Ngày 24/6, Hà Nội bước vào một trong những ngày nắng nóng gay gắt của mùa hè, với nền nhiệt ngoài trời có thời điểm vượt 40 độ C. Trên nhiều tuyến phố, hơi nóng hắt lên từ mặt đường, cộng với ánh nắng trực tiếp khiến cảm giác oi bức tăng mạnh, đặc biệt vào khung giờ từ cuối buổi sáng đến đầu giờ chiều.
Không chỉ là câu chuyện say nắng hay mệt mỏi do nhiệt độ cao, bác sĩ da liễu cảnh báo chỉ số tia cực tím tăng cao trong những ngày này có thể gây tổn thương da rõ rệt, nhất là với người phải di chuyển, lao động ngoài trời trong thời gian dài.
Chỉ số UV tại Hà Nội trong ngày 24/6 được các trang dự báo thời tiết đưa ra trong khoảng 8-10, ở mức nguy hại rất cao.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết chỉ số UV trên 8 thuộc nhóm nguy cơ rất cao đối với da và mắt. Ở mức này, da có thể bị đỏ rát, bỏng nắng, tăng sắc tố hoặc kích ứng chỉ sau một khoảng thời gian phơi nắng nếu không được che chắn đúng cách.
Theo BS Thành, nhiều người vẫn có tâm lý xem nắng nóng chỉ là yếu tố gây khó chịu nhất thời. Tuy nhiên, với da, tia cực tím là tác nhân âm thầm hơn.
Nhiệt độ cao khiến cơ thể dễ đổ mồ hôi, làm lớp kem chống nắng nhanh trôi, trong khi tia UV vẫn xuyên qua mây mỏng, phản xạ từ mặt đường, kính xe, tường nhà và tác động trực tiếp lên vùng da hở.
“Không ít trường hợp chỉ sau một buổi di chuyển ngoài trời đã xuất hiện tình trạng da đỏ rát, nóng bừng, đau khi chạm vào. Một số người sau đó bong tróc da, sạm màu hoặc nổi mẩn ngứa. Đây là biểu hiện da đã bị tổn thương do nắng, không nên xem nhẹ”, BS Thành phân tích.
Nhóm dễ bị ảnh hưởng gồm người thường xuyên đi xe máy, shipper, công nhân xây dựng, nhân viên giao hàng, học sinh sinh viên đi học thêm, người chơi thể thao ngoài trời và trẻ nhỏ.
Những người đang điều trị nám, mụn, viêm da hoặc sử dụng các hoạt chất làm da nhạy cảm hơn như retinoid, AHA, BHA cũng cần đặc biệt thận trọng.
BS Thành lưu ý, bỏng nắng không chỉ khiến da đỏ rát trong vài ngày. Về lâu dài, việc tiếp xúc tia UV lặp lại nhiều lần có thể thúc đẩy lão hóa da sớm, làm tăng nguy cơ nám, tàn nhang, đồi mồi, da chảy xệ và khiến một số bệnh da liễu nặng hơn.
Với người có cơ địa nhạy cảm, nắng nóng còn dễ làm bùng phát mề đay, viêm da tiếp xúc, rôm sảy hoặc viêm nang lông do mồ hôi và bụi bẩn tích tụ.
Hạn chế ra đường khung giờ cao điểm
Để bảo vệ da trong những ngày nắng đỉnh điểm, chuyên gia khuyến cáo người dân nên hạn chế ra đường trong khung giờ 10h-15h nếu không thật sự cần thiết. Khi phải di chuyển ngoài trời, cần kết hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ phụ thuộc vào kem chống nắng.
“Cụ thể, người dân nên đội mũ rộng vành, đeo kính râm có khả năng chống tia UV, mặc áo chống nắng chất liệu dày vừa đủ, ưu tiên trang phục dài tay, thoáng khí. Với người đi xe máy, cần che chắn kỹ vùng cổ, gáy, mu bàn tay và bàn chân vì đây là những vị trí thường bị bỏ quên nhưng lại tiếp xúc nắng trực tiếp”, BS Thành cho hay.
Kem chống nắng nên được bôi trước khi ra ngoài khoảng 15-30 phút, dùng đủ lượng và thoa lại sau mỗi 2-3 giờ, đặc biệt khi đổ nhiều mồ hôi.
Người có da dầu, da mụn hoặc viêm da nên chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng da, tránh tự ý dùng các loại kem không rõ nguồn gốc vì có thể làm da bí tắc, kích ứng nặng hơn trong thời tiết nóng ẩm.
Bên cạnh đó, BS Thành khuyến cáo không nên làm mát da sai cách sau khi đi nắng. Khi da đang đỏ rát, người dân không nên chườm đá trực tiếp, không tắm nước quá lạnh đột ngột, không chà xát mạnh hoặc tự bôi các nguyên liệu dân gian lên vùng da tổn thương.
Cách xử trí ban đầu là vào nơi râm mát, làm dịu da bằng khăn mát sạch, uống đủ nước và theo dõi biểu hiện trên da.
