Theo bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, mùa nắng nóng, nhu cầu giải khát, bù nước và làm mát cơ thể tăng cao. Trong số các loại thức uống tự nhiên, nước dừa là lựa chọn phổ biến vì có vị ngọt nhẹ, dễ uống, đồng thời chứa nhiều khoáng chất cần thiết.
Nước dừa tươi chứa đến 95% là nước, giàu chất điện giải như kali, natri, canxi và magiê. Cụ thể, một ly nước dừa khoảng 240 ml có đến 600 mg kali, tương đương 12% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày, cùng 252 mg natri, 57,6 mg canxi và 60 mg magiê – chiếm khoảng 10% nhu cầu canxi và magiê của cơ thể. Nhờ đó, nước dừa giúp phục hồi thể trạng nhanh chóng sau vận động, mát gan, lợi tiểu và làm dịu cơn khát. Không chỉ vậy, với chỉ 46 calo và khoảng 10 g đường tự nhiên, nước dừa có thể là một trong những lựa chọn thay thế tốt hơn cho nước ngọt có gas, hoặc các loại nước uống đóng chai nhiều đường.
Tuy nhiên, bác sĩ chỉ ra một lưu ý quan trọng là nước dừa không thể thay thế hoàn toàn nước lọc. Việc uống quá nhiều nước dừa trong ngày có thể dẫn đến tình trạng dư thừa khoáng chất, khiến cơ thể mất cân bằng điện giải hoặc tăng lượng đường nạp vào không mong muốn.
Đồng quan điểm, TS.BS Nguyễn Thị Sơn, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, cho biết các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo tốt nhất chỉ dùng 2-3 trái dừa mỗi tuần, khoảng 500 ml một lần. Nếu uống quá liều lượng trên, người dùng khả năng mắc một số tác dụng phụ.
Theo bác sĩ Sơn, khi uống lượng lớn nước dừa cùng một lúc, bạn sẽ bị chứng đầy hơi. Lúc này, trong dạ dày tích tụ nhiều nước, bụng sẽ căng lên, gây khó chịu.
Mất cân bằng chất điện giải, hay còn gọi rối loạn điện giải, xảy ra do nồng độ kali và natri trong máu tăng lên hoặc hạ xuống vượt mức an toàn. Việc uống nước dừa liên tục sẽ làm biến động hai chỉ số này trong máu, tốc độ lưu thông máu đến tim chậm, khiến nhịp tim không ổn định và nguy hiểm hơn là tim có thể ngừng đập.
Ngoài ra, bạn sẽ nhận thấy rằng khi uống nhiều nước dừa, số lần tiểu tiện sẽ tăng lên với tần suất lớn hơn. Hiện tượng này có thể khiến thận phải “gắng sức” làm việc để bài tiết, các tế bào nhu mô thận sẽ sưng phồng tạm thời. Nếu hiện tượng này kéo dài, chức năng thận có thể suy giảm.
Đặc biệt, dù giàu dưỡng chất, nước dừa không phải loại nước có thể tiêu thụ tùy ý, nhất là khi cơ thể có những đặc điểm hoặc bệnh lý nền nhất định.
Theo bác sĩ Vũ, người có cơ địa “hàn” – thường xuyên bị lạnh bụng, tiêu chảy, chậm tiêu, hay sợ lạnh, không nên dùng nước dừa thường xuyên. Việc nạp một lượng lớn đồ uống có tính mát có thể khiến tình trạng rối loạn tiêu hóa nặng hơn, gây tiêu chảy kéo dài, ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng và sức khỏe đường ruột.
Nước dừa cũng không phù hợp để uống vào buổi tối. Đặc tính mát và chứa nhiều khoáng chất có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, gây đầy bụng, khó ngủ, nhất là nếu uống kèm đá lạnh hoặc ăn phần cơm dừa.
Người suy thận cũng cần thận trọng khi dùng nước dừa, bởi lượng kali và natri cao có thể ảnh hưởng đến chức năng lọc thải của thận nếu dùng không kiểm soát.
