Với hai vợ chồng, các buổi phát thực phẩm hỗ trợ vào sáng thứ tư hàng tuần tại Tịnh xá Giác Lý ở Little Saigon, quận Cam, bang California là điểm tựa quan trọng, khi họ phải chật vật xoay xở qua ngày với vật giá leo thang, trong lúc thu nhập cố định ngày càng eo hẹp.
Ông Lương Nguyễn nghỉ hưu ở tuổi 65 sau nhiều thập kỷ làm những công việc nặng nhọc. Những cơn đau cột sống mạn tính, thị lực mờ dần và di chứng từ cục máu đông trong não khiến ông đi lại chậm chạp hơn.
Mỗi tháng ông nhận khoảng 1.100 USD lương hưu An sinh Xã hội (Social Security), nhưng khoản tiền thuê căn nhà tiền chế (mobile home) ở thành phố Santa Ana lên tới 1.150 USD, nuốt trọn số tiền này.
Mọi chi phí còn lại, từ thực phẩm, xăng, điện nước, bảo hiểm y tế đến bảo hiểm xe, đều dồn lên vai bà Hà Nguyễn, vợ ông, người làm nhân viên kinh doanh cho một công ty marketing suốt 10 năm qua.
“Lương hưu ông ấy nhận được chỉ đủ trả tiền thuê nhà”, bà Hà nói với các nghiên cứu viên Trung tâm Báo chí Y tế Annenberg thuộc Đại học Nam California (USC) trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 12/2025. “Mấy khoản còn lại đều do tôi lo. Chúng tôi không dám tiêu gì thêm”.
Thống kê của công ty quản lý bất động sản Neowise Management cho thấy giá nhà trung vị ở quận Cam hiện nay là khoảng 1,2 triệu USD, tăng 3,9% so với năm ngoái. Giá nhà tại một số khu vực trung tâm của quận thậm chí còn cao hơn, lên tới 3,5 triệu USD ở khu Newport Beach.
Hệ quả là nhiều người ở quận Cam như vợ chồng ông Lương buộc phải thuê nhà, với mức thuê trung bình khoảng 2.200-3.500 USD mỗi tháng. Nhà tiền chế có mức thuê rẻ hơn, trong khi căn hộ ba phòng ngủ ở quận Cam có giá thuê trung bình 3.700-3.900 USD mỗi tháng.
Giá thuê nhà đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Giá thuê nhà trên toàn quận Cam tăng 19%, trong khi giá thuê ở các thành phố lớn trong quận như Westminster và Irvine tăng 20-25%.
Theo Quỹ Cộng đồng quận Cam (OCCF), khoảng 40% cư dân quận rơi vào tình trạng “chịu áp lực nhà ở”, tức phải dành hơn 30% thu nhập cho tiền thuê hoặc chi phí nhà ở. Với người đi thuê, thu nhập cần đạt gấp 3,3 lần mức lương tối thiểu của bang mới đủ chi mức thuê nhà trung bình.
Áp lực chi phí tại quận Cam, một trong những khu vực đắt đỏ nhất California, ngày càng đè nặng lên người cao tuổi. Giá nhà và chi phí y tế tăng không chỉ bào mòn tài chính mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần của nhóm này, theo USC. OCCF ước tính gần 200.000 người cao tuổi trong quận không đủ tiền trang trải các nhu cầu thiết yếu.
Trái cây và rau củ tươi, những thực phẩm cần thiết trong chế độ ăn kiêng của ông Lương, lại rất đắt. Tình trạng bệnh buộc ông phải ăn nhiều rau quả hơn, ưu tiên món nhạt, vì vậy các buổi phát thực phẩm hàng tuần tại chùa Giác Lý càng trở nên thiết yếu.
Tình trạng bệnh khiến ông Lương không nhìn rõ, dễ mất thăng bằng, trong khi phải thường xuyên đi khám. Bà Hà thường đưa ông tới gặp bác sĩ, nhưng không phải lúc nào cũng có thể làm vậy do bận công việc. Đây là một trong những lý do khiến hai vợ chồng nộp hồ sơ xin hỗ trợ từ chương trình Dịch vụ Hỗ trợ tại nhà (IHSS).
IHSS là chương trình cấp bang hỗ trợ chi phí chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi hoặc người khuyết tật. Với bà Hà, chương trình từng là hy vọng để bà giảm giờ làm, có thêm thời gian chăm sóc chồng mà không mất thu nhập.
