Năm 2019, chị Trúc Quỳnh cùng chồng sang Hy Lạp định cư theo diện đầu tư. Một năm sau, họ rời trung tâm TP Thessaloniki, chuyển ra ngoại ô mua khu đất rộng 5.700 m2.
Do diện visa không được phép làm thuê, hai vợ chồng quyết định nghỉ hưu sớm ở tuổi 50 và học tiếng Hy Lạp để thi quốc tịch. Là gia đình người Việt duy nhất trong vùng, họ tìm cách tái hiện nếp sinh hoạt quen thuộc để vơi nỗi nhớ quê.
Chồng chị về Hà Nội tìm mua cây ăn quả, hạt giống rau mang sang, đồng thời lắp đặt hệ thống tưới nước tự động.
Ban đầu, họ lầm tưởng khí hậu miền bắc Hy Lạp giống miền Bắc Việt Nam. Thực tế, mùa đông tuyết rơi dày khiến thanh long, bưởi Diễn, vải, nhãn, vú sữa và các loại rau gia vị như kinh giới, rau ngổ chết hàng loạt. “Nhìn khu vườn trống trơn, tôi mới hiểu không phải cây nào mình thích cũng trồng được”, chị Quỳnh kể.
Sau thất bại đầu tiên, hai vợ chồng quyết định làm bài bản hơn bằng cách ủ phân hữu cơ cải tạo đất và chuyển sang trồng các giống phù hợp như: đậu, ngô nếp, rau muống, dưa bở. Mùa gieo trồng bắt đầu từ tháng 3. Chồng chị quan sát thiên nhiên và nhận ra khi đàn ong mật rời tổ sau mùa đông là thời điểm xuống giống gieo hạt rau muống, mồng tơi và rau cải phù hợp nhất.
Sau 5 năm gây dựng, khu vườn hiện cung cấp phần lớn rau xanh, trái cây và gia vị cho gia đình bốn người gồm vợ chồng chị, con trai 23 tuổi và con gái 14 tuổi. Ngoài gạo, thịt và cá phải mua thêm, hầu hết thực phẩm còn lại đều tự cung tự cấp. Khu đất có đủ các loại cây theo mùa, kể cả lá sung nếp dùng ăn kèm nem tai thính.
Trong số các loại cây thử nghiệm, chè là giống duy nhất thất bại dù được trồng trong nhà kính và bật sưởi suốt mùa đông. Đổi lại, hai cây cherry 20 năm tuổi do chủ cũ để lại cho quả đều đặn. Một cây chín sớm, cây còn lại chín muộn nên thời gian thu hoạch kéo dài hơn nhiều hộ dân trong vùng.
Chim hoang dã thường xuyên bay tới ăn cherry. Luật pháp cấm gây hại động vật hoang dã nên họ chỉ có thể tìm cách xua đuổi. “Vườn có rất nhiều loại trái cây nên dần dần, chúng tôi quen với việc phải chia sẻ với chim chóc”, chị Quỳnh nói.
Kết thúc vụ cherry là thời điểm thu hoạch mâm xôi, phúc bồn tử, nhót tây (biwa), mận, lê và đào. Gia đình còn thu hoạch từ 50 gốc ô liu có sẵn, ép hơn 100 lít dầu mỗi năm đủ dùng cho nhu cầu chiên xào, trộn salad.
Ngoài rau quả, chị Quỳnh còn tự làm nhiều thực phẩm và gia vị quen thuộc của người Việt. Để có nước mắm dùng quanh năm, chị học công thức từ một người bạn ở Hà Nội rồi tự ủ chượp cá.
Mỗi mẻ gồm 4 kg cá tươi mua tại cảng, rửa bằng nước biển, trộn với một kg muối thô địa phương và một quả dứa. Hỗn hợp ủ trong hai năm, sau đó lọc và phơi nắng thêm 6 tháng. Những năm đầu, việc lọc thủ công khiến hai vợ chồng mất khoảng hai ngày cho mỗi mẻ. Sau đó, chồng chị, vốn là kỹ sư cơ khí, tự thiết kế máy ép và máy lọc để rút ngắn thời gian và giảm công sức.
Không chỉ nước mắm, chị Quỳnh còn sắm máy ép, tự ngâm gạo Hy Lạp để làm bún. Tháng 3 hàng năm, chị mua tôm đỏ nhỏ của địa phương, trộn muối theo tỷ lệ 5:1, phơi nắng và ủ trong lọ thủy tinh khoảng một năm để làm mắm tôm. Nguồn nguyên liệu này giúp gia đình nấu được phở, bánh giò, bún đậu.
