Với hai vợ chồng, các buổi phát thực phẩm hỗ trợ vào sáng thứ tư hàng tuần tại Tịnh xá Giác Lý ở Little Saigon, quận Cam, bang California là điểm tựa quan trọng, khi họ phải chật vật xoay xở qua ngày với vật giá leo thang, trong lúc thu nhập cố định ngày càng eo hẹp.
Ông Lương Nguyễn nghỉ hưu ở tuổi 65 sau nhiều thập kỷ làm những công việc nặng nhọc. Những cơn đau cột sống mạn tính, thị lực mờ dần và di chứng từ cục máu đông trong não khiến ông đi lại chậm chạp hơn.
Mỗi tháng ông nhận khoảng 1.100 USD lương hưu An sinh Xã hội (Social Security), nhưng khoản tiền thuê căn nhà tiền chế (mobile home) ở thành phố Santa Ana lên tới 1.150 USD, nuốt trọn số tiền này.
Mọi chi phí còn lại, từ thực phẩm, xăng, điện nước, bảo hiểm y tế đến bảo hiểm xe, đều dồn lên vai bà Hà Nguyễn, vợ ông, người làm nhân viên kinh doanh cho một công ty marketing suốt 10 năm qua.
“Lương hưu ông ấy nhận được chỉ đủ trả tiền thuê nhà”, bà Hà nói với các nghiên cứu viên Trung tâm Báo chí Y tế Annenberg thuộc Đại học Nam California (USC) trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 12/2025. “Mấy khoản còn lại đều do tôi lo. Chúng tôi không dám tiêu gì thêm”.
Thống kê của công ty quản lý bất động sản Neowise Management cho thấy giá nhà trung vị ở quận Cam hiện nay là khoảng 1,2 triệu USD, tăng 3,9% so với năm ngoái. Giá nhà tại một số khu vực trung tâm của quận thậm chí còn cao hơn, lên tới 3,5 triệu USD ở khu Newport Beach.
Hệ quả là nhiều người ở quận Cam như vợ chồng ông Lương buộc phải thuê nhà, với mức thuê trung bình khoảng 2.200-3.500 USD mỗi tháng. Nhà tiền chế có mức thuê rẻ hơn, trong khi căn hộ ba phòng ngủ ở quận Cam có giá thuê trung bình 3.700-3.900 USD mỗi tháng.
Giá thuê nhà đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Giá thuê nhà trên toàn quận Cam tăng 19%, trong khi giá thuê ở các thành phố lớn trong quận như Westminster và Irvine tăng 20-25%.
Theo Quỹ Cộng đồng quận Cam (OCCF), khoảng 40% cư dân quận rơi vào tình trạng “chịu áp lực nhà ở”, tức phải dành hơn 30% thu nhập cho tiền thuê hoặc chi phí nhà ở. Với người đi thuê, thu nhập cần đạt gấp 3,3 lần mức lương tối thiểu của bang mới đủ chi mức thuê nhà trung bình.
Áp lực chi phí tại quận Cam, một trong những khu vực đắt đỏ nhất California, ngày càng đè nặng lên người cao tuổi. Giá nhà và chi phí y tế tăng không chỉ bào mòn tài chính mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần của nhóm này, theo USC. OCCF ước tính gần 200.000 người cao tuổi trong quận không đủ tiền trang trải các nhu cầu thiết yếu.
Trái cây và rau củ tươi, những thực phẩm cần thiết trong chế độ ăn kiêng của ông Lương, lại rất đắt. Tình trạng bệnh buộc ông phải ăn nhiều rau quả hơn, ưu tiên món nhạt, vì vậy các buổi phát thực phẩm hàng tuần tại chùa Giác Lý càng trở nên thiết yếu.
