Trả lời báo chí ngày 5.5, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết chuyến công tác lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, khi đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên, đồng thời cũng là lần đầu tiên Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị mới. Sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định ASEAN tiếp tục là ưu tiên chiến lược trong tổng thể chính sách đối ngoại của VN.
Trả lời phỏng vấn Thanh Niên, nhiều chuyên gia quốc tế cũng khẳng định VN ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn ở ASEAN.
VN không ngừng mở rộng vai trò trong ASEAN và các tổ chức đa phương khác để theo đuổi chiến lược đầu tư vào việc tăng cường ổn định và trật tự khu vực thông qua việc ra quyết định dựa trên sự đồng thuận. Nguyên tắc là nếu ASEAN ổn định, VN cũng ổn định và cả hai sẽ có thể theo đuổi và tối đa hóa quyền tự chủ chiến lược của mình khi thế giới đối mặt với hành vi ngày càng bất ổn và đôi khi khó lường của các quốc gia lớn hơn và trật tự quốc tế đang phát triển.
Thông qua việc tăng cường quan hệ kinh tế, các sáng kiến chủ động như đưa ra sáng kiến (công ước) về an ninh mạng, hoặc xây dựng quan hệ mạnh mẽ và ổn định với các cường quốc ngoài khu vực như Nhật Bản và Ấn Độ, VN đang tiếp tục nỗ lực trở thành trụ cột ổn định cho ASEAN khi đối mặt với môi trường bên ngoài ngày càng khó khăn. Ở góc độ này, VN đang hành động như một cường quốc tầm trung tìm cách bảo vệ quyền tự chủ chiến lược của mình bằng cách đầu tư vào các tổ chức đa phương như ASEAN để đầu tư và đóng góp vào một trật tự quốc tế ổn định và có thể dự đoán được cho tất cả quốc gia và khu vực.
GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật)
Mặc dù không nằm trong số 5 thành viên “sáng lập” ban đầu của ASEAN, nhưng VN từng bước đạt vị trí nổi bật trong khối. Vị thế của VN càng đóng vai trò mạnh mẽ hơn khi các thành viên khác đang đối mặt nhiều thách thức.
VN và Philippines đã đóng vai trò quan trọng trong việc đối phó với các thách thức nổi lên ở Biển Đông. Về đối ngoại, trong khi nhấn mạnh đối thoại ngoại giao với Trung Quốc, VN đồng thời cũng nỗ lực xây dựng mạng lưới hợp tác mang tính biểu tượng và hợp tác quốc phòng thực chất với các cường quốc ngoài khu vực, như Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ. VN còn tăng cường năng lực quốc phòng mà không để vướng vào các cam kết ngoài khu vực hay liên minh để bị chi phối về chiến lược.
GS Yoichiro Sato (chuyên gia về quan hệ quốc tế, Đại học Ritsumeikan châu Á – Thái Bình Dương, Nhật Bản)
Chính sách kinh tế của VN đã thành công trong việc tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững thông qua việc tăng cường quan hệ kinh tế với các quốc gia trong khu vực. Nhờ đó, VN đã chuyển mình từ một nền kinh tế tương đối nhỏ thành một quốc gia có năng lực ngoại giao và kinh tế bằng cách tận dụng các mối liên kết quốc tế.
ASEAN đóng vai trò là kênh ngoại giao quan trọng giúp VN theo đuổi lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế kinh tế và quốc tế. Tuy nhiên, ASEAN hiện đang đối mặt với những thách thức đáng kể, bao gồm bất ổn nội bộ giữa các nước thành viên, như cuộc khủng hoảng ở Myanmar, và sự cạnh tranh quyền lực ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc. Kết quả là vai trò ngoại giao của ASEAN đang bị đặt dấu hỏi cả trong và ngoài nước.
Trong bối cảnh này, VN đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và nâng cao tầm quan trọng của ASEAN với tư cách là một quốc gia thành viên chủ chốt và tích cực. Nếu chủ động thúc đẩy và mở rộng các lĩnh vực hợp tác hơn nữa giữa các nước thành viên ASEAN, VN có thể đóng vai trò dẫn đầu trong việc củng cố uy tín của ASEAN.
