Nhiều nghiên cứu chỉ ra trung bình phụ nữ ngủ nhiều hơn nam giới khoảng 11 phút mỗi đêm. Tuy nhiên, sự khác biệt này không đáng kể nếu xét về chất lượng giấc ngủ hay cảm giác khi thức dậy.
Nghiên cứu do Oxford Academic công bố tháng 5/2025 cho thấy phụ nữ có mức độ buồn ngủ, mệt mỏi, lo lắng và căng thẳng cao hơn nam giới, dù thời gian và chất lượng giấc ngủ tương đương.
Dưới đây là ba lý do khiến giấc ngủ của phụ nữ kém chất lượng hơn.
Lệch múi giờ xã hội
Đồng hồ sinh học (chu kỳ 24 giờ điều chỉnh huyết áp và nhịp thức – ngủ) ở phụ nữ thường ngắn hơn do ảnh hưởng của hormone và nhiệt độ cơ thể. Chuyên gia Rebecca Robbins từ Trường Y Harvard cho biết phụ nữ có xu hướng muốn đi ngủ và thức dậy sớm hơn nam giới.
Khi các nghĩa vụ như công việc hay chăm sóc gia đình buộc họ thức khuya hoặc dậy muộn trái nhịp tự nhiên, hiện tượng “lệch múi giờ xã hội” sẽ xảy ra, dẫn đến mệt mỏi mãn tính.
Nguy cơ mắc bệnh lý giấc ngủ cao hơn
Số liệu thống kê cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc chứng mất ngủ cao hơn nam giới 40-60%. Tỷ lệ khó đi vào giấc ngủ ở nữ là 17%, trong khi ở nam giới là 12%. Có gần 21% phụ nữ gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ liên tục.
Nguyên nhân đến từ áp lực chăm sóc gia đình, lo âu, trầm cảm hoặc hội chứng chân không yên.
Bác sĩ Andrea Matsumura, chuyên gia giấc ngủ và sức khỏe phụ nữ trung niên Mỹ, cho biết những khác biệt này trở nên rõ rệt hơn trong các giai đoạn biến động nội tiết tố. Mang thai và hậu sản là thời kỳ rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng nhất. Ngoài ra, sự sụt giảm nội tiết tố giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng gây bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, làm suy giảm chất lượng nghỉ ngơi.
Khó phục hồi sau khi thiếu ngủ
Chuyên gia Natalie Solomon (Đại học Stanford) nói phụ nữ chịu tác động của việc thiếu ngủ mạnh mẽ hơn nam giới. Phân tích sóng não (EEG) cho thấy khi ngủ bù, cơ thể phụ nữ đòi hỏi cường độ giấc ngủ sâu hơn để phục hồi. Việc không đáp ứng đủ độ sâu này khiến họ dễ kiệt sức.
Cách cải thiện chất lượng giấc ngủ
Theo các chuyên gia, để đánh giá việc ngủ đủ giấc, mỗi người nên chú ý đến cảm giác vào buổi chiều. Nếu vẫn thấy tỉnh táo khi nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ vào tầm xế chiều, đó là tín hiệu tốt. Nếu không, có thể áp dụng các phương pháp sau:
Điều chỉnh giờ ngủ từ từ: Dịch chuyển giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 phút mỗi đêm thay vì thay đổi đột ngột vài tiếng đồng hồ.
Hạn chế caffeine và rượu: Rượu có thể giúp thiếp đi nhanh nhưng gây hiệu ứng ngược, khiến cơ thể thức giấc sớm và khó ngủ lại.
Tạo thói quen thư giãn: Dành 30-60 phút trước khi ngủ để tắm nước ấm, đọc sách hoặc nghe nhạc; tránh xa thiết bị điện tử.
Tối ưu không gian: Giữ phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài vài tháng hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, việc thăm khám y tế là cần thiết. “Rối loạn giấc ngủ mãn tính là một bệnh lý có thể điều trị hiệu quả chứ không phải là điều đương nhiên phải chịu đựng”, chuyên gia Wendy Troxel nói.
Ninh các loại đậu (đỗ) thường tốn nhiều thời gian. Để thực phẩm nhanh nhừ (mềm), nhiều người có thói quen cho baking soda.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho rằng đây là phương pháp sai lầm. Baking soda là một chất kiềm, khi hòa tan hợp chất này làm tăng độ pH, khiến cấu trúc pectin trong thành tế bào hạt đậu bị phân hủy nhanh chóng. Nhưng đi kèm với nó là nhiều điểm hạn chế.
Hao hụt lượng vitamin lớn: Môi trường kiềm là khắc tinh của các vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B1 và vitamin C. Chỉ một lượng nhỏ baking soda cũng có thể làm thất thoát tới 90% lượng vitamin B1 sẵn có trong hạt đậu.
Làm biến đổi mùi vị và màu sắc: Lượng kiềm dư thừa từ baking soda dễ tạo ra vị như xà phòng và mùi hơi tanh trong nước dùng. Phản ứng này cũng khiến hạt đậu bị xỉn màu, không giữ được màu sắc tự nhiên.
