Bốn ngày sau trận lũ quét, thung lũng Mường Than, xã Mường Than, không còn tiếng nước gầm xé núi. Mưa tạnh từ đêm qua, đến sáng 20/7 trời đã hửng nắng. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội vẫn chia thành nhiều tốp xúc bùn, di chuyển những thân cây lớn, giúp người dân dọn dẹp nhà cửa.
Đứng trước mảnh đất từng là cửa hàng tạp hóa, chị Lò Thị Thiết, 30 tuổi, ở Đội 11 xã Mường Than, lặng nhìn từng gầu máy xúc lật lớp bùn đất, hy vọng tìm lại được chút tài sản còn sót. Nơi này từng là cửa hàng tạp hóa lớn nhất khu vực với mặt tiền rộng gần 18 m, sâu hơn 20 m, chất kín hàng tạp hóa, phân bón, thức ăn chăn nuôi. Mỗi sáng, xe tải chở hàng dừng trước cửa, người dân quanh vùng ghé mua nhu yếu phẩm, cám, phân bón rồi tỏa đi khắp các bản.
Chị Thiết mở cửa hàng từ năm 2020, có thời gian việc kinh doanh phải gián đoạn do sinh con thứ hai và chăm sóc con đầu mắc chứng tự kỷ. Đến cuối năm ngoái, khi cuộc sống dần ổn định, chị mạnh dạn nhập thêm hàng hóa, mở rộng việc buôn bán với hy vọng có thêm tiền nuôi con.
“Thu nhập chính của gia đình đều từ cửa hàng này. Nhưng nay nguồn sống ấy đã bị xóa sổ chỉ trong chưa đầy nửa giờ sáng 17/7”, chị Thiết nói.
Sáng hôm đó, chị sang nhà ông bà vì thấy mưa quá lớn. Nhưng đi đến con suối gần nhà, nước đã tràn kín mặt đường. Chị quay lại định lấy xe thì nước dâng không thể vào nhà, đành cùng nhiều người chạy sang ngôi nhà hàng xóm kiên cố gần đó tránh lũ. Lúc trèo lên mái tôn chị bị ngã, rách tay.
Toàn bộ hàng tạp hóa, hàng chục tấn thức ăn chăn nuôi, phân bón, bánh kẹo, nước ngọt, bia, tủ lạnh, máy giặt, tivi… bị nước cuốn sạch. Hơn 130 triệu đồng tiền mặt, gần 7 chỉ vàng cất trong nhà cũng mất. Nhiều lô hàng chị nhận bán giúp các công ty vẫn chưa thanh toán cũng trôi theo dòng lũ.
“Không còn gì nữa. Mất hết rồi mà còn nợ tiền hàng. Giờ em không biết lấy gì nuôi con”, chị nói.
Cách cửa hàng cũ của chị Thiết vài trăm mét, chị Đường Thị Nhượng, 34 tuổi, ngồi bất động trên tảng đá khổng lồ nằm trước nhà cũ. Khối đá nặng hàng trăm tấn lăn từ núi xuống rồi dừng lại đúng vị trí từng là sân nhà. Mỗi khi người thân hay hàng xóm ghé qua hỏi thăm, chị lại bật khóc, ôm chầm lấy họ.
Ngôi nhà cấp bốn rộng hơn 100 m2 được vợ chồng chị dựng năm 2015, ngay sau khi cưới. Tiền xây nhà hơn 200 triệu đồng là toàn bộ số tiền vợ chồng tích cóp được sau nhiều năm đi làm thuê. Cuộc sống dựa vào vài nương lúa, nhưng có mái nhà che mưa nắng, hai con lớn lên từng ngày, với chị thế là đủ.
Sáng 17/7, khi mưa vẫn trút xuống không ngớt, chị nghe tiếng nước phía sau nhà gầm lớn bất thường nên chạy ra xem. Thấy dòng nước đục ngầu nhưng nghĩ chỉ là lũ như nhiều năm trước, chị vẫn quay vào cho gà, vịt ăn.
“Đang ở trong nhà thì chồng em chạy vào hét lớn: Chạy nhanh, nước về nhiều lắm. Chỉ mấy phút sau là không còn kịp nữa”, chị kể. Vợ chồng chỉ kịp nổ máy hai chiếc xe rồi lao lên chỗ cao. Toàn bộ quần áo, đồ đạc, tivi, tủ lạnh, máy giặt, vật dụng sinh hoạt đều bị dòng lũ cuốn sạch.
