Bà Nguyễn Hương Thủy, quản lý nhân sự Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Anex Việt Nam, cho biết từ giữa năm 2025, doanh nghiệp liên tục đăng tuyển hướng dẫn viên tiếng Nga với mức lương hơn 1.100 USD một tháng nhưng rất khó tìm người. Hiện nay công ty chỉ có 16 người nói tiếng Nga trong tổng số 43 hướng dẫn viên quốc tế.
Theo kế hoạch, từ tháng 4 đến tháng 10 năm nay, công ty dự kiến đón hơn 183.000 lượt khách từ Nga và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS). Để chữa cháy, đơn vị từng điều động hướng dẫn viên tiếng Anh tiếp đoàn, song hiệu quả không cao do rào cản ngôn ngữ.
Tương tự, bà Hoàng Thị Phong Thu, chủ tịch Công ty TNHH Lữ hành Pegas Misr Việt Nam, chia sẻ doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cho hướng dẫn viên tiếng Nga cao gấp đôi tiếng Anh nhưng vẫn thiếu hụt. Bà Thu từng ra Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM tìm kiếm nhân sự nhưng nguồn cung rất khan hiếm. Thậm chí, một số người có thẻ hướng dẫn viên nhưng năng lực giao tiếp thực tế yếu, khiến du khách phàn nàn.
Anh Phùng Quốc Trung, hướng dẫn viên du lịch tiếng Nga với hơn 15 năm kinh nghiệm, cho biết lượng khách Nga đến Khánh Hòa cao điểm vào mùa hè hoặc những tháng cuối năm, khi đó anh gần như kín lịch, thời gian nghỉ giữa các tour rất ít.
Ngoài ra, nhiều hướng dẫn viên trẻ mới ra trường dù có nền tảng tiếng Nga nhưng ít kinh nghiệm dẫn đoàn lớn hoặc xử lý các chương trình phức tạp nên “vào thời gian cao điểm, công việc của anh rất áp lực”.
4 tháng đầu năm 2026, Khánh Hòa đón hơn 386.000 lượt khách Nga, tăng gấp 4,8 lần so với cùng kỳ 2025. Theo số liệu từ Cục Thống kê công bố sáng 3/6, trong 5 tháng đầu năm 2026, Nga là thị trường tăng trưởng cao nhất (194%) so với cùng kỳ năm ngoái.
Mỗi ngày có 10-12 chuyến bay đưa khoảng 2.000-2.500 khách hạ cánh xuống địa phương. Nhu cầu đi tour rất cao do khách thường lưu trú kéo dài 9-14 ngày.
Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực lại tỷ lệ nghịch với lượng khách. Theo bà Thái Thị Lệ Hằng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, toàn tỉnh hiện có 1.538 người được cấp thẻ hướng dẫn viên quốc tế, nhưng tiếng Nga chỉ có 83 người (chiếm khoảng 5%).
Lãnh đạo ngành du lịch lý giải sự thiếu hụt này xuất phát từ việc tiếng Nga là ngoại ngữ đặc thù, ít người theo học. Thêm vào đó, dịch Covid-19 kéo dài khiến thị trường gián đoạn, nhiều hướng dẫn viên bỏ nghề hoặc về quê tìm công việc khác. Khi thị trường bùng nổ trở lại, nguồn cung không kịp bù đắp.
Ngoài yêu cầu về ngoại ngữ, nghề hướng dẫn viên quốc tế còn đòi hỏi kỹ năng nghề nghiệp, kiến thức văn hóa – lịch sử, khả năng xử lý tình huống và đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề theo quy định pháp luật.
“Vì vậy, việc đào tạo một hướng dẫn viên tiếng Nga có chất lượng cần thời gian và sự đầu tư bài bản”, bà Hằng nói.
Theo điều 59 Luật Du lịch 2017, người nước ngoài không được phép hành nghề hướng dẫn viên du lịch tại Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành có hành vi sử dụng người nước ngoài hoạt động hướng dẫn du lịch tại Việt Nam sẽ bị xử phạt từ 80-90 triệu đồng; đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành từ 12-18 tháng, theo Nghị định 45/2019 của Chính phủ.
Vì vậy, các doanh nghiệp lữ hành quốc tế phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhân sự trong nước, khiến bài toán thiếu hụt càng trở nên nan giải.