Dễ làm nát thực phẩm: Nếu quá tay về liều lượng, cấu trúc hạt đậu sẽ bị phá vỡ hoàn toàn, khiến món ăn bị nhão nát và mất thẩm mỹ.
Để chuẩn bị các món ninh từ đậu vừa nhanh mềm, vừa đảm bảo giữ trọn vẹn giá trị dinh dưỡng, người nội trợ nên áp dụng các phương pháp tự nhiên. Cách đơn giản và an toàn nhất là ngâm đậu trong nước lạnh từ 8 đến 12 tiếng. Quá trình này giúp hạt đậu ngậm đủ nước, tự mềm trước khi nấu.
Khi ngâm, pha muối theo tỷ lệ khoảng 5 g muối cho 1.000 ml nước. Các ion natri trong muối sẽ thay thế canxi trong pectin, giúp vỏ đậu mềm nhưng vẫn giữ nguyên hình dáng, không bị vỡ nát khi ninh. Người nấu nên cho muối ngâm từ đầu quá trình nấu để đạt hiệu quả tốt nhất.
Trong trường hợp bắt buộc phải rút ngắn thời gian nấu tối đa, đầu bếp Vũ Nhất Thông khuyến cáo chỉ nên dùng tối đa một gram baking soda cho 1.000 ml nước.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Larry F. Waldman (Mỹ) từng cùng vợ từ bang Arizona về Wisconsin tham dự kỷ niệm 50 năm tốt nghiệp trung học. Ông nhận ra với nhiều người, họp lớp giống như chuyến du hành ngược thời gian, khơi dậy cả sự tự ti lẫn những khoảnh khắc khó xử tuổi thiếu niên. Bà Nan (vợ ông) từng là học sinh tiêu biểu, năng nổ trong các hoạt động. Ngược lại, vì là học sinh chuyển trường từ khu nội thành, ông Waldman không thuộc nhóm nổi bật nào.
Tiến sĩ cho biết thời trẻ ông mắc hội chứng "tầm nhìn hạn hẹp", một trạng thái phổ biến ở tuổi vị thành niên khi không thể hình dung được tương lai mà chỉ cố gắng thi qua môn. Sự khác biệt trong tâm thế thời trẻ khiến mỗi người mang một cảm xúc khác nhau khi nhận lời mời về lại trường cũ.
Biến đổi tâm lý qua các cột mốc
Dẫn số liệu từ tờ Chicago Tribune, tiến sĩ Waldman cho biết mỗi sự kiện họp lớp mang một đặc trưng riêng, phản ánh quá trình trưởng thành của người tham dự:
Kỷ niệm 10 năm: Thường ít người dự nhất nhưng lại phô trương nhất. Các cá nhân tham gia đều nỗ lực chứng tỏ những thành công bước đầu.
Kỷ niệm 20 năm: Có số lượng người tham dự đông nhất. Sự hời hợt bề ngoài giảm bớt, thay vào đó là sự đa dạng trong trải nghiệm sống.
Kỷ niệm 30 năm: Cuộc sống trở nên phức tạp với những biến cố như ly hôn, tái hôn hoặc thay đổi công việc. Người tham dự tự tin hơn, không còn phụ thuộc vào việc phải đưa vợ hoặc chồng đi cùng để làm điểm tựa giao tiếp.
Kỷ niệm 40 năm: Sự tương đồng bắt đầu xuất hiện khi mọi người bước vào tuổi già, cùng đối diện với bệnh tật và kế hoạch nghỉ hưu.
Kỷ niệm 50 năm: Mọi sự giả tạo trong quá khứ biến mất, nhường chỗ cho hoài niệm.
Họp lớp và các giai đoạn khủng hoảng
Để giải thích sự kết nối giữa các cuộc hội ngộ và tâm lý học, ông Waldman vận dụng lý thuyết "8 giai đoạn con người" của nhà phân tâm học Erik Erikson. Mỗi lần họp lớp là một lần con người đối diện với những khủng hoảng tâm lý đặc trưng:
Sự thân mật đối lập cô lập (18-35 tuổi): Ở mốc 20 năm ra trường, nhiều người vẫn loay hoay với câu hỏi về tình yêu, hôn nhân. Những người chưa tạo được sự gắn bó thường thấy lạc lõng trong các buổi gặp này.
Sự sáng tạo đối lập trì trệ (35-60 tuổi): Tại mốc kỷ niệm 30 và 40 năm, trọng tâm cuộc sống chuyển sang sự nghiệp và đóng góp cộng đồng. Các cựu học sinh thường nhìn vào nhau để đánh giá mức độ năng suất của bản thân trong xã hội.
Sự toàn vẹn đối lập tuyệt vọng (từ 65 tuổi): Tại mốc 50 năm, cuộc sống chậm lại. Mọi người thường tự vấn: "Chúng ta đã sống hết mình chưa?". Mục tiêu cuối cùng trong giai đoạn này là đạt được sự khôn ngoan và thanh thản khi nhìn lại quá khứ.