“Bây giờ điện thoại cũng không còn, nhà cũng không còn, trắng tay thật rồi”, chị nói.
Ruộng nương bị vùi lấp, nơi ở không còn, cả gia đình bốn người đang tá túc tại điểm sơ tán ở trường học. “Không biết sau này sẽ làm gì nữa”, chị bỏ lửng câu nói rồi cúi đầu nhìn khoảng đất trước mặt.
Chỉ riêng tại xã Mường Than, trận lũ quét đã làm 5 người chết, 3 người mất tích, 20 ngôi nhà bị cuốn trôi hoàn toàn, 8 căn hư hỏng nặng không thể sửa chữa. 25 căn bị hư hỏng, khoảng 300 ha lúa, hoa màu bị vùi lấp, gần 800 m quốc lộ 32 bị phá hủy cùng hàng loạt công trình hạ tầng. Thiệt hại vật chất ước tính 120 tỷ đồng.
UBND tỉnh Lai Châu cho biết đã xây dựng phương án di dời 81 hộ dân đến nơi ở mới, đồng thời kiến nghị Chính phủ hỗ trợ khẩn cấp 116 tỷ đồng để khắc phục hậu quả, gồm 6 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở, 50 tỷ đồng khôi phục hạ tầng, nạo vét dòng chảy và 60 tỷ đồng xây dựng khu tái định cư.
Tỉnh cũng đề nghị hỗ trợ gạo cứu đói cho người dân trong 1-3 tháng đầu sau thiên tai và bố trí thêm nguồn vốn để thực hiện các dự án sắp xếp dân cư tại những khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở cao.
Tại buổi làm việc với đoàn công tác của Cục Quản lý Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) mới đây, ông Nguyễn Thành Thanh Dũng, Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long, cho biết năm 2025 tổng số việc phải giải quyết của cơ quan này trên 68.400 (đứng thứ 2 cả nước); số tiền phải thi hành trên 17.900 tỷ đồng (xếp thứ 10 cả nước).
“Năm 2025 bình quân mỗi chấp hành viên phải thi hành 595 việc/năm, cao nhất cả nước. Tính theo biên chế, mỗi công chức Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long bình quân phải xử lý 286 việc/công chức/năm - nhiều hơn 123 việc thi hành án so với bình quân toàn quốc”, ông Dũng cho hay.
Số thụ lý mới về tiền tăng cao, số việc có tính chất phức tạp ngày càng nhiều dẫn tới chấp hành viên quá tải công việc. Dù vậy, năm 2025 cơ quan này vẫn đạt và vượt 2/2 chỉ tiêu cơ bản được giao.
Năm 2026 đơn vị này được Bộ Tư pháp, Cục Quản lý Thi hành án dân sự giao bổ sung biên chế (tổng số 392 biên chế), đã tuyển dụng thêm 74 công chức và còn thiếu 84 người (chiếm 20%). Dù đã bổ nhiệm mới 10 chấp hành viên nhưng vẫn đang thiếu 112 chấp hành viên so với yêu cầu.
Ba tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long sáp nhập thành tỉnh mới lấy tên là Vĩnh Long, đi vào hoạt động từ 1/7/2025. Tỉnh Vĩnh Long mới có diện tích trên 6.296km2, dân số hơn 4,2 triệu người, gồm 124 đơn vị cấp xã (105 xã, 19 phường).
Thống kê 6 tháng đầu năm nay, mỗi chấp hành viên bình quân phải đảm trách 442 việc; bình quân mỗi công chức cơ quan này phải giải quyết 176 việc (54.475 việc/308 công chức).
“Chúng tôi luôn nỗ lực, quyết tâm, phát huy kết quả đạt được, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ với 5 phân hệ trên nền tảng số thi hành án để tổ chức thi hành án sớm nhất cho người dân, doanh nghiệp, góp thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, ổn định an ninh, trật tự an toàn xã hội ở địa phương”, người đứng đầu Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh.
Vụ thi hành án lớn nhất tỉnh Vĩnh Long
Theo ông Văn Hoàng Hải, Phó trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Vĩnh Long, vụ việc liên quan đến ngân hàng Agribank Vĩnh Long cũ, người phải thi hành án là ông Phạm Vũ Phương, nguyên Tổng giám đốc Công ty TNHH xây dựng thương mại và khách sạn Trường Huy, có khối lượng tiền và tài sản phải thi hành án lớn nhất tỉnh này.
