Hệ thống bảo tàng TPHCM còn nhiều dư địa phát triển
Hội nghị tập trung đánh giá hoạt động hệ thống bảo tàng thành phố giai đoạn 2021-2025, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển trong thời gian tới, trong bối cảnh mô hình bảo tàng trên thế giới đang thay đổi mạnh theo hướng hiện đại, tăng tính tương tác và chú trọng trải nghiệm.
Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, thành phố hiện là địa phương sở hữu hệ thống bảo tàng đa dạng, gồm cả công lập lẫn ngoài công lập, với nhiều chủ đề trải rộng từ lịch sử, mỹ thuật, chiến tranh, y học đến văn hóa Nam Bộ, phụ nữ hay đời sống đô thị.
TPHCM hiện có 25 bảo tàng, gồm 14 bảo tàng công lập và 11 bảo tàng ngoài công lập, đang lưu giữ khoảng 700.000 hiện vật, tài liệu. Trong đó có gần 300.000 hiện vật gốc và 25 bảo vật quốc gia.
Ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM – cho biết, TPHCM là địa phương kế thừa hệ thống bảo tàng lâu đời nhất cả nước, với nhiều nơi có lịch sử gần một thế kỷ như Bảo tàng Lịch sử TPHCM.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển hệ thống bảo tàng theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế.
Dù chịu ảnh hưởng lớn của đại dịch Covid-19, giai đoạn 2021-2025, hệ thống bảo tàng của thành phố vẫn đón khoảng 13,5 triệu lượt khách, trong đó có gần 4 triệu lượt khách quốc tế.
Những năm gần đây, nhiều bảo tàng tại TPHCM bắt đầu triển khai ứng dụng công nghệ số, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ hay không gian trải nghiệm ảo nhằm nâng cao trải nghiệm tham quan.
Tuy nhiên, tại hội nghị, nhiều chuyên gia cho rằng hoạt động bảo tàng của thành phố vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết, đặc biệt trong việc thu hút công chúng trẻ.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu – Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử TPHCM, dù hệ thống bảo tàng khá phong phú về chủ đề nhưng nhiều nơi vẫn chưa tạo được sức hút rõ nét do nội dung và hình thức trưng bày chưa tạo được kết nối mạnh với người xem.
Một số bảo tàng vẫn vận hành theo mô hình khép kín, thiên về trưng bày hiện vật hơn là kể chuyện hay diễn giải lịch sử, khiến trải nghiệm tham quan chưa thật sự sinh động.
Trong tham luận trình bày tại hội nghị, bà Hậu nhận định: “TPHCM sở hữu một hệ thống di sản phong phú, đa dạng và có khả năng liên kết cao, giàu tiềm năng để phát triển thành một “Thành phố bảo tàng sống”.
Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc gia tăng số lượng bảo tàng mà ở khả năng tổ chức chúng thành một hệ thống bảo tàng thông minh hơn, có cấu trúc logic, có kết nối và khả năng kể chuyện một cách thuyết phục”.
Theo bà Hậu, việc phát huy giá trị di sản thông qua hệ thống bảo tàng cần một cách tiếp cận mới, vượt khỏi khuôn khổ hành chính để hướng tới mô hình hệ sinh thái đa trung tâm, nơi các bảo tàng có thể liên kết và bổ trợ cho nhau trong việc kể câu chuyện về thành phố.
Bà cũng cho rằng TPHCM hiện vẫn chưa có một bảo tàng thể hiện đầy đủ chiều dài lịch sử và diện mạo văn hóa đặc trưng của Sài Gòn – TPHCM với tư cách một đô thị lớn hình thành sớm và phát triển năng động hàng đầu cả nước.
Hướng đến mô hình bảo tàng mở, hiện đại và giàu trải nghiệm
Từ những trăn trở về sức hút của bảo tàng hiện nay, nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng TPHCM cần mạnh dạn thay đổi cách vận hành và tiếp cận công chúng nếu muốn hệ thống bảo tàng phát triển theo hướng hiện đại hơn.
Trong đó, Tiến sĩ Mã Thanh Cao – Nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM – cho rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa, hiệu quả của bảo tàng không chỉ được đo bằng khả năng bảo tồn hiện vật mà còn ở năng lực đổi mới trải nghiệm dành cho công chúng.
