Công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk đang chuẩn bị đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), hướng đến mức định giá 1.750 tỷ USD. Theo các thước đo phổ biến của Phố Wall, quy mô này là “cực kỳ cao”.
SpaceX sẽ ngay lập tức trở thành công ty đại chúng lớn thứ sáu tại Mỹ, vượt qua cả Meta Platforms – sở hữu Facebook, đã niêm yết hơn một thập kỷ và Berkshire Hathaway – công ty còn “già” hơn cả nhà sáng lập Elon Musk.
Vào 2025, SpaceX ghi nhận khoảng 8 tỷ USD lợi nhuận và doanh thu từ 15-16 tỷ USD, theo nguồn tin của Reuters. Tăng trưởng doanh thu trong những năm gần đây dao động từ 51% (năm 2024) đến 100% (năm 2021).
Không giống các công ty niêm yết được giới phân tích theo dõi, hiện không có dự báo đồng thuận nào về tăng trưởng của SpaceX. Vì vậy, Reuters đưa ra một số giả định để so sánh mức định giá tiềm năng với các doanh nghiệp niêm yết.
Theo đó, đặt “tham vọng” rằng dòng tiền và doanh thu năm nay sẽ tăng gấp đôi so với 2025. Khi ấy, ở mức vốn hóa 1.750 tỷ USD, SpaceX sẽ có hệ số giá trên doanh thu (P/S) là 56 lần và hệ số giá trên EBITDA là 109 lần. Đây là mức “kinh ngạc”, ngay cả với những công ty tăng trưởng nhanh nhất. EBITDA là chỉ số tài chính phản ánh hiệu quả kinh doanh của một công ty, được tính bằng tổng thu nhập trước lãi vay, thuế, khấu hao và chi phí.
Ví dụ, Tesla – cũng do Elon Musk điều hành – đang được định giá ở mức 12 lần doanh thu dự kiến và 79 lần EBITDA, thuộc nhóm cổ phiếu đắt đỏ nhất Phố Wall.
Ông Samuel Kerr, Giám đốc toàn cầu thị trường vốn cổ phần tại Mergermarket, thừa nhận gần như không có công ty niêm yết tương đương có thể làm chuẩn định giá cho công ty của Musk. “Rất có thể SpaceX sẽ được định giá cao hơn đáng kể so với bất kỳ doanh nghiệp nào trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, nhờ quy mô và vị thế dẫn đầu thị trường”, ông nhận định.
Theo giới phân tích, giá trị công ty chủ yếu dựa trên dịch vụ viễn thông Starlink với 9.000 vệ tinh phủ khắp hành tinh, với hơn 10 triệu thuê bao. Starlink đang dẫn đầu trong triển khai mạng lưới vệ tinh quỹ đạo Trái đất tầm thấp để cung cấp Internet, đang có lợi nhuận và chiếm khoảng 50% đến 80% doanh thu của SpaceX.
“Mảng kinh doanh phóng vệ tinh và dịch vụ Starlink đã được chứng minh hiệu quả, ngay lúc này”, ông Daniel Hanson, Quản lý danh mục tại Neuberger’s Quality Equity Fund – quỹ đang đầu tư vào SpaceX, đánh giá.
Shay Boloor, chiến lược gia trưởng thị trường tại Futurum Equities, đồng quan điểm Starlink là lý do duy nhất khiến mức định giá 1.750 tỷ USD chấp nhận được. Theo ông, lượng thuê bao của dịch vụ này “đang tăng trưởng với tốc độ điên rồ”.
Cùng với đó, mảng phóng tên lửa của SpaceX được giới phân tích đánh giá đã “cách mạng hóa” khả năng tiếp cận quỹ đạo. Tháng 12/2025, Falcon 9 trở thành tên lửa cỡ lớn đầu tiên thực hiện thu hồi có kiểm soát sau khi vào quỹ đạo. Nó đã thực hiện kỷ lục 165 vụ phóng năm ngoái.
Trung bình, cứ hai ngày thì SpaceX phóng một tên lửa một lần, nhanh hơn bất kỳ chương trình hoặc công ty vũ trụ nào trong lịch sử. Trong lúc việc tiếp cận các điểm phóng trở thành nút thắt cổ chai của các đối thủ như Amazon, SpaceX có lợi thế cạnh tranh lớn. “Đây là điều độc nhất vô nhị”, Mark Boggett, Giám đốc điều hành quỹ đầu tư mạo hiểm Seraphim Space, nhận xét.