Trước thực trạng này, các doanh nghiệp lữ hành kiến nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép cơ chế thí điểm (trong giai đoạn 2026–2027): sử dụng nhân sự nước ngoài làm “nhân viên hỗ trợ ngôn ngữ, chăm sóc khách hàng” trong thời gian du khách lưu trú. Doanh nghiệp cam kết những nhân sự này không thay thế vai trò của hướng dẫn viên Việt Nam nhằm tuân thủ luật, đồng thời chịu trách nhiệm bảo lãnh, quản lý toàn diện.
Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết đang phối hợp cùng Đại học Khánh Hòa và Hiệp hội Du lịch tỉnh mở các lớp đào tạo chuyên ngành và ngắn hạn tiếng Nga. Cơ quan chức năng cũng yêu cầu các doanh nghiệp lữ hành cam kết tiếp nhận nhân sự sau đào tạo để giải quyết bài toán nhân lực mang tính chiến lược này.
Hàng triệu người hâm mộ bóng đá đang có mặt tại các thành phố tổ chức World Cup 2026 của Mỹ. Tại New York, các quán bar và nhà hàng hoạt động hết công suất từ những trận đấu buổi sáng cho đến các màn ăn mừng kéo dài tới đêm. Máy tính tiền liên tục kêu, bia rót không ngừng, nhưng số tiền boa (tip) nhân viên nhận lại thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng.
Tại McCarthy’s Pub NYC trên phố West 46, nữ nhân viên Louise Daggett cho biết việc phục vụ khách quốc tế mang lại nhiều trải nghiệm thú vị nhưng cũng đầy bối rối. "Mọi người đều rất dễ mến, ồn ào và thân thiện. Nhưng tôi thấy khó hiểu khi nhiều người không để lại tiền boa như người Mỹ vẫn làm", cô nói.
Nhiều nhân viên phục vụ cảm thấy chạnh lòng khi một nhóm khách đông gọi nhiều đồ, ngồi trong nhiều giờ nhưng lại để lại số tiền boa ít ỏi. Daggett kể, có những hóa đơn lên tới gần 700 USD nhưng khách từ chối tip. Khi được hỏi, cô phải giải thích rằng tiền boa rất quan trọng và là thói quen của người dân bản địa. "Phần lớn khách không hề bất lịch sự, đơn giản là họ thực sự không biết quy tắc ở đây", Daggett nhận xét.
Tại Hurley’s Saloon, cách đại lộ số 9 vài dãy phố, đồng sở hữu Anne Calimano cho biết giải đấu đã biến khoảng thời gian vốn ế ẩm nhất thành ngày hội. Tuy nhiên, bà nhìn nhận việc hụt thu nhập từ tiền boa xuất phát từ khác biệt văn hóa chứ không phải vì du khách keo kiệt.
Ở nhiều quốc gia châu Âu và châu Á, việc boa tiền rất ít hoặc không tồn tại. Các nhà hàng tại những khu vực này trả lương cố định cho nhân viên và phí phục vụ thường đã được tính thẳng vào giá món ăn. Vì vậy, khách quốc tế mặc định họ đã trả đủ tiền khi thanh toán hóa đơn.
Nhân viên của Calimano đang học cách thích nghi. "Họ biết mình sẽ không nhận được mức boa 20%. Dù vậy, họ vẫn ổn vì quán rất đông khách nên tổng thu nhập vẫn được đảm bảo", bà Calimano nói.
Để tự bảo vệ quyền lợi cho người lao động, sau 10 ngày World Cup khởi tranh, nhiều nhà hàng ở Kansas City, Atlanta và Philadelphia đã bắt đầu tự động cộng thêm khoản phí phục vụ 20% vào hóa đơn. Động thái này nhận được sự ủng hộ từ các hiệp hội ngành dịch vụ và các nhà điều hành nhà hàng
Tại Garvey’s Irish Pub trên phố West 41, không khí kinh doanh cũng đang đạt đỉnh. "Lúc nào cũng đông. Ngay cả buổi sáng của chúng tôi bây giờ còn đông hơn cả buổi tối trước đây. Người Scotland gần như đã chiếm lĩnh thành phố này", nhân viên pha chế Cathal Reynolds nói.
Anh thấu hiểu việc du khách đã phải tốn một khoản tiền lớn để đến Mỹ xem bóng đá. Dù vậy, anh vẫn hy vọng khách quốc tế có thể nhập gia tùy tục. "Nếu bạn đến đây, bạn nên tham gia và trải nghiệm văn hóa bản địa, bao gồm cả văn hóa boa tiền, như vậy bạn sẽ có những kỷ niệm thực sự trọn vẹn", anh nói.