Nếu da phồng rộp, đau rát nhiều, bong tróc diện rộng, kèm sốt, chóng mặt hoặc mệt lả, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, các dấu hiệu bất thường sau khi đi nắng càng không nên chủ quan.
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Y tế Chile, dịch bệnh do virus Hanta hiện đã lan rộng ra 9/16 vùng của quốc gia này. Các ca bệnh tập trung chủ yếu tại khu vực miền Trung và miền Nam, bao gồm Metropolitana, O'Higgins, Maule, Ñuble, Bío Bío, La Araucanía, Los Ríos, Los Lagos và Aysén.
Đáng chú ý, tỷ lệ tử vong trong năm nay đang có dấu hiệu gia tăng. Dữ liệu dịch tễ công cộng cho thấy trong giai đoạn 2020-2024, Chile mỗi năm ghi nhận 30-70 ca nhiễm virus Hanta, với tỷ lệ tử vong trung bình 26%.
Bộ Y tế Chile nhận định mức tăng trong năm nay có thể liên quan đến tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân và thời điểm chẩn đoán bệnh.
Tương tự, tại Argentina, Bản tin Dịch tễ học Quốc gia đã xác nhận 42 ca mắc với tỷ lệ tử vong dao động từ 31% đến 39%. Đây là con số cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử là 22%.
Mối quan ngại quốc tế gia tăng sau sự cố trên tàu thám hiểm MV Hondius. Tàu khởi hành từ Ushuaia (Argentina) vào ngày 1/4 nhưng sau đó đã ghi nhận 8 ca nhiễm hoặc nghi nhiễm virus Hanta, khiến 3 người tử vong.
Theo WHO, chủng virus đang lưu hành tại khu vực này là Andes - biến thể virus Hanta duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần và kéo dài. Một giả thuyết đang được xem xét là các hành khách có thể đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu.
Trường hợp tử vong của một cặp vợ chồng người Hà Lan sau hành trình du lịch 4 tháng qua Argentina, Chile và Uruguay đang là trọng tâm điều tra. Hiện các hành khách từ tàu MV Hondius đã được sơ tán, phun khử khuẩn tại sân bay Tenerife South (Tây Ban Nha) và tiếp tục được giám sát chặt chẽ.
Virus Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải các hạt virus trong chất thải của loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột đuôi dài. Loài vật chủ này thường sinh sống tại các khu rừng ẩm ướt ở miền Nam Chile và Argentina.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang làm thay đổi quy luật của dịch bệnh. Mùa đông tại vùng Patagonia và miền Trung Argentina đang trở nên ấm và ngắn hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho quần thể chuột đuôi dài sinh tồn và sinh sản mạnh mẽ hơn. Điều này giải thích tại sao phạm vi dịch tễ đang mở rộng ra ngoài các khu vực nguy cơ truyền thống.
Tuy nhiên, Bộ Y tế Chile khẳng định: “Hiện tại chưa có bằng chứng nào cho thấy các ca bệnh xác nhận từ tàu du lịch từng đi qua lãnh thổ Chile”. Cơ quan này cũng cho biết thêm: “Trung tâm Liên lạc Quốc gia thuộc Bộ Y tế đã yêu cầu WHO cung cấp thêm thông tin về vấn đề này theo Điều lệ Y tế Quốc tế”.
Chia sẻ với chương trình "Outside Source" của BBC, người đàn ông Canada cho biết tháng 3/2023, ông bắt đầu cảm thấy không khỏe với các "triệu chứng giống Covid như đau nhức cơ thể, đau đầu dai dẳng và mệt mỏi". Các triệu chứng tiến triển nhanh chóng khiến ông "mồ hôi đầm đìa và không thể thở được". Chỉ đến khi phải can thiệp bằng các thiết bị hỗ trợ sự sống, ông mới được xác định là nhiễm Hantavirus và phải trải qua quá trình điều trị nội trú kéo dài khoảng 3 tuần.
"Cơn bạo bệnh mà tôi đã trải qua là địa ngục trần gian. Vượt qua được nó và có thể hồi phục là cả một quá trình chịu đựng sự tra tấn", ông nói, hôm 10/5.
Tại Đức, Christian Ege cũng kể lại trải nghiệm với các triệu chứng tương tự Covid vào tháng 5/2019. Ông bị cúm dạ dày trong ba ngày, nôn mửa, chóng mặt và cảm giác như một "trận cúm kỳ lạ". Sau khi xét nghiệm máu, ông được đưa đi cấp cứu trong tình trạng suy thận và nhiễm trùng huyết. Ông phải nằm tại phòng hồi sức tích cực (ICU) vài ngày và đặt ống thông ở cổ để chạy thận nhân tạo. Christian chia sẻ nhiễm trùng huyết là điều khiến ông lo lắng nhất. "Thận đã hồi phục bình thường nhưng sự bùng phát cùng lúc của cả vi khuẩn và virus thực sự là điều khiến tôi lo sợ trong vài ngày đó", ông nhớ lại.