Ngôi nhà nằm giữa vùng thảo nguyên nhiều gió. Tại khu nướng ngoài trời, chồng chị hàn thêm kiềng sắt để vợ kho cá, nấu cơm bằng nồi gang trên bếp củi. “Mùi khói bếp khiến tôi có cảm giác quê hương luôn hiện diện quanh mình”, chị Quỳnh cho biết.
Từng đến thăm gia đình, chị Thanh Hải ở Hà Nội ấn tượng với cách quy hoạch mang nét nông thôn châu Âu nhưng ngập tràn rau trái Việt Nam. “Họ duy trì được nếp ăn uống rất Việt khi mọi thứ từ nước mắm đến dầu ô liu đều tự tay làm”, chị Hải nói.
22h, Ngọc Huyền, 23 tuổi, mang vợt đến cụm sân cầu lông tại phường Khương Đình, Hà Nội. Ở đó có một nhóm gần 10 người đang đợi. Hai tháng nay, nữ nhân viên truyền thông duy trì lịch đánh cầu 2-3 buổi mỗi tuần, từ 22h đến 0h30.
Do đặc thù công việc, Huyền thường về nhà vào 20h. Cô chỉ còn khung thời gian từ đó đến nửa đêm cho thể thao. "Từ ngày các cụm sân mở cửa khuya, tôi tham gia để giải tỏa căng thẳng và vận động giúp ngủ sâu hơn", cô nói.
Tại TP HCM, Lê Hoàng, 28 tuổi, dành khoảng hai tiếng, từ 23h đến 1h sáng cho môn pickleball. Anh cho biết do khung 17h-20h thường kín lịch, phải đặt chỗ trước cả tháng mới có sân trống. "Sau giờ làm, tôi ăn uống, nghỉ ngơi rồi mới ra sân. Ban đêm đường thông thoáng, thời tiết dịu mát và có nhiều lựa chọn", Hoàng nói.
Với những người làm việc ca kíp, thể thao đêm là lựa chọn tối ưu. Hàng ngày, Trần Phương, 32 tuổi, quản lý chuỗi đồ uống, làm việc từ 14h đến 22h30. Cô rảnh cả buổi sáng nhưng thời gian đó cơ thể uể oải và không có bạn chơi cùng. "Thể thao lúc 23h phù hợp hơn với nhịp sinh hoạt của người làm dịch vụ như tôi", cô nói.
Khoảng 30 trong số 100 trung tâm thể thao VnExpress đã khảo sát cho biết có hoạt động sau 23h. Các cơ sở này tập trung chủ yếu tại các phường nội thành như Cầu Giấy, Thanh Xuân, Thanh Liệt, Yên Hòa, Hoàn Kiếm, Long Biên (Hà Nội) và Gò Vấp, Bình Thạnh, Sài Gòn ở TP HCM. Chủ các sân tập cho biết đây thói quen chơi thể thao đêm chủ yếu tập trung ở hai môn bóng đá và thể hình (gym) nhưng từ đầu năm 2026 đến nay xuất hiện ở các môn như pickleball, cầu lông, tennis. Người trẻ (22-35 tuổi), dân văn phòng chiếm khoảng 60-70% với khung thời gian hoạt động phổ biến từ 23h đến 1-2h sáng hôm sau.
Nhu cầu này khiến nhiều cơ sở thể thao phải đổi mô hình vận hành. Tại hệ thống 24 sân pickleball ở phường Long Biên, Hà Nội, chị Minh Tú cho biết trước đây chỉ mở cửa đến 22h. Nhưng vài tháng qua, chị phải nới thời gian hoạt động đến 1h sáng để phục vụ khách. "Chúng tôi yêu cầu người chơi kiểm soát âm thanh, tránh ảnh hưởng đến người dân", chị Tú nói.
Tại TP HCM, cụm sân pickleball ở phường An Khánh của anh Thanh Tuấn, 39 tuổi thường hoạt động đến 2h sáng. Anh cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, lượng khách đặt chơi khung 21h đến 1h sáng tăng gấp đôi so với năm ngoái. Khách chơi thường là những người tan làm muộn nhưng cũng có nhiều người chọn giờ này vì giá thuê sân giảm 10-20%. "Mùa hè nắng nóng, các khung giờ đêm đặt kín chỗ cả tuần nay", anh nói.
