Với nhiều người, ngày mới chỉ thực sự bắt đầu sau một ly cà phê. Có người uống cà phê để tỉnh táo trước giờ làm việc, có người dùng như một thói quen khó bỏ sau bữa sáng, cũng có người uống thêm vào buổi chiều để chống lại cảm giác uể oải.
Cà phê chứa caffeine cùng nhiều hợp chất hoạt tính sinh học và chất chống oxy hóa. Khi dùng điều độ, thức uống này có thể giúp tăng sự tỉnh táo, cải thiện tốc độ phản ứng, hỗ trợ chuyển hóa và mang lại một số lợi ích cho sức khỏe tim mạch.
Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), với hầu hết người trưởng thành, khoảng 400mg caffeine mỗi ngày là mức không dẫn đến tác động tiêu cực. Tuy nhiên, độ nhạy với caffeine ở mỗi người rất khác nhau. Có người uống một ly vẫn ngủ bình thường, nhưng cũng có người chỉ cần nửa ly vào buổi chiều đã mất ngủ cả đêm.
Không nên uống cà phê tùy hứng
Theo Health Today, một trong những sai lầm phổ biến là uống cà phê quá muộn trong ngày. Nhiều người cho rằng chỉ cần không uống sát giờ ngủ là được, nhưng caffeine có thể lưu lại trong cơ thể nhiều giờ sau khi uống.
Vì vậy, một ly cà phê vào cuối buổi chiều có thể là nguyên nhân khiến bạn khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn hoặc thức dậy trong trạng thái mệt mỏi vào sáng hôm sau. Tình trạng này lặp lại trong thời gian dài có thể khiến cơ thể rơi vào vòng luẩn quẩn: thiếu ngủ, mệt mỏi, lại tiếp tục cần cà phê để tỉnh táo.
Nghiên cứu công bố trên European Heart Journal cho thấy, người uống cà phê vào buổi sáng có xu hướng giảm nguy cơ tử vong do tim mạch và tử vong nói chung so với nhóm uống rải rác cả ngày.
Điều này không có nghĩa cà phê là “thuốc bảo vệ tim mạch”, mà cho thấy thời điểm sử dụng có thể ảnh hưởng đến lợi ích sức khỏe. Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, uống cà phê vào buổi sáng hoặc trước đầu giờ chiều sẽ hợp lý hơn so với uống muộn.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên uống cà phê khi bụng đói, nhất là vào buổi sáng. Caffeine có thể kích thích tiết axit dạ dày. Với người có sẵn viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản hoặc hay đầy bụng, ợ nóng, thói quen này có thể làm triệu chứng nặng hơn.
Không ít người sau khi uống cà phê lúc đói cảm thấy cồn cào, run tay, hồi hộp, choáng váng hoặc buồn nôn. Đây là tín hiệu cơ thể đang phản ứng không tốt, không nên xem nhẹ.
Nhóm người cần đặc biệt thận trọng
Không phải ai cũng phù hợp với caffeine. Người bị rối loạn giấc ngủ, mất ngủ mạn tính, lo âu, dễ hồi hộp hoặc từng có cơn hoảng sợ nên hạn chế cà phê, đặc biệt là cà phê đặc.
Caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tỉnh táo nhưng cũng có thể làm tăng cảm giác bồn chồn, tim đập nhanh, khó thư giãn. Với người vốn đã căng thẳng, việc uống thêm nhiều cà phê đôi khi không giúp làm việc hiệu quả hơn, mà chỉ khiến cơ thể “gồng” trong trạng thái kích thích kéo dài.
Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim cũng nên theo dõi phản ứng sau khi uống. Nếu sau mỗi ly cà phê xuất hiện cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, đau tức ngực, chóng mặt hoặc huyết áp tăng rõ, cần giảm lượng dùng và trao đổi với bác sĩ.
Phụ nữ mang thai là nhóm cần chú ý hơn. Theo Trường Sản phụ khoa Mỹ, mức tiêu thụ caffeine dưới 200mg mỗi ngày thường được xem là mức vừa phải trong thai kỳ. Lượng caffeine này không chỉ đến từ cà phê mà còn có trong trà, nước tăng lực, chocolate và một số đồ uống khác.