Nước dừa được đánh giá là thức uống bổ sung nguồn kali khá dồi dào – một trong những dưỡng chất cần thiết với người bệnh cao huyết áp. Nhưng nếu uống quá nhiều nước dừa, có thể dẫn tới tình trạng dư thừa kali, làm hạ huyết áp, gây hoa mắt, chóng mặt, thậm chí ngất xỉu.
Theo phân tích dinh dưỡng, trong khoảng 100 ml nước dừa chứa khoảng 5 g chất đường bột. Do vậy, với người đang điều trị bệnh tiểu đường, nên kiểm soát lượng nước dừa uống hàng ngày, nhằm phòng ngừa nguy cơ tăng đường huyết và các biến chứng nghiêm trọng.
Nhiệt độ tăng cao khiến nhu cầu làm mát cơ thể là điều cần thiết, nhưng chuyên gia khuyên người dân nên lắng nghe phản ứng của cơ thể để sử dụng nước dừa đúng cách. Với người có bệnh lý nền hoặc sức khỏe đặc biệt, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi đưa nước dừa vào chế độ uống hằng ngày.
Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2025-2030 ngày 1/4, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang giao ngành y tế nhiệm vụ cấp bách là tổ chức tầm soát sức khỏe cho 100% người dân trong năm nay. Khác với các kế hoạch trước chia nhỏ thành nhiều giai đoạn, lần này lãnh đạo thành phố yêu cầu hoàn thành trong một năm và mỗi người phải được khám đủ một lần.
Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng thừa nhận đây là bài toán khó với một đô thị đông dân và biến động như TP HCM. Ngành y tế dự định chọn mô hình "kiềng ba chân" để giải quyết. Giải pháp đầu tiên là xóa rào cản địa lý. TP HCM tập trung nhiều lao động tự do, công nhân và người thường xuyên di chuyển nên buộc họ khám theo nơi thường trú sẽ tạo ra khoảng trống lớn. Cả hệ thống y tế công lẫn tư đủ điều kiện đều tham gia chiến dịch, dùng chung dữ liệu và quy trình thống nhất để người dân tự chọn nơi khám thuận tiện.
Chân thứ hai nhắm vào nhóm dễ bị bỏ sót nhất, gồm người cao tuổi, người yếu thế và bệnh nhân mạn tính. Thay vì chờ họ tự đến, trạm y tế phường xã sẽ chủ động xuống tận nơi khám, quản lý và theo dõi định kỳ. Đây là cách để tuyến y tế cơ sở thực sự gánh vai trò "gác cổng" sức khỏe cộng đồng.
Cuối cùng là dữ liệu y tế. Kết quả khám từ trường học, doanh nghiệp, cơ quan và bệnh viện sẽ được kéo về một hồ sơ sức khỏe điện tử chung. "Cách làm này tránh khám chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và giúp thành phố theo dõi sức khỏe toàn dân theo thời gian thực", người đứng đầu ngành y tế cho hay.
Sở Y tế cũng sẽ thiết kế và công bố các gói khám chia theo độ tuổi và nhóm nguy cơ để người dân chủ động lựa chọn. Ông Thượng cho biết tài chính cho chiến dịch đến từ ba nguồn là ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và xã hội hóa, với cơ chế thanh toán minh bạch là điều kiện tiên quyết để triển khai.
Trước đó, TP HCM triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn bộ người cao tuổi (không phân biệt thường trú hay tạm trú) từ đầu năm 2024, sau khi thí điểm ở một số xã phường vào cuối năm 2023. Trên cả nước, Bộ Y tế vừa đề xuất triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026, ưu tiên nhóm yếu thế trước khi mở rộng toàn dân trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, đang được lấy ý kiến. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản năm 2030.
Ngày 24/6, Hà Nội bước vào một trong những ngày nắng nóng gay gắt của mùa hè, với nền nhiệt ngoài trời có thời điểm vượt 40 độ C. Trên nhiều tuyến phố, hơi nóng hắt lên từ mặt đường, cộng với ánh nắng trực tiếp khiến cảm giác oi bức tăng mạnh, đặc biệt vào khung giờ từ cuối buổi sáng đến đầu giờ chiều.
