Tôi khép lại vòng bảng World Cup với “thành tích” đến sân được một trận, xem được gần một nửa số trận (bằng cách liếc ngang lúc ban ngày), và đọng lại một nỗi buồn day dứt.
Trận đấu mà tôi được dự khán là trận giữa Bỉ và Iran. Lukaku, De Bruyne, Trossard đều có mặt. Bỉ tấn công dồn dập, khiến Iran gần như nghẹt thở. Sau cùng thì sự kết hợp của VAR, sự xuất sắc của thủ môn Iran, cộng với mức độ “chân gỗ” đáng ngạc nhiên của Lukaku đã đưa trận đấu tới kết quả 0-0.
Kết quả này gợi nhớ đến những trận mà đội U23 Việt Nam đã trình diễn trước các đối thủ năm 2018. Iran phải nhờ tới… thần rùa mới kiếm được trận hòa 0-0. Năm 2018 cũng vậy, Việt Nam đột nhiên may mắn tới bất ngờ mới đi được tới trận chung kết U23 năm đó.
Khi đó tôi lại nhìn sang đội Qatar, với những cầu thủ từng quen mặt khi đá với Quang Hải và đồng đội. Họ thua te tua tơi tả, tới Canada đội chiếu rất dưới ở World Cup mà cũng “nện” họ những 6-0. Khắp cả châu Á là những trận thua hàng đầu, chỉ có mỗi Curacao (châu Mỹ) là phải lãnh một thất bại nặng nề hơn các đội châu Á.
Trận Saudi Arabia với Cabo Verde lại cho tôi một góc nhìn khác về bóng đá ở châu Á. Hai đội không máu lửa lắm dù cả hai đều cần chiến thắng khiến tôi không khỏi thắc mắc. Ở một pha bóng, từ một quả đá phạt, bóng văng ra và đáp xuống trong vòng 16m50, cách vạch biên ngang chừng 5m.
Bình luận viên nói rằng, thật không thể hiểu nổi vì sao cầu thủ của cả hai đội chả ai xông vào tranh bóng, mà chỉ nhìn bóng lăn từ từ ra khỏi sân. Một BLV khác xen vào rằng, cầu thủ cả hai mệt đừ cả rồi, đá 3 trận rồi. BLV thứ nhất tỏ vẻ rất không ưa, kiểu như vào tới đây mà đá có 3 trận đã mệt rồi à.
Đó là tất cả những gì mà châu Á có thể để lại ở World Cup: những màn trình diễn nhạt nhòa thiếu thể lực. Bóng đá, đầu tiên là chạy, sau đó là nhảy, va chạm, tì đè. Mỗi cầu thủ chỉ dành một khoản thời gian rất nhỏ với trái bóng, còn lại là di chuyển không bóng. Mỗi trận đấu là một màn tra tấn thể lực mà không có chiến thuật và kỹ thuật cá nhân nào có thể khỏa lấp được.
Ngay cả các đội thuộc Trung Đông và Trung Á, với nền tảng sinh học vượt trội về chiều cao và cân nặng hơn người Đông Á, cũng gặp vấn đề thể lực. Chỉ có Nhật và Hàn Quốc là “miễn cưỡng” vượt qua được sự cạnh tranh này, nhưng đó là nhờ một khoảng thời gian rất dài đầu tư từ mọi góc độ cho người dân cả nước.
Tôi lại quay sang các nước châu Phi để xem xét thành công của họ. Giờ thì các nước châu Phi mới là các nước “nhập tịch” cầu thủ nhiều nhất. Thật ra thì đây là các cầu thủ có gốc gác nước họ nhưng sinh ra lớn lên ở các nền bóng đá châu Âu. Ngay đến cả Cabo Verde, câu chuyện lọ lem của World Cup kỳ này, hầu hết đều là có gốc gác Cabo Verde nhưng lớn lên ở Ireland, Hà Lan… Nền tảng di truyền châu Phi vẫn là không đủ, họ còn cần dinh dưỡng và môi trường bóng đá châu Âu nữa.
Đến cả Mỹ cũng đi nhập tịch cầu thủ. Họ “đào bới” các cầu thủ có gốc gác cha mẹ Mỹ, và cả những cầu thủ vô tình có quốc tịch Mỹ như Balogun, do mẹ anh ấy bị cấm lên máy bay khi có bầu anh ấy và phải sinh con tại Mỹ. Thậm chí, liên đoàn bóng đá Mỹ đã phải gửi cả phái đoàn, bao gồm huấn luyện trưởng Mỹ, đi sang Hà Lan để thuyết phục Sergino Dest đầu quân cho Mỹ.