GS Kei Koga (Chương trình các vấn đề toàn cầu và chính sách công, Trường Khoa học xã hội, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore)
VN có 3 vai trò quan trọng trong ASEAN. Cụ thể như sau: Thứ nhất, VN đóng vai trò “gác cổng” trong ASEAN. Đối với Đông Nam Á, khu vực nằm giữa Mỹ và Trung Quốc về mặt địa lý, việc duy trì chủ quyền của Đông Nam Á là một nhiệm vụ quan trọng và khó khăn. Về vấn đề này, VN có nhiều kinh nghiệm trong chiến đấu bảo vệ chủ quyền. Trong khi đó, Biển Đông gần đây trải qua nhiều diễn biến bất ổn, hình thành nhiều thách thức, nên ASEAN cần có một năng lực quân sự cần thiết. Nếu không có điều này, ASEAN sẽ mất đi vị thế. Một quốc gia có tiềm lực quân sự mạnh mẽ như VN “gác cổng” ở phía bắc cho ASEAN trở nên đóng vai trò quan trọng.
Thứ hai, VN là quốc gia hàng đầu về tăng trưởng kinh tế. GDP của VN tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2025. Con số này cao hơn nhiều so với tăng trưởng của ASEAN, vốn chỉ đạt trung bình hằng năm khoảng 4% từ năm 2014 – 2025. VN tiếp tục được dự báo tăng trưởng 7 – 8% vào năm 2026. Nếu tiếp tục tăng trưởng kinh tế cao trong 2 thập niên tới, VN có thể trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Điều này có nghĩa là nền kinh tế ASEAN đang được dẫn dắt bởi VN.
Thứ ba, là một trong các biểu tượng cho sự phát triển công nghệ gần đây, VN đang tiên phong chiến lược phát triển công nghệ trong ASEAN, tập trung vào chuyển đổi số, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm, công nghệ tài chính (fintech), đóng gói sản phẩm bán dẫn… Nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, dự kiến đạt 30% GDP vào năm 2030. Đối với ASEAN, VN sẽ là quốc gia dẫn đầu trong sự phát triển công nghệ này.
Đó là các lý do mà Thủ tướng Sanae Takaichi của Nhật Bản vừa đến thăm VN và tăng cường hợp tác trên cả ba lĩnh vực: an ninh, kinh tế và công nghệ.
Đài CBS News ngày 21.5 đưa tin một chuyến bay của Hãng hàng không Air France (Pháp) từ Paris đi Detroit (bang Michigan, Mỹ) bị buộc phải chuyển hướng đến Montreal (Canada) do các biện pháp hạn chế của Mỹ liên quan dịch Ebola.
Sự việc xảy ra hôm 20.5 (giờ địa phương), sau khi cơ quan chức năng xác định rằng chuyến bay có một hành khách từ CHDC Congo.
Một phát ngôn viên của Cục Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP) cho hay Air France đã sai sót khi để hành khách trên lên chuyến bay đến Mỹ.
"Do các hạn chế nhập cảnh được áp dụng để giảm nguy cơ lây lan virus Ebola, hành khách này lẽ ra không được phép lên chuyến bay. CBP đã hành động quyết đoán và không cho chuyến bay chở hành khách đó hạ cánh tại Sân bay quốc tế Detroit, và thay vào đó chuyển hướng đến Montreal, Canada", theo phát ngôn viên trên.
CBP không nói rõ liệu hành khách trên trước đó đã ở CHDC Congo hay có triệu chứng nhiễm virus Ebola không.
Hãng hàng không Air France "xác nhận rằng, theo yêu cầu của các nhà chức trách Mỹ, [chuyến bay] đã được chuyển hướng đến Sân bay Montreal", sau khi một hành khách người CHDC Congo trên máy bay không được phép nhập cảnh vào Mỹ.
"Không có trường hợp cấp cứu y tế nào trên máy bay, và giống như tất cả các hãng hàng không khác, Air France phải tuân thủ các yêu cầu nhập cảnh của các quốc gia mà hãng phục vụ", hãng cho biết thêm.
