Bác sĩ Phương đều đặn sang Việt Nam mỗi năm và đi ngược xuôi Bắc – Nam trong các chương trình của Tổ chức NUOY (Mỹ) với các bệnh viện địa phương.
Sinh ra trong trại tị nạn ở Indonesia trước khi gia đình đặt chân đến Mỹ, như nhiều đứa trẻ lớn lên trong cộng đồng Việt xa xứ, “Việt Nam” trong anh Phương từng là một hình dung của nhiều mảnh ghép: câu chuyện của người lớn, những lớp ký ức không phẳng, những đoạn lịch sử được kể lại bằng giọng nghẹn.
Lớn hơn một chút, như bác sĩ Phương chia sẻ, những đứa trẻ cùng thế hệ anh luôn đau đáu những câu hỏi: “Mình là ai? Mình là người Mỹ hay người Việt?”.
Năm 2004, chàng sinh viên y khoa 24 tuổi được đặt chân đến Việt Nam lần đầu tiên trong khuôn khổ một chương trình hỗ trợ y tế của Quỹ Project Vietnam. Chuyến đi lần đó với anh như một “cú chạm”. “Lần đầu tiên mình biết trong máu của mình là gì”, anh trầm ngâm chia sẻ.
Ngót nghét từ đó đến nay đã hơn 20 năm, bác sĩ Phương cười và khoe với chúng tôi tấm hình anh chụp cùng những người bạn lần đầu gặp nhau tại Hà Nội năm 2004. Từ sau lần trở về đầu tiên, anh không còn xem Việt Nam là một chuyến đi, mà về khám bệnh cho “dân mình”.
Không chỉ mang theo dao mổ, anh còn mang theo sinh viên, bác sĩ trẻ từ Mỹ và nhiều nước khác về Việt Nam. Có người là bác sĩ Mỹ, có người là người Mỹ gốc Việt, có người chưa từng đặt chân đến Việt Nam trước đó.
Anh muốn họ nhìn thấy Việt Nam hôm nay – không chỉ là ký ức chiến tranh, mà là một đất nước đang vươn lên, với đội ngũ bác sĩ giỏi, với nhu cầu học thuật, với khát vọng đứng ngang hàng thế giới.
Hơn 20 năm, bác sĩ Phương không đếm được có bao nhiêu ca mổ mà mình đã thực hiện. Lớn có, nhỏ có nhưng có những bệnh nhân khiến anh nhớ mãi. Một cô bé bị dị dạng gương mặt, không dám đến trường. Một em nhỏ bị hẹp sọ, não không đủ chỗ phát triển.
“Có ca mổ kéo dài sáu tiếng. Có ca phải theo dõi nhiều năm. Nhưng cái hạnh phúc là vài năm sau, mình thấy các em đi học, đám cưới, sống một cuộc đời bình thường”, anh kể.
Cách bác sĩ Phương làm việc không giống những chuyến “y tế ngắn ngày” thường thấy. Anh không đến để làm thay, càng không đến để thể hiện. “Ca khó thì lúc đầu chúng tôi làm 80 – 90%. Nhưng dần dần, bác sĩ Việt Nam làm chính. Tôi đứng sau, quan sát và góp ý”, anh nói.
Ở Mỹ, bác sĩ Phương có một gia đình nhỏ. Vợ anh là người Mexico, làm nha sĩ. Hai con gái anh còn nhỏ, chưa có dịp đặt chân đến Việt Nam nhưng đã có vài lần theo chân ba mẹ tham gia các đoàn bác sĩ quốc tế thiện nguyện ở Nam Mỹ.
Nhìn con gái vô tư chơi với các bệnh nhân nhỏ tuổi mắc tật hở hàm ếch, anh tự dặn lòng mình phải đến Việt Nam nhiều hơn, giúp được nhiều mảnh đời nhỏ và khó khăn ở đây hơn nữa.
Ba mẹ anh, những người từng làm nghề “gõ đầu trẻ”, hiện đã lớn tuổi nên giờ đây các chuyến bay dài là một điều khó thực hiện. Mẹ anh đã từng về Việt Nam một lần, xúc động và nghẹn ngào kể lại cho anh nghe sau khi trở lại Mỹ.
