Tham dự sự kiện có Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cùng nhiều lãnh đạo các bộ, ban, ngành, địa phương, cơ sở y tế và đông đảo người dân.
Phát biểu tại buổi lễ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh trong những năm qua công tác chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đạt nhiều thành tựu quan trọng.
Tuy nhiên Việt Nam đang đối mặt với không ít thách thức mới khi cơ cấu bệnh tật thay đổi nhanh chóng, các bệnh không lây nhiễm gia tăng, dân số già hóa và nguy cơ dịch bệnh mới luôn hiện hữu.
“Nếu không chủ động phòng bệnh, chúng ta sẽ phải trả giá rất lớn, không chỉ về chi phí y tế mà còn về chất lượng cuộc sống và năng lực cạnh tranh quốc gia”, ông Quyết nói.
Theo ông, phòng bệnh không còn là câu chuyện riêng của ngành y tế mà phải trở thành trách nhiệm của toàn xã hội, từ mỗi cá nhân, gia đình đến cả hệ thống chính trị.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm như nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng văn hóa sức khỏe, phát triển y tế dự phòng và y tế cơ sở, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế.
Việc ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử được kỳ vọng sẽ giúp quản lý sức khỏe người dân hiệu quả hơn, từ sớm và từ xa.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cũng cho rằng ngành y tế đang đứng trước áp lực lớn khi gánh nặng bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, tăng huyết áp, đái tháo đường ngày càng tăng. Bên cạnh đó là những thách thức từ già hóa dân số, biến đổi khí hậu, vấn đề sức khỏe tâm thần và dinh dưỡng không hợp lý.
Trong bối cảnh đó người dân cần thay đổi cách tiếp cận với sức khỏe của chính mình. “Đừng đợi đến khi có bệnh mới đi tìm bác sĩ. Hãy chủ động khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh tật. Phát hiện sớm không chỉ giúp cứu sống bản thân mà còn giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội”, bà Lan nhấn mạnh.
Bà cũng khuyến nghị mỗi người hình thành lối sống khoa học, duy trì vận động thể lực, ăn uống hợp lý, đảm bảo an toàn thực phẩm, hạn chế thuốc lá, rượu bia. Một cơ thể khỏe mạnh chính là “lá chắn” hiệu quả nhất trước bệnh tật.
Tại sự kiện, hàng nghìn người dân tham gia các hoạt động khám, tư vấn sức khỏe miễn phí, đồng diễn dưỡng sinh, đi bộ hưởng ứng… Khu vực khám chuyên khoa có sự tham gia của nhiều bác sĩ bệnh viện tuyến trung ương, Hà Nội với nhiều kỹ thuật hiện đại như siêu âm Doppler tim, điện tâm đồ, xét nghiệm sinh hóa nhanh đã được triển khai nhằm tầm soát sớm các bệnh lý phổ biến.
PGS.TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết bệnh viện đã mang các kỹ thuật cao của Viện Tim mạch vào phục vụ trực tiếp tại sự kiện, giúp người dân tiếp cận dịch vụ chất lượng ngay tại chỗ.
“Siêu âm tim lưu động giúp phát hiện sớm các nguy cơ tim mạch tiềm ẩn, từ đó đưa ra khuyến cáo kịp thời để người dân chủ động bảo vệ sức khỏe”, ông Quang chia sẻ.
Đông đảo người dân được thăm khám, tư vấn sức khỏe miễn phí tại ngày hội – Ảnh: T.MINH
Ghi nhận tại khu khám tim mạch cho thấy nhiều trường hợp có nguy cơ cao nhưng chưa từng kiểm tra sức khỏe. Một số người trẻ được phát hiện huyết áp ở mức đáng lo ngại, trong khi không ít người dù không có triệu chứng nhưng siêu âm lại phát hiện dấu hiệu suy tim hoặc bất thường van tim.