Ngoài ra, người đang dùng thuốc điều trị cũng không nên chủ quan. Caffeine có thể ảnh hưởng đến tác dụng hoặc chuyển hóa của một số loại thuốc. Nếu có bệnh nền và uống cà phê hằng ngày, nên hỏi ý kiến bác sĩ để biết mức phù hợp.
Một vấn đề khác ít được để ý là lượng đường sữa trong cà phê. Cà phê đen nguyên chất gần như rất ít năng lượng. Tuy nhiên, khi thêm nhiều sữa đặc, đường, kem béo, siro hoặc topping, ly cà phê có thể trở thành nguồn nạp calo đáng kể.
Với người đang kiểm soát cân nặng, mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc đường huyết, thói quen uống cà phê sữa ngọt mỗi ngày có thể âm thầm làm tăng tổng năng lượng nạp vào. Khi đó, thứ gây hại không chỉ là caffeine, mà là cách pha chế.
Để uống cà phê lành mạnh hơn, nên ưu tiên cà phê đen hoặc giảm dần lượng đường sữa. Có thể dùng thêm một ít sữa tươi không đường nếu khó uống cà phê đen. Một số người thích thêm quế, cacao nguyên chất hoặc gừng để tạo hương vị, nhưng cần dùng ở mức vừa phải, tránh xem đây là cách “bù” cho việc uống quá nhiều cà phê.
Ngày 9-5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Trị xác nhận đã có kết quả kiểm nghiệm các mẫu thực phẩm liên quan đến vụ ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại xã Tân Lập.
Kết quả kiểm nghiệm của Viện Pasteur Nha Trang cho thấy có vi khuẩn Salmonella spp trong 7 mẫu bệnh phẩm (mẫu phân) và 4 mẫu thực phẩm; vi khuẩn Bacillus cereus cũng được phát hiện, có trong 4 mẫu thực phẩm được lấy từ cơ sở bánh mì này.
Salmonella spp là nhóm vi khuẩn đường ruột nguy hiểm, thường tồn tại trong thực phẩm chế biến không bảo đảm vệ sinh như thịt, trứng, sữa hoặc thức ăn để lâu ngày. Người nhiễm vi khuẩn Salmonella thường có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa và mất nước sau vài giờ đến vài ngày sử dụng thực phẩm nhiễm khuẩn.
Trong khi đó Bacillus cereus là loại vi khuẩn thường xuất hiện trong các thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là tinh bột, thịt và thức ăn bảo quản ở nhiệt độ không phù hợp. Vi khuẩn này có thể sinh độc tố gây nôn ói, đau bụng và tiêu chảy cấp.
Kết quả này là cơ sở phục vụ quá trình điều tra, kết luận vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại xã Tân Lập, đồng thời giúp các cơ quan chức năng có hướng xử lý và đưa ra khuyến cáo nhằm phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm trên địa bàn.
Trước đó từ ngày 29-4 đến 1-5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa tiếp nhận, điều trị 64 bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì tại xã Tân Lập.
Các ca bệnh đều có chung nguồn thức ăn là bánh mì tại một cơ sở ở thôn Tân Sơn, xã Tân Lập.
Ngay sau khi nhận thông tin, lực lượng chức năng đã làm việc với cơ sở bánh mì, thu thập các mẫu thực phẩm liên quan, đồng thời đề nghị chủ cơ sở bánh mì tạm ngừng hoạt động từ ngày 30-4 đến khi có thông báo mới.
Theo thiếu tá - bác sĩ Nguyễn Thanh Bình, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), khi cơ thể bị nóng và mất nước, lượng nước trong máu giảm làm đường huyết bị “cô đặc” hơn nên chỉ số đường máu tăng lên. Ngoài ra, stress nhiệt cũng kích thích cơ thể tiết các hormone như cortisol và adrenaline. Đây là các hormone làm tăng đường huyết tự nhiên.
“Một số bệnh nhân mùa nóng còn ngủ kém, ăn uống thất thường, ít vận động ngoài trời, dùng nhiều nước ngọt, trà sữa hoặc trái cây lạnh. Những yếu tố này đều khiến đường huyết dao động mạnh hơn”, bác sĩ Thanh Bình cho hay.
