Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 1489/QĐ-TTg kèm Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Kế hoạch nhằm quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa các nhiệm vụ trong Chương trình hành động của Chính phủ.
Trong đó, việc xây dựng và lan tỏa hệ giá trị gia đình được xác định là một trong những nội dung trọng tâm, hướng tới phát huy vai trò của gia đình trong hình thành nhân cách, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới. Đây cũng là định hướng đang được nhiều địa phương, trong đó có TPHCM, triển khai thông qua các mô hình xây dựng gia đình hạnh phúc và phát triển đời sống văn hóa ở cơ sở.
Gia đình ấm no, hạnh phúc là nền tảng xây dựng TPHCM văn minh
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Thanh Vương, Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa và gia đình (Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM), cho biết, gia đình luôn là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất hình thành đạo đức, lối sống và hệ giá trị của mỗi con người.
Theo ông Vương, Thành ủy TPHCM đã ban hành Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU ngày 17/4 nhằm thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố.
Tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020-2025, TPHCM cũng đã thông qua Nghị Quyết Đại hội Đảng bộ thành phố. Đây là lần đầu tiên trong Nghị quyết đưa ra triển khai thực hiện đề án về việc nghiên cứu, xây dựng gia đình hạnh phúc bằng các tiêu chí cụ thể, đảm bảo sự hài hòa giữa điều kiện vật chất và tinh thần, giữa các mối quan hệ trong gia đình, cộng đồng và xã hội, nhằm hướng đến “Xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh làm nền tảng xây dựng cộng đồng hạnh phúc, quốc gia phồn thịnh hạnh phúc” góp phần xây dựng TPHCM có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Trong bối cảnh TPHCM phát triển nhanh, hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, gia đình càng trở thành điểm tựa để mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, hình thành bản lĩnh, ý thức trách nhiệm, biết yêu thương, sẻ chia và sống nhân văn.
"Từ góc độ quản lý Nhà nước, chúng tôi xác định xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh là nền tảng để xây dựng con người TPHCM phát triển toàn diện, đúng tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW và Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU", ông Vương nói.
Theo ông Trần Thanh Vương, những phẩm chất như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù hay sáng tạo không được hình thành bằng những bài học lý thuyết mà được vun đắp trong chính đời sống gia đình.
Đó là sự chung thủy, nghĩa tình giữa vợ chồng; sự gương mẫu, yêu thương của cha mẹ, ông bà; lòng hiếu thảo của con cháu; sự hòa thuận, sẻ chia giữa anh chị em. Những mối quan hệ ấy chính là nơi các giá trị văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác một cách tự nhiên và bền vững.
"Một gia đình biết yêu thương sẽ nuôi dưỡng lòng nhân ái; một gia đình tôn trọng sự thật sẽ hình thành tính trung thực; một gia đình khuyến khích học hỏi, trải nghiệm sẽ khơi dậy tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến", ông phân tích.
Theo vị lãnh đạo phía Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, khi mỗi gia đình trở thành một môi trường văn hóa lành mạnh, các giá trị tốt đẹp sẽ tiếp tục lan tỏa ra cộng đồng, góp phần xây dựng con người thành phố vừa có tri thức, bản lĩnh, vừa có đạo đức và trách nhiệm xã hội.
Bữa cơm gia đình vẫn là "mô hình" hiệu quả nhất
Trong bối cảnh đô thị hóa, áp lực công việc ngày càng lớn cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ và mạng xã hội, việc duy trì sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình đang đối mặt nhiều thách thức.
Để hướng đến xây dựng gia đình văn hóa, hạnh phúc, TPHCM đã triển khai nhiều mô hình xây dựng gia đình hạnh phúc, phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Trong đó có mô hình "Cha mẹ đồng hành cùng con", hướng đến việc cha mẹ cùng con phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức và kỹ năng, nhất là trong kỷ nguyên số. Bên cạnh đó là mô hình "Nam giới tiên phong", khuyến khích nam giới chia sẻ việc nhà, chăm sóc con cái và cùng xây dựng bình đẳng giới trong gia đình.
Thành phố cũng duy trì các mô hình như "Nhà trọ an toàn cho phụ nữ và trẻ em", Câu lạc bộ gia đình hạnh phúc, Nhóm phòng, chống bạo lực gia đình, Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng, Tổ phản ứng nhanh phòng, chống bạo lực gia đình, Tổ tư vấn tiền hôn nhân, Câu lạc bộ gia đình phòng, chống tệ nạn xã hội, Câu lạc bộ Phụ nữ với pháp luật... nhằm hỗ trợ người dân xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.
