Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ điều thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan, một động thái bất ngờ làm gia tăng sự bất định về chiến lược quân sự của Washington tại châu Âu.
Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social hồi tuần trước, ông Trump liên hệ trực tiếp quyết định này với mối quan hệ giữa ông và Tổng thống cánh hữu Ba Lan Karol Nawrocki.
“Dựa trên chiến thắng bầu cử thành công của Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người mà tôi tự hào ủng hộ, cũng như mối quan hệ của chúng tôi với ông ấy, tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ sẽ điều thêm 5.000 binh sĩ tới Ba Lan”, ông Trump viết.
Tuy nhiên, động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Lầu Năm Góc hủy kế hoạch triển khai khoảng 4.000 binh sĩ tới Ba Lan trong khuôn khổ cắt giảm lực lượng Mỹ tại châu Âu.
Sự đảo ngược này làm dấy lên nhiều câu hỏi về chiến lược của Mỹ với châu Âu khi căng thẳng đã âm ỉ trong thời gian qua.
Động thái bất ngờ
Dù ông Trump mô tả đây là đợt triển khai mới, truyền thông Mỹ cho rằng tuyên bố này thực chất có thể là việc đảo ngược quyết định trước đó của Lầu Năm Góc.
Trước đó, Bộ Quốc phòng Mỹ bất ngờ dừng triển khai Lữ đoàn tác chiến thiết giáp số 2 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1, đơn vị đóng tại bang Texas với hơn 4.000 binh sĩ vốn chuẩn bị luân chuyển tới Ba Lan và Đông Âu.
Theo Wall Street Journal, sau đó ông Trump được cho đã hỏi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về lý do hủy triển khai, đồng thời nói rằng Mỹ không nên “đối xử tệ với Ba Lan” do mối quan hệ gần gũi giữa hai nước.
Một số nguồn tin cho biết, một phần của lữ đoàn đã bắt đầu di chuyển khí tài và binh sĩ trước khi kế hoạch bị dừng lại.
Lầu Năm Góc chưa xác nhận liệu 5.000 binh sĩ mà ông Trump vừa công bố có phải chính là lực lượng từng bị hủy triển khai hồi đầu tháng hay không, hoặc liệu họ sẽ được điều động từ nơi khác tại châu Âu như Đức.
Hiện Ba Lan đang đồn trú khoảng 10.000 binh sĩ Mỹ, chủ yếu theo hình thức luân phiên.
Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine, Ba Lan đã trở thành một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất của Washington ở sườn đông NATO, đồng thời là trung tâm trung chuyển viện trợ quân sự phương Tây cho Kiev.
Năm 2020, Ba Lan và Mỹ ký Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường, mở rộng hợp tác quân sự và chính thức hóa sự hiện diện quân sự dài hạn hơn của Mỹ tại nước này.
Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hoan nghênh thông báo của ông Trump, gọi liên minh Ba Lan – Mỹ là “trụ cột an ninh sống còn đối với mọi gia đình Ba Lan và toàn bộ châu Âu”.
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng bày tỏ ủng hộ. “Điều này không chỉ phục vụ an ninh của Ba Lan mà còn phục vụ an ninh của toàn bộ liên minh, và do đó cũng là lợi ích của chúng tôi”, ông cho biết.
Tính toán của Mỹ
Thông báo mới được xem là bước đảo chiều mạnh mẽ so với các tín hiệu gần đây cho thấy chính quyền ông Trump đang chuẩn bị cắt giảm hiện diện quân sự tại châu Âu.
Đầu tháng này, Washington công bố kế hoạch rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức sau cuộc tranh luận công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan tới cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran. Sau đó, ông Trump còn ám chỉ việc cắt giảm có thể tiếp tục sâu hơn.
Cùng lúc đó, ông Trump nhiều lần cáo buộc các đồng minh NATO ở châu Âu không chi đủ cho quốc phòng và không hỗ trợ đầy đủ chính sách của Mỹ tại Trung Đông.
Các nhà phân tích cho rằng quyết định liên quan tới Ba Lan cũng phản ánh cách tiếp cận liên minh ngày càng mang tính “có qua có lại” của ông Trump, đưa ra các động thái bất lợi với những chính phủ mà ông cho là không thân thiện hoặc không hữu ích, đồng thời ưu ái các nhà lãnh đạo và quốc gia gần gũi hơn với đường lối chính trị cánh hữu của ông.
Đức và Tây Ban Nha gần đây đều bị giới chức chính quyền ông Trump chỉ trích liên quan tới lập trường về Iran và chi tiêu quốc phòng, trong khi chính phủ Ba Lan duy trì quan hệ chặt chẽ với ông Trump và phong trào MAGA.