Nhưng hồ sơ của họ bị từ chối vì ông Lương chỉ có Medicare, bảo hiểm y tế liên bang cho người cao tuổi, trong khi IHSS yêu cầu người nộp hồ sơ phải có Medi Cal, chương trình Medicaid của bang California dành cho người thu nhập thấp.
Tính đến tháng 9/2025, quận Cam có 14.208 người gốc Việt đang nhận IHSS, chiếm 26% tổng số người thụ hưởng chương trình trong toàn quận, cao nhất trong các nhóm sắc tộc. Theo USC, nhiều người cao tuổi đủ điều kiện vẫn khó tiếp cận chương trình vì rào cản ngôn ngữ, thiếu phương tiện đi lại và gặp khó khăn khi hoàn tất thủ tục đăng ký Medi Cal.
Từ năm 2025, California bắt đầu áp dụng chính sách phối hợp Medi Cal với Medicare nhằm giảm chồng chéo giữa hai hệ thống bảo hiểm y tế. Chính sách này dự kiến mở rộng toàn bang vào năm 2026. Với người cao tuổi thu nhập thấp như vợ chồng ông Lương, tham gia đồng thời Medicare và Medi Cal có thể là cách trực tiếp nhất để tiếp cận IHSS và giảm chi phí y tế tự trả.
Ngoài IHSS, họ cũng có thể tìm đến Chương trình Chăm sóc Toàn diện cho Người cao tuổi (PACE), tích hợp quyền lợi Medicare và Medi Cal, bao gồm thuốc kê đơn, chăm sóc y tế, chăm sóc tại nhà, đưa đón và nha khoa.
Câu chuyện của ông Lương và bà Hà ở Santa Ana phản ánh cuộc khủng hoảng ngày càng lớn trong cộng đồng người Việt cao tuổi tại Quận Cam. Dù đây là một quận giàu có, hàng nghìn người cao tuổi vẫn sống trong tình thế chỉ một biến cố cũng có thể đẩy họ vào bất ổn.
Theo Chỉ số Người cao tuổi, một người cao tuổi sống một mình tại quận Cam cần hơn 30.000 USD mỗi năm để trang trải các nhu cầu cơ bản.
Với nhiều người gốc Việt cao tuổi, kỳ vọng về con cháu chăm sóc cha mẹ già đang đối mặt thực tế kinh tế khắc nghiệt. Giá thuê nhà leo thang, rào cản ngôn ngữ và những khoảng trống trong hệ thống an sinh khiến gánh nặng chăm sóc thường dồn lên một người trong gia đình.
Căn nhà mobile home là nơi hai vợ chồng ông Lương tiếp tục nương tựa vào nhau, nhưng bà Hà cảm thấy bất an về tương lai.
“Chúng tôi chỉ muốn tuổi già được bình yên”, bà nói. “Chừng nào ông ấy còn đi lại được, tôi còn làm việc được, chúng tôi còn xoay xở. Nhưng ngày nào chúng tôi cũng lo lắng”.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 27/6 thông báo một tiêm kích MiG-29 bị rơi khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu ở tỉnh Poltava, miền trung nước này. Nguyên nhân dẫn tới sự việc không được tiết lộ, nhưng cơ quan này khẳng định phi công đã phóng ghế thoát hiểm an toàn và được giải cứu.
Chuyên trang quân sự Defence Security Asia hôm 28/6 dẫn lời các kênh mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga, cũng như giới phân tích dữ liệu tình báo nguồn mở, cho rằng chiếc MiG-29 Ukraine bị bắn hạ bởi một tên lửa đối không tầm xa R-37M phóng từ tiêm kích Su-35S Nga trên bầu trời tỉnh Belgorod.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cho biết một tên lửa không xác định đã bay về hướng thành phố Okhtyrka tại tỉnh Sumy rạng sáng 27/6, sau đó biến mất gần thành phố Zinkiv ở tỉnh Poltava.
"Dường như đây là tên lửa R-37M đã bắn hạ chiếc MiG-29 Ukraine gần thị trấn Velyka Bahachka ở tỉnh Poltava. Vụ đánh chặn diễn ra ở khoảng cách 190 km", tài khoản này nhận định sau đó.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trong những lần tiêm kích Nga bắn hạ chiến đấu cơ Ukraine ở khoảng cách xa nhất trong chiến sự.
Tên lửa đối không tầm xa R-37M, còn có tên gọi khác là RVV-BD, được Viện thiết kế Vympel phát triển và được đưa vào biên chế không quân Nga từ năm 2014. Mỗi quả đạn dài hơn 4 m, đường kính thân gần 0,4 m, nặng 510 kg. Tên lửa RVV-BD được cho là đạt tầm bắn tới 300 km và từng hạ mục tiêu ở khoảng cách 304 km trong thử nghiệm.