Theo bà Cao, nhiều bảo tàng trên thế giới đã phát triển mạnh nhờ ứng dụng công nghệ tương tác, tổ chức tham quan trực tuyến và mở rộng trải nghiệm số cho người xem ở nhiều nơi.
Vì vậy, các bảo tàng tại TPHCM cần tiếp tục hiện đại hóa hoạt động trưng bày, đẩy mạnh nghiên cứu hiện vật và tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo nhằm ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, Tiến sĩ Nguyễn Thị Tú Anh – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM – cho rằng, số hóa hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung hay ứng dụng công nghệ thực tế ảo đang trở thành yêu cầu tất yếu với các bảo tàng trong thời đại số.
Theo bà Tú Anh, các công nghệ này có thể giúp xóa nhòa giới hạn về không gian và thời gian, đồng thời tạo trải nghiệm trực quan, sinh động hơn cho người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ. Tuy nhiên, việc chuyển đổi số cần được triển khai bài bản và đồng bộ, tránh tình trạng đầu tư manh mún hoặc chạy theo hình thức.
Ông Phạm Định Phong – Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa – đánh giá TPHCM là một trong những địa phương có hoạt động bảo tàng năng động và tiếp cận nhanh với xu hướng bảo tàng hiện đại trên thế giới.
Theo ông Phong, xu hướng hiện nay là phát triển mô hình bảo tàng mở, lấy công chúng làm trung tâm, tăng tính trải nghiệm và kết nối cộng đồng.
“Trước nhất thì các bảo tàng đang cần chuyển mạnh mẽ từ quản lý hiện vật sang phục vụ công chúng, từ giới thiệu thông tin một cách đơn thuần sang kể chuyện chia sẻ, từ không gian tham quan sang không gian trải nghiệm, sáng tạo. Đây chính là xu thế phổ biến của bảo tàng hiện đại trên thế giới hiện nay”, ông Phong nói.
Ông cũng cho rằng TPHCM cần tiếp tục hiện đại hóa hệ thống bảo tàng theo tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, phát triển sản phẩm văn hóa gắn với du lịch sáng tạo, đồng thời quan tâm hơn đến hệ thống bảo tàng ngoài công lập.
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Trần Thế Thuận – Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM – nhận định, bảo tàng ngày nay không còn chỉ là nơi lưu giữ hiện vật mà đang dần trở thành không gian sáng tạo, giáo dục cộng đồng và đối thoại xã hội.
Theo ông, bên cạnh chức năng bảo tồn, bảo tàng cần phát huy vai trò là không gian sáng tạo văn hóa, không gian học tập suốt đời, nơi dẫn dắt tri thức đa sắc và góp phần hình thành bản sắc đặc trưng của TPHCM.
Trong giai đoạn 2026-2030, TPHCM sẽ tập trung nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn, đổi mới nội dung và phương thức trưng bày, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng hệ thống bảo tàng theo định hướng hiện đại hơn.
Sự cố flyboard kinh hoàng xảy ra sáng 3/5 tại hồ Núi Lớ, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình đã khiến nhiều người thót tim khi một nam vận động viên cùng nữ du khách đang "bay" trên mặt nước bất ngờ gặp trục trặc kỹ thuật rồi chìm nghỉm xuống hồ.
Nữ du khách may mắn nổi lên sau ít phút, nhưng nam vận động viên bị mắc kẹt với thiết bị dưới làn nước sâu, đối diện nguy cơ tử thần từng giây.
Trong khoảnh khắc sinh tử, một người bán nước ven hồ bất ngờ lao ra cứu người. Đó là anh Đinh Văn Tuấn, mưu sinh bằng quán nhỏ cạnh khu du lịch. Khi đang chặt dừa cho khách, nghe tiếng hô "có người chìm, cứu với", anh lập tức ném ví và điện thoại xuống bờ cỏ rồi lao xuống nước.
Không áo phao, không dây cứu sinh, cũng không kịp nghĩ đến độ sâu hay việc đã lâu không bơi xa. Trong đầu anh chỉ có một ý nghĩ: phải đưa nạn nhân lên bờ, chậm vài phút là có thể không còn cơ hội.
