Nhiều hôm làm bài xong đã gần 10 giờ đêm, đầu óc mệt rã, Nguyễn Quốc Tuấn (sinh viên một trường ĐH tại TP.HCM) vẫn thức khuya lướt TikTok, xem YouTube tới 1 – 2 giờ sáng. “Mình thấy nếu ngủ luôn thì ngày hôm đó chẳng còn chút thời gian nào thật sự cho bản thân cả. Nên cứ cố thức thêm dù cũng không có việc gì thật sự cần thiết”, Tuấn chia sẻ.
Theo Tuấn, ban ngày chạy theo deadline bài vở liên tục, đi làm thêm, ban đêm vì thế trở thành khoảng thời gian hiếm hoi để được làm điều mình thích. “Thành ra nhiều lúc biết là hại sức khỏe nhưng vẫn khó dừng lại. Mình cũng thích thời gian ban đêm yên tĩnh, không bị ai làm phiền nên thấy thoải mái, tự do”, Tuấn nói.
Hệ quả là cậu sinh viên này thường xuyên thiếu ngủ, sáng dậy uể oải, phải uống cà phê mới tập trung được. “Người cứ mệt mệt nhưng tối đến lại tiếp tục thức khuya như một vòng lặp, cũng đã thành thói quen nên giờ mình khó ngủ sớm, bị quen giấc rồi. Đôi khi cần ngủ sớm để sáng dậy sớm, mình trằn trọc mãi không ngủ được”, Tuấn thừa nhận.
Câu chuyện của Tuấn không phải cá biệt. Lê Ngọc Thúy (29 tuổi, ngụ tại P.Tân Bình, TP.HCM) cũng có những đêm vẫn ngồi xem phim hoặc mua sắm online dù mắt đã mở không nổi. “Mình biết ngủ sớm sẽ tốt hơn nhưng lại có cảm giác chưa muốn kết thúc một ngày. Không lẽ đi làm cả ngày, về lại dọn dẹp xong ngủ luôn? Phải có thêm thời gian cho bản thân nên cuối cùng là thức tới nửa đêm”, Thúy giải thích.
Thúy chia sẻ: “Ban đêm thường là lúc thấy thoải mái nhất, cảm giác thức thêm vài tiếng để “enjoy” (tận hưởng – PV) thời gian riêng thì mình thấy hài lòng hơn, dù có khi cũng chỉ là lướt mạng xã hội xem vô thức thôi”.
Thúy cũng nhận ra cái giá của thói quen này. “Tất nhiên mình hiểu thức khuya liên tục thì không tốt, sáng cũng phải dậy đi làm nên khá mệt. Về lâu về dài chắc mình cũng phải tập lại sao cho giờ giấc khoa học hơn”, Thúy chia sẻ.
Cái giá của những đêm thức khuya “đòi lại” thời gian
PGS.TS Nguyễn Văn Tường, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trưởng ngành tâm lý học giáo dục, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng cần hiểu hiện tượng “trì hoãn giấc ngủ để trả thù” không đơn giản là “ham chơi” hay “thiếu kỷ luật”.
“Nghiên cứu về hiện tượng này định nghĩa đây là việc đi ngủ muộn hơn dự định dù không có hoàn cảnh bên ngoài nào bắt buộc phải thức khuya, hiện tượng này cũng liên quan đến tự kiểm soát và thiếu ngủ. Điểm đặc biệt nằm ở chữ “trả thù” – không phải trả thù ai cụ thể, mà là cách người trẻ “đòi lại” chút thời gian cá nhân sau một ngày bị lấp kín bởi học tập, công việc, deadline và các kỳ vọng xã hội”, PGS.TS Tường phân tích.
Theo ông Tường, hiện tượng này phổ biến hơn vì đời sống người trẻ có ba yếu tố cộng hưởng: áp lực cao, ranh giới mờ và giải trí số quá hấp dẫn. Áp lực học tập, công việc khiến ban ngày bị chiếm dụng, điện thoại và mạng xã hội làm ranh giới giữa làm việc, học tập và nghỉ ngơi bị kéo dài đến tận đêm, còn các nền tảng số thì được thiết kế để giữ người dùng ở lại lâu hơn.