Khoảnh khắc ấy làm chúng tôi nhớ lại việc bác sĩ Phương kiên quyết và cố gắng nói tiếng Việt. Có lẽ vì ba mẹ anh đã luôn giữ tiếng Việt trong nhà, giữ lại sợi dây gắn kết anh Phương và Việt Nam.
Không thể về quê hương vì sức khỏe nhưng ba mẹ bác sĩ Phương hiểu những việc anh đang làm ở bên kia đại dương và ủng hộ. Họ không ép, không bảo anh phải làm thế này thế kia, họ chỉ nhìn việc anh làm như một điều “rất quý”: giúp được đồng bào, giúp được quê hương.
Với gia đình nhỏ của Phương, dạy tiếng Việt cho hai con gái nhỏ là điều khiến anh trăn trở. Anh hy vọng một ngày không xa, các con sẽ được đặt chân lên mảnh đất hình chữ S, được tận mắt thấy tai nghe những điều đã được ba và ông bà kể.
Công việc đã từng cuốn bác sĩ Phương và giờ, anh tâm sự rằng đã đến lúc nên ở gần hơn với ba mẹ, để chăm sóc họ, để hai con gái được nghe và hiểu nhiều hơn về Việt Nam.
Tạm biệt chúng tôi, anh hẹn tái ngộ vào tháng 9-2026 tại Hà Nội, nơi anh sẽ cùng hàng chục bác sĩ khác đến từ Mỹ, Việt Nam, Thái Lan và Hàn Quốc tham gia một hội thảo chuyên sâu về tật sứt môi, hở hàm ếch.
ThS.BS Phạm Thị Mộng Đào, Trưởng khoa Thận Nhân tạo, Bệnh viện Gia An 115, cho biết mỡ máu cao không chỉ gây hại cho hệ tim mạch mà còn ảnh hưởng đáng kể đến chức năng thận, nhất là khi kèm các rối loạn chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng acid uric hoặc béo phì.
Mỡ máu cao thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu, trong đó có động mạch thận, làm giảm lưu lượng máu nuôi thận và ảnh hưởng dần đến chức năng lọc. Ngoài ra, rối loạn chuyển hóa kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tổn thương vi mạch và gây viêm mạn tính mạch máu tại thận.
Quá trình này thường diễn ra âm thầm trong thời gian dài, người bệnh khó nhận biết sớm nếu không kiểm tra định kỳ. Phần lớn trường hợp tổn thương thận giai đoạn sớm hầu như không có biểu hiện rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã giảm hoặc suy thận giai đoạn cuối.
Vì vậy, ngay cả khi chưa có triệu chứng, người có mỡ máu cao - đặc biệt nếu kèm tăng huyết áp, tăng đường huyết, tăng acid uric hoặc thừa cân - nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để tầm soát sớm nguy cơ tổn thương thận.
Những dấu hiệu nào cho thấy thận có thể đang bị ảnh hưởng?
Ở giai đoạn đầu, bệnh thận thường diễn tiến khá "im lặng". Khi tổn thương rõ hơn, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài; phù chân, mí mắt hoặc mặt; tiểu đêm nhiều lần; huyết áp khó kiểm soát. Ngoài ra, nước tiểu có bọt nhiều hoặc sẫm màu bất thường
Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh nên đi khám sớm.
Ngoài xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận như creatinine, eGFR, việc kiểm tra nước tiểu định kỳ - đặc biệt là đạm trong nước tiểu (protein niệu) - rất quan trọng để phát hiện sớm tổn thương thận.
Ai cần tầm soát thận sớm hơn khi bị mỡ máu cao?
Người có mỡ máu cao kèm theo tăng huyết áp, tăng đường huyết hoặc đái tháo đường, tăng acid uric, thừa cân - béo phì, có tiền sử bệnh thận hoặc bản thân từng sinh non, nhẹ cân khi sinh, nên được tầm soát sớm và theo dõi thường xuyên hơn.
Đây là nhóm có nguy cơ cao xuất hiện tổn thương thận do hội chứng chuyển hóa và các bệnh lý mạch máu đi kèm.
Làm gì để bảo vệ thận khi đã bị mỡ máu cao?
