Tình hình Trung Đông leo thang, các mối đe dọa thuế quan từ Mỹ, khủng hoảng năng lượng toàn cầu, biến đổi khí hậu và làn sóng AI đang cùng lúc đặt ra thách thức cho một khu vực vốn được xem là ổn định.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro – đây là thời khắc ASEAN phải hình dung lại mô hình phát triển của mình, nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, và sự đoàn kết nội khối trở thành nền tảng cho chủ quyền quốc gia của từng thành viên.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Majo George, Trưởng khoa kinh tế Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM, nhận định Đông Nam Á đang đứng trước một thời khắc mang tính định hình, khi câu chuyện tăng trưởng quen thuộc trước đây dần nhường chỗ cho những thảo luận về khả năng chống chịu.
Thông điệp xuyên suốt chương trình nghị sự lần này rất rõ ràng: đoàn kết giữa các nước thành viên đã không còn là khát vọng, mà trở thành đòi hỏi sống còn cho vận hành kinh tế.
Theo TS George, tinh thần ấy được thể hiện qua ba ưu tiên lớn của hội nghị: tăng cường khả năng chống chịu trong các lĩnh vực năng lượng, an ninh lương thực và ứng phó thiên tai; củng cố sự ổn định của chuỗi cung ứng và đẩy mạnh liên kết kinh tế nội khối; bảo vệ người dân và giữ vững ổn định khu vực trong những giai đoạn khủng hoảng.
“Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 không đơn thuần là câu chuyện quản trị rủi ro, mà là câu chuyện hình dung lại mô hình phát triển của ASEAN cho tương lai. Những thách thức mà ASEAN đang đối mặt là có thật và cấp bách, nhưng chúng cũng mở ra dư địa cho sự chuyển hóa.
Đó là tương lai nơi khả năng chống chịu đi liền với tăng trưởng, sự đoàn kết củng cố chủ quyền quốc gia và khả năng tự cường không những không thay thế mà còn bổ trợ cho hội nhập toàn cầu” – TS George nhấn mạnh.
Nhìn từ cấu trúc lịch sử, một chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhắc lại rằng hiệp hội ra đời chính từ những cuộc cạnh tranh nước lớn – không khác mấy so với những gì đang diễn ra hiện nay.
Bản chất của ASEAN, vì thế, là sự liên kết của những nước nhỏ trước những điểm yếu chung. Khi đối mặt với các cú sốc lớn như khủng hoảng nhiên liệu toàn cầu, không nước nào đủ sức chịu đựng một mình. Khả năng chống chịu, theo ông, phải là bài toán tập thể – và đó chính là thứ mà ASEAN đã âm thầm xây dựng suốt nhiều thập niên qua.
Trong bức tranh chung đó, vai trò của Việt Nam nổi bật nhờ sự nhất quán, uy tín và tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam luôn đặt ASEAN ở vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực. Đến nay, vai trò ấy đã trưởng thành theo chiều sâu mới: Việt Nam không chỉ tham gia vào chương trình nghị sự ASEAN, mà còn góp phần định hình chương trình nghị sự đó.
“Sức mạnh của ASEAN lâu nay luôn nằm ở sự đa dạng, nhưng thành công kế tiếp của khối sẽ phụ thuộc vào sự đoàn kết. Trong hành trình ấy, vai trò của Việt Nam vừa tinh tế vừa quan trọng. Đó không phải tiếng nói lớn nhất trong phòng họp, mà là tiếng nói luôn kêu gọi sự gắn kết, hợp tác và rõ ràng về chiến lược. Bởi trong một thế giới đầy bất định hôm nay, dẫn dắt không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với hiện diện nổi bật, mà đôi khi là chỉ ra phương hướng” – TS George nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Keith Leong – nhà nghiên cứu trưởng tại KRA Group – nhìn nhận ASEAN vẫn là một khu vực ổn định và năng động về kinh tế, với hai “tài sản” chiến lược đáng kể nhất là eo biển Malacca và Biển Đông. Khu vực này ngày càng đóng vai trò thiết yếu với chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu và là một chiến trường trong cuộc đua khoáng sản thiết yếu. Bên cạnh đó vẫn còn nhiệm vụ bảo đảm tăng trưởng liên tục cho tổng cộng hơn 680 triệu người dân.
“Việt Nam trong vai trò “ông lớn” sản xuất mới nổi của khu vực đang tìm cách vươn lên trong chuỗi giá trị và là hiện thân cho cả các thách thức lẫn tiềm năng dồi dào của khu vực. ASEAN có triển vọng trở thành một “cường quốc” tầm trung giữ vai trò quyết định, song điều này đòi hỏi sự đoàn kết và quản lý liên tục những lợi ích đôi khi mâu thuẫn giữa các nước thành viên” – ông Leong đánh giá.