Theo bác sĩ Nguyễn Kim Bảng, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, hiện tỉ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành chiếm khoảng 25%, nếu tính cả các bệnh lý xơ vữa có thể lên tới 30% dân số. Đáng lo ngại, các bệnh này thường diễn tiến âm thầm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
“Việc tầm soát sớm chính là thời điểm vàng để can thiệp. Khi được phát hiện kịp thời, người dân có thể điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống, từ đó ngăn chặn biến chứng nguy hiểm”, bác sĩ Bảng nhấn mạnh.
Lễ mit tinh hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân lần đầu tiên tổ chức được kỳ vọng trở thành động lực để mỗi người thay đổi nhận thức, chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe, bảo vệ mình từ sớm – từ xa, tiến tới góp phần giúp hệ thống y tế sẽ giảm áp lực và một xã hội khỏe mạnh, phát triển bền vững.
Tại hội thảo, bà Đào Thúy Hà, Tổng giám đốc Công ty CP Traphaco, cho rằng phát triển dược liệu trước hết là xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị, với mô hình "4 nhà": nhà nước tạo hành lang chính sách và quy hoạch; doanh nghiệp là hạt nhân điều phối; nhà khoa học chuyển giao giống, quy trình, tiêu chuẩn; nông dân là chủ thể sản xuất được tổ chức, đào tạo và bảo đảm đầu ra về nguyên liệu tuân thủ quy trình chuẩn, từ đó phát triển dược liệu thành sản phẩm công nghiệp có hàm lượng khoa học cao. Đồng thời, cần tổ chức hệ sinh thái sản phẩm dựa trên cùng một nguồn dược liệu để mở rộng thị trường, tăng giá trị sử dụng, tăng tần suất tiếp cận người tiêu dùng, tạo đầu ra ổn định hơn cho vùng trồng, phát triển kinh tế dược liệu, thay vì dược liệu chỉ là nguyên liệu thô, giá trị mang lại thấp.
Lãnh đạo Bộ Y tế cho biết đang hoàn thiện chính sách về dược liệu theo hướng đồng bộ, thống nhất, trọng tâm là luật Y dược cổ truyền; tăng cường đầu tư cho điều tra, bảo tồn tài nguyên dược liệu, xây dựng vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO; nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm, kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu; đồng thời đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống và xây dựng đầu ra ổn định, từng bước hình thành các vùng dược liệu hàng hóa quy mô lớn, gắn với xây dựng chương trình phát triển sản phẩm quốc gia về dược liệu.
Trong công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành hôm 2/4, Bộ Y tế xác định ba nhóm cần kiểm soát gắt nhất. Đầu tiên là thực phẩm thuộc diện tự công bố, gồm các sản phẩm bổ sung vi chất, vitamin, khoáng chất, axit amin, enzym và probiotic. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra chặt hồ sơ, xử lý nghiêm các vi phạm như không công bố, công bố sai hoặc sử dụng phiếu kiểm nghiệm không hợp lệ.
Nhóm phải đăng ký bản công bố, gồm thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi và hàng nhập khẩu thuộc diện miễn hoặc giảm kiểm tra, cũng sẽ bị hậu kiểm chặt. Việc hậu kiểm gắn với điều kiện đảm bảo an toàn tại cơ sở sản xuất, chế biến, đặc biệt là bếp ăn tập thể và trường học – nhóm có nguy cơ cao gây ngộ độc.
Cuối cùng là thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra các doanh nghiệp đã công bố sản phẩm, ưu tiên lấy mẫu với các mặt hàng có nguy cơ chứa chất cấm, nhất là sản phẩm quảng cáo hỗ trợ huyết áp, đường huyết, xương khớp, mỡ máu, sinh lý nam và giảm cân.