Hành khách Deborah Mistor trên chuyến bay cho biết các hành khách còn lại sau đó được đưa từ Montreal đến Detroit trên chính chiếc máy bay ban đầu.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh châu Phi hôm 15.5 xác nhận sự bùng phát dịch Ebola tập trung ở miền đông CHDC Congo. Đến ngày 20.5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đã có ít nhất 600 trường hợp nghi nhiễm Ebola, bao gồm 139 trường hợp nghi tử vong do virus này.
Hồng y Cristobal Lopez Romero (74 tuổi), người gốc Tây Ban Nha, hiện là Tổng giám mục Rabat tại Ma Rốc. Ông phủ nhận mọi cáo buộc sai phạm.
Theo AFP, một phụ nữ đã gửi đơn khiếu nại bằng văn bản về ông Lopez tới Đại sứ quán Vatican tại Ma Rốc hồi tháng 5. Trong đơn, người này cáo buộc vị hồng y có hành vi "ôm ấp dai dẳng và kéo dài một cách đặc biệt", đồng thời "cố gắng tiếp xúc thân mật về thể xác", đến mức có thể được xem là tìm cách hôn bà. Người phụ nữ này nói bà "gần như không thể" tránh được tình huống đó.
AFP đưa tin ít nhất 5 trường hợp tương tự liên quan đến ông đã được báo cáo lên Giáo hội.
Về phần mình, ông Lopez thừa nhận mình bị "cáo buộc có hành vi không phù hợp với phụ nữ trưởng thành", đồng thời cho biết Giáo hội đã mở cuộc điều tra sơ bộ. Tuy nhiên, ông khẳng định: "Tôi không hề có hành vi hành hung, bạo lực hay quấy rối tình dục".
Tổng giám mục Marc Helfer, phụ tá của ông Lopez, nói với AFP rằng các cơ quan nội bộ của Giáo hội cần tiến hành điều tra trước khi có kết luận. "Chúng tôi không biết liệu các hành vi được báo cáo có thực sự cấu thành tội tấn công tình dục hay không", ông nói. Ông khẳng định: "Chúng tôi không che đậy cho bất cứ ai".
Theo AFP dẫn một nguồn thạo tin, các "cộng sự thân cận" quen biết ông Lopez nhiều năm cho biết ông từng có hành vi tương tự trong thời gian làm nhà truyền giáo ở Nam Mỹ.
Ông Lopez được biết đến như một "linh mục đường phố", thường xuyên hỗ trợ người nghèo. Ông từng lãnh đạo dòng Salesian tại Paraguay, Bolivia và Tây Ban Nha trước khi được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Rabat.
Sau khi Giáo hoàng Francis qua đời, ông Lopez từng được một số nhà quan sát Vatican và hồng y đồng cấp nhắc đến như một gương mặt có thể kế nhiệm, theo trang Crux.
Theo tờ National Catholic Review, kinh nghiệm xây dựng cầu nối giữa các nền văn hóa và châu lục có thể giúp ông trở thành một ứng viên đáng chú ý cho vị trí cao nhất trong Giáo hội.
Tuy nhiên, ông Lopez đã rút khỏi tiến trình bầu giáo hoàng chỉ 4 ngày trước cuộc bỏ phiếu, nói rằng ông "hoàn toàn không có tham vọng" trở thành giáo hoàng và nếu được bầu, ông sẽ "trốn đến Sicily".
Vụ việc trên diễn ra trong bối cảnh Giáo hội Công giáo nhiều thập niên qua đối mặt với các bê bối lạm dụng tình dục và cáo buộc che đậy. Giáo hoàng Francis từng cam kết xử lý "văn hóa lạm dụng", song cũng bị chỉ trích vì chưa làm đủ để ngăn chặn tình trạng bao che trong nội bộ Giáo hội.
Luật sư người Ma Rốc Nadia Debbache, chuyên về các vụ bạo lực tình dục, nói với AFP rằng nếu được chứng minh, các hành vi mà ông Lopez bị cáo buộc có thể cấu thành "quấy rối tình dục nghiêm trọng và tấn công tình dục nghiêm trọng", với tình tiết tăng nặng là cáo buộc lạm dụng vị trí quyền lực. Hiện chưa có đơn tố cáo hình sự nào được nộp tại Ma Rốc.