Theo bác sĩ Thanh Bình, thời tiết nắng nóng, nếu không được bổ sung nước thường xuyên, cơ thể dễ mất nước; lúc này, thể tích máu giảm nhưng lượng đường trong máu không giảm tương ứng, làm nồng độ đường huyết tăng cao hơn. Ngược lại, khi đường huyết tăng, cơ thể sẽ tiểu nhiều để đào thải bớt đường ra ngoài, từ đó làm tình trạng mất nước càng nghiêm trọng hơn.
Đây là một “vòng xoắn” nguy hiểm: Mất nước làm tăng đường huyết, còn đường huyết tăng lại khiến cơ thể mất nước nhiều hơn. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nặng như tăng áp lực thẩm thấu máu hoặc nhiễm toan ceton, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Bác sĩ Bình cho biết, cần chú ý và phân biệt các dấu hiệu cho thấy người bệnh đang tăng đường huyết do mất nước chứ không hẳn do chế độ ăn uống, gồm:
Ở người lớn tuổi, dấu hiệu mất nước đôi khi kín đáo hơn, chỉ biểu hiện bằng mệt, lừ đừ hoặc lú lẫn nhẹ.
Từ đó, bác sĩ Bình khuyên người bệnh tiểu đường nên uống nước đều trong ngày, không đợi khát; ưu tiên nước lọc, hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực; nếu đổ mồ hôi nhiều có thể bổ sung điện giải nhưng cần tránh loại quá nhiều đường.
Ngoài ra, mọi người cần theo dõi đường huyết thường xuyên hơn trong các đợt nắng nóng; bảo quản insulin đúng nhiệt độ, tránh để ngoài trời nóng vì thuốc có thể giảm hiệu quả và chú ý không tập thể dục ngoài trời vào giờ nắng gắt.
“Người bệnh nên đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như đường huyết tăng cao kéo dài dù chế độ ăn không thay đổi, khát nước và tiểu nhiều liên tục, cơ thể mệt lả, buồn nôn, sụt cân nhanh, khó thở hoặc có biểu hiện lơ mơ, lú lẫn. Đặc biệt, ở người lớn tuổi hoặc có sẵn bệnh tim mạch, tình trạng mất nước kèm tăng đường huyết có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy thận cấp nếu không được xử trí kịp thời”, bác sĩ Thanh Bình lưu ý.
Chiều 20-4, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM thông tin về kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới).
Theo đó, cơ quan này kết luận bữa ăn bán trú ngày 7-4 là nguyên nhân gây ra ngộ độc thực phẩm. Số người ăn bữa ăn này là 740, trong đó số người mắc là 266, có 190 người đi bệnh viện, không có trường hợp tử vong.
Về thức ăn, kết luận cho thấy hầu hết các thức ăn đã nhiễm chéo, trong đó bánh flan và canh bắp cải nấu thịt là thức ăn có nguy cơ cao nhất (theo phân tích dịch tễ, thống kê). Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Salmonella spp. (tác nhân chính), ngoài ra còn có vi khuẩn E. coli và Staphylococcus aureus.
Chi nhánh Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sản xuất Vận chuyển Hữu Phước (địa chỉ 102/23 Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường Thạnh Mỹ Tây) - đơn vị cung cấp suất ăn sẵn cho Trường tiểu học Bình Quới Tây - được xem là nguyên nhân của vụ việc này.
Mới đây, tại cuộc họp về thông tin sơ bộ kết quả điều tra, xử lý ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây và bàn phương án đảm bảo bữa ăn bán trú do Sở An toàn thực phẩm TP.HCM chủ trì, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, UBND phường Gia Định, Bình Quới, Bình Thạnh, Thạnh Mỹ Tây, Bình Lợi Trung và Ban giám hiệu Trường tiểu học Bình Quới Tây.
Tại cuộc họp, lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm đề nghị UBND các phường có trường học nhận cung cấp suất ăn của Công ty Hữu Phước phải có phương án thay thế và chủ động triển khai thực hiện tổ chức ăn uống bán trú phục vụ học sinh trên địa bàn bảo đảm liên tục; chủ trì, cử nhân sự có chuyên môn phối hợp đại diện hội phụ huynh và Sở An toàn thực phẩm giám sát bữa ăn trong trường học.
Đồng thời cơ quan này cũng cung cấp danh sách các đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm để các phường chủ động thông tin, hỗ trợ và hướng dẫn các trường lựa chọn đơn vị cung cấp thay thế phù hợp.