Xu hướng này cũng xuất hiện tại các phòng tập thể hình. Ông Nguyễn Thế Thanh Tùng, Giám đốc hệ thống phòng tập tại TP HCM, cho biết các cơ sở đóng cửa lúc 22h không đáp ứng đủ nhu cầu, buộc hệ thống phải mở cửa 24/7. "Người dân ở đô thị lớn như TP HCM có cuộc sống bận rộn, nhu cầu công việc cao và bị thu hẹp thời gian tập luyện. Chúng tôi mở xuyên đêm để phục vụ tệp khách này", ông nói.
PGS TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, nhận định xu hướng thể thao đêm minh chứng cho sự phát triển tất yếu của nền kinh tế ban đêm (night economy) tại các đô thị lớn. Diễn biến này xuất phát từ mật độ dân cư đông cùng áp lực công việc kéo dài, khiến nhu cầu giải tỏa căng thẳng dịch chuyển về đêm. Hoạt động này đồng thời giúp tối ưu hóa hiệu suất sử dụng cơ sở hạ tầng vốn bỏ trống sau giờ hành chính. "Sự dịch chuyển này thúc đẩy các chuỗi dịch vụ phụ trợ như giao thông, ẩm thực đêm, tạo không gian kinh tế năng động, phù hợp mô hình đô thị hiện đại", ông Thịnh nói.
Về khía cạnh y khoa, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, Hà Nội, cho biết một số người có nhịp sinh học thức - ngủ muộn hơn cộng đồng. Với nhóm này, việc tập luyện vào buổi tối không ảnh hưởng đến chức năng cơ thể, miễn là họ đảm bảo thời lượng ngủ đủ vào ban ngày.
Tuy nhiên, với những người có nhịp sinh học bình thường, vận động mạnh dưới ánh đèn cường độ cao lúc tối muộn sẽ làm ức chế hormone melatonin (kích hoạt chu trình ngủ), gây khó ngủ, mất ngủ. "Nếu thức đêm chơi thể thao mà không ngủ bù đủ giấc vào ban ngày, lâu dần người tập sẽ bị suy nhược", bác sĩ nói.
Anh Trịnh Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết trong trường hợp vướng bận công việc, chỉ có thể chơi thể thao muộn, người tập chỉ nên duy trì 2-3 buổi mỗi tuần, xen kẽ các ngày nghỉ ngơi, tránh những tác động tiêu cực đến sức khỏe.
"Người chơi không nên dừng vận động đột ngột rồi đi tắm hoặc ngủ ngay vì axit lactic tích tụ sẽ gây nhức mỏi. Cần dành 10 phút đi bộ nhẹ, giãn cơ để nhịp tim hạ từ từ", anh Kiên nói.
Sau hai tháng chơi thể thao muộn, Ngọc Huyền nói việc đi ngủ lúc 2h sáng khiến cô mệt mỏi vào những tuần nhiều công việc. "Tôi nhận ra thể thao là tốt nhưng giấc ngủ là điều quan trọng hơn", Huyền nói.
Nhiều người có thói quen phụ thuộc vào định lượng trên công thức. Căn bếp biến thành phòng thí nghiệm, nơi người nấu đong đếm từng gram gia vị.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, người sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết công thức thực chất là bản đồ cho người mới bắt đầu. Sự sáng tạo trong ẩm thực không đến từ việc nêm nếm tùy tiện, mà bắt nguồn từ việc hiểu bản chất từng bước chế biến.
Ông Thông cho biết, để không phụ thuộc công thức, người nấu cần tìm hiểu lý do của các thao tác chế biến. Ví dụ, phi tỏi trước khi xào rau giúp nhiệt độ cao của dầu giải phóng hợp chất lưu huỳnh, tạo mùi thơm. Khi áp chảo thịt, nhiệt độ cao kích hoạt phản ứng Maillard, tạo màu nâu trên bề mặt và giữ độ ẩm bên trong. Việc thêm axit như chanh, giấm vào gỏi giúp nguyên liệu chín tái, đồng thời cân bằng vị béo và mặn.
Về nguyên lý thẩm thấu trong tẩm ướp, ông Thông cho biết khi ướp muối vào thịt trước khi nấu, muối hút nước ra ngoài, sau đó hòa tan và ngấm ngược trở lại, giúp thịt giữ nước khi tác động nhiệt. Tương tự, kỹ thuật để thịt "nghỉ" sau khi nướng hoặc rán cho phép các sợi cơ thư giãn, phân bổ lại lượng nước cốt, tránh tình trạng bít tết bị chảy nước khi thái.
