Mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến thiếu hụt vi chất
Theo Kelsey Lorencz, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, vitamin tổng hợp không phải là lựa chọn cần thiết đối với tất cả mọi người nhưng có thể hữu ích cho những nhóm có nguy cơ thiếu hụt vi chất dinh dưỡng.
“Đối với hầu hết mọi người, vitamin tổng hợp không cần thiết. Tuy nhiên, người lớn tuổi, người có chế độ ăn chưa cân đối, người mắc bệnh ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng hoặc phụ nữ mang thai có thể cần bổ sung để đáp ứng nhu cầu vi chất dinh dưỡng của cơ thể”, bà cho biết.
Khi tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng được cải thiện, một số chức năng của cơ thể có thể được duy trì hoặc phục hồi tốt hơn. Ở những người thiếu sắt, vitamin D hoặc vitamin nhóm B, việc bổ sung đúng và đủ theo nhu cầu có thể góp phần cải thiện tình trạng mệt mỏi hoặc suy giảm thể lực liên quan đến thiếu hụt vi chất.
Melissa Mitri, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng, cho biết những người đang thiếu hụt một vi chất dinh dưỡng cụ thể có thể nhận thấy sự thay đổi tích cực về sức khỏe sau khi bổ sung. Tuy nhiên, hiệu quả này không xuất hiện ở tất cả mọi người và phụ thuộc vào tình trạng dinh dưỡng của từng cá nhân.
Một nghiên cứu trên người trưởng thành khỏe mạnh cho thấy sau một tháng sử dụng vitamin và khoáng chất tổng hợp, nam giới có mức tiêu hao năng lượng và khả năng chuyển hóa carbohydrate khi vận động cao hơn.
Trong khi đó, phụ nữ tham gia nghiên cứu ghi nhận mức độ căng thẳng và cảm giác kiệt sức về tinh thần giảm xuống, đồng thời phục hồi tốt hơn sau các hoạt động thể chất.
Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận nồng độ ferritin – chỉ dấu phản ánh lượng sắt dự trữ trong cơ thể – tăng lên sau thời gian bổ sung.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng những kết quả này không đồng nghĩa vitamin tổng hợp sẽ mang lại lợi ích rõ rệt cho tất cả người khỏe mạnh.
Bổ sung quá mức có thể gây tác dụng không mong muốn
Dù có thể mang lại lợi ích trong một số trường hợp, vitamin tổng hợp không phải là lựa chọn cần thiết đối với tất cả mọi người.
Với những người có chế độ ăn đa dạng và cân đối, thường xuyên sử dụng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu đạm và các loại hạt, phần lớn nhu cầu vi chất dinh dưỡng có thể được đáp ứng thông qua thực phẩm hằng ngày.
Ngược lại, việc bổ sung vượt quá nhu cầu cơ thể có thể làm tăng nguy cơ gặp các tác dụng không mong muốn. Theo chuyên gia dinh dưỡng Melissa Mitri, sử dụng vitamin tổng hợp có hàm lượng vượt quá nhu cầu cơ thể có thể gây buồn nôn hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
Một số thành phần như sắt, magie, vitamin C, kẽm và canxi khi sử dụng liều cao cũng có thể liên quan đến tình trạng đầy bụng, tiêu chảy, táo bón hoặc buồn nôn.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có hàm lượng vitamin và khoáng chất phù hợp với nhu cầu khuyến nghị hằng ngày, thay vì ưu tiên các chế phẩm chứa liều cao.
“Hãy lựa chọn các sản phẩm có hàm lượng vitamin và khoáng chất phù hợp với nhu cầu khuyến nghị hằng ngày, tránh các chế phẩm chứa quá nhiều thành phần không cần thiết”, Mitri khuyến nghị.
Bà cũng lưu ý người tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm định chất lượng nhằm giảm nguy cơ sử dụng các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn.
Nhìn chung, vitamin tổng hợp có thể hỗ trợ bổ sung vi chất dinh dưỡng cho những người có nguy cơ thiếu hụt hoặc có nhu cầu đặc biệt. Tuy nhiên, đối với người khỏe mạnh có chế độ ăn đa dạng và cân đối, lợi ích của việc sử dụng thường quy có thể không đáng kể.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chế độ ăn đầy đủ và cân bằng vẫn là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất quan trọng nhất cho cơ thể. Vitamin tổng hợp chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ trong những trường hợp cần thiết và không thể thay thế dinh dưỡng từ thực phẩm tự nhiên.
Ngày 12-6, tại buổi làm việc với Thành ủy TP.HCM về bố trí trụ sở dôi dư sau sáp nhập cho các cơ sở y tế TP.HCM, bác sĩ Nguyễn Hoài Nam - Phó giám đốc Sở Y tế - cho hay trước đây thành phố định hướng phát triển ba cụm y tế chuyên sâu gồm: cụm y tế Tân Kiên, cụm y tế trung tâm và cụm y tế Thủ Đức.
Tuy nhiên sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM cũng đang nghiên cứu hình thành thêm các cụm y tế chuyên sâu tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương.
