Cựu thị trưởng vùng đô thị Greater Mancheste Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng Anh, kế nhiệm ông Keir Starmer, người đã đệ đơn từ chức lên Vua Charles và có bài phát biểu cuối cùng trước số 10 phố Downing hôm 20/7.
Ông Burnham sẽ lãnh đạo chính phủ Anh với lời hứa sẽ “tái cấu trúc” quốc gia để tập trung tốt hơn vào các vấn đề mà người dân quan tâm, chẳng hạn như cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và các dịch vụ công hoạt động kém hiệu quả.
Sau đó, công việc khó khăn mới thực sự bắt đầu. Trước hết, ông phải công bố nội các mới – điều vốn đã là chủ đề gây tranh luận nhiều trong nội bộ Công đảng cầm quyền
Ông Burnham, 56 tuổi, phải đối mặt với một danh sách dài các vấn đề, từ các công ty công ích hoạt động kém hiệu quả của Anh cho đến mức tăng trưởng kinh tế mờ nhạt.
Lộ trình mới cho chính phủ Anh
Mô tả việc mình được bầu làm lãnh đạo Công đảng là “khoảnh khắc thay đổi có ý nghĩa nhất trong nền chính trị của chúng ta suốt 40 năm qua”, ông Burnham đã hứa sẽ thay đổi một cách căn bản hệ thống chính trị của Anh để nhanh chóng nâng cao mức sống.
“Chính phủ do tôi lãnh đạo sẽ tự tin vạch ra lộ trình đó bắt đầu từ tuần tới. Nó sẽ đưa chúng ta đến một đất nước nơi cuộc sống trở nên vừa túi tiền hơn, và tất cả người dân cũng như các vùng miền đều được nâng cao vị thế so với hiện tại”, ông phát biểu vào tuần trước khi hứa sẽ mang lại cho nước Anh niềm hy vọng và sự thay đổi mà đất nước này “đang khao khát”.
Thông điệp đó được gửi trực tiếp đến các nghị sĩ Công đảng, những người mà sau khi ông trở lại nghị viện vào tháng trước, đã xem ông là một trong số ít chính trị gia có thể giảm bớt mối đe dọa từ đảng Cải cách Vương quốc Anh theo đường lối dân túy của chính trị gia kỳ cựu ủng hộ Brexit Nigel Farage.
Trở ngại đầu tiên của ông Burnham sẽ là việc bổ nhiệm đội ngũ nội các của mình, đặc biệt là lựa chọn của ông cho vị trí Bộ trưởng Tài chính. Sự xích mích trong mối quan hệ đối tác cốt lõi này tại trung tâm của chính phủ từng dẫn đến sự sụp đổ của các chính quyền tiền nhiệm.
Ứng cử viên sáng giá từ sớm cho vị trí đó, Bộ trưởng An ninh Năng lượng và Net Zero Ed Miliband, đã phải nhận một số thông tin nội bộ bất lợi, và Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood hiện có vẻ là người được ưu ái nhất cho công việc này. Ông Burnham đã kêu gọi đảng của mình phớt lờ những “sự suy đoán” và cho biết ông vẫn chưa quyết định về đội ngũ của mình.
Các quyết định chính sách ban đầu của ông cũng sẽ phải đối mặt với sự xem xét kỹ lưỡng, trong bối cảnh đội ngũ của ông đang muốn nhanh chóng tiến hành chương trình nghị sự.
Sự chú ý sẽ được đổ dồn vào các quyết định của ông Burnham, đặc biệt là về thuế và chi tiêu, dầu khí, cũng như các công ty dịch vụ công ích hoạt động kém hiệu quả mà ông muốn thấy chúng nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ hơn của công chúng.
Hôm 19/7, đồng minh của ông, Phó lãnh đạo đảng Lao động Lucy Powell, gợi ý rằng Thames Water, một công ty tiện ích đang ngập trong nợ nần, có thể bị đưa vào diện “biện pháp đặc biệt”, nghĩa là nó sẽ hoạt động dưới sự kiểm soát của chính phủ.
“Ông ấy muốn tái tập trung và ưu tiên lại các nguồn lực của chính phủ, sự chú ý của chính phủ vào các ưu tiên của mình nhằm giải quyết chi phí sinh hoạt, thực sự tái cấu trúc cách thức vận hành của đất nước và nền kinh tế”, bà nói.
Xuất thân bình dị và con đường đến chính trường
Sinh ra và lớn lên ở miền Bắc nước Anh, ông Burnham đã chuyển đến miền Nam để học ngành văn học Anh tại Đại học Cambridge. Mặc dù vậy, ông vẫn thường xuyên nêu bật nguồn gốc miền Bắc thuộc tầng lớp lao động của mình.
