Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trẻ em là một trong những nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng kéo dài, với nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe liên quan đến mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt.
Sốc nhiệt ở trẻ có thể xảy ra khi cơ thể trẻ không được bù đủ nước hoặc không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý trong môi trường nóng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu của kiệt sức do nóng và sốc nhiệt sẽ giúp cha mẹ bảo vệ con an toàn trong những ngày thời tiết khắc nghiệt như hiện nay.
Trước khi diễn tiến thành sốc nhiệt, trẻ thường trải qua giai đoạn nhẹ hơn như chuột rút do nóng hoặc kiệt sức do nóng. Tình trạng này thường xảy ra sau khi trẻ vận động hoặc vui chơi lâu dưới trời nắng nóng dẫn đến mất nước và điện giải qua mồ hôi.
Một số dấu hiệu cha mẹ có thể nhận thấy gồm: thân nhiệt tăng (thường dưới 40oC); da mát nhưng ẩm, ra nhiều mồ hôi; choáng, chóng mặt, mệt lả; đau đầu; khát nước nhiều; cáu gắt, khó chịu; chuột rút cơ; buồn nôn hoặc nôn mửa.
Một số trẻ có nguy cơ bị kiệt sức do nóng cao hơn như trẻ thừa cân hoặc béo phì; trẻ đang mắc bệnh; bị cháy nắng hoặc đang dùng một số loại thuốc.
Điều quan trọng là cần xử trí sớm để tránh tiến triển thành sốc nhiệt. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ trẻ bị kiệt sức do nóng, cha mẹ nên:
– Đưa trẻ vào nơi mát, có bóng râm hoặc phòng có điều hòa.
– Cho trẻ uống nước mát, có thể bổ sung muối như nước điện giải, uống từng ngụm nhỏ thay vì uống nhiều một lần.
– Dùng khăn ướt bằng nước mát, không dùng nước đá lạnh lau khắp người cho trẻ, chú ý các vùng có mạch máu lớn như gáy, nách, bẹn, trán để hỗ trợ hạ nhiệt.
– Nếu trẻ bị chuột rút có thể xoa bóp nhẹ nhàng. Nếu trẻ không uống được hoặc có các biểu hiện như lừ đừ, lơ mơ, mệt nhiều, bứt rứt, da tái… thì cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể trẻ không còn khả năng điều hòa thân nhiệt. Nhiệt độ cơ thể tăng nhanh có thể dẫn đến tổn thương não, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Sốc nhiệt là một trường hợp cấp cứu y khoa tối khẩn cấp. Nếu con bạn ở ngoài trời hoặc trong bất kỳ môi trường nóng nào và có các triệu chứng trên hãy thực hiện các bước sau càng sớm càng tốt:
– Đưa trẻ vào nơi mát và cởi bớt quần áo cho trẻ.
– Dùng khăn tẩm nước mát lạnh đắp vùng trán, gáy, nách và lau khắp người để làm hạ nhiệt nhanh, có thể kèm quạt mát để thoát nhiệt, tản nhiệt dễ dàng hơn.
– Nếu có điều kiện có thể ngâm trẻ trong bồn nước mát, không dùng nước đá lạnh vì có thể làm trẻ bị co mạch.
– Theo dõi tình trạng ý thức và thân nhiệt liên tục, nếu nhiệt độ xuống dưới 38oC thì ngưng làm mát.
– Tránh cho trẻ uống quá nhiều chất lỏng trừ khi trẻ tỉnh táo và nhận thức được mọi việc. Tuyệt đối không cho trẻ uống nước nếu trẻ đang lơ mơ hoặc rối loạn ý thức.
Mọi tế bào trong cơ thể đều cần nước để duy trì hoạt động bình thường, trong khi mất nước có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Nếu chỉ thừa nước nhẹ và không uống quá nhanh, cơ thể vẫn có thể tự điều chỉnh. Tuy nhiên, nạp quá nhiều nước trong thời gian ngắn dễ làm mất cân bằng điện giải, đặc biệt là natri trong máu.
Uống quá nhiều nước có thể dẫn đến ngộ độc nước, gây rối loạn chức năng não. Tình trạng này xảy ra khi nước tích tụ trong tế bào, bao gồm cả tế bào não, khiến chúng phù lên và làm tăng áp lực nội sọ (phù não). Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, buồn ngủ; nặng hơn có thể tăng huyết áp, nhịp tim chậm.