Bản án tuyên ông Phương phải trả 1.400 tỷ đồng cả gốc và lãi cho ngân hàng Agribank. Đồng thời Agribank được quyền xử lý tài sản tại 96 hợp đồng thế chấp tài sản liên quan gần 300 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (đứng tên nhiều người).
“Qua công tác vận động và thuyết phục, đại diện người phải thi hành án và ngân hàng đều thống nhất giao cơ quan thi hành án xử lý tài sản. Thi hành án phối hợp với cơ quan quản lý đất đai đã đo đạc thực tế các thửa đất để đảm bảo xử lý chính xác”, ông Hải thông tin.
Dù vậy, khó khăn không nhỏ mà cơ quan thi hành án gặp phải hiện nay ở chỗ tài sản nằm rải rác ở tỉnh Vĩnh Long cũ với khoảng 150 thửa đất, tại tỉnh Trà Vinh cũ với hơn 130 thửa đất.
“Lúc đầu chúng tôi thẩm định tổng giá trị tài sản khoảng 1.500 tỷ đồng nhưng sau 7 lần không đấu giá thành công nên đang tổ chức thẩm định giảm giá tài sản. Thi hành án đã phối hợp với nhiều công ty bán đấu giá, tìm kiếm khách hàng rồi nhưng do tài sản có giá trị lớn, cũng như gặp biến động kinh tế dẫn tới khó xử lý”, ông Hải chia sẻ.
Xây dựng phần mềm riêng phục vụ thi hành án Vạn Thịnh Phát
Thông tin với đoàn công tác của Cục Quản lý Thi hành án dân sự, Phó trưởng Thi hành án dân sự TPHCM Đỗ Phong Hóa khẳng định cơ quan này đã triển khai đồng bộ, toàn diện các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong toàn hệ thống.
Tính đến cuối tháng 3, Thi hành án dân sự TPHCM phát hành gần 140.000 biên lai điện tử tương ứng số tiền thi hành án đã thu hơn 21.305 tỷ đồng.
Việc thông báo thi hành án qua ứng dụng VNeID của Bộ Công an giúp đương sự nhận thông báo mọi lúc, mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí so với phương thức truyền thống trước đây. Đến nay, trên 5.000 lượt thông báo thi hành án đã được thực hiện.
“Thi hành án dân sự TPHCM là đơn vị đầu tiên trong cả nước triển khai chính thức phần mềm tổ chức thi hành án từ ngày 9/1. Đơn vị cơ bản cập nhật dữ liệu lên phần mềm với hơn 160.000 quyết định thi hành án đã tác nghiệp trên môi trường số với giá trị phải thi hành 262.000 tỷ đồng”, ông Hóa cho hay.
Thi hành án dân sự TPHCM được giao 1.009 biên chế nhưng hiện còn thiếu 159 chỉ tiêu. Toàn thành phố có 421 Chấp hành viên (3 chấp hành viên cao cấp, 141 chấp hành viên trung cấp và 277 chấp hành viên sơ cấp).
Nhờ đẩy mạnh chuyển đổi số, Thi hành án dân sự TPHCM cơ bản khắc phục các khó khăn, hạn chế, tập trung nguồn lực và trí tuệ để phấn đấu, hoàn thành các chỉ tiêu được giao.
Nổi bật nhất, phần mềm phục vụ vụ án Trương Mỹ Lan, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và đồng phạm, được đưa vào sử dụng giúp cơ quan này thanh toán 8 đợt với tổng số tiền 10.300 tỷ đồng cho trên 43.000 đương sự bảo đảm chính xác, không phát sinh bất kỳ thắc mắc hay khiếu nại nào.
Bộ Công an đang xây dựng luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Cơ quan này đề xuất nâng mức phạt tiền từ 50.000 đồng đến 1,5 tỉ đồng với cá nhân (hiện nay tối đa 1 tỉ đồng), từ 100.000 đồng đến 3 tỉ đồng với tổ chức (hiện nay tối đa 2 tỉ đồng).
Trong đó, tổ hợp tác, đơn vị phụ thuộc của pháp nhân sẽ bị áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức; hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư sẽ bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân.
Góp ý nội dung trên, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi dẫn thực tế nhiều hộ kinh doanh có quy mô lớn, doanh thu cao, sử dụng nhiều lao động và hoạt động tương đương với doanh nghiệp. Do đó, nếu áp mức phạt cá nhân cho tất cả hộ kinh doanh có thể dẫn đến thiếu công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, không tương xứng giữa tính chất, mức độ vi phạm và trách nhiệm pháp lý.