Tất cả chỉ khiến tôi nhớ về một câu chuyện cười đã được lưu truyền nhiều năm về bóng đá khi một cổ động viên hỏi một vị thần rằng khi nào đội tuyển mà anh ấy hâm mộ mới vô địch World Cup, vị thần trả lời e rằng đến lúc ấy thì ta cũng đã chết.
Tôi không bi quan tới như vậy, nhưng hôm nay tôi lại phải đi soi gương nhìn lại chính mình. Tôi nhìn mấy sợi tóc mai đã chớm bạc trong giấc mơ có ngày nhìn thấy tuyển nam Việt Nam dự World Cup.
"Kinh doanh gì cũng phải có cái gọi là chi phí vận hành, thế mà tôi thấy nhiều chủ trọ lại cho rằng việc họ thu giá điện cao là để bù vào 'phần hao hụt từ công tơ tổng xuống từng phòng và chi phí điện dùng chung như hành lang, bơm nước, camera'. Thử hỏi một phòng trọ không có điện, không có nước thì có ai thuê không? Cái này là chi phí vận hành mà chủ trọ phải tự bỏ ra để kinh doanh, chứ làm sao có thể tính vào tiền điện của người thuê trọ được?
Thực tế hiện nay có rất nhiều khu trọ đang áp dụng phí quản lý khoảng 100.000 đến 200.000 đồng một phòng, nhưng tiền điện, nước vẫn cao ngất ngưởng. Tôi nhớ thời sinh viên mình có thuê một phòng trọ cùng nhà với chủ. Họ cho thuê tổng cộng bốn phòng, tiền điện 3.000 đồng một kW, tiền nước 100.000 đồng một người.
Vào một ngày nọ, khi dắt xe ra khỏi nhà, tôi vô tình thấy hóa đơn tiền điện, nước của nhà chủ. Lúc đó tôi mới phát hiện ra mức phí chủ trọ thu của chúng tôi cao hơn nhiều số tiền thực tế phải trả cho bên điện lực. Chủ trọ không những thu được tiền lời từ việc cho thuê phòng, mà họ còn thu được một khoản lớn tiền điện, nước của khách trọ.
Thực sự, tôi đã rất sốc khi biết được chuyện này. Thật bất công khi trời tối tôi cũng không dám mở cái đèn tuýp 0.8 m cho sáng cái phòng để ăn cơm, chỉ dám bật đèn học vì giá tiền điện quá cao. Vậy mà chủ trọ mở máy lạnh cả ngày, vì tiền điện đã có những người đi thuê trọ như chúng tôi gánh hộ".
Đó là chia sẻ của độc giả Caolinh về thực trạng nhiều chủ nhà trọ thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định khi mua điện theo giá bán lẻ sinh hoạt. Theo Nghị định 133, từ ngày 25/5, chủ nhà trọ thu tiền điện của người thuê không đúng mức giá quy định sẽ bị phạt 20-30 triệu đồng. Mức phạt này cao gấp ba lần mức hiện hành, vốn chỉ 7-10 triệu đồng. Dẫu vậy, thực tế hiện nay tình trạng chủ trọ thu tiền điện cao hơn mức quy định vẫn xảy ra khá phổ biến. Quy định này nhận được nhiều sự đồng tình từ phía người thuê trọ, tuy nhiên không ít chủ nhà trọ lại lo lỗ.
>> Nỗi lo đánh thuế nhà cho thuê, người thuê nhà gánh hết
Ủng hộ quy định mới, bạn đọc Truongnv.cland bày tỏ quan điểm: "Tôi có chơi với một chị cho thuê nhà trọ. Chị tâm sự rằng tiền điện nước nhà mình dùng thoải mái, hầu như không phải mất tiền, vì cho thuê phòng trọ lấy giá cao. Người thuê trọ gánh hết. Thực tế, nhiều người cho thuê trọ cứ kêu chi phí tiêu hao này kia nhưng phần lớn họ đều thu thêm tiền của người thuê.
Ngoài tiền dùng điện theo công tơ phải trả giá cao ra, không ít chủ nhà trọ còn thu thêm tiền điện hành lang, thang máy, bơm nước, điện cầu thang, nhà để xe, tiền điện khấu hao... Họ chia theo phòng hoặc theo đầu người. Tóm lại, chủ trọ vẽ đủ kiểu để tận thu của người thuê, hầu như không bao giờ thiệt cả, thậm chí còn có lãi. Chỉ khổ những người đi thuê trọ".