Ở góc độ tâm lý, đây còn là một dạng bù đắp cảm xúc. “Người trẻ không chỉ thức vì nội dung trên mạng hấp dẫn, mà còn thức vì muốn có cảm giác: “Cuối cùng mình cũng được làm điều mình muốn”. Nhưng cách bù đắp này khá nghịch lý: họ lấy lại vài giờ tự do trước mắt bằng cách đánh đổi sức khỏe và năng lượng của ngày hôm sau. Nếu chỉ thỉnh thoảng thức khuya, cơ thể có thể phục hồi. Nhưng nếu lặp lại nhiều ngày sẽ tạo thành một vòng luẩn quẩn: thức khuya – thiếu ngủ – mệt mỏi – giảm hiệu suất – căng thẳng hơn – lại muốn thức khuya để giải tỏa”, ông Tường nhận định.
Về tác động sức khỏe, thạc sĩ, bác sĩ Hồ Ngọc Lợi, giảng viên ĐH Y Dược TP.HCM, cho biết: “Thức khuya để cố chiếm trọn thời gian cho bản thân có thể tạo cảm giác dễ chịu trước mắt, nhưng nếu lặp lại thường xuyên sẽ khiến cơ thể trả giá bằng mệt mỏi, giảm hiệu suất và rối loạn sức khỏe lâu dài”.
Theo bác sĩ Lợi, người trưởng thành nên ngủ tối thiểu khoảng 7 giờ mỗi đêm, riêng nhóm người trẻ thường cần 7 – 9 giờ. Khi cố thức khuya kéo dài, cơ thể rơi vào tình trạng thiếu ngủ và lệch nhịp sinh học, dẫn đến mệt mỏi ban ngày, giảm tập trung, giảm hiệu suất, dễ cáu gắt, ăn uống thất thường. Về lâu dài, thiếu ngủ có liên quan đến nguy cơ thừa cân, tăng đường huyết, tăng huyết áp và các vấn đề tim mạch.
Các dấu hiệu đáng báo động được bác sĩ Lợi chỉ ra là: kiệt sức vào buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, ngủ gật khi học tập hoặc lái xe, đau đầu hoặc hồi hộp thường xuyên, giảm trí nhớ và sự tập trung rõ rệt, phải dùng cà phê hay nước tăng lực để tỉnh táo, hoặc mất ngủ lặp lại nhiều đêm trong tuần.
Để cải thiện, bác sĩ Lợi khuyên: “Nên cố định giờ thức dậy mỗi ngày, kể cả cuối tuần, sau đó kéo giờ ngủ sớm lên từ từ, mỗi lần 15 – 30 phút, thay vì ép bản thân ngủ sớm đột ngột. Các bạn trẻ nên chủ động dành một khoảng thư giãn ngắn vào buổi tối, ví dụ 30 phút đọc sách, nghe nhạc nhẹ, viết nhật ký hoặc tập giãn cơ”.
Trước khi ngủ 30 – 60 phút, bác sĩ Lợi gợi ý nên giảm ánh sáng mạnh, tránh lướt mạng xã hội, tắt thông báo và không để điện thoại trên giường. Đồng thời, tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực vào chiều tối, hạn chế ăn quá no hoặc tập luyện cường độ cao sát giờ ngủ.
Chiều 12.4 tại Hà Nội, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam đã có buổi làm việc với Đoàn đại biểu Hội đồng Giao lưu chính trị Úc do bà Sook Yee Lai, quyền Chủ tịch Hạ viện bang Tây Úc, dẫn đầu đến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Tại buổi làm việc, anh Nguyễn Tường Lâm, thay mặt Ban Bí thư T.Ư Đoàn và tuổi trẻ Việt Nam, đã nhiệt liệt chào mừng đoàn sang thăm và làm việc tại Việt Nam.
Anh Nguyễn Tường Lâm cho biết, quan hệ hợp tác giữa T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Hội đồng Giao lưu chính trị Úc được thiết lập từ năm 1993, trở thành một trong những kênh giao lưu chính trị - thanh niên đặc thù, có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường hiểu biết, xây dựng lòng tin và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Trải qua hơn 30 năm, hai bên đã duy trì thường xuyên các hoạt động trao đổi đoàn lãnh đạo trẻ, tổ chức nhiều chương trình giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng chính sách, quản trị và phát triển thanh niên. Qua đó, góp phần đào tạo, bồi dưỡng thế hệ lãnh đạo tương lai của mỗi quốc gia.