Các nhà phân tích còn tính thêm nhiều yếu tố khác, như thành tích của Elon Musk trong việc xây dựng các công ty đột phá trong ngành. Năng lực của ông khiến họ tin rằng những dự án dù chưa được kiểm chứng như Starship, xAI hay tham vọng cơ sở hạ tầng AI ra ngoài Trái Đất, cuối cùng sẽ mang lại lợi nhuận.
Ông Daniel Hanson tại Neuberger’s Quality Equity Fund cho rằng xAI có thể tăng giá trị theo thời gian, hưởng lợi từ những thay đổi dài hạn hướng tới trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và kết nối toàn cầu. “SpaceX là tập hợp các doanh nghiệp khổng lồ, đã được chứng minh về quy mô”, ông nói.
Nhưng nhiều tham vọng của SpaceX cũng chưa được hiện thực hóa, như chương trình tên lửa Starship thực hiện các sứ mệnh lên Mặt trăng và Sao Hỏa. Hay kế hoạch phóng một triệu vệ tinh trung tâm dữ liệu được liên kết với xAI.
Để mức định giá 1.750 tỷ USD thuyết phục, các nhà đầu tư sẽ cần theo dõi sát sao thời điểm Starship ra mắt thị trường và khả năng tăng tốc của dịch vụ Starlink, theo nhà phân tích Franco Granda của PitchBook.
SpaceX dự kiến huy động từ 75 tỷ USD trở lên trong đợt IPO sắp tới. Con số kỷ lục này đã tạo nên cơn sốt, đến mức một số người đổ tiền vào các thị trường thứ cấp kém minh bạch, chấp nhận cấu trúc phức tạp và quyền sở hữu không rõ ràng chỉ để có cơ hội đầu tư vào công ty của Musk.
Hiện SpaceX được định giá khoảng 1.540 tỷ USD trên thị trường giao dịch thứ cấp Nasdaq Private Market. Greg Martin, Đồng sáng lập nền tảng giao dịch cổ phiếu tư nhân trước IPO Rainmaker Securities, cho biết SpaceX luôn là một trong những cái tên được giao dịch sôi động nhất, vì hiện không có doanh nghiệp nào tương tự trên thị trường tư nhân. “Nhu cầu gần như luôn vượt cung, kể cả trong những giai đoạn thị trường thứ cấp nhìn chung trầm lắng”, ông nói.
Theo báo cáo tài chính quý I, Vingroup ghi nhận doanh thu hơn 104.300 tỷ đồng, tăng hơn 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Tương tự các quý trước, bất động sản và sản xuất vẫn là hai mảng đem lại nguồn thu lớn nhất cho doanh nghiệp của ông Phạm Nhật Vượng.
3 tháng đầu năm, bất động sản mang về hơn 60.200 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa doanh thu của Vingroup. Mức này tăng gần 10% so với quý I/2025. Nhà phát triển bất động sản Vinhomes ghi nhận lợi nhuận quý I đạt hơn 25.600 tỷ đồng, gấp 9 lần cùng kỳ, nhờ bàn giao lượng lớn phân khu tại Ocean Park 2, 3 và Green Paradise Cần Giờ.
Trong khi đó, mảng sản xuất tăng lãi tới 77%, đạt gần 28.000 tỷ đồng, chủ yếu đến từ khối lượng bàn giao xe của VinFast. Quý I, hãng giao gần 58.600 ôtô điện (tăng 61%) và hơn 143.000 xe máy điện (gấp 4 lần cùng kỳ).
Tại phiên họp thường niên tuần trước, Chủ tịch Vingroup cho biết năm nay công ty đặt mục tiêu bán 300.000 xe, nghiên cứu các dòng xe có quãng đường di chuyển dài hơn và khẳng định "không sản xuất lại xe xăng". Ông Vượng cho biết VinFast đủ vốn hoạt động trong năm nay. Theo báo cáo tài chính quý I, ông Vượng đã rót thêm 5.000 tỷ đồng hỗ trợ hãng xe điện
Trừ chi phí, Vingroup lãi sau thuế hơn 5.600 tỷ đồng, tăng 150% so với thực hiện 2025. Lợi nhuận ròng đạt 7.276 tỷ đồng, cải thiện hơn 4%.