Theo ông Trần Thanh Vương, dù tên gọi và cách thức hoạt động khác nhau, tất cả mô hình đều hướng đến mục tiêu chung là vun đắp hạnh phúc gia đình và xây dựng đời sống văn hóa từ cơ sở.
Tuy nhiên, ông cho rằng mô hình hiệu quả nhất lại là điều rất giản dị, đời thường. "Hãy dành thời gian cho gia đình, duy trì bữa cơm gia đình. Đó là cách đơn giản nhất nhưng cũng hiệu quả nhất để các thành viên lắng nghe nhau, chia sẻ với nhau và kết nối tình cảm trong nhịp sống hiện đại", ông nói.
Những năm qua, TPHCM cũng triển khai Bộ tiêu chí xây dựng gia đình hạnh phúc giai đoạn 2021-2030, gồm 5 nhóm tiêu chí về ứng xử trong gia đình, điều kiện vật chất, đời sống tinh thần, giáo dục, y tế và chăm sóc sức khỏe.
Theo ông Trần Thanh Vương, sau gần 5 năm triển khai, nhận thức của các cấp, các ngành và đặc biệt là từng gia đình đã có nhiều chuyển biến rõ nét. Tỷ lệ gia đình văn hóa hằng năm của thành phố đều đạt trên 90%; các vụ bạo lực gia đình có xu hướng giảm qua từng năm.
Đáng chú ý, kết quả khảo sát mức độ hài lòng của người dân cho thấy đa số đánh giá "hài lòng" với cuộc sống gia đình hiện tại. Sự hài lòng được phản ánh trên nhiều phương diện như điều kiện vật chất, đời sống tinh thần, chăm sóc sức khỏe và giáo dục con cái.
Theo ông Vương, mỗi khu vực đô thị hay ngoại thành sẽ có mức độ hài lòng khác nhau do điều kiện sống khác nhau. Không có một tiêu chí nào quyết định tuyệt đối hạnh phúc của gia đình, mà đó là sự tổng hòa của nhiều yếu tố.
"Bộ tiêu chí không chỉ là công cụ quản lý mà còn giúp chính người dân tự nhìn lại, tự đánh giá chất lượng cuộc sống gia đình của mình để từng bước hoàn thiện, hướng đến xây dựng cộng đồng hạnh phúc", ông chia sẻ.
Chuyển từ tuyên truyền sang trang bị kỹ năng cho gia đình
Ông Trần Thanh Vương chia sẻ, trong thời gian tới, TPHCM sẽ tập trung vào một số giải pháp trọng tâm nhằm đưa công tác gia đình và xây dựng đời sống văn hóa đi vào chiều sâu, thực chất hơn. Trong đó tiếp tục đẩy mạnh giáo dục đạo đức, lối sống, gia phong và văn hóa ứng xử trong gia đình; chú trọng giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống hiếu nghĩa, lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, trách nhiệm và ý thức chấp hành pháp luật.
Song song đó là nâng cao chất lượng phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", gắn với xây dựng gia đình văn hóa và khu dân cư văn hóa; tiếp tục nhân rộng các mô hình gia đình hạnh phúc, triển khai hiệu quả Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác gia đình ở cơ sở.
Một giải pháp được thành phố xác định là đổi mới phương thức truyền thông, tận dụng nền tảng số và mạng xã hội để lan tỏa những giá trị văn hóa, đạo đức gia đình tới đông đảo người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Theo ông Trần Thanh Vương, định hướng xuyên suốt là chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang xây dựng năng lực cho gia đình; từ vận động chung chung sang trang bị kỹ năng cụ thể; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa.
"Khi mỗi gia đình thực sự trở thành môi trường nuôi dưỡng yêu thương, trách nhiệm và sự tôn trọng, đó sẽ là nền tảng vững chắc để xây dựng con người và đời sống văn hóa TPHCM trong giai đoạn mới", ông nhấn mạnh.
Ông cũng bày tỏ kỳ vọng mỗi gia đình sẽ trở thành "điểm tựa" của các thành viên và là hạt nhân gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển và hội nhập.
"Tôi mong muốn rằng mỗi gia đình của TPHCM là điểm tựa và nguồn lực cho sự phát triển, phát biểu của đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TPHCM tại buổi phát biểu chỉ đạo Hội nghị tuyên dương Gia đình Văn hóa - Hạnh phúc tiêu biểu năm 2026, rằng “Gia đình hạnh phúc chính là điểm khởi đầu và cũng là điểm đến cuối cùng của mọi chính sách phát triển"", ông Vương kết luận.
Tin Gốc: Dân Trí