Đề xuất giải pháp để ngăn chặn tình trạng chủ nhà trọ thu tiền điện của người thuê không đúng giá quy định, độc giả Phanhongdaklak bình luận: "Một việc tưởng như đơn giản là mua bán điện giữa ngành điện với chủ nhà trọ, và giữa chủ nhà trọ với người thuê trọ, lại nảy sinh nhiều vướng mắc. Để tháo gỡ những vấn đề này, phải có sự vào cuộc của nhiều ngành, nhiều cấp.
Trước hết, về thủ tục tạm trú của người thuê, không cần được xem là điều kiện để tính giá điện theo hộ. Việc đăng ký tạm trú chỉ để quản lý về trật tự xã hội, ai không đăng ký tạm trú thì phải chịu chế tài của pháp luật về hành vi này.
Việc bán điện từ công tơ tổng của chủ nhà trọ theo cách chia bình quân số lượng điện tiêu thụ cho từng phòng là không hợp lý. Chủ trọ cần mắc các công tơ phụ ở từng phòng, ai dùng nhiều trả tiền nhiều, ai dùng ít trả tiền ít. Số điện năng hao hụt được cộng vào để tình bình quân giá điện phải thu, điện khu vực chung do chủ cơ sở tính chung vào giá thuê phòng. Để hạn chế việc xử dụng điện quá mức giá ưu đãi, chủ phòng trọ có thể quy định lượng điện tối đa được xử dụng của mỗi phòng.
Mỗi địa phương cần có văn bản nhắc nhở chính quyền cấp cơ sở phải thực hiện trách nhiệm xử lý các trường hợp vi phạm về giá bán điện theo quy định, không né tránh. Trên thực tế, vẫn có nhiều cơ sở cho thuê trọ thu tiền điện theo giá quy định. Đây chính là những bài học sống động cần được cơ quan chức năng, cơ quan truyền thông lan tỏa để nhân rộng. Người lao động phải thuê nhà trọ là những người có nhiều khó khăn. Mong rằng các cấp, các ngành quan tâm giải quyết việc dùng điện của họ một cách hợp lý nhất".
Những ngày gần đây, đọc các bài viết về điểm thi vào lớp 10, tôi thấy rất nhiều phụ huynh và học sinh hụt hẫng. Không ít em có học bạ toàn điểm cao, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi nhưng khi bước vào kỳ thi lại không đạt kết quả như mong đợi. Tôi hiểu cảm giác thất vọng đó, bởi gia đình tôi cũng vừa trải qua.
Cháu tôi vừa tham gia kỳ thi vào lớp 10 và kết quả thấp hơn kỳ vọng. Cháu buồn, bố mẹ cũng buồn vì đặt nguyện vọng vào trường top có điểm chuẩn quá cao. Nhưng thay vì đổ lỗi cho đề thi hay cho rằng con làm bài thi không tốt so với những gì học bạ thể hiện, tôi nghĩ cần nhìn nhận thực tế hơn về cách đánh giá năng lực học sinh hiện nay.
Bản thân tôi là học sinh cấp ba cách đây hơn 20 năm. Tôi cũng trải qua đủ các kỳ thi quan trọng, từ thi học kỳ, thi học sinh giỏi cấp tỉnh đến thi đại học. Có lúc đạt kết quả tốt, có lúc thất bại. Với tôi, chuyện đó hoàn toàn bình thường. Điều thú vị là suốt từ cấp hai đến hết cấp ba, tôi chưa từng đạt danh hiệu học sinh giỏi toàn diện. Điểm trung bình các môn của tôi chỉ quanh mức 7.0. Nếu nhìn vào học bạ, có lẽ không nhiều người đánh giá tôi là học sinh xuất sắc.
Thế nhưng ở những môn thuộc khối thi đại học, kết quả của tôi lại khá tốt. Trong nhiều năm học, điểm số các môn này luôn ổn định và khi bước vào kỳ thi đại học, tôi đạt mức điểm gần tương đương với năng lực mà thầy cô đánh giá. Nói cách khác, kết quả thi phản ánh khá sát khả năng thực tế của tôi.
Nhìn lại thời đi học, tôi nhớ cả trường chỉ có rất ít học sinh đạt điểm trung bình từ 8.0 trở lên. Một lớp vài chục học sinh thì may ra có một hoặc hai bạn được xem là học sinh giỏi nổi bật. Điểm 9, điểm 10 là rất hiếm. Chính vì vậy, khi một học sinh được đánh giá giỏi, mọi người đều có thể hình dung khá chính xác năng lực của em đó.