Năm nay, công ty lên kế hoạch mang về 485.000 tỷ đồng doanh thu, tăng gần 46% so với năm trước. Lãi sau thuế dự kiến đạt 35.000 tỷ, gấp gần 3 lần thực hiện 2025. Như vậy, tính tới hết quý I, doanh nghiệp của ông Phạm nhật Vượng đã hoàn thành 16% chỉ tiêu lợi nhuận năm.
Tổng tài sản của Vingroup đến ngày 31/3 đạt 1,17 triệu tỷ đồng, tăng 60.000 tỷ so với số cuối năm ngoái. Tổng nợ vay tài chính ở mức hơn 357.800 tỷ đồng, gấp đôi vốn chủ sở hữu. Doanh nghiệp này còn gần 53.000 tỷ đồng lợi nhuận chưa phân phối.
Kết thúc phiên giao dịch ngày 28/4, cổ phiếu VIC tăng hơn 6%, lên mức kỷ lục mới 225.500 đồng mỗi đơn vị. Vốn hóa của tập đoàn này đạt hơn 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương 64 tỷ USD, đứng đầu Việt Nam và thứ 4 tại Đông Nam Á.
Tháng trước, Bộ Công Thương ra Quyết định 963 về thay đổi khung giờ cao điểm của hệ thống điện quốc gia rơi hoàn toàn vào buổi tối, 17h30-22h30 (5 giờ), thay vì chia 2 khung như trước. Trong khi đó, khung giờ thấp điểm là 0h-6h (6 giờ).
Các khung giờ sử dụng là căn cứ để tính giá điện theo thời gian. Hiện có khoảng 1,25 triệu công tơ điện đang áp dụng cơ chế này, chủ yếu là của nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh.
Tại hội thảo ngày 15/5, các chuyên gia đánh giá khung giờ cao điểm và thấp điểm mới thuận tiện cho việc đầu tư hệ thống pin lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System - BESS), giúp doanh nghiệp giảm chi phí.
Ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Tái tạo TP HCM (HCMREA), Giám đốc Lithaco, cho rằng doanh nghiệp có thể sạc đầy BESS vào giờ thấp điểm và xả ra dùng song song với điện lưới trong khung cao điểm.
"Bằng cách này, chúng ta có thể mua và lưu trữ điện khi giá rẻ, rồi sử dụng vào thời điểm giá điện cao, giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất", ông Tâm nói.
Theo ông, các hệ thống BESS kích cỡ bằng một container hiện có thể trữ hơn 5 MWh.
Ông Lê Bá Thông, Trưởng phòng phát triển kinh doanh cấp cao Huawei Digital Power Việt Nam, ví dụ mỗi kWh điện kinh doanh vào khung giờ thấp điểm chỉ hơn 1.900 đồng, trong khi giá cao điểm có thể lên đến 5.400 đồng. "Doanh nghiệp có thể tận dụng chênh lệch giá giữa giờ thấp và cao điểm để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tiết giảm chi phí vận hành", ông nói.
Việc gộp thành một khung giờ cao điểm (17h30-22h30) cũng thuận tiện để duy trì tuổi thọ pin. Theo ông Thông, 3 yếu tố chính quyết định tuổi thọ pin gồm nhiệt độ môi trường, chu kỳ sử dụng mỗi ngày và số ngày dùng trong năm.
Với một khung cao và thấp điểm, BESS chỉ cần một chu kỳ sạc xả (sạc đầy và xả gần hết dung lượng) mỗi ngày. Ví dụ, hệ thống lưu trữ của Huawei có thể đạt tuổi thọ khoảng 8.000 chu kỳ, tương đương 20 năm nếu sạc xả một chu kỳ mỗi ngày và 13-15 năm khi sạc xả 2 chu kỳ mỗi ngày như khung giờ cao điểm cũ.