Vị chuyên gia người Malaysia chuyên nghiên cứu về ASEAN nhận xét: “Không có nơi nào mà cấu trúc khu vực lại quan trọng như đối với Việt Nam. Xét về tốc độ tăng trưởng và quy mô tham vọng, Việt Nam có thể được xem là điểm sáng kinh tế nổi bật nhất khu vực.
Nhưng cửa sổ dân số vàng đang dần khép lại đồng nghĩa với việc các điều kiện duy trì tăng trưởng nhanh sẽ không tồn tại mãi. Vào lúc này, Việt Nam phải hành động khẩn trương, tận dụng mọi đòn bẩy sẵn có để giữ vững đà tăng trưởng.
Đó cũng chính là khi ASEAN trở nên giá trị nhất – mang lại sự ổn định và niềm tin từ bên ngoài, cho phép một nền kinh tế năng động như Việt Nam duy trì sự tập trung vào mục tiêu tăng trưởng”.
Chia sẻ với báo chí, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Cebu mang ý nghĩa đặc biệt: đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên và là lần đầu tiên Thủ tướng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị người đứng đầu Chính phủ.
Tại hội nghị, Việt Nam tập trung vào ba ưu tiên:
Thứ nhất, phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN thúc đẩy triển khai hiệu quả các ưu tiên của năm Chủ tịch ASEAN 2026 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Thứ hai, cùng ASEAN thúc đẩy duy trì môi trường hòa bình, an ninh và ổn định; đề cao thượng tôn pháp luật quốc tế và chủ nghĩa đa phương; tăng cường liên kết nội khối, đồng thời mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, qua đó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
Thứ ba, tham gia tích cực vào các nội dung ưu tiên của hội nghị, đặc biệt là các vấn đề cấp bách liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hỗ trợ công dân. Việt Nam đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị các đề xuất, sáng kiến cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao năng lực ứng phó chung của ASEAN trước các biến động và thách thức ngày càng phức tạp từ bên ngoài.
Chiều 23.4, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài trình bày báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi đến kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Theo báo cáo, cử tri và nhân dân đồng thuận với các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, vui mừng, phấn khởi trước thành công rất tốt đẹp của Đại hội lần thứ XIV của Đảng; đồng thời đánh giá cao thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Cử tri và nhân dân cũng quan tâm, theo dõi, đánh giá cao các hoạt động đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, nhất là hoạt động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, của Thủ tướng Chính phủ, của Chủ tịch Quốc hội…
Cử tri và nhân dân rất vui mừng, phấn khởi trước các thành tựu về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh…, song cũng băn khoăn về một số vấn đề còn tồn tại.
Trong đó, cử tri và nhân dân băn khoăn, lo lắng trước tình trạng lừa đảo trên không gian mạng; các vụ cháy, nổ, tai nạn giao thông nghiêm trọng; vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, nhất là thực phẩm bẩn; ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí ở một số thành phố lớn.
Cử tri và nhân dân còn băn khoăn về thực hiện thủ tục hành chính tại một số địa phương chưa thực sự liên thông, dẫn đến chậm giải quyết; chế độ, chính sách cho cán bộ ở cơ sở chưa thực sự tương xứng.
Cùng đó là các dự án tồn đọng kéo dài, chậm tiến độ; một số công trình bỏ hoang, xuống cấp gây lãng phí; một số trụ sở dôi dư sau sáp nhập đơn vị hành chính chưa được chuyển đổi công năng kịp thời…
Trên cơ sở ý kiến, phản ánh, kiến nghị của cử tri và nhân dân, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị các cơ quan chức năng chỉ đạo có giải pháp kỹ thuật phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm lừa đảo trên mạng; tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo để người dân nâng cao cảnh giác không mắc bẫy với loại tội phạm này.
Chính phủ, các cơ quan chức năng cần có giải pháp đồng bộ, chỉ đạo quyết liệt để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là môi trường nước và môi trường không khí ở một số thành phố lớn.
Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, hành vi gây ô nhiễm môi trường.
Cùng với đó, Đảng, Nhà nước cần tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời tháo gỡ khó khăn trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đảm bảo chính quyền hoạt động hiệu quả, gần dân, phục vụ tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp.
Xem xét chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở cơ sở; người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ ngày càng tăng của chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng thời, tiếp tục chỉ đạo quyết liệt khắc phục tình trạng các dự án tồn đọng, công trình bỏ hoang, xuống cấp, dự án chậm tiến độ để khơi thông, giải phóng nguồn lực; chỉ đạo sử dụng hiệu quả trụ sở làm việc dôi dư do sắp xếp đơn vị hành chính, tránh lãng phí.