Sau khi trở thành một nghị sĩ Công đảng vào năm 2001, ông Burnham đã đảm nhận các vai trò cấp thấp trong chính phủ và sớm thăng tiến qua các cấp bậc. Vào thời điểm ông Gordon Brown trở thành Thủ tướng, ông Burnham là Thứ trưởng Bộ Tài chính (2007-2008). Sau đó, ông trở thành Bộ trưởng Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao (2008-2009) và cuối cùng là Bộ trưởng Bộ Y tế (2009-2010).
Sau hai lần tranh cử vị trí lãnh đạo Công đảng thất bại vào năm 2010 và 2015, ông Burnham chạy đua vào chức Thị trưởng vùng Greater Manchester vào năm 2017, một vị trí mà qua đó ông đã gia tăng đáng kể vị thế chính trị tầm quốc gia của mình. Ông tái đắc cử vào năm 2021 với 67,3% số phiếu bầu.
Kể từ lần đầu tiên trở thành Thị trưởng Manchester vào năm 2017, ông Burnham đã quyên góp 15% mức lương 110.000 bảng Anh hàng năm của mình để giải quyết tình trạng vô gia cư.
Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, ông Burnham đã dẫn đầu các cuộc đàm phán để xin thêm kinh phí cho Greater Manchester. Ông Burnham nhấn mạnh rằng các hạn chế mới nhằm kiểm soát dịch phải đi kèm với các gói tài chính lớn cho các chính quyền khu vực.
Trong thời gian lãnh đạo Great Manchester, ông Burnham nhận được nhiều lời ca ngợi nhờ chương trình cải tổ hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là việc đưa hệ thống xe buýt trở lại dưới sự quản lý của chính quyền địa phương.
Ông cũng thường xuyên lên tiếng bảo vệ lợi ích của khu vực này, nơi được xem là một trong những đầu tàu kinh tế của Anh. Do vậy, truyền thông Anh đã đặt cho ông biệt danh “Vua phương Bắc”.
Ông Burnham đang quảng bá cái mà ông gọi là “Chủ nghĩa Manchester” như một mô hình tăng trưởng kinh tế trên toàn quốc. Ông nói rằng ông sẽ chuyển dịch quyền lực khỏi chính quyền trung ương ở London hướng về các thành phố và khu vực, và mở một văn phòng thủ tướng ở miền Bắc.
“Hãy tưởng tượng sự tăng trưởng tốt đẹp ở mọi mã bưu chính và niềm hy vọng trong mọi trái tim. Đừng tưởng tượng nữa, hãy biến nó thành hiện thực”, ông Burnham phát biểu ngày 29/6.
Ông cũng hứa sẽ cắt giảm thuế cho các doanh nghiệp bán lẻ, xây dựng lượng nhà ở xã hội lớn nhất kể từ Thế chiến II, và cắt giảm chi tiêu phúc lợi theo cách “công bằng và lâu dài”.
“Đối với chúng tôi, chủ nghĩa Manchester là việc mọi người cùng nhau chung tay để tạo ra sự thay đổi, tự làm mọi việc cho chính mình và có một thái độ thực sự dám nghĩ dám làm”, Rose Marley, Tổng giám đốc của Co-operatives UK, một liên đoàn các doanh nghiệp hợp tác xã có trụ sở tại Manchester, cho biết.
Bà Marley từng làm cố vấn cho ông Burnham khi ông còn là thị trưởng. Bà nhớ lại khi ông mới từ London đến, ông mặc “bộ vest và giày tây chỉnh tề” và hành xử giống như một nhà lập pháp vừa bước ra từ Nghị viện tại Westminster.
“Nhưng ngay ngày đầu tiên ông ấy đến, chiếc cà vạt đã được nới lỏng, và hình ảnh về một nghị sĩ Westminster này đã biến mất rất nhanh chóng. Phong cách của người Manchester là giày thể thao và áo thun”, bà Marley nhớ lại.
Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton và thượng nghị sĩ John Cornyn hôm 26/5 bước vào vòng bầu cử thứ hai, sau khi không người nào giành quá 50% phiếu trong cuộc bỏ phiếu sơ bộ hồi tháng 3 để chọn ứng viên đại diện cho đảng Cộng hòa tại bang Texas tranh cử vào Thượng viện Mỹ.
Ông Cornyn và các đồng minh, trong đó có lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện, suốt nhiều tháng qua đã tìm cách thuyết phục Tổng thống Donald Trump ủng hộ thượng nghị sĩ đương nhiệm này. Họ lập luận rằng ông Paxton sẽ là ứng viên yếu hơn trước đối thủ đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Tuy nhiên, ông Trump hoài nghi về lòng trung thành của Cornyn và cuối cùng chọn đứng về phía ông Paxton, gọi Tổng chưởng lý Texas là "chiến binh MAGA đích thực". Ông Paxton hôm 26/5 nói trên sóng truyền hình rằng sự ủng hộ của ông Trump là "tiêu chuẩn vàng".