Ông Trần Quốc Tâm cho biết nếu không có pin lưu trữ, khoảng 30% nguồn điện mặt trời sản xuất ra bị lãng phí. Vì thế, nếu sạc BESS bằng năng lượng tái tạo như mặt trời thì sẽ là "cặp đôi hoàn hảo" để giảm phụ thuộc vào điện lưới.
PGS. TS Phạm Trung Kiên, Khoa Công nghệ Vật liệu, Đại học Bách khoa TP HCM, đánh giá BESS là thành phần cốt lõi đi cùng sự phát triển của điện mặt trời và điện gió, giúp điều hòa nguồn năng lượng, cải thiện hiệu suất tải.
Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, hệ thống pin lưu trữ dự kiến đạt công suất khoảng 10.000-16.300 MW vào 2030, chiếm 5,5-6,9% tổng công suất nguồn điện, để phù hợp với tỷ trọng ngày càng cao của năng lượng tái tạo.
Hệ thống BESS khi kết hợp với năng lượng tái tạo sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch. "Điều này đặc biệt quan trọng khi các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bắt đầu đối mặt với các rào cản thuế carbon", ông Kiên nhận định.
Không ít doanh nghiệp, nhà đầu tư băn khoăn về chi phí và phương án xử lý pin khi hết vòng đời. Tuy vậy, theo chuyên gia, suất đầu tư điện tái tạo và hệ thống BESS ngày càng giảm. "Cách đây 5 năm, chi phí đầu tư cho 1 MW điện mặt trời 20-25 tỷ đồng, hiện chỉ còn khoảng 10 tỷ", ông Thông nêu.
Ông Trần Quốc Tâm cho biết khi sản lượng tấm pin mặt trời toàn cầu tăng gấp đôi, chi phí sản xuất giảm khoảng 20%. "Xu hướng diễn ra tương tự trong ngành pin lưu trữ. Khi sản lượng bán ra ngày càng tăng, giá pin sẽ tiếp tục hạ, giúp công nghệ này dần dễ tiếp cận hơn", ông nói.
Với pin sau khi sử dụng, ông Tâm cho biết công nghệ hiện nay có thể tái chế đến 85% các thành phần. "Pin sau khi hết hạn là tài nguyên, không phải rác thải", ông nói. Nhưng do nguồn pin lưu trữ thải bỏ ở Việt Nam còn ít nên chưa hình thành doanh nghiệp chuyên thu gom, tái chế.
PGS. TS Phạm Trung Kiên cho rằng trách nhiệm thu hồi và xử lý BESS sau vòng đời nên thuộc về nhà sản xuất. Singapore và châu Âu đã áp trách nhiệm này, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc quy định các hệ thống pin công nghiệp phải được thu gom, phân loại và xử lý.
Theo dữ liệu thị trường quốc tế, giá vàng giao ngay có thời điểm lao dốc xuống còn khoảng 4.556 USD/ounce, tương đương mức giảm hơn 100 USD chỉ trong thời gian ngắn. Tính chung cả tuần, vàng mất gần 3% giá trị.
Không riêng vàng, thị trường bạc còn chứng kiến cú rơi mạnh hơn khi giá bạc giao ngay bốc hơi hơn 6%, xuống vùng thấp nhất quanh 77,5 USD/ounce. Áp lực bán lan rộng phản ánh tâm lý phòng thủ cực mạnh của giới đầu tư trước những biến động mới của kinh tế toàn cầu.
Vì sao vàng giảm dù thế giới đầy bất ổn?
Thông thường, căng thẳng địa chính trị sẽ giúp vàng tăng giá nhờ vai trò “hầm trú ẩn”. Nhưng lần này, kịch bản lại diễn ra theo hướng ngược lại.
Nguyên nhân lớn nhất đến từ cú sốc năng lượng toàn cầu khi xung đột Trung Đông kéo dài và eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới - liên tục gián đoạn. Giá dầu Brent vì thế duy trì quanh mốc 107 USD/thùng, đẩy áp lực lạm phát tăng mạnh trên diện rộng.
Tại Mỹ, dữ liệu mới công bố cho thấy lạm phát giá bán buôn trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 2022, trong khi chỉ số giá tiêu dùng ghi nhận mức tăng lớn nhất kể từ năm 2023.