Theo anh Nguyễn Tường Lâm, quan hệ hợp tác này không ngừng được củng cố và phát triển, trở thành điểm sáng trong tổng thể quan hệ Việt Nam - Úc, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại giao nhân dân và giao lưu thế hệ trẻ.
Đánh giá cao ý nghĩa chuyến thăm của đoàn trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Úc đang phát triển tốt đẹp và toàn diện trên nhiều lĩnh vực, anh Nguyễn Tường Lâm nhấn mạnh, việc hai nước chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn, trong đó có hợp tác về thanh niên và giao lưu nhân dân.
Anh tin tưởng chuyến thăm lần này sẽ góp phần củng cố hơn nữa sự hiểu biết lẫn nhau, tăng cường tin cậy chính trị, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác giữa thanh niên và các tổ chức của hai nước trong thời gian tới.
Trao đổi tại buổi làm việc, bà Sook Yee Lai bày tỏ lòng biết ơn trước sự đón tiếp chu đáo tại Hà Nội và khẳng định niềm vinh dự khi đại diện bang Tây Úc và Úc trong chuyến thăm này. Bà chia sẻ mình từng đến TP.HCM nhiều năm trước khi còn trẻ và hiện vừa đắc cử vào Nghị viện bang Tây Úc.
Đánh giá về quan hệ song phương, bà nhận định mối quan hệ nhân dân giữa hai nước rất khăng khít, mở ra nhiều cơ hội hợp tác đối tác chiến lược toàn diện. Đặc biệt, bà nhấn mạnh hai nước cùng chia sẻ mục tiêu về năng lượng tái tạo, an ninh năng lượng và phát triển bền vững.
Với tư cách Úc là đối tác đối thoại của ASEAN, bà khẳng định Việt Nam là thành viên then chốt trong khối này. Bà mong muốn các thành viên trong đoàn đại biểu có cơ hội tự giới thiệu và đặt câu hỏi để thúc đẩy trao đổi, tìm hiểu sâu sắc lẫn nhau.
Tại chương trình, hai bên đã trao đổi về việc hợp tác trong giáo dục. Đại diện Úc, đặc biệt là từ bang New South Wales, nhấn mạnh sự hỗ trợ dành cho sinh viên quốc tế thông qua các chương trình như "Study NSW". Phía Úc bày tỏ mong muốn tìm hiểu sâu hơn về nhu cầu thực tế và những ngành học cụ thể mà sinh viên Việt Nam quan tâm để cải thiện sự gắn kết và nâng cao chất lượng hỗ trợ.
Về phía Việt Nam, anh Nguyễn Tường Lâm khẳng định Úc là điểm đến hàng đầu của du học sinh Việt Nam. Việt Nam xem đây là nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10% GDP mỗi năm.
Anh Nguyễn Tường Lâm đề xuất hai bên phối hợp quảng bá hình ảnh giáo dục Úc rộng rãi hơn tới thanh thiếu niên, đồng thời mong muốn đẩy mạnh hợp tác đào tạo trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Những gì Yến Vy chia sẻ trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay (12.5) không chỉ là các "tip" hiệu quả mà còn là lời nhắc quan trọng dành cho thí sinh trước khi bước vào kỳ thi.
Theo kinh nghiệm của Vy, sau khi nhận được đề thi, trong 3 phút đầu tiên nên đọc hết tờ đề một lượt để có nhận định chung về độ khó dễ, câu nào hóc búa... Trong lúc đọc, Vy sẽ lấy bút chì để đánh dấu. Những câu nào cảm thấy khó, Vy sẽ đánh dấu nổi bật hơn để nhận biết khi bước vào giải đề, đến những câu này sẽ tạm thời để lại làm sau. Với những câu mà nhìn vào đã biết được đáp án liền, Vy khuyên nên điền đáp án luôn.