Khi cơ thể thừa nước, natri là chất điện giải bị ảnh hưởng nhiều nhất, dẫn đến hạ natri máu. Nồng độ natri giảm khiến nước xâm nhập vào tế bào nhiều hơn, làm tăng nguy cơ co giật, hôn mê.
Một số dấu hiệu cảnh báo uống quá nhiều nước gồm đi tiểu thường xuyên, nước tiểu trong suốt, cảm giác đầy bụng hoặc buồn nôn. Nguyên nhân là cơ thể không kịp đào thải lượng nước dư thừa, buộc các tế bào phải giữ thêm nước và phồng lên để thích nghi.
Theo khuyến cáo chung, người trưởng thành khỏe mạnh nên bổ sung khoảng 2 lít nước mỗi ngày, tương đương khoảng 8 cốc. Lượng này bao gồm nước lọc, các loại đồ uống khác và thực phẩm chứa nhiều nước, song cần điều chỉnh tùy theo môi trường sống, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe.
Nên uống nước chậm, chia đều trong ngày thay vì uống dồn dập. Uống từng ngụm nhỏ giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn, đồng thời giảm gánh nặng cho thận trong quá trình đào thải dịch dư thừa.
Các loại quả chín, chứa đường cao nên dễ bị lên men, sau đó chuyển hóa thành ethanol (cồn) hoặc bản thân thực phẩm đã lên men có chứa cồn. Trong 100g vải chứa tới 15,2g đường - đây là hàm lượng vô cùng lớn. Trong cùi trái vải có chứa rất nhiều đường glucoze, ăn nhiều có thể khiến lượng đường vào máu vượt quá khả năng hấp thu, chuyển hóa của gan, khiến đường huyết tăng nhanh.
Tuy nhiên, lượng cồn trong vải rất ít, không giống như khi chúng ta trực tiếp uống, không ảnh hưởng đến việc điều khiển phương tiện giao thông.
Trong trường hợp hy hữu nếu bạn vừa ăn xong mà bị dừng xe thổi nồng độ cồn và máy báo nhận diện, bạn hoàn toàn có quyền giải trình với lực lượng chức năng rằng mình vừa ăn trái cây (sầu riêng, vải, chôm chôm...) và xin phép ngồi nghỉ 15-20 phút, súc miệng bằng nước lọc trước khi thực hiện thổi lại.
Người nhận tim là bệnh nhi nam, 15 tuổi, mắc bệnh cơ tim giãn, suy tim với phân suất tống máu giảm nặng. Trước tình trạng nguy kịch, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) phối hợp chuyển bệnh nhi đến Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM để đánh giá và đăng ký vào danh sách chờ ghép tim khẩn cấp.
Người hiến tim là một người nam bệnh nhân 49 tuổi tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội), được xác định chết não sau tai nạn giao thông. Trong mất mát, gia đình đã đồng ý hiến mô, bộ phận cơ thể người để trao cơ hội sống cho những người đang chờ ghép.
Ngay khi nhận được thông tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, dưới sự chỉ đạo của Ban giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, quy trình tiếp nhận và ghép tim liên viện được khẩn trương kích hoạt.
Nhằm rút ngắn thời gian thiếu máu lạnh, hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng tạng ghép và chức năng tim sau ghép, toàn bộ quá trình vận chuyển được triển khai khẩn trương với sự phối hợp của lực lượng Cảnh sát giao thông Công an TP.Hà Nội, Công an TP.HCM và Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam. Nhờ đó, trái tim hiến được đưa về Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM trong vòng 4 giờ.
Đánh giá về ca phẫu thuật, Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Trưởng ê kíp ghép tim, phẫu thuật viên chính cho biết, chỉ sau 60 phút thực hiện các miệng nối và tái lập tuần hoàn, trái tim đã đập trở lại mạnh mẽ trong lồng ngực người nhận, huyết động sau phẫu thuật ổn định.
Kết quả này cho thấy hiệu quả của quá trình điều phối chặt chẽ, bảo quản tim hiến đúng quy trình và vận chuyển khẩn trương, giúp trái tim duy trì chức năng tốt sau hành trình dài.
Quy trình ghép tạng tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM được vận hành đồng bộ, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa lâm sàng, cận lâm sàng và các đơn vị hỗ trợ. Tính đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đã thực hiện thành công 14 trường hợp ghép tim và chưa ghi nhận trường hợp tử vong sau ghép.