Trong năm 2025, Việt Nam đã đón hơn 21 triệu lượt khách du lịch nước ngoài, tăng khoảng 20% so với năm trước. Quan trọng hơn, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan trên thị trường khách du lịch Trung Quốc, với 5,3 triệu lượt so với khoảng 4,5 triệu lượt đến Thái Lan.
"Những con số này phản ánh sự nổi lên của Việt Nam như một đối thủ cạnh tranh lớn với Thái Lan trong ngành du lịch khu vực", theo Fortune.
Fortune cho rằng, yếu tố đằng sau sức hút ngày càng tăng của Việt Nam là thế mạnh về địa lý và văn hóa.
Việt Nam sở hữu những thành phố lớn sôi động như Hà Nội và TP.HCM, các điểm đến ven biển như Đà Nẵng và Phú Quốc, và các điểm đến miền núi như Sa Pa, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm du khách khác nhau, từ những người quan tâm đến thiên nhiên, ẩm thực, văn hóa và lịch sử đến những người tìm kiếm kỳ nghỉ sang trọng.
Điều đáng chú ý là đà phát triển du lịch của Việt Nam không còn chỉ tập trung ở các thành phố lớn như trước đây mà đã bắt đầu lan rộng sang các thành phố nhỏ hơn và các điểm du lịch tự nhiên, bao gồm Phú Quốc và Sa Pa, nơi lượng khách du lịch tăng mạnh trong năm 2025. Qua đó phản ánh sự thay đổi trong hành vi du lịch hiện đại, khi du khách không chỉ tìm kiếm những thành phố nổi tiếng mà còn cả những trải nghiệm độc đáo, khác biệt gần gũi với thiên nhiên.
Một yếu tố quan trọng khác là chính sách visa.
Việt Nam đã nỗ lực đơn giản hóa việc nhập cảnh bằng cách cho phép du khách từ một số quốc gia đến thăm mà không cần visa hoặc lưu trú trong thời gian dài hơn. Những biện pháp như vậy giúp du khách dễ dàng đưa ra quyết định hơn, đặc biệt là những người lên kế hoạch du lịch gấp hoặc muốn thăm nhiều quốc gia trong một chuyến đi.
Đồng thời, Việt Nam đã đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng, bao gồm sân bay, khách sạn và các tuyến bay quốc tế. Các hãng hàng không Việt Nam đang tăng cường các chuyến bay từ Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, và có thể mở rộng sang châu Âu trong tương lai. Những khoản đầu tư này cho thấy Việt Nam không chỉ chờ đợi du khách đến mà đang xây dựng một hệ thống cụ thể để hỗ trợ sự tăng trưởng.
Tuy nhiên, mục tiêu của Việt Nam không chỉ giới hạn ở việc thu hút số lượng lớn du khách. Việt Nam cũng muốn thu hút "du khách chất lượng" - những người chi tiêu nhiều hơn, lưu trú lâu hơn và quay lại nhiều lần.
Đây là điểm mà Việt Nam đang cố gắng tránh vết xe đổ từ Thái Lan và Bali. Mặc dù du lịch đại chúng có thể tạo ra doanh thu khổng lồ, nhưng nó cũng có thể mang lại những vấn đề như các thành phố du lịch quá tải, chi phí sinh hoạt cao hơn, suy thoái môi trường, dịch vụ không đồng đều hoặc cơ sở hạ tầng mở rộng nhanh hơn khả năng quản lý.
Do đó, Việt Nam đang cố gắng định vị mình để phát triển bền vững, thay vì chỉ mở rộng nhanh chóng trong ngắn hạn.
Thái Lan từ lâu đã là cường quốc du lịch trong khu vực, nhưng sau Covid-19, ngành du lịch của nước này đã phải đối mặt với một số thách thức, bao gồm sự phục hồi chưa hoàn toàn về lượng khách du lịch Trung Quốc, lo ngại về an toàn, nhận thức liên quan đến tội phạm và tranh luận về việc thu hút khách du lịch chất lượng thay vì tập trung vào số lượng.
Do vậy, Việt Nam nhìn thấy cả cơ hội và rủi ro từ con đường mà Thái Lan đã đi.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh chóng của Việt Nam cũng tiềm ẩn rủi ro. Nếu quá nhiều khách sạn, sân bay và thành phố du lịch được xây dựng, nhưng lượng khách du lịch lại giảm trong tương lai, Việt Nam có thể đối mặt với tình trạng dư thừa cơ sở hạ tầng hoặc số lượng lớn phòng khách sạn không được sử dụng, tương tự như một số khu du lịch đã phát triển quá nhanh trước đây.