Tuyên bố hậu thuẫn của ông Trump được coi là động lực thúc đẩy nhóm cử tri MAGA bỏ phiếu cho Paxton, giúp ông này giành 64% số phiếu, áp đảo hoàn toàn so với 36% của Cornyn.
Cornyn tối 26/5 thừa nhận thất bại và cho biết sẽ ủng hộ Paxton trong cuộc bầu cử tháng 11.
Với kết quả này, Paxton sẽ đối đầu với ứng viên đảng Dân chủ James Talarico trong cuộc bầu cử giữa kỳ, cuộc đua có thể trở thành tâm điểm trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát Thượng viện.
Đây là trường hợp mới nhất một ứng viên được Tổng thống Trump hậu thuẫn hạ bệ một nghị sĩ đương nhiệm. Tổng thống Mỹ đang nỗ lực loại bỏ những nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm mà ông cho là "không đủ trung thành".
Trong tháng này, ông Trump đã ủng hộ các đối thủ đánh bại hạ nghị sĩ Thomas Massie ở Kentucky, thượng nghị sĩ Bill Cassidy ở Louisiana và một số thượng nghị sĩ bang Indiana trong vòng sơ bộ của đảng Cộng hòa.
Ông Paxton và các đồng minh đã bắt đầu chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Talarico. Lone Star Liberty PAC, siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ Paxton, đã tung quảng cáo truyền hình trong đó Tổng thống Trump gọi Talarico là "người kỳ quặc" và nhấn mạnh hàng loạt phát ngôn trước đây của ông này về Chúa và chủng tộc.
Ông Talarico, thuộc giáo hội Trưởng Lão, từng gây chú ý khi nói "Chúa là phi nhị nguyên giới". Trong cuộc phỏng vấn với Semafor năm ngoái, ông bảo vệ phát biểu này, cho rằng về mặt thần học, quan điểm Chúa vượt lên trên giới tính không gây tranh cãi.
Talarico nói cách diễn đạt của ông có thể khiến một số người khó chịu, nhưng lập luận này phù hợp với Kinh Thánh, khi Thánh Phaolô viết rằng trong Đấng Christ "không còn nam hay nữ".
Talarico tối 26/5 đã chỉ trích Paxton, gọi Tổng chưởng lý Texas là "chính trị gia tham nhũng nhất nước Mỹ".
"Kiểu tham nhũng đó là sự mục ruỗng ở lõi của hệ thống đổ vỡ này. Đó là lý do chúng ta không đủ tiền chi trả mọi thứ. Đó là lý do chúng ta không thể vươn lên dù làm việc chăm chỉ đến đâu", ông Talarico nói. Ông Paxton chưa phản hồi lời chỉ trích này.
Cuộc bầu cử tại Texas được dự báo sẽ tốn kém, trong bối cảnh một số thượng nghị sĩ Cộng hòa cảnh báo đảng có thể phải chi nhiều tiền hơn để hậu thuẫn Paxton trong cuộc đua với Talarico.
Ứng viên Dân chủ Talarico đã huy động được hơn 40 triệu USD, chi phần lớn số tiền này để thắng một cuộc cạnh tranh gay gắt trong vòng sơ bộ. Báo cáo cho thấy chiến dịch của ông còn gần 10 triệu USD trong tài khoản vào cuối tháng 3. Paxton đã huy động được 7,6 triệu USD, và chiến dịch của ông còn 2,3 triệu USD tính đến ngày 6/5.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, ngày 22-5, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước cáo buộc của Bộ Tư pháp Mỹ đối với Đại tướng Raúl Castro, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:
“Việt Nam quan ngại sâu sắc về biện pháp tư pháp của Bộ Tư pháp Mỹ ban hành cáo trạng hình sự đối với nguyên Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cuba, nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Cuba Raúl Castro.
Việt Nam kêu gọi đối thoại xây dựng trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào các công việc nội bộ của các quốc gia.
Một lần nữa, Việt Nam khẳng định mạnh mẽ tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống với Nhân dân Cuba anh em, kêu gọi việc thực hiện các nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc yêu cầu dỡ bỏ bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba".
Trước đó vào hôm 20-5, Mỹ đã công bố cáo trạng với Đại tướng Raúl Castro - em trai cố Lãnh tụ Fidel Castro, liên quan đến vụ bắn hạ hai máy bay dân sự của nhóm chống chính quyền Cuba năm 1996.