Tên lửa trang bị đầu dò radar chủ động và bán chủ động ứng dụng nguyên lý "bắn và quên", có thể tự tìm tới mục tiêu sau khi được khai hỏa mà không cần phi công điều chỉnh. Không quân Nga hiện trang bị R-37M cho các tiêm kích Su-35S, Su-30SM và MiG-31 tham gia chiến dịch đặc biệt.
Colonel Cassad, tài khoản của một blogger quân sự Nga, cũng nêu một số khả năng dẫn đến vụ rơi tiêm kích MiG-29, như phi cơ gặp trục trặc kỹ thuật, bị tên lửa phòng không bắn rơi hoặc va chạm với máy bay không người lái (UAV) tự sát trong nỗ lực đánh chặn.
Bộ Quốc phòng Nga và quân đội Ukraine chưa bình luận về thông tin.
Sự việc ở tỉnh Poltava không phải tổn thất duy nhất đối với phi đội MiG-29 Ukraine trong ngày 27/6.
Giới chức Nga cùng ngày công bố video UAV tự sát Geran-4 tập kích sân bay quân sự Voznesensk ở tỉnh Mykolaiv. "Cuộc tập kích đã phá hủy hai tiêm kích MiG-29 kèm vũ khí đối không, một xe bồn nạp dầu, một xe nạp điện APA-5D. Các phi công và kỹ thuật viên phụ trách chuẩn bị chuyến bay cũng thiệt mạng", Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Ukraine thừa hưởng 240 tiêm kích MiG-29 từ Liên Xô, đồng thời đã tiếp nhận hàng loạt máy bay từ các nước NATO kể từ khi xung đột bùng phát. Phi đội này thường được triển khai để đối phó UAV và tên lửa hành trình Nga, một số phi cơ còn được chỉnh sửa để phóng tên lửa và ném bom lượn do phương Tây viện trợ.
Oryx, trang theo dõi thông tin tình báo mở có trụ sở tại Hà Lan, ước tính ít nhất 36 chiếc MiG-29 Ukraine đã bị phá hủy kể từ đầu xung đột. Con số thực tế có thể cao hơn, do Oryx chỉ liệt kê những tổn thất có hình ảnh xác minh. Tính tới năm 2025, không quân Ukraine được cho là còn 53 máy bay MiG-29 trong biên chế.
Theo nhiều quan chức Mỹ, trận tập kích của Iran hôm 17/7 khiến 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một quân nhân khác mất tích là vụ tấn công thứ tư nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan chỉ trong vòng 5 ngày. Tổng cộng, các cuộc tấn công này đã khiến hàng chục quân nhân Mỹ bị thương và làm hư hại nhiều trực thăng.
Các quan chức Mỹ cho biết, hàng loạt cuộc tấn công cùng những thiệt hại gây ra cho thấy Iran không chỉ vẫn sở hữu kho tên lửa dồi dào mà còn ngày càng hiệu quả hơn trong việc vượt qua các hệ thống phòng không của Mỹ.
Jordan, nơi đặt nhiều căn cứ không quân quan trọng của Mỹ, ngày càng đóng vai trò chiến lược trước và trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, khi Lầu Năm Góc điều chuyển một số lượng binh sĩ từ Bahrain, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar đến các địa điểm được đánh giá là an toàn hơn tại Jordan và Israel.
Theo các quan chức Mỹ, vai trò của Jordan trong các chiến dịch quân sự của Washington tiếp tục gia tăng khi một số đồng minh khác của Mỹ trong khu vực hạn chế việc Washington triển khai binh sĩ hoặc cho phép máy bay Mỹ hoạt động trên không phận của họ.
Đầu tháng 7, Iran đã mở rộng phạm vi các cuộc tấn công trong khu vực, trong đó có Jordan, lần đầu tiên kể từ khi Tehran và Washington ký thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 6.
Các quan chức Mỹ đã thuật lại diễn biến các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Jordan trong 5 ngày qua.
Theo đó, cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan đã đánh trúng một khu nhà ở trong Căn cứ Không quân King Faisal, khiến khoảng 5 quân nhân Mỹ bị thương.
Cuộc tấn công thứ hai nhắm vào một căn cứ ở miền đông Jordan, nơi trực thăng Black Hawk của Mỹ đang hoạt động, gây hư hại đáng kể cho nhiều trực thăng.