>> Con tôi học trường tư 10 triệu một tháng không phải để chạy đua trường chuyên
Còn hiện nay, ít nhất qua những gì tôi quan sát từ lớp học của con, tỷ lệ học sinh giỏi cao hơn rất nhiều. Như lớp của cháu tôi có tới 80-90% học sinh đạt loại giỏi. Điểm 9, điểm 10 xuất hiện đầy rẫy trong học bạ. Điều đó khiến không ít phụ huynh mặc nhiên tin rằng con mình đang nằm trong nhóm học sinh xuất sắc. Nhưng khi bước vào những kỳ thi có tính cạnh tranh và sàng lọc cao hơn, kết quả lại không hoàn toàn như kỳ vọng. Khoảng cách giữa điểm số trên lớp và điểm thi thực tế vì thế trở thành cú sốc đối với nhiều gia đình.
Thực tế, chương trình hiện nay có nhiều nội dung mới, áp lực cũng không hề nhỏ. Tuy nhiên, tôi nghĩ việc đánh giá trong nhà trường đang có phần "rộng tay" hơn trước, khiến điểm số chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế của học sinh. Chính vì vậy, tôi muốn chia sẻ với những em vừa không đạt kết quả mong muốn trong kỳ thi vào lớp 10 rằng: thất vọng là điều dễ hiểu, nhưng không nên xem đó là dấu chấm hết.
Bản thân tôi và nhiều người bạn ngày trước đều học ở những trường làng không có tiếng tăm. Chúng tôi không sở hữu bảng thành tích quá đẹp, cũng không phải những học sinh luôn đứng đầu toàn trường. Nhưng nhờ gặp được những thầy cô tận tâm, nhờ sự cố gắng của bản thân, nhiều người vẫn đỗ đại học với điểm số cao và sau này có công việc tốt.
Hơn 20 năm đi học rồi đi làm giúp tôi nhận ra một điều: thành tích ở một kỳ thi rất quan trọng, nhưng không quyết định toàn bộ tương lai. Xã hội không đánh giá một con người chỉ bằng việc em đỗ hay trượt một trường cấp ba nào đó. Điều tạo nên khác biệt vẫn là năng lực thật, khả năng tự học và sự bền bỉ. Nếu chịu khó học hỏi và không ngừng vươn lên, bạn vẫn có thể đạt được những kết quả tốt, dù xuất phát điểm không hoàn hảo như mong muốn.
Vì thế, thay vì than vãn hay đắm chìm trong thất vọng, hãy coi kỳ thi vừa qua là một trải nghiệm để hiểu rõ hơn năng lực của mình. Con đường phía trước còn rất dài, và cơ hội để chứng minh bản thân chắc chắn không chỉ có một lần.
Tôi là một cô gái Gen Z, năm nay 25 tuổi và đã tham gia thị trường lao động gần bốn năm nay. Sau khi đọc bài "Áp lực 'tăng ca vô hình' của lao động công sở", bởi tôi nhận ra bản thân mình trong từng chi tiết của bài viết ấy.
Tôi từng nghĩ chỉ cần còn trẻ thì có thể làm việc nhiều hơn người khác, chịu áp lực tốt hơn người khác và hy sinh thời gian cá nhân để đổi lấy cơ hội thăng tiến. Nhưng sau bốn năm đi làm, điều khiến tôi sợ nhất không còn là KPI hay deadline, mà là cảm giác cuộc sống của mình đang dần bị công việc nuốt chửng.
Nhiều người vẫn nghĩ Gen Z là thế hệ thích nghỉ ngơi, dễ bỏ việc và thiếu chịu đựng áp lực. Nhưng ít ai nhìn thấy phía sau những bức ảnh check-in văn phòng hay những dòng trạng thái bận rộn trên mạng xã hội là một thế hệ đang kiệt sức âm thầm.
Chúng tôi lớn lên trong thời đại công nghệ phát triển, nơi mọi thứ diễn ra nhanh hơn, cạnh tranh hơn và áp lực cũng nhiều hơn. Công việc không còn dừng lại ở tám tiếng nơi công sở. Nó theo chúng tôi lên xe buýt, vào bữa cơm tối, lên giường ngủ và cả trong những ngày nghỉ hiếm hoi.
Tôi làm ở một công ty chuyên về quản lý kinh doanh. Bộ phận của tôi có 30 người, nhiệm vụ phát triển đối tác và xây dựng nhóm kinh doanh mới, trực tiếp mang doanh thu về cho công ty. Năm trước phòng tôi vượt KPI, năm nay công ty tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn. Thành tích càng tốt thì áp lực càng lớn.
