tổ chức Iran được kích hoạt và nhiều ngoại tệ mạnh hơn được đưa ra thị trường mở.
Một thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực từ ngày 8.4. Tuy nhiên, việc Washington quay trở lại chính sách gây áp lực kinh tế bằng cách phong tỏa hoạt động vận chuyển hàng hóa đến và đi từ các cảng của Iran ở vùng Vịnh đã khiến Tehran khó thu được ngoại tệ thông qua xuất khẩu.
Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cơ sở hạ tầng ở Iran cũng đã gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế bằng cách buộc Tehran phải tạm ngừng xuất khẩu thép và các sản phẩm hóa dầu, vốn là những nguồn thu ngoại tệ quan trọng đối với quốc gia đang hứng phải nhiều lệnh cấm vận này, theo Reuters.
Theo ngân hàng trung ương Iran, tỷ lệ lạm phát hằng năm trong 30 ngày từ ngày 20.3 đến ngày 20.4 là 65,8%, một xu hướng có khả năng tăng vọt khi tiền Iran suy yếu và Tehran phải đối mặt với nhu cầu tái thiết.
Trong năm ngoái, nhiều yếu tố như bất ổn địa chính trị đã khiến tiền rial của Iran mất khoảng 70% giá trị so với USD, dẫn tới các cuộc biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc, theo Reuters.