Riêng tại Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM định hướng phát triển một cụm y tế chuyên sâu đặt tại Bà Rịa.
Lý do vì khu vực này có nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành một cụm y tế quy mô lớn, hiện gồm các bệnh viện như:
Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, Bệnh viện Phổi Phạm Hữu Chí, Bệnh viện Y học cổ truyền, Trường cao đẳng Y tế gần đó.
Và theo định hướng có thể có thêm Trường đại học Y Dược TP.HCM cùng Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM tại khu vực này.
Mục tiêu là hình thành cụm y tế chuyên sâu đủ năng lực cung cấp các dịch vụ kỹ thuật cao cho người dân khu vực phía Đông Nam Bộ, góp phần giảm áp lực cho các bệnh viện tại khu vực trung tâm TP.HCM.
Bác sĩ Hoài Nam cũng cho hay theo quy hoạch, cơ sở cũ Bệnh viện Lê Lợi với diện tích khoảng 4,2ha đã được định hướng giao cho Bệnh viện Từ Dũ phát triển cơ sở 3. Bệnh viện Từ Dũ hiện đã chuẩn bị nguồn vốn khoảng 2.200 tỉ đồng từ quỹ phát triển sự nghiệp để đầu tư, mà không sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Bên cạnh đó cơ sở cũ của Bệnh viện Bà Rịa (tại số 13 Phạm Ngọc Thạch) đề xuất giao Bệnh viện Ung bướu TP.HCM phát triển cơ sở 3.
TP.HCM cũng đang làm việc với các địa phương để nghiên cứu quỹ đất phát triển du lịch y tế cho các bệnh viện như: Mắt, Tai Mũi Họng, Răng Hàm Mặt, Da liễu; đồng thời đề xuất quỹ đất cho Bệnh viện Thống Nhất xây dựng trung tâm chăm sóc người cao tuổi chuyên sâu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở Y tế TP.HCM đã huy động 7 bệnh viện tuyến cuối hỗ trợ toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa (TP.HCM), xây dựng bệnh viện thành cửa ngõ phía đông nam của TP.HCM gồm các bệnh viện như: Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Tai Mũi Họng…
Trong mô hình này, các bệnh viện chuyên sâu giữ vai trò hạt nhân chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ, tạo nên mạng lưới liên kết vùng chặt chẽ, hiệu quả và bền vững.
Về lâu dài, việc phát triển Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa thành bệnh viện cửa ngõ sẽ tạo nền tảng hình thành một cực y tế mới, gắn với khu vực cảng biển, logistics, công nghiệp và đô thị đang phát triển mạnh của thành phố.
Bác sĩ Hoài Nam cũng cho biết thêm đối với khu vực Bình Dương, hiện có các cơ sở y tế lớn như Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, Bệnh viện Y học cổ truyền và Bệnh viện Phục hồi chức năng. TP.HCM đang nghiên cứu bổ sung thêm bệnh viện sản và bệnh viện nhi để hoàn thiện mạng lưới y tế khu vực.
Theo quy hoạch, sau khi Bệnh viện Đa khoa Bình Dương chuyển sang cơ sở mới, khu đất hiện hữu rộng khoảng 6,8ha sẽ được nghiên cứu phát triển thành bệnh viện sản - nhi quy mô lớn. Đồng thời khu đất khoảng 10ha nằm cạnh bệnh viện mới cũng được định hướng xây dựng thêm các bệnh viện chuyên khoa như mắt và răng hàm mặt.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết nhiều người có thói quen gọt sạch vỏ dưa leo vì cho rằng phần này không có chất gì bổ béo. Thực tế, phần lớn "tinh túy" mang lại độ giòn và các vi chất lại nằm ở chính lớp vỏ màu xanh đậm này.
Kho vitamin K: Đây là loại vitamin đóng vai trò cốt lõi trong việc đông máu và giúp xương chắc khỏe. Phần lớn lượng vitamin K của quả dưa leo tập trung ở vỏ; nếu gọt đi, bạn đã vô tình bỏ phí một lượng lớn vi chất này.
Chất xơ dồi dào: Vỏ dưa leo chứa nhiều chất xơ không hòa tan. Lớp chất xơ này hoạt động như một "chiếc chổi" quét sạch hệ tiêu hóa, giúp ngăn ngừa táo bón và hỗ trợ giảm cân nhờ tạo cảm giác no lâu.
Chất chống oxy hóa mạnh mẽ: Màu xanh đậm của vỏ là minh chứng cho sự hiện diện của beta-carotene và các hợp chất chống oxy hóa khác, giúp bảo vệ tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
Khoáng chất thiết yếu: Ngoài ra, vỏ dưa leo cũng chứa một lượng nhỏ kali và magie, hỗ trợ điều hòa huyết áp rất tốt cho cơ thể.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, bạn hoàn toàn có thể giữ lại lớp vỏ bổ dưỡng này nếu quả dưa leo đáp ứng được các điều kiện an toàn sau.
Rõ ràng về nguồn gốc: Dưa tự trồng tại nhà, dưa hữu cơ (organic) có chứng nhận, hoặc dưa mua tại các chuỗi hệ thống siêu thị uy tín đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.