Thứ tự giải đề của Vy sẽ luôn là câu dễ ưu tiên làm trước, câu khó để lại sau. Bởi theo Vy, khi làm những câu dễ trước, chúng ta chắc chắn sẽ nắm được tầm 5 - 6 điểm trong tay, lúc đó tâm trạng của bạn cũng sẽ thoải mái hơn vì không sợ bị điểm liệt. Khi thoải mái, đầu óc cũng tỉnh táo và nhẹ nhõm hơn để giải quyết những câu khó.
https://youtu.be/8HUSoXl9ygA
Một điều nữa, Vy muốn lưu ý thí sinh trong 15 phút đầu giờ là tránh những cái "bẫy ngọt ngào". Vì sao gọi là "bẫy ngọt ngào"? Vy cho biết đó chính là khi gặp những dạng đề dễ và cứ hăng say làm quá nhanh, dẫn đến dễ bị những lỗi sai rất là… lãng xẹt, ngớ ngẩn.
Cho nên khi làm đề, Vy thường hay gạch chân những câu cần phải xem lại. "Đến lúc giải gần hết đề, gần cuối giờ thường đã thấm mệt, mắt cũng bị quáng gà rồi, nếu các bạn dò lại bài có khi sẽ bị bỏ lỡ và không thấy được lỗi sai đó. Thay vì vậy, chúng ta nên chắc ăn ngay từ đầu để tránh các lỗi sai không đáng ở những câu dễ", Vy lưu ý.
Vy cho rằng: "Cuộc thi giống như là một cuộc chạy marathon, người chiến thắng không phải là người xuất phát sớm nhất mà là người biết phân bổ sức lực của mình như thế nào. Hy vọng các bạn sẽ có một 15 phút đầu tiên trong phòng thi thật tỉnh táo và suôn sẻ".
Và cô nàng nhắn gửi thêm: "Kỳ thi này rất quan trọng, nhưng nó không phải là thứ duy nhất định nghĩa sự thành công của chúng ta. Ngay lúc này, hãy nỗ lực hết 200% sức lực để sau này không bao giờ phải nói từ giá như, nhưng đồng thời hãy giữ một trái tim bình tĩnh. Cứ nỗ lực rồi quả ngọt sẽ đến. Chúc các bạn vững tâm, bền chí và tỏa sáng rực rỡ nhất trong mùa hè này nhé. Hẹn gặp lại các bạn ở giảng đường đại học".
Sáng 14.4, ngày học tập, nghiên cứu đầu tiên của đoàn gần 200 đại biểu Việt Nam tại Bắc Kinh (Trung Quốc) trong khuôn khổ "Hành trình đỏ", các đại biểu tham gia diễn đàn thanh niên Việt - Trung với chủ đề "Kế thừa nguồn gen đỏ".
Là một thuyết minh viên trẻ tại Nhà lưu niệm Hồ Chí Minh (thuộc di tích Văn phòng Việt Minh, TP.Quảng Tây, Quảng Tây, Trung Quốc), Tần Kỳ cho hay những năm 40 của thế kỷ trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các bậc cách mạng tiền bối Việt Nam đã để Quảng Tây để thành lập Văn phòng Việt Minh tại đây.
"Những hạt giống cách mạng từ đó được gieo trồng, và trong những năm tháng bão bùng ấy, thanh niên 2 nước Trung - Việt đã dùng máu nóng cùng chân tình để viết nên những "câu chuyện đỏ" lay động lòng người", Tần Kỳ nói.
Tháng 5.2025, đoàn đại diện thanh niên Việt Nam đầu tiên đến Trung Quốc tham gia "Hành trình đỏ" đã đặt chân đến đây ôn lại những năm tháng gian khổ nhưng hào hùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Kỳ nhớ rất rõ, Đặng Bích Trân, đại diện thanh niên Việt Nam đã nói: "Kỳ ơi, cảm ơn bạn, cảm ơn Trung Quốc đã bảo tồn nơi này tốt như vậy. Trước đây, tôi chỉ biết về giai đoạn này qua sách lịch sử, không ngờ lại được tận mắt thấy và cảm nhận".
Bạn Nông Bảo Mạnh thì mắt đỏ hoe xúc động nói: "Máu của các liệt sĩ đã hòa vào mảnh đất này, thanh niên 2 nước càng phải chung tay bảo vệ di sản cách mạng quý giá này".