Tình trạng bệnh khiến ông Lương không nhìn rõ, dễ mất thăng bằng, trong khi phải thường xuyên đi khám. Bà Hà thường đưa ông tới gặp bác sĩ, nhưng không phải lúc nào cũng có thể làm vậy do bận công việc. Đây là một trong những lý do khiến hai vợ chồng nộp hồ sơ xin hỗ trợ từ chương trình Dịch vụ Hỗ trợ tại nhà (IHSS).
IHSS là chương trình cấp bang hỗ trợ chi phí chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi hoặc người khuyết tật. Với bà Hà, chương trình từng là hy vọng để bà giảm giờ làm, có thêm thời gian chăm sóc chồng mà không mất thu nhập.
Nhưng hồ sơ của họ bị từ chối vì ông Lương chỉ có Medicare, bảo hiểm y tế liên bang cho người cao tuổi, trong khi IHSS yêu cầu người nộp hồ sơ phải có Medi Cal, chương trình Medicaid của bang California dành cho người thu nhập thấp.
Tính đến tháng 9/2025, quận Cam có 14.208 người gốc Việt đang nhận IHSS, chiếm 26% tổng số người thụ hưởng chương trình trong toàn quận, cao nhất trong các nhóm sắc tộc. Theo USC, nhiều người cao tuổi đủ điều kiện vẫn khó tiếp cận chương trình vì rào cản ngôn ngữ, thiếu phương tiện đi lại và gặp khó khăn khi hoàn tất thủ tục đăng ký Medi Cal.
Từ năm 2025, California bắt đầu áp dụng chính sách phối hợp Medi Cal với Medicare nhằm giảm chồng chéo giữa hai hệ thống bảo hiểm y tế. Chính sách này dự kiến mở rộng toàn bang vào năm 2026. Với người cao tuổi thu nhập thấp như vợ chồng ông Lương, tham gia đồng thời Medicare và Medi Cal có thể là cách trực tiếp nhất để tiếp cận IHSS và giảm chi phí y tế tự trả.
Ngoài IHSS, họ cũng có thể tìm đến Chương trình Chăm sóc Toàn diện cho Người cao tuổi (PACE), tích hợp quyền lợi Medicare và Medi Cal, bao gồm thuốc kê đơn, chăm sóc y tế, chăm sóc tại nhà, đưa đón và nha khoa.
Câu chuyện của ông Lương và bà Hà ở Santa Ana phản ánh cuộc khủng hoảng ngày càng lớn trong cộng đồng người Việt cao tuổi tại Quận Cam. Dù đây là một quận giàu có, hàng nghìn người cao tuổi vẫn sống trong tình thế chỉ một biến cố cũng có thể đẩy họ vào bất ổn.
Theo Chỉ số Người cao tuổi, một người cao tuổi sống một mình tại quận Cam cần hơn 30.000 USD mỗi năm để trang trải các nhu cầu cơ bản.
Với nhiều người gốc Việt cao tuổi, kỳ vọng về con cháu chăm sóc cha mẹ già đang đối mặt thực tế kinh tế khắc nghiệt. Giá thuê nhà leo thang, rào cản ngôn ngữ và những khoảng trống trong hệ thống an sinh khiến gánh nặng chăm sóc thường dồn lên một người trong gia đình.
Căn nhà mobile home là nơi hai vợ chồng ông Lương tiếp tục nương tựa vào nhau, nhưng bà Hà cảm thấy bất an về tương lai.
“Chúng tôi chỉ muốn tuổi già được bình yên”, bà nói. “Chừng nào ông ấy còn đi lại được, tôi còn làm việc được, chúng tôi còn xoay xở. Nhưng ngày nào chúng tôi cũng lo lắng”.
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thăm Úc sau chuyến thăm Việt Nam từ ngày 1 đến 3-5.
Theo Hãng tin Reuters, tháng trước Nhật Bản đã ký các hợp đồng trị giá 10 tỉ đô la Úc (7 tỉ USD) để cung cấp tàu chiến cho Úc - thương vụ quân sự lớn nhất của Tokyo kể từ khi dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí năm 2014.