Không chỉ là câu chuyện say nắng hay mệt mỏi do nhiệt độ cao, bác sĩ da liễu cảnh báo chỉ số tia cực tím tăng cao trong những ngày này có thể gây tổn thương da rõ rệt, nhất là với người phải di chuyển, lao động ngoài trời trong thời gian dài.
Chỉ số UV tại Hà Nội trong ngày 24/6 được các trang dự báo thời tiết đưa ra trong khoảng 8-10, ở mức nguy hại rất cao.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết chỉ số UV trên 8 thuộc nhóm nguy cơ rất cao đối với da và mắt. Ở mức này, da có thể bị đỏ rát, bỏng nắng, tăng sắc tố hoặc kích ứng chỉ sau một khoảng thời gian phơi nắng nếu không được che chắn đúng cách.
Theo BS Thành, nhiều người vẫn có tâm lý xem nắng nóng chỉ là yếu tố gây khó chịu nhất thời. Tuy nhiên, với da, tia cực tím là tác nhân âm thầm hơn.
Nhiệt độ cao khiến cơ thể dễ đổ mồ hôi, làm lớp kem chống nắng nhanh trôi, trong khi tia UV vẫn xuyên qua mây mỏng, phản xạ từ mặt đường, kính xe, tường nhà và tác động trực tiếp lên vùng da hở.
“Không ít trường hợp chỉ sau một buổi di chuyển ngoài trời đã xuất hiện tình trạng da đỏ rát, nóng bừng, đau khi chạm vào. Một số người sau đó bong tróc da, sạm màu hoặc nổi mẩn ngứa. Đây là biểu hiện da đã bị tổn thương do nắng, không nên xem nhẹ”, BS Thành phân tích.
Nhóm dễ bị ảnh hưởng gồm người thường xuyên đi xe máy, shipper, công nhân xây dựng, nhân viên giao hàng, học sinh sinh viên đi học thêm, người chơi thể thao ngoài trời và trẻ nhỏ.
Những người đang điều trị nám, mụn, viêm da hoặc sử dụng các hoạt chất làm da nhạy cảm hơn như retinoid, AHA, BHA cũng cần đặc biệt thận trọng.
BS Thành lưu ý, bỏng nắng không chỉ khiến da đỏ rát trong vài ngày. Về lâu dài, việc tiếp xúc tia UV lặp lại nhiều lần có thể thúc đẩy lão hóa da sớm, làm tăng nguy cơ nám, tàn nhang, đồi mồi, da chảy xệ và khiến một số bệnh da liễu nặng hơn.
Với người có cơ địa nhạy cảm, nắng nóng còn dễ làm bùng phát mề đay, viêm da tiếp xúc, rôm sảy hoặc viêm nang lông do mồ hôi và bụi bẩn tích tụ.
Hạn chế ra đường khung giờ cao điểm
Để bảo vệ da trong những ngày nắng đỉnh điểm, chuyên gia khuyến cáo người dân nên hạn chế ra đường trong khung giờ 10h-15h nếu không thật sự cần thiết. Khi phải di chuyển ngoài trời, cần kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ phụ thuộc vào kem chống nắng.
"Cụ thể, người dân nên đội mũ rộng vành, đeo kính râm có khả năng chống tia UV, mặc áo chống nắng chất liệu dày vừa đủ, ưu tiên trang phục dài tay, thoáng khí. Với người đi xe máy, cần che chắn kỹ vùng cổ, gáy, mu bàn tay và bàn chân vì đây là những vị trí thường bị bỏ quên nhưng lại tiếp xúc nắng trực tiếp", BS Thành cho hay.
Kem chống nắng nên được bôi trước khi ra ngoài khoảng 15-30 phút, dùng đủ lượng và thoa lại sau mỗi 2-3 giờ, đặc biệt khi đổ nhiều mồ hôi.
Người có da dầu, da mụn hoặc viêm da nên chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng da, tránh tự ý dùng các loại kem không rõ nguồn gốc vì có thể làm da bí tắc, kích ứng nặng hơn trong thời tiết nóng ẩm.