Tiếp đó, hơn 48 giờ trước, tên lửa Iran đã tấn công Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti tại Azraq của Jordan - căn cứ nơi 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong vụ tấn công hôm 17/7.
Đợt tấn công trước đó khiến khoảng 20 quân nhân Mỹ bị thương khi đang chạy vào hầm trú ẩn. Không có ai thiệt mạng trong đợt không kích này.
Tuy nhiên, khi Iran tiếp tục tấn công căn cứ này vào ngày 17/7, 2 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và 4 quân nhân khác bị thương. Một số quân nhân khác bị thương nhẹ, được kiểm tra y tế và đã trở lại làm nhiệm vụ.
Cũng trong ngày 17/7, quân đội Iran tuyên bố đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các bồn chứa nhiên liệu tại căn cứ của Mỹ ở Azraq. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã sử dụng tên lửa và máy bay không người lái để tấn công các nhà chứa máy bay tại căn cứ này, theo hãng thông tấn bán chính thức Fars News, cơ quan truyền thông có liên hệ với IRGC.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 18/7 xác nhận thương vong xảy ra một ngày trước đó khi các binh sĩ Mỹ cùng lực lượng đồng minh "chống trả các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran”.
Cuộc tấn công trả đũa của Iran
Ông David Deptula, cựu trung tướng Không quân Mỹ và là một trong những kiến trúc sư chính của chiến dịch không quân trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, cho biết vị trí của Jordan cho phép Mỹ tiến hành "các chiến dịch không quân hiệu quả hơn trên khắp Syria, Iraq và toàn khu vực”.
"Vì vậy, cuộc tấn công hôm 17/7 không chỉ nhằm vào một căn cứ quân sự. Đây còn là cuộc tấn công nhằm vào liên minh khu vực do Mỹ dẫn đầu và là nỗ lực khiến cái giá chính trị của việc cho phép lực lượng Mỹ đồn trú trở nên lớn hơn lợi ích an ninh mà điều đó mang lại”, ông nhận định.
Tối 18/7, quân đội Mỹ thông báo đã tiến hành các cuộc không kích trả đũa nhằm làm suy giảm mối đe dọa của Iran đối với hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời "trừng phạt nhanh chóng việc các lực lượng thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào quân nhân Mỹ tại Jordan”.
Ngay cả trước khi các cuộc không kích trả đũa được tiến hành, Tổng thống Donald Trump đã phát tín hiệu rằng ông dự định tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong tuần tới, đồng thời mở rộng mục tiêu sang nhiều cơ sở hạ tầng của nước này, bao gồm các cây cầu, nhà máy điện và các hệ thống phân phối điện.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với NewsNation rằng việc 2 quân nhân Mỹ thiệt mạng tại Jordan là "một điều vô cùng đáng buồn”.
"Chúng tôi rất đau lòng khi điều đó xảy ra. Họ đã hy sinh để phục vụ đất nước của chúng ta", ông Trump cho biết.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth xác nhận 2 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng, đồng thời tuyên bố "sự hy sinh của họ càng củng cố quyết tâm của chúng ta”.
Vụ việc ở Jordan đánh dấu lần đầu tiên binh sĩ Mỹ thiệt mạng kể từ khi xung đột giữa Washington và Tehran bùng phát trở lại vào đầu tháng này, theo Axios. Theo đó, tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng đã tăng lên 16 người kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 18/7 tuyên bố Tehran đã đình chỉ các cam kết theo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày với Washington. Trước đó, vào đầu tháng này, Tổng thống Trump cũng tuyên bố lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran đã "chấm dứt".
Gagik Tsarukyan, 69 tuổi, bắt đầu dự án xây tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới từ năm 2022. Sau 4 năm, phần thân trên khổng lồ của bức tượng đã hiện ra sừng sững giữa khung cảnh trống trải xung quanh.
Sau khi hoàn thành, bức tượng cao 101 mét sẽ tọa lạc trên đỉnh Hatis, ngọn núi cách thủ đô Yerevan khoảng 25 km về phía đông, giúp người dân ở thủ đô có thể nhìn thấy tượng từ mọi hướng. Tsarukyan tin rằng bức tượng này sẽ làm lu mờ tượng Chúa Cứu thế ở Brazil và cao hơn một chút so với tượng Nữ thần Tự do của New York.
Là một vận động viên chuyển sang làm doanh nhân và chính trị gia, Tsarukyan làm giàu trong nhiều lĩnh vực và được coi là người giàu thứ ba Armenia, dù không rõ ông sở hữu bao nhiêu tài sản.