Từ bờ đến chỗ nạn nhân mắc kẹt cách hơn 50m. Những mét đầu tiên, anh Tuấn bơi như bị một sức mạnh vô hình đẩy đi. Nhưng càng ra xa, nước càng sâu, cơ thể người đàn ông ngoài 40 tuổi bắt đầu nặng trĩu. Hơi thở gấp gáp, hai tay mỏi rã rời, từng nhịp quẫy nước như bị ghì xuống.
Đã có lúc anh tưởng mình đuối sức. Nhưng giữa hồ, một con người vẫn đang chìm trong im lặng lạnh ngắt. Anh cắn răng đổi từ bơi ngửa sang bơi sải, rồi lại đổi kiểu khác để giữ sức. Từng nhịp tay như cuộc chạy đua với tử thần.
Khi tiếp cận hiện trường, anh Tuấn cùng ba người khác phải vật lộn mới đưa được nam vận động viên lên khỏi mặt nước. Thiết bị flyboard với hệ thống ống hút cồng kềnh quấn chặt vào chân khiến việc đưa nạn nhân lên càng khó khăn.
Lúc này, nạn nhân đã tím tái, gần như mất phản ứng. Không kịp chờ vào bờ, anh Tuấn bám vào mạn ca nô, dùng chân liên tục ép vào vùng dưới xương ức để kích thích hô hấp, tuần hoàn-một cách sơ cứu khẩn cấp giữa mặt hồ.
Khi ca nô cập cầu phao, anh tiếp tục ép tim ngoài lồng ngực, hà hơi thổi ngạt liên tục. Dù kiệt sức, anh vẫn không dừng lại cho đến khi nạn nhân ho ra nước, lồng ngực bắt đầu nhấp nhô. Tiếng reo vỡ òa, còn anh gần như gục xuống.
Chỉ khi xe cấp cứu rời đi, anh mới cảm nhận rõ sự rã rời, hai tay tê cứng và tức ngực vì kiệt sức. Đổi lại là cảm giác nhẹ nhõm khi một mạng người được giữ lại.
Trước sự ngưỡng mộ của cộng đồng, anh chỉ cười hiền: "Thấy người gặp nạn thì cứu thôi. Mình sống sao cho có đức để con cái được hưởng phúc". Không lời lẽ lớn lao, không nhận mình xả thân-anh đơn giản làm theo điều lương tâm mách bảo.
Giữa nhịp sống còn nhiều do dự trước rủi ro, hành động không toan tính của người đàn ông bán nước ven hồ đã khiến nhiều người xúc động. Bởi đôi khi, "anh hùng" không ở đâu xa, mà chính là những con người bình dị trong khoảnh khắc quyết định.
Ngày 18-4, Hội nghị Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên các Đại học Quốc gia, Đại học vùng mở rộng lần thứ 11 năm 2026 được tổ chức tại Đại học Cần Thơ, với sự tham gia của gần 200 bạn thanh niên trẻ đến từ các đơn vị: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Thái Nguyên, Đại học Đà Nẵng, Đại học Huế, Đại học Cần Thơ, Trường đại học Tây Nguyên và Trường đại học Tây Bắc.
Đến nay đánh dấu 13 năm hình thành và phát triển qua hơn 10 lần tổ chức với các chủ đề khác nhau, từ những chủ đề thiết thực như: giáo dục chính trị tư tưởng, tình nguyện, khởi nghiệp - việc làm, đến chuyển đổi số và nghiên cứu khoa học, hội nhập quốc tế; nâng cao chất lượng tổ chức Đoàn - Hội.
Anh Nguyễn Văn Pha - Bí thư Đoàn Đại học Cần Thơ - cho biết lần đầu đơn vị tham dự diễn đàn này với tư cách là "chủ nhà" đăng cai.
Đồng thời, hội nghị diễn ra đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Đại học Cần Thơ, vì thế ngay từ đầu phía đơn vị trường đã có kế hoạch chuẩn bị từ trước để có thể đón tiếp các đoàn về tham dự.
"Năm nay, với chủ đề "Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên tiên phong trong hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo", hội nghị là một sân chơi học thuật cho các bạn sinh viên đại học có dịp giao lưu, gắn kết, trao đổi kinh nghiệm học thuật", anh Pha cho biết.