Theo phản ánh của người dân xóm Thuận Lợi, thôn Thuận Phong (xã Hội Sơn), từ giữa tháng 3 đến nay, phần lớn giếng đào của hơn 50 hộ dân đã cạn khô. Một số giếng còn nước nhưng mực nước rất thấp, chỉ đủ bơm khoảng 10 phút rồi phải chờ cả ngày mới có nước trở lại.
Tình trạng khan hiếm nước buộc nhiều gia đình phải đi xin từng can từ các khu vực lân cận. Nước sinh hoạt được ưu tiên tối đa cho nấu ăn, còn việc tắm giặt phải giãn cách nhiều ngày để tiết kiệm.
Ông Dương Văn Thanh, một người dân xóm Thuận Lợi, cho biết: "Những năm trước, phải đến tháng 5 hoặc tháng 6 âm lịch giếng đào mới bắt đầu cạn. Nhưng năm nay, nguồn nước suy giảm sớm và nghiêm trọng hơn nhiều làm đảo lộn cuộc sống của chúng tôi. Tôi sống ở đây hơn 50 năm nhưng đây là lần đầu tiên chứng kiến giếng đào khô cạn từ đầu tháng 2 âm lịch. Không chỉ giếng đào, nhiều giếng khoan và giếng đóng ngoài đồng ruộng cũng giảm lưu lượng đáng kể".
Tương tự, gần 20 hộ dân ở làng Trà Hương, thôn Đại Khoan, xã Hội Sơn cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng. Người dân buộc phải sử dụng nước suối nhiễm phèn cho sinh hoạt hàng ngày.
Bà Vũ Thị Thoan (59 tuổi, trú làng Trà Hương) chia sẻ: "Đói có thể nhịn được nhưng thiếu nước sạch thì rất khổ. Hàng chục năm nay, người dân trong làng phải sử dụng nước nhiễm phèn để ăn uống, sinh hoạt".
Theo bà Thoan, hàng ngày người dân phải mang can, chai nhựa ra suối lấy nước, sau đó chứa trong 1-2 ngày để lắng bớt phèn mới dám sử dụng. Bà cũng thông tin, hai giếng được nhà nước hỗ trợ đào trước đây đã bị sập, không còn hoạt động.
Trước thực trạng này, người dân mong muốn cơ quan chức năng sớm khảo sát, xác định nguyên nhân nguồn nước ngầm suy giảm bất thường và có giải pháp đảm bảo nước sinh hoạt trong mùa khô năm nay. Đặc biệt, tại làng Trà Hương, nhu cầu về nước sạch là vô cùng cấp thiết.
Lãnh đạo UBND xã Hội Sơn cho biết địa phương đã cử bộ phận chuyên môn phối hợp với ban quản lý các thôn, xóm kiểm tra thực tế để xác định nguyên nhân và đề xuất hướng khắc phục. Trong trường hợp thiếu nước nghiêm trọng, xã sẽ triển khai các giải pháp trước mắt nhằm đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân.
Về lâu dài, xã Hội Sơn đã kiến nghị Trung tâm nước sạch nông thôn tỉnh Gia Lai đầu tư tuyến ống dẫn nước về xã khi triển khai nhà máy nước phía Tây Bắc Phù Cát - Phù Mỹ, nhằm hạn chế tình trạng thiếu nước vào mùa khô tại các khu vực này.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm nay 8-4, thời tiết từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt.
Nhiệt độ cao nhất phổ biến 37-39 độ C, có nơi trên 40°C. Độ ẩm thấp nhất 35-40%.
Phía Tây Bắc Bộ nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C; độ ẩm thấp nhất 45-50%.
Khu vực nam đồng bằng Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ nắng nóng với nhiệt độ cao nhất 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C, độ ẩm thấp nhất 50-55%.
Nắng nóng ở các khu vực trên còn có khả năng kéo dài trong nhiều ngày tới.
TP Hà Nội có mây, ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C, cao nhất 34-36 độ C.
Tây Bắc Bộ có mây, ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Nhiệt độ thấp nhất 23-27 độ C, cao nhất 36-38 độ C.
Đông Bắc Bộ có mây, ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 23-27 độ C, cao nhất 31-36 độ C.
Thanh Hóa đến Huế có mây, ngày nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ thấp nhất 26-29 độ C, cao nhất 37-40 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ có mây, nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ C, cao nhất 37-40 độ C.
Cao nguyên Trung Bộ có mây, ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 21-24 độ C, cao nhất 34-36 độ C.
Nam Bộ có mây, ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 23-26 độ C, cao nhất 34-36 độ C.
TP.HCM có mây, ngày nắng nóng. Nhiệt độ thấp nhất 24-26 độ C, cao nhất 34-36 độ C.