Tsarukyan cho biết dự án xây tượng Chúa Jesus nhằm tạo tiếng vang với một phong trào đang phát triển kết hợp niềm tin tôn giáo với chủ nghĩa dân tộc và văn hóa bảo thủ. Xu hướng này thể hiện rõ nhất trong phong trào MAGA của Tổng thống Mỹ Donald Trump và trong các đảng cực hữu trên khắp châu Âu.
Trong khuôn viên dinh thự của ông ở ngoại ô Yerevan có 6 con hổ, ba con sư tử và cả chuồng cá sấu. Phòng ăn được trang trí bằng bộ sưu tập những con thú mà tài phiệt này từng săn được, như hổ trắng, đại bàng, gấu...
Khung cảnh này phần nào thể hiện thị hiếu của Tsarukyan, người sáng lập đảng Armenia Thịnh vượng. Ông nổi tiếng từ lâu với sở thích phô trương sự giàu có hào nhoáng.
Tsarukyan chỉ giành được chưa đầy 4% phiếu bầu trong cuộc bầu cử quốc hội vừa qua, nhưng ông vẫn quyết tâm để lại dấu ấn của mình tại quốc gia này bằng bức tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới.
"Đây sẽ là tấm danh thiếp của Armenia", Tsarukyan nói trong cuộc phỏng vấn tại nhà riêng ở làng Arinj, nơi ông sinh ra. "Kitô giáo sẽ trở thành thương hiệu mới của Armenia."
"Chúng tôi là quốc gia Kitô giáo lâu đời nhất trên thế giới", Tsarukyan nói. "Vì vậy, việc chúng tôi sở hữu tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới là hoàn toàn hợp lý".
Nằm giữa những quốc gia mà đa phần dân số theo đạo Hồi, Armenia được công nhận là quốc gia theo Kitô giáo lâu đời nhất thế giới, khi cải đạo từ năm 301.
Tuy nhiên, Giáo hội Tông tòa Armenia liên tục phản đối dự án này. Họ lập luận rằng quy mô khổng lồ và phong cách của nó không phù hợp với các truyền thống tôn giáo và kiến trúc của Armenia.
Các lãnh đạo Giáo hội cho biết Kitô giáo Armenia trong lịch sử thường được thể hiện qua các tu viện, nhà thờ và khachkar, tên gọi của những cây thánh giá bằng đá được chạm khắc tinh xảo đặc trưng của Armenia, chứ không phải qua những bức tượng khổng lồ mô phỏng công trình kiến trúc ở những nơi khác trên thế giới.
Dự án của Tsarukyan cũng vấp phải sự chỉ trích từ các nhà bảo vệ môi trường, những người cảnh báo rằng quá trình xây dựng bức tượng có thể gây thiệt hại lâu dài cho cảnh quan thiên nhiên của núi Hatis.
Tsarukyan bác bỏ những lo ngại trên, cho rằng bức tượng được thiết kế để thu hút tín đồ từ khắp nơi trên thế giới, chứ không chỉ riêng ở Armenia. Ông dự báo mỗi năm sẽ có 10 triệu du khách tới thăm địa điểm này.
"Không nơi nào khác trên thế giới giống như vậy. Mọi người từ khắp nơi sẽ đều nói về nó", ông khẳng định.
Ông cho hay thách thức trước mắt là làm thế nào đưa được tượng Chúa Jesus lên núi. Kế hoạch ban đầu là vận chuyển từng phần bằng trực thăng, nhưng cuối cùng bị hủy để nhường chỗ cho giải pháp truyền thống là dùng xe tải đưa lên đỉnh núi rồi lắp ráp tại chỗ.
Tsarukyan nói rằng tượng Chúa Jesus chỉ là khởi đầu. Ông hy vọng sẽ mời được Tổng thống Mỹ Donald Trump tới thăm bức tượng, đồng thời tiết lộ một phái đoàn của đại sứ quán Mỹ đã tới tham quan nơi dựng tượng.
Dù tượng chưa xây xong, Tsarukyan đã bắt đầu một dự án khác để thu hút khách du lịch, là một con tàu Noah khổng lồ dài 134 m, rộng 24 m, cao 18 m, với tầng trệt là bảo tàng, tầng giữa là khách sạn và tầng trên là quán cà phê.
"Những dự án này mang tính linh thiêng", ông nói. "Đây là cách tôi sẽ khắc ghi tên mình vào lịch sử".