Điều này còn tạo ra chênh lệch về nghĩa vụ pháp lý giữa doanh nghiệp và hộ kinh doanh mặc dù có quy mô, tính chất hoạt động tương đồng.
Do đó, cơ quan soạn thảo nên nghiên cứu theo hướng phân loại hộ kinh doanh theo quy mô, doanh thu hoặc tiêu chí phù hợp nhằm xác định mức phạt tương ứng, bảo đảm công bằng, thống nhất trong môi trường kinh doanh.
Phản hồi ý kiến, Bộ Công an cho biết, quy định tại dự thảo được kế thừa từ luật hiện hành, đã áp dụng ổn định và chưa phát sinh khó khăn, vướng mắc gì.
Phân tích thêm, luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng luật sư Giang Thanh, Đoàn luật sư TP.Hà Nội), nói hộ kinh doanh không phải là pháp nhân, nếu quy định mức phạt tối đa như tổ chức là "quá nặng". Vì thế, nhà làm luật xếp hộ kinh doanh chịu mức phạt theo cá nhân, nhằm bảo đảm phù hợp, nhất là với hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Dù vậy, thực tiễn cũng cho thấy có những hộ kinh doanh quy mô rất lớn, không kém gì doanh nghiệp. Nếu áp dụng mức phạt tối đa theo cá nhân, trường hợp này có thể mang lại lợi thế hơn cho hộ kinh doanh.
Luật sư Tuyến ủng hộ đề xuất của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi nên nghiên cứu phân loại hộ kinh doanh theo ngưỡng quy mô. Nếu quy mô nhỏ lẻ thì áp dụng phạt như hiện hành, quy mô lớn mà có vi phạm thì cân nhắc mức chế tài cao hơn.
Cũng liên quan đến mức phạt, một số ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở, tác động của việc nâng mức phạt tiền tối đa 1,5 tỉ đồng với cá nhân và 3 tỉ đồng với tổ chức. Đề xuất này sẽ tăng tính răn đe, song cũng có thể tạo áp lực tài chính đáng kể đối với chủ thể vi phạm, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bộ Công an cho biết, đề xuất trên đã đánh giá tác động kỹ lưỡng, cụ thể tại hồ sơ chính sách luật, và đã được Chính phủ thông qua.
Theo cơ quan soạn thảo, mức phạt tiền tối đa hiện hành đã áp dụng được 13 năm, đến nay dần bộc lộ nhiều bất cập và không còn phù hợp với thực tiễn.
Từ 2012 - 2025, mức lương cơ sở đã tăng 2,2 lần, thu nhập bình quân đầu người cũng tăng 3,85 lần, trong khi mức phạt tối đa vẫn giữ nguyên, dần trở nên quá thấp.
Hơn thế, trong nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy chữa cháy..., mức lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm thường cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa có thể áp dụng.
Thực tế trên đòi hỏi phải điều chỉnh mức phạt tiền nhằm bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, tương xứng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 1058 kiện toàn thành viên Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Theo đó, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng Ban (thay nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình).
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn làm Phó Trưởng ban.
Ông Hoàng Thanh Tùng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, làm Phó Trưởng Ban Thường trực thay ông Nguyễn Hải Ninh, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp; ông Đặng Văn Dũng, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương thay ông Nguyễn Hữu Đông, nguyên Phó Trưởng ban, Ban Nội chính Trung ương).
Ông Lê Tiến, Phó Chánh án TAND Tối cao sẽ thay ông Nguyễn Quốc Đoàn, nguyên Phó Chánh án TAND Tối cao; ông Phan Tâm, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thay ông Lê Hải Bình, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Thành viên Ban Chỉ đạo còn có đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố: TPHCM, Hà Nội, Huế, Đồng Nai, Hải Phòng, Cần Thơ, Tây Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, An Giang, Vĩnh Long và Quảng Ninh.
Đồng thời, Thủ tướng cũng bổ sung thêm nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ đạo trong việc chỉ đạo, phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành liên quan đến các tài sản phải tổ chức thi hành án dân sự và tài sản bảo đảm cho các nghĩa vụ Tập đoàn Vạn Thịnh Phát được Bản án tuyên giao Ngân hàng SCB quản lý, xử lý.
Trước đó, Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 742 thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Ban Chỉ đạo là tổ chức phối hợp liên ngành, giúp Thủ tướng nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết những công việc quan trọng, liên ngành về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ nghiên cứu, tư vấn, khuyến nghị, đề xuất phương hướng, giải pháp để giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo còn có việc chỉ đạo, phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành trong việc thi hành án.