Trong chương trình, các đại biểu và các bạn trẻ sinh viên cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các phương hướng, mô hình, giải pháp cho công tác Đoàn - Hội trên nhiều lĩnh vực, phù hợp với tình hình mới, thúc đẩy thanh niên tham gia hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cả trong học tập và phong trào Đoàn.
Cạnh đó, tái định vị mô hình tổ chức và hoạt động của Đoàn - Hội trong bối cảnh mới theo hướng từ phong trào ngắn hạn sang hệ sinh thái các chương trình, dự án dài hạn.
Các tham luận, ý kiến trao đổi tại hội nghị đã làm rõ vai trò tiên phong của tổ chức Đoàn - Hội trong thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong sinh viên.
Anh Lâm Tùng - Phó chủ tịch thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam - đánh giá cao công tác tổ chức, nội dung các tham luận thể hiện được vai trò tiên phong của sinh viên thuộc khối các đại học quốc gia, đại học vùng.
"Các bạn trẻ cần sẵn sàng bước chân vào kỷ nguyên mới, thể hiện được trách nhiệm và tinh thần xung kích tình nguyện của thế hệ trẻ trong nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số. Hơn nữa, các bạn cần đổi mới tư duy trong việc thiết kế các hoạt động tình nguyện bằng các dự án dài hạn mang tính thực tiễn cao, cần tăng cường "kết nghĩa" giữa các trường học với nhau để có sự hợp tác chặt chẽ hơn…", anh Tùng gợi ý.
Mới đây các bác sĩ Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội đã mổ cấp cứu thành công cho một sản phụ nặng 140kg mắc tiền sản giật nặng, huyết áp lên tới 197/120 mmHg khi mang thai gần 38 tuần.
Được biết, trước lần mang thai đầu tiên, sản phụ chỉ nặng khoảng 50kg. Tuy nhiên sau nhiều năm, cân nặng tăng dần và đến thai kỳ thứ 3 đã lên tới 140kg.
Tiền sử sản khoa của bệnh nhân ghi nhận nhiều yếu tố nguy cơ. Năm 2013, sản phụ sinh thường em bé nặng 3000g. Đến năm 2018, sản phụ phải mổ lấy thai do thai to với cân nặng 4500g. Trong lần mang thai này, sản phụ tăng thêm 13kg và thai nhi tiếp tục có cân nặng lớn.
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ đánh giá đây là ca bệnh nguy cơ rất cao do sản phụ béo phì mức độ nặng, kèm tiền sản giật nặng và thai to.
Đáng chú ý ca phẫu thuật do ThS.BSCKII Lê Duy Toàn - Trưởng khoa Sản tự nguyện D4 trực tiếp thực hiện, phối hợp cùng ê-kíp gây mê hồi sức do ThS.BS Nguyễn Nhật Hoan - Phó khoa Gây mê hồi sức tự nguyện phụ trách.
Khó khăn lớn bắt đầu ngay từ quá trình vô cảm, với sản phụ có cân nặng lớn, lớp mỡ dày cùng tình trạng bệnh lý phức tạp khiến việc gây tê trở nên đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, ê-kíp gây mê đã thực hiện thành công phương pháp gây tê tủy sống, tạo điều kiện thuận lợi cho ca mổ diễn ra an toàn.
Trong suốt quá trình phẫu thuật, ê-kíp tiếp tục căng mình xử lý hàng loạt nguy cơ như chảy máu, huyết khối và biến chứng hậu phẫu vốn thường gặp ở thai phụ béo phì mức độ nặng.
Kết quả bé trai nặng 4,6kg cất tiếng khóc chào đời trong niềm vui vỡ òa của gia đình và đội ngũ y bác sĩ. Trẻ hiện được theo dõi sát tại khoa Sơ sinh để kịp thời phát hiện, xử trí các nguy cơ thường gặp ở trẻ có cân nặng lớn. Sức khỏe của cả mẹ và bé hiện ổn định.
Theo các bác sĩ, béo phì trong thai kỳ có thể làm gia tăng nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, huyết khối tĩnh mạch, nhiễm trùng hậu phẫu, thai to, sinh khó hoặc băng huyết sau sinh.
Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên kiểm soát cân nặng trước khi mang thai, khám thai định kỳ đầy đủ và theo dõi tại các cơ sở y tế chuyên sâu để được phát hiện sớm, quản lý kịp thời các yếu tố nguy cơ, bảo đảm an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