Lorne và Christian là hai trong số những người may mắn sống sót sau khi nhiễm Hantavirus, căn bệnh mà một số chủng có tỷ lệ tử vong lên tới 20% đến 40%. Cả hai quyết định chia sẻ câu chuyện của mình sau khi một biến thể Hantavirus hiếm gặp được tìm thấy ở các bệnh nhân liên quan đến ổ dịch chết người trên tàu du lịch MV Hondius.
Đến nay, 3 hành khách đã tử vong sau khi con tàu này khởi hành từ Argentina trong chuyến hải hành xuyên Đại Tây Dương khoảng một tháng trước. Đơn vị vận hành tàu xác nhận 3 người, gồm một người Anh, đã được sơ tán hôm 6/5 để đưa về Hà Lan điều trị.
Hantavirus, được đặt tên theo một con sông ở Hàn Quốc, là tên gọi của một họ virus chứ không phải một loại bệnh đơn lẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có hơn 20 loài virus thuộc họ này. Chúng thường trú ngụ trong các loài gặm nhấm như chuột và lây sang người chủ yếu qua đường hít thở. Khi chất thải của chuột (nước tiểu, phân) bị khô và phát tán vào không khí dưới dạng bụi, con người hít phải sẽ bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột.
Lorne tin rằng ông đã nhiễm bệnh từ phân chuột sau khi rũ một tấm thảm trên gác mái. Còn Christian, dù trước đó chưa biết về virus này nhưng một nhà sinh học đã tìm thấy mẫu bệnh phẩm dương tính ngay trong vườn nhà, nơi con trai ông từng thấy một con chuột chết vài ngày trước đó.
Hiện chưa có vaccine phổ biến hay phương pháp điều trị đặc hiệu bằng thuốc kháng virus cho Hantavirus. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ dựa trên triệu chứng như chăm sóc tại bệnh viện và hỗ trợ hô hấp.
Lorne được xuất viện nhưng phải mất tới một năm rưỡi để phục hồi hoàn toàn thể lực. Ông mô tả quá trình bình phục này diễn ra "rất chậm chạp". "Quá trình hồi phục chỉ là những bước tiến nhỏ đến mức khó nhận ra, có những lúc tôi cảm thấy mình vừa tiến được 2 bước thì ngay sau đó lại lùi tới 4 bước", ông kể. Sau khi rời viện, ông còn bị chứng "đông cứng khớp vai" gây đau đớn, khiến quá trình hồi phục thêm gian nan.
Christian may mắn hơn khi "hoàn toàn khỏe mạnh" và "không để lại di chứng" sau 4 tháng phục hồi, dù thừa nhận quá trình chạy thận nhân tạo là một thử thách khắc nghiệt đối với cơ thể.
Dù hiện tại sức khỏe đã ổn định, Lorne vẫn phải chịu đựng chứng rối loạn nhịp tim và cần uống thuốc hàng ngày. "Tim tôi không đập đồng bộ. Trái tim tôi vẫn khỏe nhưng nhịp điệu đã không còn chuẩn xác", ông nói. Lorne bày tỏ lòng biết ơn đối với đội ngũ y tế và hiện giúp gây quỹ để mua thiết bị, cải tạo cơ sở hạ tầng cho quỹ y tế địa phương.
Còn với Christian, trải nghiệm này giúp ông sống khiêm nhường hơn: "Đó là những ngày khó khăn nhưng ngoài kia còn nhiều người đau đớn hơn tôi". Từ khi bình phục, ông cố gắng duy trì thói quen đọc một cuốn sách mỗi tuần.
Sau tất cả, Lorne đang dần trở lại cuộc sống bình thường, làm việc và nuôi dạy con cái. Trải nghiệm cận kề cái chết khiến ông biết trân quý những điều bình dị nhất mà mọi người thường xem là hiển nhiên. Ông hồi tưởng: "Sau hai tuần không thể uống nước tại phòng hồi sức tích cực, ngụm nước sạch đầu tiên đối với tôi là thứ tuyệt vời nhất từng được nếm trong đời".
Các loại quả chín, chứa đường cao nên dễ bị lên men, sau đó chuyển hóa thành ethanol (cồn) hoặc bản thân thực phẩm đã lên men có chứa cồn. Trong 100g vải chứa tới 15,2g đường - đây là hàm lượng vô cùng lớn. Trong cùi trái vải có chứa rất nhiều đường glucoze, ăn nhiều có thể khiến lượng đường vào máu vượt quá khả năng hấp thu, chuyển hóa của gan, khiến đường huyết tăng nhanh.
Tuy nhiên, lượng cồn trong vải rất ít, không giống như khi chúng ta trực tiếp uống, không ảnh hưởng đến việc điều khiển phương tiện giao thông.
Trong trường hợp hy hữu nếu bạn vừa ăn xong mà bị dừng xe thổi nồng độ cồn và máy báo nhận diện, bạn hoàn toàn có quyền giải trình với lực lượng chức năng rằng mình vừa ăn trái cây (sầu riêng, vải, chôm chôm...) và xin phép ngồi nghỉ 15-20 phút, súc miệng bằng nước lọc trước khi thực hiện thổi lại.