Cũng như thanh niên Việt Nam, Kỳ cho rằng thế hệ trẻ phải có trách nhiệm trân trọng, bảo vệ để "gen đỏ" này vượt thời gian, truyền từ đời này sang đời khác.
Dẫn câu nói "thanh niên hưng thì quốc gia hưng, thanh niên cường thì quốc gia cường", Kỳ cho rằng là thanh niên Việt - Trung thời đại mới, tất cả đều đứng trước vận hệ mới và cần phải lấy lịch sử làm gương, khắc ghi tình cảm đồng chí anh em, kiên định bảo vệ quan hệ đối tác hữu nghị và trở thành người kế thừa tình hữu nghị này.
Chia sẻ tại diễn đàn, chị Vũ Thị Thương, giáo viên làm Tổng phụ trách Đội của Trường phổ thông dân tộc nội trú THCS và THPT Cao Lộc (Lạng Sơn), cho hay lịch sử cách mạng 2 dân tộc Việt - Trung đã khẳng định chân lý: Thế hệ trẻ luôn là lực lượng kế tục trung thành và là nhân tố quyết định tương lai của mỗi quốc gia. Do vậy, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông đều quan tâm, tin tưởng và kỳ vọng lớn vào thanh thiếu niên nhi đồng.
Với chị Thương, "gen đỏ" không chỉ là ký ức lịch sử hay khẩu hiệu giáo dục, mà còn là sự kết tinh của lòng yêu nước, của niềm tin lý tưởng, của ý chí kiên cường và khát vọng cống hiến được hun đúc qua nhiều thế hệ.
Do vậy, việc kế thừa "nguồn gen đỏ" không dừng lại ở việc ghi nhớ, mà phải có những hành động cụ thể, để những giá trị này trở thành nền tảng hình thành nhân cách và định hướng hành động cho mỗi thiếu nhi.
Qua thực tiễn công tác, chị Thương đã cụ thể hóa "gen đỏ" thành những chuẩn mực hành vi, như: lòng yêu nước, ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa; là đạo lý uống nước nhớ nguồn; là phẩm chất trung thực, dũng cảm, tinh thần vượt khó và ý chí vươn lên; là ý thức trách nhiệm xã hội, tinh thần sẻ chia và khát vọng cống hiến vì lợi ích chung; là tư duy hội nhập, năng lực làm chủ công nghệ và bản lĩnh tự tin trong giao lưu quốc tế.
Chị Thương tin tưởng với sự quan tâm của lãnh đạo 2 nước, thế hệ trẻ sẽ phát huy được những truyền thống tốt đẹp và trở thành những "sứ giả hữu nghị" để viết tiếp những trang sử rực rỡ của 2 quốc gia.
Được nghe và tìm hiểu giai đoạn lịch sử Bác Hồ và các nhà cách mạng Việt Nam hoạt động tại Trung Quốc, Lê Phương Bảo Ngọc, học sinh lớp 9 Trường THCS Ngô Sĩ Liên (Hà Nội), thấy may mắn và tự hào khi được tham gia "hành trình đỏ" để được nhìn tận mắt, nghe tận tai và tận lòng cảm nhận những giá trị lịch sử thiêng liêng.
Là thế hệ thiếu niên sinh ra trong hòa bình, Bảo Ngọc cho rằng mình luôn ý thức được trách nhiệm của mình để làm khăng khít hơn mối quan hệ hữu nghị giữa 2 dân tộc.
Bảo Ngọc tin tưởng khi tuổi trẻ 2 nước cùng nhau kể những câu chuyện lịch sử, cùng nhau học và tìm hiểu truyền thống cách mạng thì "nguồn gen đỏ" sẽ tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ mai sau.
Ngọc cũng mong muốn có nhiều hơn các chương trình giao lưu, học tập và trải nghiệm như "Hành trình đỏ" để tuổi trẻ 2 nước Việt - Trung hiểu nhau hơn, gắn bó với nhau bền chặt hơn, để "nguồn gen đỏ" được kế thừa nhiều hơn và cùng nhau viết tiếp những câu chuyện đẹp về tình hữu nghị 2 nước.