Các chuyên gia đánh giá đây đều là những mặt hàng mà người mua khó tự kiểm chứng chất lượng, trong khi biên lợi nhuận cao khiến không ít doanh nghiệp sẵn sàng gian lận. Điển hình là vụ án Nguyễn Trung Kiên, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Z-Holding, cùng 8 đồng phạm tổ chức sản xuất, buôn bán thực phẩm giả. Từ năm 2020 đến 2023, nhóm này nhập nguyên liệu trôi nổi, thuê gia công đóng gói nhái thương hiệu và tung ra thị trường nhiều loại sữa giả, thu lợi 2.436 tỷ đồng. Các nghi phạm đã cố tình thổi phồng công dụng "điều trị tiểu đường, ngăn ngừa đột quỵ" để lừa đảo người tiêu dùng trục lợi.
Song song việc giám sát chất lượng, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương phạt nghiêm hành vi quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, đồng thời công khai danh tính cơ sở vi phạm. Ngành y tế cũng đẩy mạnh phối hợp liên ngành nhằm triệt phá đường dây buôn bán thực phẩm giả, chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Để ngăn chặn từ gốc nạn hàng giả, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành nhiều quy định mới hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm, tập trung siết chặt khâu tiền kiểm. Nhà chức trách yêu cầu cơ sở sản xuất phải trực tiếp đứng tên công bố sản phẩm, thay vì để doanh nghiệp thương mại đại diện như trước. Phiếu kiểm nghiệm cũng phải thể hiện đồng thời cả chỉ tiêu an toàn lẫn chất lượng, bịt lỗ hổng "công bố một đằng, chất lượng một nẻo" từng bị lợi dụng nhiều năm. Những thay đổi này nhằm ràng buộc trách nhiệm pháp lý rõ ràng hơn, tránh tình trạng khi xảy ra sự cố thì không ai chịu trách nhiệm.
Trái cây dù chứa đường nhưng tác động của chúng lên cơ thể không giống nước ngọt, trà sữa hay bánh kẹo. Điều này là do đường trong trái cây là các loại đường tự nhiên như fructose, glucose và sucrose chứ không phải đường tinh luyện, vốn thường được cho thêm vào thực phẩm, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ngược lại, ăn trái cây tươi nguyên quả với lượng vừa phải còn giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 nhờ cung cấp chất xơ, vitamin và chất chống ô xy hóa. Đây đều là những thành phần có lợi cho quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể.
Đặc biệt, nhiều loại trái cây chứa chất xơ hòa tan như pectin, giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa và hấp thu đường glucose vào máu. Nhờ đó, đường huyết không tăng nhanh như khi uống nước ngọt hoặc bánh kẹo.
Vì vậy, nguy cơ không chỉ đơn thuần ở vị ngọt mà phụ thuộc vào loại trái cây, cách chế biến, khẩu phần ăn và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Một nghiên cứu lớn công bố trên chuyên san BMJ đã theo dõi hơn 187.000 người trưởng thành tại Mỹ. Kết quả cho thấy ăn trái cây nguyên quả không làm tăng nguy cơ tiểu đường loại 2. Thậm chí, một số loại trái cây còn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh.
Cụ thể, những người ăn việt quất thường xuyên có nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 thấp hơn khoảng 26%. Táo, lê, nho và bưởi cũng có tác dụng làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Ngược lại, những người uống nước ép trái cây mỗi ngày lại có nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 cao hơn khoảng 21%.
Trên thực tế, khi ăn quá nhiều, trái cây có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ tiểu đường. Cụ thể, ăn trái cây ngọt quá mức dẫn đến dư thừa calo, gây thừa cân, béo phì. Chính các vấn đề này mới là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường loại 2.
Với người khỏe mạnh, họ không cần e ngại khi ăn ăn trái cây ngọt. Điều quan trọng là ưu tiên trái cây nguyên quả, ăn đa dạng và duy trì calo hợp lý để không gây tăng cân.
Người đang mắc tiểu đường loại 2, tiền tiểu đường, thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ cần chú ý hơn đến lượng đường tổng thể nạp vào cơ thể. Nếu muốn ăn trái cây ngọt thường xuyên, họ cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn phù hợp, theo Eating Well.