Trong chuyến thăm Úc lần này của bà Takaichi từ ngày 3 đến 5-5, Canberra và Tokyo tiếp tục nhất trí tăng cường các chuỗi cung ứng về năng lượng, lương thực và khoáng sản chiến lược.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese nhấn mạnh: "Úc và Nhật Bản đang hành động để bảo vệ nền kinh tế trước những cú sốc và bất ổn về sau. Bằng cách hợp tác, hai nước sẽ xây dựng các chuỗi cung ứng an toàn và bền vững hơn, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người tiêu dùng cả hiện tại lẫn tương lai".
Hiện Úc cung cấp khoảng 1/3 nhu cầu năng lượng cho Nhật Bản, đồng thời là thị trường xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất của Tokyo.
Trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông gây gián đoạn thương mại toàn cầu, cả hai quốc gia đều đang nỗ lực củng cố nguồn cung năng lượng.
Các doanh nghiệp Nhật cũng theo sát diễn biến ngành LNG của Úc, từ nguy cơ đình công tại các cơ sở khí đốt lớn đến áp lực chính trị gia tăng liên quan việc tăng thuế xuất khẩu.
"Giống như Nhật Bản, chúng tôi rất lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế", ông Albanese nói thêm.
Bên cạnh năng lượng, Úc dự kiến hỗ trợ tới 1,3 tỉ đô la Úc (khoảng 937 triệu USD) cho các dự án khoáng sản quan trọng của Nhật Bản như gali, niken, than chì, đất hiếm và fluorit.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân diễn ra từ ngày 27 đến 29-5, theo lời mời của Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Phu nhân.
Thái Lan là quốc gia Đông Nam Á đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến thăm sau khi Việt Nam kiện toàn bộ máy lãnh đạo Đảng, Nhà nước hồi tháng 4 vừa qua.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, điều này thể hiện "sự coi trọng cao" của Việt Nam đối với quan hệ với Thái Lan cũng như đối với khu vực Đông Nam Á.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Việt Nam với Thái Lan phát triển tốt đẹp, đồng thời đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.
Tham gia đoàn chính thức, ngoài Tổng Bí thư, Chủ tịch nước còn có 7 Ủy viên Bộ Chính trị khác gồm ông Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; ông Trịnh Văn Quyết, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.
Đại tướng Phan Văn Giang, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; ông Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao và ông Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy Hà Nội.
Bộ trưởng các bộ: Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Công Thương cùng lãnh đạo Văn phòng Trung ương Đảng, Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước cũng trong thành phần đoàn.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng, dự kiến trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có các cuộc hội kiến, hội đàm với các lãnh đạo cao nhất của Thái Lan.
"Các cuộc tiếp xúc này có ý nghĩa hết sức quan trọng với việc tăng cường hiểu biết và tin cậy lẫn nhau giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, tạo tiền đề và nền tảng rất vững chắc cho các cơ quan và nhân dân hai nước tiếp tục thúc đẩy hợp tác, giao lưu trong thời gian tới", Đại sứ Phạm Việt Hùng khẳng định.
Nhân dịp này các doanh nghiệp của Việt Nam và Thái Lan sẽ có nhiều hoạt động gặp gỡ, tiếp xúc và trao đổi để tìm cơ hội, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại cùng nhiều lĩnh vực khác.
Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam Urawadee Sriphiromya nhìn nhận chuyến thăm là sự kiện "hết sức đặc biệt và quan trọng".
Sự trông chờ chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ đến từ cấp chính phủ mà còn lan rộng trong người dân và cộng đồng người Thái gốc Việt. "Tất cả chúng tôi đều rất háo hức", bà nói.
Những kỳ vọng với chuyến thăm, theo Đại sứ Urawadee Sriphiromya, được đặt trên một nền tảng 50 năm, một quan hệ đang ở giai đoạn rất tốt đẹp. "Tôi cho rằng hợp tác song phương giữa hai nước chưa bao giờ gần gũi như hiện nay", bà chia sẻ.