Đối với nước xốt, hiện tượng nhũ tương hóa (emulsification) giúp hòa trộn hai chất lỏng kỵ nhau như dầu và nước. Bằng cách thêm nguyên liệu trung gian như lòng đỏ trứng, mù tạt hoặc tỏi nghiền, người nấu có thể gắn kết các phân tử dầu và nước, tạo ra hỗn hợp đặc.
Khi nắm vững các quy luật này, người nấu có thể sử dụng năm vị cơ bản: mặn, ngọt, chua, đắng và umami (vị ngọt thịt). Vị mặn làm nền tảng, vị ngọt giảm bớt độ gắt, vị chua tạo sự tươi mới và vị đắng tạo chiều sâu.
Chuyên gia cho biết thay vì áp dụng định lượng có sẵn, người nấu nên nếm thử và điều chỉnh liên tục.
Ông Thông chia sự sáng tạo trong nấu ăn thành ba cấp độ:
Thay thế nguyên liệu tương đương: Đổi húng quế bằng kinh giới, thịt heo bằng thịt gà để tìm hương vị mới nhưng giữ nguyên kết cấu món ăn.
Thêm nguyên liệu mới: Kết hợp nguyên liệu khác để tạo điểm nhấn, ví dụ thêm dứa vào món cá kho.
Tự do kết hợp: Tận dụng các nguyên liệu còn thừa trong tủ lạnh dựa trên sự am hiểu về ngũ vị và nguyên lý hóa học để tạo món mới.
"Việc nắm vững kiến thức nền tảng giúp mỗi người chủ động nấu nướng trong không gian bếp của mình", ông Thông nói.
Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập (Nghệ An) không chỉ mang ý nghĩa về quy mô và vị trí chiến lược, mà còn được kỳ vọng trở thành hình mẫu về ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất điện, góp phần định hình một hệ thống năng lượng sạch và hiệu quả cho Việt Nam trong tương lai.
Điểm nổi bật của dự án nằm ở việc tích hợp đồng bộ chuỗi công nghệ LNG: từ tiếp nhận, lưu trữ, tái hóa khí đến phát điện. Nguồn nhiên liệu LNG nhập khẩu được vận chuyển bằng các tàu chuyên dụng và tiếp nhận tại hệ thống cảng biển hiện đại, sau đó dẫn qua hệ thống đường ống cách nhiệt cao, đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa thất thoát năng lượng.
Tại khu vực lưu trữ, LNG được bảo quản trong các bồn chứa dung tích lớn, lên tới khoảng 250.000m³, ở nhiệt độ âm 162 độ C bằng công nghệ bồn chứa hai lớp tiên tiến - giúp duy trì trạng thái ổn định của nhiên liệu trước khi được đưa vào quy trình tái hóa khí. Ngoài ra, toàn bộ hệ thống của LNG Quỳnh Lập cũng được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm đảm bảo tính an toàn cao trong vận hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và phát thải.
Cốt lõi công nghệ của LNG Quỳnh Lập là tổ hợp tuabin khí chu trình hỗn hợp (Combined Cycle Gas Turbine – CCGT) thế hệ mới. Đây là công nghệ hiện đại hàng đầu hiện nay trong lĩnh vực sản xuất điện từ khí, cho phép tận dụng tối đa năng lượng từ nhiên liệu. Quy trình vận hành bắt đầu từ việc LNG sau khi tái hóa khí được đưa vào buồng đốt của tuabin khí để tạo ra điện năng. Phần nhiệt dư từ quá trình này không bị lãng phí mà tiếp tục được thu hồi để sản xuất hơi nước, vận hành tuabin hơi thứ hai, tạo ra dòng điện bổ sung. Nhờ cơ chế "hai vòng" này, hiệu suất phát điện của nhà máy có thể đạt trên 60% – cao hơn đáng kể so với các nhà máy nhiệt điện truyền thống. Bên cạnh đó, công nghệ này còn giúp giảm phát thải CO₂ tới khoảng 40% so với điện than, đồng thời giảm thiểu đáng kể các chất ô nhiễm khác, phù hợp với mục tiêu phát triển xanh và cam kết Net Zero của Việt Nam.
Đặc biệt, với sản lượng dự kiến khoảng 9 tỷ kWh mỗi năm, nhà máy ngoài đáp ứng nhu cầu điện năng cho khu vực Bắc Trung Bộ, còn góp phần giảm áp lực thiếu hụt điện tại miền Bắc trong những năm tới.