Đáng chú ý, doanh số bán lẻ Mỹ vẫn tăng vượt dự báo, cho thấy nền kinh tế chưa hề suy yếu như lo ngại trước đó. Điều này khiến thị trường gần như xóa bỏ hoàn toàn kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm cắt giảm lãi suất.
Thậm chí, một bộ phận nhà đầu tư còn bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trở lại trước cuối năm nếu lạm phát tiếp tục leo thang.
Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao đã thúc đẩy đồng USD tăng giá mạnh. Chỉ số Dollar Index nhanh chóng vọt lên mức cao nhất trong hai tuần. Đây là yếu tố cực kỳ bất lợi với vàng. Khi đồng bạc xanh tăng giá và lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên, chi phí cơ hội nắm giữ vàng - loại tài sản không sinh lãi - sẽ trở nên đắt đỏ hơn.
Ông James Steel, trưởng bộ phận phân tích kim loại quý tại HSBC, cho rằng cú tăng sốc của giá dầu đang tạo ra áp lực thanh khoản trên toàn thị trường tài chính. “Nhiều nhà đầu tư buộc phải bán vàng để bổ sung tiền mặt khi chứng khoán và các tài sản rủi ro khác biến động mạnh”, chuyên gia này nhận định.
Nói cách khác, vàng hiện không giảm vì mất vai trò trú ẩn, mà giảm do giới đầu tư cần tiền mặt trong ngắn hạn.
“Cá mập” vẫn âm thầm gom vàng
Dù thị trường rung lắc dữ dội, nhiều tổ chức tài chính lớn vẫn chưa từ bỏ triển vọng tăng giá của vàng. Ngân hàng UBS cho biết lực mua từ các ngân hàng Trung ương đang trở thành bệ đỡ quan trọng nhất cho thị trường kim loại quý.
Theo dữ liệu sơ bộ từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng vàng mà các ngân hàng Trung ương mua vào trong quý I năm nay vẫn cao hơn cùng kỳ năm ngoái, bất chấp biến động giá mạnh. Điều này cho thấy nhiều quốc gia vẫn đang coi vàng là tài sản chiến lược trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
UBS hiện vẫn giữ nguyên dự báo giá vàng có thể lên tới 5.600 USD/ounce trong năm nay, tương đương mức tăng khoảng 22% so với hiện tại. Nếu kịch bản này xảy ra, cú giảm dưới mốc 4.600 USD/ounce hiện nay có thể chỉ là nhịp điều chỉnh ngắn hạn trước khi vàng bước vào một chu kỳ tăng giá mới.
Trái ngược với vàng, triển vọng của bạc đang bị đánh giá thận trọng hơn đáng kể. UBS đã hạ mạnh dự báo giá bạc quý II, từ 100 USD xuống còn 85 USD/ounce. Nguyên nhân nằm ở việc giá bạc quá cao đã làm suy yếu nhu cầu tiêu thụ trong ngành năng lượng mặt trời, trang sức và đồ gia dụng.
Ngoài ra, bạc có quy mô thị trường nhỏ hơn vàng và biến động mạnh hơn rất nhiều. Vì vậy, mỗi khi thị trường tài chính rung lắc, bạc thường trở thành mục tiêu chốt lời mạnh tay của giới đầu cơ.
Thị trường vàng sắp bước vào chu kỳ mới?
Ngoài áp lực từ lãi suất và đồng USD, thị trường vàng còn chịu thêm sức ép từ chính sách kiểm soát nhập khẩu của Ấn Độ - một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới. Chính phủ Ấn Độ gần đây tiếp tục siết quy định nhập khẩu vàng nhằm bảo vệ đồng rupee và hạn chế dòng tiền chảy ra nước ngoài.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng xu hướng dài hạn của vàng vẫn chưa đảo chiều hoàn toàn. Khi lạm phát toàn cầu còn cao, xung đột địa chính trị chưa hạ nhiệt và các ngân hàng Trung ương tiếp tục tích trữ vàng, kim loại quý này vẫn còn nền tảng hỗ trợ rất lớn.
Câu hỏi lớn hiện nay không còn là “vàng có tăng nữa hay không”, mà là liệu cú giảm mạnh hiện tại đang tạo ra hoảng loạn thật sự hay chỉ là cơ hội để dòng tiền lớn âm thầm gom hàng trước một đợt tăng giá mới.