Điều quan trọng là kiểm soát toàn diện các yếu tố nguy cơ chuyển hóa, không chỉ riêng mỡ máu.
Người bệnh nên điều chỉnh chế độ ăn theo hướng giảm chất béo xấu, hạn chế đường và thực phẩm chế biến sẵn, tăng rau xanh, cá và các loại hạt. Đồng thời, duy trì vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng và ngủ đủ giấc.
Nếu được chỉ định thuốc hạ mỡ máu, cần dùng đúng hướng dẫn và tái khám định kỳ. Ngoài ra, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và acid uric cũng góp phần quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận lâu dài.
Dùng thuốc hạ mỡ máu có ảnh hưởng đến thận không?
Phần lớn thuốc chữa hạ mỡ máu, đặc biệt là statin, được đánh giá là an toàn đối với thận khi sử dụng đúng chỉ định và có theo dõi phù hợp. Ở nhiều trường hợp, kiểm soát tốt mỡ máu còn giúp giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và làm chậm tiến triển bệnh thận.
Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc tự ngưng thuốc. Trong quá trình điều trị, cần tái khám định kỳ để theo dõi chức năng gan, thận và các chỉ số liên quan. Một số tác dụng phụ hiếm gặp như đau cơ nhiều, mệt mỏi bất thường hoặc nước tiểu sẫm màu cần được lưu ý và đi khám sớm để được đánh giá kịp thời.
Các tình huống được trí tuệ nhân tạo (AI) đưa ra tại vòng chung kết Hội thi thầy thuốc giỏi chuyên môn, vững BHYT lần thứ hai, ngày 4/7 ở Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi. Khác với hình thức thi lý thuyết thông thường, AI được sử dụng để xây dựng các kịch bản mô phỏng quá trình khám chữa bệnh, lồng ghép chuyên môn, thanh toán BHYT và chuyển đổi số. Trong mỗi tình huống, hệ thống cố ý cài những chi tiết sai quy định để thí sinh phát hiện và xử lý như trong thực tế.
Theo Sở Y tế TP HCM, các "bẫy" do AI tạo ra đều dựa trên những vướng mắc thường gặp trong thực hành, từ hiểu sai quyền lợi BHYT đến sai sót kê đơn hoặc xử lý giám định chi phí. Sau mỗi phần thi, ban giám khảo trực tiếp phân tích và chia sẻ cách áp dụng đúng quy định vào thực tế.
Ví dụ, một bệnh nhân đột quỵ nhập viện trong "giờ vàng", người nhà chưa xuất trình thẻ BHYT nên bị yêu cầu đóng tạm ứng vì cho rằng "trái tuyến chỉ được hưởng một phần". Các đội thi phải xác định đây là sai sót và đưa ra cách xử lý đúng cả về chuyên môn lẫn quy định bảo hiểm.
Ban giám khảo cho biết đây là "điểm cài lỗi" phổ biến về nhận thức BHYT. Với trường hợp cấp cứu, người bệnh vẫn được hưởng bảo hiểm theo mức ghi trên thẻ tại bất kỳ cơ sở khám chữa bệnh nào, không phân biệt tuyến. Việc bệnh nhân không mang thẻ không phải là lý do trì hoãn cấp cứu hay yêu cầu tạm ứng, bởi thông tin có thể được tra cứu qua số định danh cá nhân, căn cước công dân gắn chip hoặc các ứng dụng định danh điện tử. Thông điệp được nhấn mạnh ở đây là "cứu người trước, thủ tục sau".
Không chỉ xử lý quy định BHYT, các đội thi phải nhận diện dấu hiệu đột quỵ, kích hoạt báo động, xác định thời gian khởi phát và chỉ định chụp CT trong "giờ vàng". Mỗi đội thi gồm bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, kế toán và kỹ sư công nghệ thông tin của cùng một bệnh viện, phối hợp như một "bệnh viện thu nhỏ", xử lý từ chuyên môn đến hồ sơ và dữ liệu thanh toán BHYT.
Một số tình huống xoay quanh việc kê đơn thuốc morphin cho bệnh nhân ung thư hoặc cách xử lý khi hệ thống giám định cảnh báo chi phí điều trị tăng cao ở ca đa chấn thương.