Các lệnh bao vây cấm vận mà Mỹ áp lên Cuba từ năm 1962 đã gây ra nhiều khó khăn cho Cuba trong nhiều thập kỷ qua. Quan hệ hai bên càng căng thẳng kể từ khi Mỹ tăng sức ép lên nguồn cung dầu mỏ Cuba vào đầu năm nay.
Việt Nam và Cuba thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 12-1960. Quan hệ hai nước là biểu tượng mẫu mực, thủy chung, trong sáng của tình đoàn kết quốc tế.
Hồi tháng 1 năm nay, nhà sáng lập SpaceX Elon Musk công bố kế hoạch phóng tổng cộng 1 triệu vệ tinh đóng vai trò là trung tâm dữ liệu vào quỹ đạo trái đất, theo Reuters. Đến đầu tháng 6, Trung Quốc cũng phát tín hiệu cho thấy đang theo đuổi viễn cảnh tương tự.
Những thập niên qua, các vệ tinh đóng vai trò giống camera vô cùng đắt đỏ trên bầu trời. Chúng thu thập những khối lượng hình ảnh và dữ liệu cực lớn để chuyển về trái đất phân tích. Tuy nhiên, khối lượng thông tin mà vệ tinh thu được hơn xa những gì các trung tâm trên trái đất có thể xử lý, chủ yếu là do giới hạn của đường truyền băng thông.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng tư duy mới. Thay vì vệ tinh chỉ đơn thuần thu thập thông tin như lâu nay, công nghệ điện toán không gian có thể trực tiếp xử lý thông tin trên quỹ đạo, và gửi về mặt đất những thông tin đã được chọn lọc và thích hợp nhất cho từng lĩnh vực cụ thể.
Những người ủng hộ điện toán không gian, trong đó có tỉ phú Elon Musk, cho rằng việc đặt các trung tâm xử lý dữ liệu trên quỹ đạo sẽ mang đến giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục một trong những hạn chế lớn nhất của AI trên trái đất, theo Reuters. Đó là nhu cầu vô cùng lớn về diện tích đất đai, điện nước sử dụng trong quá trình vận hành các hệ thống AI.
Thay vào đó, hàng triệu vệ tinh có thể đảm nhận vai trò trên trong lúc xoay quanh trái đất. Mỗi vệ tinh chỉ cần được trang bị các tấm pin mặt trời, hệ thống tản nhiệt riêng và kết nối với nhau bằng công nghệ truyền dữ liệu laser.
Tại Mỹ, sau khi nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để xin giấy phép phóng 1 triệu vệ tinh hồi đầu năm, tỉ phú Musk vào đầu tháng 6 tiết lộ công ty có kế hoạch phóng các vệ tinh AI được trang bị pin mặt trời cùng bộ phận tản nhiệt cũng như các liên kết quang học tốc độ cao (laser) để truyền dữ liệu, Space.com đưa tin.
SpaceX cũng dự kiến đưa vào vận hành cơ sở sản xuất vệ tinh AI cuối năm sau. Công ty của tỉ phú Musk không phải là tay chơi duy nhất trong lĩnh vực này ở Mỹ. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang theo đuổi ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, trong đó có Google, Blue Origin và Microsoft.
Đến tháng 3 năm nay, Nvidia thông báo có thể sản xuất được các dòng GPU thiết kế riêng cho điện toán không gian, theo thông tin đăng tải trên website chính thức của hãng.
Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều thành phố nước này đang đẩy mạnh việc đầu tư vào điện toán không gian, với việc Bắc Kinh, Thiên Tân và Thành Đô lần lượt thành lập các viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm giành lợi thế chiến lược trong lĩnh vực này. Gần đây nhất, Bắc Kinh hôm 1.6 thiết lập trung tâm đầu tiên về điện toán không gian, Securities Times đưa tin.
Trước đó, công ty hàng không vũ trụ ADAspace (trụ sở Thành Đô) vào tháng 3 đã phối hợp với Bộ Công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc ra mắt Prometheus, nền tảng dịch vụ điện toán đám mây không gian. Theo Tân Hoa xã, dự án đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới gồm 1.000 vệ tinh và bắt đầu đưa vào sử dụng năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ mạng lưới gồm khoảng 2.800 vệ tinh dự kiến sẽ hoàn thành.
Báo The Straits Times dẫn lời giảng viên Svetla Ben-Itzhak của Đại học Johns Hopkins (Mỹ) nhận định dù triển vọng thương mại của điện toán không gian vẫn chưa rõ ràng, nhưng những tác động chiến lược về an ninh quốc gia của công nghệ này là có thật. Những nước sớm nắm được quyền kiểm soát hạ tầng điện toán không gian sẽ đạt lợi thế lớn hơn về quyền tự chủ cũng như khả năng chi phối các mạng lưới thông tin toàn cầu.