"Chuyến thăm lần này diễn ra trong bối cảnh tình hình quốc tế đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc lãnh đạo hai nước có cơ hội tham vấn, trao đổi về cách thức hỗ trợ lẫn nhau để vượt qua những khó khăn, thách thức nảy sinh từ bối cảnh quốc tế hiện nay là rất đáng trân trọng", nữ đại sứ chia sẻ.
Một trong những thành quả quan trọng được kỳ vọng từ chuyến thăm là kế hoạch hành động giữa hai nước giai đoạn 2026 - 2031.
Đây sẽ là một chương trình hợp tác được xây dựng bài bản, không chỉ giới hạn ở một hoặc hai lĩnh vực mà "rất toàn diện, bao trùm mọi khía cạnh hợp tác giữa hai nước", qua đó giúp Việt Nam và Thái Lan tiếp tục hỗ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu an ninh, hòa bình và thịnh vượng chung.
Theo Hãng tin AP, ngày 20-5, quân đội Lithuania đã phát cảnh báo yêu cầu người dân ở khu vực thủ đô Vilnius "ngay lập tức tới nơi trú ẩn hoặc địa điểm an toàn", sau khi xuất hiện báo động về hoạt động của máy bay không người lái (drone) ở khu vực gần biên giới Belarus.
Tổng thống Gitanas Nauseda và Thủ tướng Inga Ruginiene được đưa tới nơi trú ẩn, trong khi tòa nhà Quốc hội Lithuania được lệnh sơ tán. Không phận sân bay Vilnius cũng buộc phải đóng cửa.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, một thủ đô thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) phải kích hoạt cảnh báo quy mô lớn, khiến người dân và giới lãnh đạo đồng loạt tìm nơi trú ẩn.
Theo ông Vilmantas Vitkauskas - người đứng đầu Trung tâm Quản lý khủng hoảng quốc gia Lithuania, nhiều khả năng đây là drone chiến đấu hoặc drone đánh lừa hệ thống phòng thủ. Hiện nước này chưa thể xác định loại drone và địa điểm nó được phóng đi.
Lithuania nằm giáp vùng Kaliningrad của Nga ở phía tây và giáp với Belarus - đồng minh thân thiết của Nga - ở phía đông.
Vụ việc mới nhất cho thấy những lo ngại tại sườn đông của NATO liên quan đến các vụ drone xâm nhập không phận.
Trong những tháng qua, nhiều drone Ukraine vốn nhằm vào Nga đã "đi lạc" hoặc rơi xuống lãnh thổ các nước NATO, gần nhất là vụ tiêm kích NATO bắn hạ drone Ukraine ở miền nam Estonia. Kiev đã xin lỗi về vụ việc.
Giới chức phương Tây nghi ngờ phía Nga đã gây nhiễu điện tử và điều hướng các drone này vào không phận các nước.
Trong khi đó, phía Nga cảnh báo sẽ đáp trả nếu drone Ukraine được phóng từ các nước Baltic hoặc nếu các nước này hỗ trợ hoạt động tấn công Nga.
Các vụ không kích bằng drone giữa Nga và Ukraine đã gia tăng đáng kể trong thời gian qua, có lúc lên đến hàng trăm drone mỗi ngày.
Rạng sáng 20-5, Không quân Ukraine tuyên bố bắn hạ 131/154 drone Nga phóng trong đêm. Các drone lọt qua phòng không khiến ba dân thường thiệt mạng và 18 người bị thương.
Trong khi đó, Ukraine tiếp tục nhắm vào ngành dầu mỏ Nga. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết drone của nước này đã tấn công một nhà máy lọc dầu lớn và một trạm bơm đường ống dầu của Nga trong đêm.
Truyền thông Nga cũng đưa tin một nhà máy hóa chất tại vùng Stavropol đã bị tấn công và bốc cháy, song giới chức địa phương chưa xác nhận.