Trong môi trường ấy, việc tăng ca gần như trở thành điều hiển nhiên. Có những ngày tôi rời văn phòng lúc 19h nhưng công việc vẫn chưa kết thúc. Điện thoại liên tục rung lên vì tin nhắn từ các nhóm chat công việc. Khách hàng gọi lúc tối muộn vì ban ngày họ bận. Có hôm tôi đang chuẩn bị ngủ thì sếp "tag" vào nhóm yêu cầu sửa báo cáo gấp cho cuộc họp sáng hôm sau. Tôi bật laptop lúc gần nửa đêm, vừa sửa file vừa cố giữ tỉnh táo bằng ly cà phê.
Điều đáng sợ nhất là chúng tôi dần xem cuộc sống ấy như bình thường. Tôi từng tự hào vì mình có thể thức đến một giờ sáng để chạy deadline. Tôi nghĩ đó là biểu hiện của sự chăm chỉ và cầu tiến. Trong môi trường công sở hiện đại, những người online muộn nhất thường được xem là có trách nhiệm nhất.
Chúng tôi ca ngợi văn hóa "hustle" như một điều đáng ngưỡng mộ. Nhưng rồi tôi nhận ra đằng sau những giờ tăng ca ấy là những cơ thể đang kiệt quệ và những tâm trí không còn được nghỉ ngơi đúng nghĩa. Tôi từng bị đau đầu kéo dài vì thiếu ngủ. Có những hôm bụng đau quặn vì ăn uống thất thường nhưng vẫn phải họp online với khách hàng.
Có ngày cuối tuần, bạn bè rủ đi cà phê nhưng tôi vẫn mang theo laptop vì "có thể khách sẽ cần gấp". Tôi không nhớ lần cuối cùng mình thật sự thư giãn mà không cầm điện thoại để kiểm tra email là khi nào. Sau khi đọc bài viết về "tăng ca vô hình", tôi mới nhận ra điều đáng sợ nhất của môi trường công sở hiện nay không phải là những giờ tăng ca được ghi trên bảng chấm công, mà là những giờ làm việc vô hình không ai tính đến.
Đó là những tin nhắn công việc lúc 23h. Là cảm giác lo lắng khi không trả lời điện thoại của sếp ngoài giờ hành chính. Là việc dù đang nghỉ phép nhưng vẫn phải mở máy tính xử lý công việc từ xa. Công nghệ giúp chúng ta làm việc linh hoạt hơn, nhưng cũng khiến ranh giới giữa công việc và cuộc sống gần như biến mất. Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, văn phòng có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu.
Chúng tôi không còn thật sự "tan làm", mà chỉ là chuyển từ làm việc ở công ty sang làm việc ở nhà. Tôi nghĩ Gen Z đang là thế hệ chịu mâu thuẫn rất lớn. Chúng tôi được dạy phải sống hết mình cho tuổi trẻ, phải thành công sớm, phải độc lập tài chính trước tuổi 30. Mạng xã hội mỗi ngày đều tràn ngập hình ảnh những người trẻ kiếm tiền giỏi, thăng tiến nhanh và sống đầy năng lượng. Điều đó vô tình tạo nên áp lực rằng nếu mình nghỉ ngơi, mình sẽ tụt lại phía sau.
Nhiều người lớn thường nói Gen Z nhảy việc quá nhiều. Nhưng đôi khi, đó không phải vì chúng tôi thiếu kiên trì mà vì chúng tôi đang quá mệt mỏi. Một thế hệ lớn lên giữa khủng hoảng kinh tế, áp lực thành công và nhịp sống số hóa liên tục rất dễ rơi vào trạng thái "burnout" - kiệt sức vì công việc.
Chúng tôi mất ngủ, lo âu, dễ cáu gắt và dần không còn cảm thấy hạnh phúc với chính cuộc sống của mình. Điều buồn nhất là nhiều công ty vẫn xem sự hy sinh đời sống cá nhân là tiêu chuẩn của nhân viên tốt. Người làm việc đến khuya được khen trách nhiệm. Người luôn online cuối tuần được đánh giá nhiệt tình. Trong khi đó, những người muốn giữ cân bằng cuộc sống lại dễ bị xem là thiếu tham vọng.
Tôi ước có một ngày cuối tuần thật sự được nghỉ ngơi mà không phải ám ảnh bởi deadline. Và là khi chúng ta vẫn còn năng lượng để gặp gỡ bạn bè, chăm sóc gia đình và lắng nghe chính mình.