Theo một nguồn tin, ông Lopez gần đây đã đề nghị bổ nhiệm người kế nhiệm, dấu hiệu cho thấy ông có thể đang tính đến việc chuyển giao quyền lực trước khi đến tuổi nghỉ hưu bắt buộc vào năm 2027.
Các đồng minh của Ukraine đã cam kết ít nhất 375 triệu euro để giúp duy trì hoạt động của lưới điện vốn đã bị tàn phá nặng nề của nước này trong mùa đông tới. Theo phía Kiev, kể từ năm 2022, Nga đã tiến hành hơn 6.000 cuộc tấn công nhằm vào hệ thống năng lượng của Ukraine.
Các đối tác đã công bố khoản tài trợ dành cho việc sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng và đóng góp mới cho Quỹ Hỗ trợ Năng lượng Ukraine tại cuộc họp điều phối năng lượng G7+ lần thứ tư ở Gdańsk, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal cho biết.
Các cam kết này được đưa ra chỉ một ngày sau khi Ukraine và Liên minh châu Âu cảnh báo rằng quỹ nói trên sẽ cạn kiệt và các hoạt động sửa chữa có nguy cơ đình trệ nếu không có nguồn tài trợ mới.
Tuy nhiên, Ukraine cho rằng số tiền này vẫn chưa đủ để bù đắp khoảng thiếu hụt. Ngay cả sau các cam kết mới, ông Shmyhal cho biết quỹ vẫn còn thiếu hơn 650 triệu euro, trong đó phần lớn là 295 triệu euro dành cho việc sửa chữa các cơ sở năng lượng bị hư hại.
Các đồng minh của Ukraine đã cam kết hỗ trợ nước này, gồm Mỹ (175 triệu USD), Thụy Điển (137 triệu euro), Na Uy (77 triệu euro), Lithuania (4 triệu euro)…
Đại diện của 20 quốc gia, Liên minh châu Âu và 6 tổ chức quốc tế đã tham dự cuộc họp, thường được gọi là “Ramstein năng lượng”, nhằm đánh giá nhu cầu của Ukraine trước mùa sưởi ấm.
“Xin cảm ơn mọi quốc gia, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp tiếp tục sát cánh cùng Ukraine. Sự hỗ trợ này giúp khôi phục cơ sở hạ tầng năng lượng, bảo vệ các cơ sở trọng yếu và mang ánh sáng tới hàng triệu người dân Ukraine. Cùng nhau, chúng ta đang tăng cường khả năng chống chịu của ngành năng lượng Ukraine", ông Shmyhal nói.
Theo Bộ trưởng Năng lượng Ukraine, ngoài 295 triệu euro cần cho việc sửa chữa, lĩnh vực phát điện còn cần thêm khoảng 192 triệu euro, trong khi việc xây dựng nguồn dự phòng khẩn cấp và mua sắm thiết bị thiết yếu đòi hỏi gần 148 triệu euro nữa.
Ông cho biết để vượt qua mùa đông tới, Ukraine phải sửa chữa và khôi phục hơn 3 GW công suất nhiệt điện, sau khi các cuộc không kích của Nga đã làm hư hại hoặc phá hủy toàn bộ 15 nhà máy nhiệt điện của nước này.
Thiệt hại trực tiếp đối với ngành năng lượng hiện đã gần 25 tỷ USD, trong khi chi phí tái thiết toàn diện được ước tính vào khoảng 91 tỷ USD.
Ông Shmyhal cho biết các ưu tiên của Ukraine trong giai đoạn 2026-2027 là duy trì khả năng vận hành của lưới điện trong điều kiện liên tục bị tập kích, đồng thời đẩy mạnh hội nhập hoàn toàn vào thị trường năng lượng châu Âu.
Điều này bao gồm bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng, khôi phục công suất phát điện đã mất, mở rộng các nguồn phát điện phân tán, bơm thêm khí đốt vào các kho lưu trữ ngầm và xây dựng các tuyến kết nối năng lượng xuyên biên giới với các nước thành viên Liên minh châu Âu.