Vì thế, thách thức chính đối với Việt Nam không chỉ là thu hút thêm khách du lịch, mà còn là cân bằng giữa "tăng trưởng" và "chất lượng".
Nếu Việt Nam có thể cải thiện dịch vụ, phân bổ khách du lịch đến các thành phố cấp hai, kiểm soát sự phát triển quá mức và tạo ra những trải nghiệm khuyến khích khách du lịch quay trở lại, đất nước có thể thực sự vươn lên trở thành một trong những trung tâm du lịch lớn của châu Á.
Nhìn rộng hơn, đà phát triển mạnh mẽ của Việt Nam không chỉ là tin tốt cho Việt Nam mà còn là tín hiệu cảnh báo cho Thái Lan rằng cạnh tranh du lịch trong ASEAN đang ngày càng gay gắt. Các quốc gia từng dẫn đầu không thể đứng yên, vì du khách hiện nay có nhiều lựa chọn hơn và sẵn sàng nhanh chóng chuyển điểm đến nếu một quốc gia khác cung cấp giá trị tốt hơn, an toàn hơn, dễ dàng đi lại hơn và trải nghiệm đáng nhớ hơn.
Do đó, Việt Nam ngày nay vừa là "ngôi sao đang lên" vừa là "bài học" cho khu vực.
Sau nhiều năm tồn tại rào cản, việc kết nối vịnh Hạ Long giữa tỉnh Quảng Ninh và TP.Hải Phòng chính thức được triển khai từ ngày 1.4.2026, đánh dấu bước ngoặt lớn khi chấm dứt tình trạng "ngăn sông cấm chợ" trên hai vùng di sản liền kề.
Theo quy chế phối hợp vừa được UBND tỉnh Quảng Ninh và UBND TP.Hải Phòng ký kết, các phương tiện thủy nội địa vận chuyển khách du lịch sẽ được phép hoạt động liên thông giữa hai vịnh. Việc kết nối vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) - vịnh Lan Hạ (Hải Phòng) mở ra cơ hội hình thành các sản phẩm du lịch liên tuyến, gia tăng trải nghiệm cho du khách.
Dự kiến, ngay trong những ngày đầu triển khai, 4 hành trình kết nối vịnh Hạ Long - vịnh Lan Hạ sẽ được đưa vào khai thác. Các tuyến này kết nối hàng loạt điểm đến nổi bật như hang Tiên Ông, hồ Ba Hầm, hang Thiên Cảnh Sơn, làng chài Cái Bèo, khu vực Trà Báu, hang Sáng - hang Tối, đảo Ba Trái Đào… tạo nên chuỗi trải nghiệm xuyên suốt giữa hai vùng vịnh.
Trước đây, do chưa có cơ chế liên thông, tàu du lịch giữa hai khu vực không được phép đưa khách sang tham quan lẫn nhau. Điều này khiến mỗi năm có khoảng 500.000 du khách phải di chuyển trung chuyển bằng tàu cao tốc từ Tuần Châu để ra tàu lưu trú tại Lan Hạ, gây bất tiện và làm giảm trải nghiệm.
Bà Nguyễn Thị Hạnh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh việc kết nối vịnh Hạ Long - vịnh Lan Hạ không chỉ gia tăng nguồn khách mà còn nâng cao giá trị khai thác di sản, tạo động lực phát triển du lịch bền vững cho cả hai địa phương.
Song song với việc mở tuyến, các cơ quan chức năng cũng siết chặt quản lý. Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử được giao phối hợp thống nhất tiêu chuẩn phương tiện; yêu cầu tàu phải đáp ứng đầy đủ quy định về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường theo Thông tư 66/2025.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng yêu cầu các lực lượng: biên phòng, cảnh sát đường thủy, cảng vụ tạo điều kiện thuận lợi cho tàu hoạt động, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch.
Việc kết nối vịnh Hạ Long - vịnh Lan Hạ không chỉ mang ý nghĩa về du lịch mà còn là bước tiến quan trọng trong tư duy quản lý liên vùng, xóa bỏ rào cản hành chính, hướng tới khai thác đồng bộ, hiệu quả tài nguyên di sản. Đây được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mạnh mẽ, đưa du lịch Quảng Ninh - Hải Phòng bước sang giai đoạn phát triển mới.