Trước cuộc gặp với các đối tác NATO tại Thụy Điển, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói: “Giống như bất kỳ liên minh nào, nó phải mang lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia. Phải có sự hiểu biết rõ ràng về những kỳ vọng”.
Ông Rubio nói thêm: “Quan điểm của tổng thống, và thẳng thắn mà nói là sự thất vọng của ông ấy đối với một số đồng minh NATO về phản ứng trước các chiến dịch của chúng tôi ở Trung Đông, đã được ghi nhận rõ ràng. Điều đó sẽ cần phải được giải quyết”.
Trong khi đó, Ba Lan nổi lên là một trong những nước NATO chi tiêu quốc phòng cao nhất, với khoảng 4,5% GDP dành cho quốc phòng.
Ba Lan cũng là một trong những nước ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất và liên tục thúc đẩy sự hiện diện quân sự lớn hơn của Mỹ trên lãnh thổ của mình.
Vì vậy, việc triển khai quân lần này được cho là vừa mang tính chiến lược vừa mang màu sắc chính trị, củng cố sườn đông NATO đồng thời phát tín hiệu ủng hộ cho một trong những đồng minh thân cận nhất của ông Trump tại châu Âu vào thời điểm ông công khai đặt dấu hỏi về quan hệ với các đối tác khác trên lục địa.
Tuy nhiên, sự mơ hồ xung quanh thông báo này cũng cho thấy sự khó đoán của ông Trump trong chính sách châu Âu, khi các đồng minh vẫn đang cố xác định liệu Mỹ có đang giảm cam kết tổng thể với NATO hay chỉ đơn giản là tái định hình liên minh xung quanh các chính phủ mà ông Trump cho là thân cận hơn với Mỹ.
Thứ trưởng Quốc phòng Sri Lanka Aruna Jayasekara ngày 15/4 cho biết 32 thủy thủ Iran được cứu từ tàu IRIS Dena, chiến hạm bị tấn công ngày 4/3 ngoài khơi Sri Lanka, cùng 206 thủy thủ tàu IRIS Bushehr đã về nước hôm qua trên một máy bay thuê riêng.
15 thủy thủ Iran vẫn ở lại Sri Lanka để vận hành tàu IRIS Bushehr đang neo đậu ngoài khơi Trincomalee ở phía đông bắc hòn đảo.
Theo chính quyền Iran, vụ ngư lôi Mỹ tấn công IRIS Dena hôm 4/3 đã khiến cuộc xung đột Trung Đông lan sang Ấn Độ Dương, khiến 104 thủy thủ thiệt mạng trong những ngày đầu của cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran. Thi thể của 84 nạn nhân đã được tìm thấy và đưa về nước.
Tàu IRIS Bushehr được cho phép cập cảng tại Sri Lanka sau khi tàu IRIS Dena bị đánh chìm. Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake khẳng định quốc gia này cung cấp bảo vệ cho thủy thủ tàu Bushehr với lý do nhân đạo, phù hợp với Công ước Hague năm 1907.
Để duy trì vị thế trung lập, Sri Lanka đã từ chối cho phép máy bay chiến đấu của Mỹ sử dụng các cơ sở hạ tầng mặt đất của quốc đảo.
Một tàu hải quân thứ ba của Iran là IRIS Lavan với 183 thủy thủ đã trú ẩn tại cảng Kochi của Ấn Độ vào đầu tháng 3. Kể từ đó, hơn 100 nhân viên không thiết yếu thuộc thủy thủ đoàn tàu IRIS Lavan đã rời khỏi Ấn Độ.
Những công tác chuẩn bị bao gồm rà soát các đặc điểm bề mặt của mặt trăng mà họ cần phân tích và chụp ảnh trong thời gian bay quanh vệ tinh tự nhiên của trái đất, theo AFP hôm nay 5.4 dẫn thông tin từ đội ngũ phụ trách chương trình Artemis 2 trên mặt đất.
"Tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn chấn", chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman nói với trung tâm điều phối đặt ở Houston (bang Texas, Mỹ) vào thời điểm phi hành đoàn bắt đầu ngày làm việc hôm 4.4 trên tàu.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết vào thời điểm thức dậy khoảng 23 giờ 35 hôm 4.4 (giờ Việt Nam), các phi hành gia đang ở cách trái đất 271.979 km, và còn cách mặt trăng khoảng 178.154 km.
NASA cho biết đội ngũ trên tàu đã bắt đầu ngày mới (4.4) bằng bữa sáng với món trứng khuấy và cà phê, nghe nhạc.
Sau đó, phi hành gia người Mỹ Victor Glover tiến hành những thao tác lái tàu để cung cấp cho NASA thêm nhiều dữ liệu về hiệu suất của tàu vũ trụ trong quá trình di chuyển.