Bên cạnh đó, BS Thành khuyến cáo không nên làm mát da sai cách sau khi đi nắng. Khi da đang đỏ rát, người dân không nên chườm đá trực tiếp, không tắm nước quá lạnh đột ngột, không chà xát mạnh hoặc tự bôi các nguyên liệu dân gian lên vùng da tổn thương.
Cách xử trí ban đầu là vào nơi râm mát, làm dịu da bằng khăn mát sạch, uống đủ nước và theo dõi biểu hiện trên da.
Nếu da phồng rộp, đau rát nhiều, bong tróc diện rộng, kèm sốt, chóng mặt hoặc mệt lả, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, các dấu hiệu bất thường sau khi đi nắng càng không nên chủ quan.
Vừa qua, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Y Dược An Sinh tổ chức hội nghị khoa học với chủ đề: “Viêm mạn tính: Cập nhật về cơ chế, vai trò sinh bệnh và tiếp cận một số phương pháp mới trong điều trị bệnh mạn tính” nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập bệnh viện.
Chia sẻ tại hội nghị, Giáo sư - tiến sĩ khoa học Phạm Mạnh Hùng, nguyên Thứ trưởng Bộ y tế, nguyên Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, cho biết viêm mạn tính có thể âm thầm kéo dài nhiều năm, là nền tảng của nhiều bệnh mạn tính và quá trình lão hóa.
“Chiến đấu với viêm giống như đối đầu với địch, cần ‘đánh cho hay, cho trúng’ chứ không phải chỉ biết ‘đánh và đánh’. Mục đích là đảm bảo sự cân bằng miễn dịch, vừa tạo ra đáp ứng miễn dịch đủ mạnh để loại bỏ tác nhân gây viêm, vừa bảo tồn sự toàn vẹn của cơ thể. Cũng có thể hiểu điều trị viêm mạn tính như điều khiển ô tô, phải cân bằng giữa chân ga và chân phanh sao cho đi nhanh đến đích nhưng vẫn an toàn”, Giáo sư Mạnh Hùng nói.
Ở người lớn tuổi và người bệnh mạn tính thường xuất hiện tình trạng “viêm lão hóa” - tăng cytokine gây viêm kéo dài do tế bào lão hóa, suy giảm miễn dịch và stress oxy hóa. Việc tái lập cân bằng cytokine giúp giảm tổn thương mô, ngăn phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ các điều trị khác hiệu quả hơn.
Từ cơ chế này, một số hướng điều trị mới của bệnh mạn tính và lão hóa dựa trên miễn dịch đang được nghiên cứu và thử nghiệm, gồm:
Cũng tại hội nghị, Giáo sư - tiến sĩ Đặng Vạn Phước, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Y - Đại học Quốc gia TP.HCM, chia sẻ xơ vữa động mạch không chỉ là rối loạn mỡ máu mà thực chất còn là một bệnh viêm mạn tính. Xơ vữa hình thành rất sớm và tiến triển âm thầm, từ vệt mỡ đến mảng xơ sợi, rồi nứt vỡ và gây huyết khối - nguyên nhân chính gây tử vong và tàn phế.
Tuy nhiên, Giáo sư Vạn Phước cho hay mảng xơ vữa dày chưa chắc đã nguy hiểm bằng mảng xơ vữa mỏng kèm viêm nặng. Viêm mới chính là “thủ phạm” gây bất ổn và nứt mảng xơ vữa, tăng khả năng gây vỡ và tắc mạch.
Từ đây, Giáo sư Vạn Phước nhấn mạnh rằng có nhiều yếu tố nguy cơ mọi người có thể chủ động điều chỉnh để hạn chế biến cố tim mạch, như: Hút thuốc, ăn uống, lối sống, rượu bia, béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu…
Trong đó, hạ LDL-C (cholesterol “xấu”) là nền tảng để giảm biến cố tim mạch và tử vong. Mỗi 1 mmol/L LDL-C hạ xuống có thể làm giảm 10% tỷ lệ tử vong chung, 20% tỷ lệ tử vong do bệnh động mạch vành, 17% tỷ lệ đột quỵ và 23% biến cố mạch vành lớn.
