Những ngày tháng 4, Đồng Ngọc Hà bận rộn hoàn thành đồ án tốt nghiệp Đại học Amherst - ngôi trường top 2 nhóm giáo dục khai phóng (Liberal Arts Colleges) của Mỹ, theo US News.
Vài tháng trước, nam sinh nhận loạt thư báo trúng chương trình tiến sĩ với hỗ trợ toàn phần từ 6 đại học Mỹ, gồm Viện Công nghệ Massachusetts - MIT, Harvard, Princeton, Johns Hopkins, Viện Công nghệ California - Caltech và Đại học Rockefeller, cùng University College London - UCL của Anh. Đây đều là những đại học trong top 15 của Mỹ hoặc thế giới trên các bảng xếp hạng tổng thể hoặc theo ngành.
Các ngành Hà trúng tuyển đều liên quan Khoa học thần kinh, não bộ, sinh học; có ngành giao thoa với khoa học máy tính.
Hà từng được coi như "hiện tượng" khi là học sinh chuyên Lý, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên nhưng giành huy chương bạc Olympic Sinh học quốc tế, năm 2020. Bốn năm trước, nam sinh trúng tuyển Đại học Amherst với học bổng toàn phần, trị giá 8 tỷ đồng.
Ở đây, Hà phát huy thế mạnh "liên ngành" khi học đồng thời ba ngành Toán, Vật lý, Khoa học thần kinh (Neuroscience), dù dự định ban đầu chỉ là Hóa sinh.
"Các trải nghiệm học tập ở môi trường khai phóng dẫn mình đến quyết định đó một cách tự nhiên", Hà bày tỏ.
Hà kể sớm định hướng học lên tiến sĩ nên đã tìm hiểu lộ trình từ năm thứ nhất. Do Amherst có quy mô nhỏ với chỉ 2.000 sinh viên, lượng đề tài mang tính liên ngành không nhiều, Hà tìm kiếm cơ hội từ ngoài trường.
Để bước chân vào các phòng thí nghiệm (lab) lớn, Hà bắt đầu bằng việc tìm đọc một số lĩnh vực mới. Quá trình này giúp nam sinh biết tới một số nhóm nghiên cứu nên viết email xin làm việc. Cùng với kết nối từ các giảng viên tại Amherst, Hà lần lượt đặt chân vào lab của 4 đại học lớn: Vanderbilt, Caltech, Harvard, McMaster (Canada) và công ty dược Alkermes Plc.
Quá trình này mang tới cho Hà nhiều trải nghiệm. Như hè năm thứ nhất, nam sinh được tham gia đề tài ứng dụng mô hình AI, học sâu để khám phá, dự đoán thuốc mới ở phòng thí nghiệm của Đại học Vanderbilt.
Đọc và xử lý dữ liệu, Hà tình cờ phát hiện ra lỗi liên quan đến các phân tử hóa học. Từ đó, nhóm nghiên cứu triển khai dự án mới nhằm chuẩn hóa phương pháp biên tập dữ liệu, huấn luyện và đánh giá mô hình học sâu trong khám phá thuốc. Đề tài được xuất bản và thuyết trình tại NeurIPS - hội nghị quốc tế về hệ thống xử lý thông tin mạng thần kinh nhân tạo, uy tín bậc nhất trong lĩnh vực AI và học máy.
Nhận định lỗi trên là do người làm mô hình giỏi về Khoa học máy tính nhưng ít nền tảng thực nghiệm, còn người xây dựng dữ liệu thì ngược lại, Hà học thêm các môn liên quan đến AI, học máy, để có thể hiểu sâu, phục vụ nghiên cứu. Số môn và tín chỉ mà nam sinh theo học ở trường sau đó cũng đủ để lấy bằng cử nhân ngành Toán.
Thời gian nghiên cứu ở Vanderbilt, Hà được tiếp cận khái niệm "mạng neuron" và lĩnh vực khoa học thần kinh. Thấy thú vị với ngành học mà Việt Nam chưa có, nam sinh chọn theo đuổi hướng này.
Một trải nghiệm đáng nhớ khác vào mùa hè năm thứ ba ở một lab của Harvard. Nam sinh làm thí nghiệm liên quan thính giác nhưng bản thân không thể nghe được âm thanh ở tần số cao. Nhờ sự hỗ trợ của một nghiên cứu sinh, Hà mới khắc phục được.
"Lúc đó, mình nhìn nhận sâu sắc tầm quan trọng của việc giao tiếp, hợp tác trong nghiên cứu", Hà nói, nhìn nhận tất cả giúp bản thân thuận lợi khi ứng tuyển chương trình tiến sĩ.
Bắt đầu chuẩn bị hồ sơ từ tháng 7 năm ngoái, Hà không gặp khó khăn với phần CV và thư giới thiệu từ các giáo sư. Ngoài bài báo trên NeurIPS, nam sinh là đồng tác giả của một công bố trên tạp chí Journal of Chemical Information and Modeling - hạng Q1 (uy tín nhất) và ba bài khác trong các hội thảo quốc tế. Vì vậy, Hà dành sự tập trung vào bài luận.
Theo Hà, bài luận nộp vào các chương trình tiến sĩ rất khác so với bậc đại học. Ngoài kể câu chuyện cá nhân, ứng viên phải mô tả rất kỹ về các trải nghiệm học thuật và lý do, mục tiêu khi theo đuổi khoa học.
"Mình mất hai tháng để hoàn thành tất cả bài luận, gửi cho hơn 10 trường bằng chất liệu tự nhiên hình thành sau 4 năm tham gia nghiên cứu", Hà nói. "Nếu không thực sự làm, mình không thể ứng tuyển".
Trúng tuyển 7 trường ở Mỹ và Anh, Hà quyết định chọn Đại học Harvard. Từng tham gia nghiên cứu tại đây, Hà ấn tượng bởi cộng đồng nghiên cứu và sự trao đổi học thuật mạnh mẽ.
Ngoài ra, Hà cũng trong nhóm 10-20 sinh viên nhận được học bổng Kempner Graduate Fellow của trường, áp dụng với các ngành làm dự án nghiên cứu về Neuro và AI. Chàng trai Việt sẽ có cơ hội tiếp cận cụm siêu máy tính, được hỗ trợ tài chính xuyên suốt và kết nối mạng lưới đào tạo từ nhiều viện để thực hiện dự án quy mô lớn.
Hiện, Hà còn một số môn và đồ án tốt nghiệp ở Đại học Amherst, dự kiến hoàn thành trong tháng 5. Chàng trai sẽ về Việt Nam thăm gia đình, trước khi nhập học Harvard vào tháng 8.
Tin Gốc: Vnexpress