Chỉ huy Wiseman cùng với các phi hành gia người Mỹ Christina Koch và Glover và đồng nghiệp người Canada Jeremy Hansen đang thực hiện hành trình lịch sử bay quanh mặt trăng. Sau đó, họ tận dụng lực hấp dẫn của thiên thể này để quay lại trái đất, điều mà con người chưa làm được trong hơn nửa thế kỷ.
Sau đó, cả đội kiểm tra lại danh sách công việc để ghi lại trải nghiệm bay quanh mặt trăng, bao gồm chụp ảnh và mô tả các đặc điểm trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất như các dòng dung nham cổ xưa và những hố va chạm.
Cột mốc quan trọng tiếp theo của hành trình kéo dài 10 ngày dự kiến diễn ra trong đêm 5.4 sang ngày hôm sau, khi tàu vũ trụ Orion tiến vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng. Như tên gọi, đây là vùng trọng lực của mặt trăng đối với tàu sẽ lớn hơn lực kéo từ địa cầu.
Trong quá trình này, họ sẽ quan sát mặt trăng từ một góc nhìn khác so với các sứ mệnh Apollo trong thập niên 1960 và 1970.
Trong khi các tàu Apollo bay ở độ cao khoảng 113 km so với bề mặt mặt trăng, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ tiếp cận ở khoảng cách hơn 6.440 km tại điểm gần nhất, cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt hình cầu của mặt trăng, bao gồm cả các khu vực gần hai cực.
Nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, trong quá trình tàu Orion bay vòng qua mặt trăng, các phi hành gia sẽ lập kỷ lục bay xa trái đất hơn bất kỳ sứ mệnh nào trước đó.
Ngày 14.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump được Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp long trọng tại Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước. Ngoài các vấn đề song phương, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí nhiều mặt liên quan tình hình xung đột tại Trung Đông.
CBS News dẫn thông báo của Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập đồng ý rằng eo biển Hormuz phải được mở và Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
"Hai bên đồng ý rằng eo biển Hormuz phải mở để hỗ trợ dòng chảy năng lượng tự do. Chủ tịch Tập cũng làm rõ sự phản đối của Trung Quốc đối với việc quân sự hóa eo biển và bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu phí sử dụng, và ông bày tỏ quan tâm đến việc mua thêm dầu mỏ của Mỹ để giảm sự phụ thuộc năng lượng của Trung Quốc vào eo biển trong tương lai. Cả hai nước nhất trí rằng Iran không thể nào có vũ khí hạt nhân", theo thông báo từ Nhà Trắng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 14.5 tuyên bố mọi tàu thuyền thương mại được phép qua lại eo biển Hormuz nhưng phải hợp tác với hải quân Iran. Ông nói rằng Iran không cản trở lưu thông mà chỉ có Mỹ đang phong tỏa khu vực.
Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cùng ngày báo cáo với các thượng nghị sĩ rằng chiến dịch quân sự của Mỹ đã đạt toàn bộ mục tiêu làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran. Ông nói rằng Mỹ đã phá hủy hơn 90% trong số 8.000 thủy lôi của Iran để ngăn chặn việc triển khai loại vũ khí này ra eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, vị đô đốc thừa nhận Iran vẫn có khả năng đe dọa tàu thuyền. Bên cạnh đó, ông Cooper cho hay Iran vẫn còn năng lực "rất hạn chế" để tấn công mục tiêu tại Trung Đông trong khi Mỹ có sức mạnh để mở lại eo biển Hormuz.
Khi các nghị sĩ hỏi sao quân đội chưa làm điều đó, đặc biệt khi giá xăng tại Mỹ đang tăng cao, ông Cooper nói quyền quyết định nằm ở các nhà hoạch định chính sách trong cuộc đàm phán hòa bình với Iran.
Trả lời phỏng vấn Fox News cùng ngày, ông Trump cho biết ông Tập đã cam kết không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. "Ông ấy nói ông ấy sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là tuyên bố quan trọng. Ông ấy đã nói hôm nay", chủ nhân Nhà Trắng cho hay.
Trung Quốc chưa bình luận về tuyên bố này nhưng lâu nay khẳng định không cung cấp vũ khí cho Iran. "Trong cuộc họp báo hồi tháng 4, khi được hỏi rằng Trung Quốc có cung cấp thiết bị quân sự cho Iran không, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương đáp: "Chúng tôi đã trả lời những câu hỏi như thế này nhiều lần và chúng tôi phản đối việc lan truyền thông tin sai".
Mặt khác, Tổng thống Trump cho biết ông Tập muốn thấy một thỏa thuận với Iran và đã đề nghị giúp đỡ.