Dưa leo non, vỏ mỏng: Các loại dưa leo nếp hoặc dưa leo bao tử thường có vỏ mỏng, mềm, không bị đắng và rất dễ ăn.
Đã được sơ chế cực kỳ kỹ lưỡng: Dưa được rửa sạch dưới vòi nước chảy và ngâm rửa đúng cách để loại bỏ hoàn toàn bụi bẩn bám trên bề mặt.
Mua trôi nổi, không rõ nguồn gốc: Nếu mua dưa ở chợ mà không biết nguồn gốc, nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất kích thích tăng trưởng là rất cao. Gọt vỏ là cách đơn giản nhất để giảm bớt lượng hóa chất này.
Dưa có lớp vỏ bóng loáng (phủ sáp): Để giữ dưa tươi lâu và không bị mất nước trong quá trình vận chuyển, người ta thường phủ một lớp sáp thương mại lên vỏ. Dù sáp này được cấp phép an toàn, nhưng nó lại giữ chặt bụi bẩn và thuốc trừ sâu bên dưới, rất khó rửa sạch bằng nước thường.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm: Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, hoặc những người đang bị hội chứng ruột kích thích, đầy bụng, khó tiêu thì không nên ăn vỏ. Chất xơ thô ở vỏ dưa có thể làm dạ dày phải co bóp nhiều hơn, dễ gây cảm giác khó chịu.
Dưa quá già hoặc vỏ bị đắng: Vỏ dưa già thường cứng, dai và tích tụ chất cucurbitacin gây đắng, ăn vào không ngon và dễ gây kích ứng đường ruột.
Ăn ít nhưng đường huyết vẫn tăng có thể là do những yếu tố sau:
Ở người tiểu đường, kiểm soát đường huyết không chỉ phụ thuộc vào ăn uống mà còn vào phác đồ điều trị. Nếu thuốc hoặc nồng độ insulin trong cơ thể không được điều chỉnh phù hợp, đường huyết có thể tăng dù chế độ ăn đã được kiểm soát tốt, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Một điều cần lưu ý là dùng thuốc không đúng thời điểm, ví dụ uống thuốc sau ăn thay vì trước bữa ăn, cũng có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát đường huyết. Một số thuốc có thời gian tác dụng ngắn, nếu không dùng đúng giờ sẽ không đảm bảo được hiệu lực của thuốc vào các thời điểm quan trọng như ban đêm hoặc sáng sớm.
Vì vậy, nếu đã ăn uống rất kiểm soát nhưng đường huyết vẫn cao thì cần nghĩ đến khả năng phác đồ điều trị chưa phù hợp.
Kháng insulin là một rối loạn cốt lõi ở tiểu đường loại 2 và tiền tiểu đường. Ở trạng thái bình thường, insulin, một loại hoóc môn do tuyến tụy tiết ra, sẽ giúp đường glucose đi từ máu vào tế bào, đặc biệt là tế bào cơ và gan. Tuy nhiên, khi xảy ra kháng insulin, các tế bào phản ứng kém hơn với insulin. Hệ quả là cùng một lượng đường glucose, cơ thể buộc phải tiết nhiều insulin hơn để đạt cùng hiệu quả hấp thu.
Tuy nhiên, dù insulin có tăng, lượng đường glucose trong máu có thể vẫn khó đi hết vào tế bào, khiến tích tụ trong máu và làm tăng đường huyết. Lúc này, ăn ít không giải quyết được gốc rễ.
Mất nước ảnh hưởng đến đường huyết theo hai cơ chế chính. Thứ nhất là tác dụng khiến máu đặc hơn. Khi lượng nước trong máu giảm, nồng độ đường glucose sẽ cao hơn dù tổng lượng glucose không đổi.
Thứ hai và quan trọng hơn là vai trò của thận. Thận giúp lọc glucose dư thừa ra khỏi máu thông qua nước tiểu. Khi cơ thể thiếu nước, lưu lượng lọc của thận giảm, làm khả năng thải glucose kém đi. Điều này khiến đường glucose lưu lại trong máu lâu hơn.
Điểm đáng chú ý là mất nước thường diễn ra âm thầm. Uống ít nước, uống nhiều cà phê, môi trường nóng hoặc vận động nhiều đều có thể khiến cơ thể thiếu nước mà không nhận ra.
Khi bị nhiễm trùng hoặc bệnh cấp tính, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt một loạt phản ứng sinh học nhằm chống lại tác nhân gây bệnh. Trong quá trình này, các hoóc môn như cortisol, adrenaline và glucagon tăng lên đáng kể.
Những hoóc môn này đều có tác dụng làm tăng đường huyết. Về mặt sinh học, đây là một cơ chế có lợi vì cơ thể cần nhiều năng lượng dưới dạng glucose để nuôi các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
Do đó, trong những ngày bị cảm, sốt hoặc nhiễm trùng, việc đường huyết tăng là điều khá phổ biến, ngay cả khi ăn ít hay kiêng đường bột, theo Medical News Today.