"Đây đều là những tình huống dễ gặp trong thực tế, đòi hỏi nhân viên y tế thực hiện vừa đúng chuyên môn vừa đúng quy định, tránh ảnh hưởng quyền lợi người bệnh", đại diện Ban giám khảo giải thích.
AI còn đưa ra những câu hỏi về quyền lợi của người tham gia BHYT 5 năm liên tục. Các đội phải xác định người bệnh có đáp ứng điều kiện được quỹ bảo hiểm thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh hay không, đồng thời phân biệt khái niệm "100% mức hưởng" trên thẻ với "100% chi phí" khi đủ điều kiện miễn cùng chi trả.
Phát biểu tại hội thi, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết trong bối cảnh ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai bệnh án điện tử và liên thông dữ liệu, việc nhân viên y tế nắm vững cả chuyên môn lẫn quy định về bảo hiểm y tế giúp bảo đảm quyền lợi người bệnh và sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT.
Hội thi năm nay thu hút hơn 560 thí sinh từ 77 bệnh viện tham gia vòng sơ khảo. Kết quả, Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi giành giải nhất, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đạt giải nhì và Bệnh viện Đa khoa Bình Dương (đội 2) đạt giải ba.
Ngày 28-4, Công ty TNHH xuất nhập khẩu thực phẩm Tiến Anh đã hoàn tất nộp tiền vào ngân sách nhà nước để thực hiện việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Công ty Tiến Anh bị xử phạt 35 triệu đồng vì kinh doanh không có chứng nhận an toàn thực phẩm.
Như Tuổi Trẻ Online đưa tin, vào 15h30 ngày 16-4, tại địa điểm kinh doanh số 1 Công ty Tiến Anh, đoàn kiểm tra của Chi cục Phát triển nông thôn - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng đã kiểm tra hồ sơ kinh doanh, chứng từ mua bán sản phẩm và giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của Công ty Tiến Anh trong giai đoạn hoạt động kinh doanh từ ngày 7-9 đến ngày 2-12-2025.
Qua kiểm tra, Công ty Tiến Anh chỉ cung cấp được hóa đơn chứng từ, hợp đồng mua bán, không xuất trình (không có) giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Lực lượng chức năng đã lập biên bản vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với Công ty Tiến Anh.
Trước đó từ thông tin của bạn đọc về việc Trường mầm non Nhi Đức, phường Kiến An, Hải Phòng có nhiều biểu hiện không minh bạch trong việc cung cấp thực phẩm để nấu ăn cho học sinh, gây nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, Tuổi Trẻ Online đã xác minh thông tin.
Tài liệu Tuổi Trẻ Online có được cho thấy ngày 29-12-2025, Trường mầm non Nhi Đức ban hành quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cung cấp thực phẩm để tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.
Công ty TNHH chế biến nông sản và cung cấp thực phẩm New Green được lựa chọn với giá trúng thầu gần 1,6 tỉ đồng.
Đến ngày 31-12-2025, Trường mầm non Nhi Đức và Công ty New Green đã ký hợp đồng tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh.
Tuy nhiên song song với việc cung cấp thực phẩm thông qua gói thầu, Trường mầm non Nhi Đức vẫn tiếp tục duy trì và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa với Công ty Tiến Anh, cung cấp mặt hàng duy nhất là thịt bò.
Điều này trái với quy định tại Nghị định 214/2025 ngày 4-8-2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.
Theo quy định, các gói thầu cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường hoặc mua nguyên liệu, nhiên liệu đầu vào để thực hiện việc cung cấp suất ăn, bữa ăn học đường cho học sinh bán trú, nội trú tại cơ sở giáo dục công lập phải áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.
Như vậy các trường hợp cung cấp thực phẩm và suất ăn bán trú trường học mà không qua đấu thầu là vi phạm quy định pháp luật.
Ngoài ra Trường mầm non Nhi Đức và Công ty Tiến Anh ký kết hợp đồng khi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn của Công ty Tiến Anh chỉ còn hiệu lực đúng 2 ngày.
Sau khi hợp đồng được ký kết, chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm của Công ty Tiến Anh đã hết hạn, nhưng Trường mầm non Nhi Đức vẫn cho doanh nghiệp cung cấp thực phẩm vào trường học.