Tiến sĩ Waldman cho biết, dù xuất phát điểm khác nhau, theo thời gian, con người có xu hướng giống nhau nhiều hơn là khác biệt. Việc dự họp lớp nên được nhìn nhận như một cơ hội để kết nối và trân trọng sự tồn tại của nhau, thay vì mặc cảm ngoại hình hay so sánh thành tựu.
Người đàn ông 67 tuổi họ Đặng ở Thành Đô (Tứ Xuyên, Trung Quốc) đã đến bệnh viện thăm khám vì đau bụng.
Bác sĩ phát hiện một vật thể hình chữ nhật bị ăn mòn, đen thui trong dạ dày của ông. Dị vật được xác nhận là chiếc bật lửa mà ông đã nuốt chửng trong vụ thách đố do say rượu hồi còn trẻ.
Theo Red Star News, ông Đặng đến bệnh viện và than phiền với bác sĩ là bị đầy hơi và đau bụng cả tháng trời. Ban đầu, ông nghĩ mình bị viêm dạ dày - ruột, nhưng thuốc không có tác dụng, và ông luôn cảm thấy đau dù nằm thẳng hay nằm nghiêng.
Qua thăm khám, làm các xét nghiệm chẩn đoán và trong quá trình nội soi dạ dày, các bác sĩ phát hiện một vật lạ có bề mặt nhẵn, phủ đầy chất đen, nằm sâu trong dạ dày người bệnh. Những nỗ lực lấy nó ra bằng kẹp đều thất bại vì bác sĩ không tìm được điểm tựa.
Khi ông Đặng tỉnh lại sau cuộc gây mê, bác sĩ hỏi ông có nuốt phải vật lạ nào không.
Sau một hồi suy nghĩ, ông nhớ lại sự việc xảy ra hơn 30 năm trước, khoảng mùa hè năm 1991 hoặc 1992. Sau khi uống rượu say, ông Đặng và một người bạn thách nhau xem ai dám nuốt một trong những chiếc bật lửa tinh xảo trên bàn.
Trong tình trạng say xỉn, cả hai người đàn ông lần lượt nuốt bật lửa. Ngày hôm sau, khi tỉnh lại, ông Đặng cho rằng chiếc bật lửa sẽ tự đào thải ra ngoài nên không mấy bận tâm. Trong nhiều thập kỷ, ông chỉ thỉnh thoảng bị đau bụng và không hề nghi ngờ là do chiếc bật lửa.
Để loại bỏ chiếc bật lửa, bác sĩ Tiêu – Phó trưởng khoa - đề xuất phương pháp lấy dị vật có mức xâm lấn tối thiểu với sự "chỉ đường" của thiết bị nội soi.
Do bề mặt nhẵn của dị vật gây khó khăn cho việc cầm nắm, ông quyết định sử dụng vật "giống bao cao su" để bao bọc hoàn toàn chiếc bật lửa trước khi kéo nó ra. Họ lấy ra vật thể dài khoảng 7cm, bề ngoài phủ một lớp vật chất đen đang phân hủy nhưng cấu trúc vẫn còn nguyên vẹn, và một ít chất lỏng (gas) vẫn còn bên trong nên bật lửa này vẫn có thể sử dụng.
Theo các bác sĩ, vỏ bật lửa thông thường được làm bằng nhựa polypropylene hoặc nhựa ABS, có khả năng chống axit cao và chịu được sự ăn mòn của axit dạ dày. Kích thước bật lửa tương đối lớn, không thể đi qua môn vị (điểm thoát ra khỏi dạ dày) nên nó bị kẹt ở đó trong nhiều năm.
Họ đặc biệt cảnh báo rằng việc nuốt phải dị vật như đồng xu, hạt nam châm và pin không phải là hiếm gặp trong thực hành lâm sàng. Nếu vô tình nuốt phải dị vật, bệnh nhân cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.
Dấu hiệu khi mắc dị vật đường tiêu hóa:
Các dấu hiệu liên quan đến thời gian, tính chất mắc dị vật và vị trí.
Nếu dị vật ở thực quản bệnh nhân thường có các triệu chứng như nuốt vướng, nuốt nghẹn, đau khi nuốt, đau sau xương ức, nôn và buồn nôn.
Ở dạ dày, đại tràng bệnh nhân thường đau bụng, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, nôn. Nếu mắc dị vật ở những vị trí nguy hiểm như đoạn ngang mức cung động mạch chủ, gây chảy máu, dị vật để lâu gây áp –xe, thủng hay rò sang khí quản. Dị vật có thể đâm thủng ống tiêu hóa, áp-xe hay viêm phúc mạc. Một số trường hợp gây ngộ độc như nuốt pin, nhiệt kế, ma túy…
Lời khuyên của bác sỹ: Nên chú ý khi ăn những đồ ăn khó tiêu, gỡ bỏ hết xương, khi ăn tập thói quen ăn tập trung, ăn chậm, nhai kỹ… Khi nghi hóc dị vật không nên tự lấy dị vật, cần đến ngay trung tâm y tế để được thăm khám và lựa chọn phương pháp lấy dị vật an toàn.
