Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed ngày 15/5 đã ra chỉ thị khẩn yêu cầu Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đẩy nhanh tiến độ tuyến đường ống dẫn dầu Tây – Đông thứ hai nối thẳng tới cảng Fujairah bên bờ vịnh Oman.
Đây không đơn thuần là một dự án hạ tầng dầu khí. Với UAE, nó là “tấm vé sinh tồn” trong bối cảnh eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển gần 20% dầu mỏ thế giới – liên tục đối mặt nguy cơ tê liệt vì xung đột địa chính trị.
Khi sở hữu tuyến xuất khẩu dầu trực tiếp ra đại dương, UAE có thể đưa “vàng đen” ra thị trường mà không còn phụ thuộc vào Hormuz – điểm nghẽn được ví như “yết hầu” của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giải mã “yết hầu” chuỗi cung ứng
Theo Reuters, căng thẳng khu vực từ cuối tháng 2 đã khiến dòng chảy dầu qua Hormuz gián đoạn nghiêm trọng. Giá năng lượng toàn cầu lập tức biến động mạnh, còn nhiều quốc gia tiêu thụ lớn phải tính đến các biện pháp kiểm soát nhiên liệu.
Đối với bản thân UAE, thiệt hại kinh tế từ việc gián đoạn xuất khẩu là những con số biết nói. Trước khủng hoảng, quốc gia vùng Vịnh này duy trì sản lượng trên 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy sản lượng thực tế có thời điểm rơi xuống chỉ còn khoảng 1,8-2,1 triệu thùng/ngày.
Riêng trong tháng 3, Abu Dhabi được cho là mất doanh thu tương đương khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày vì không thể xuất khẩu trơn tru khỏi vịnh Ba Tư. Đó là lý do dự án đường ống Tây – Đông thứ hai được đẩy lên mức ưu tiên cao nhất. Theo CNBC, khi hoàn thành vào năm 2027, ADNOC sẽ có thể tăng gấp đôi năng lực xuất khẩu qua cảng Fujairah.
Hiện tại, UAE chỉ có một lối thoát duy nhất là tuyến đường ống Habshan – Fujairah với công suất tối đa 1,8 triệu thùng mỗi ngày. Việc có thêm tuyến ống thứ hai mang lại cho UAE lợi thế logistics khổng lồ so với các đối thủ trong khu vực.
Cuộc chia tay lịch sử để tối đa hóa lợi nhuận
Nếu siêu đường ống là “cánh tay logistics”, thì quyết định rời OPEC mới là bước đi gây địa chấn thực sự. Đầu tháng 5, UAE chính thức tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), khép lại gần 6 thập kỷ đồng hành cùng liên minh quyền lực nhất thị trường dầu khí.
Bề ngoài, Abu Dhabi gọi đây là quyết định phục vụ chiến lược phát triển dài hạn. Nhưng phía sau là mục tiêu tối đa hóa doanh thu dầu mỏ trước khi thế giới bước sâu vào kỷ nguyên năng lượng xanh.
Là thành viên OPEC, UAE phải tuân thủ các hạn ngạch sản xuất ngặt nghèo nhằm giữ giá dầu ổn định. Cơ chế này từ lâu đã kìm hãm đà tăng trưởng doanh thu của UAE. Quốc gia này hiện sở hữu công suất dự phòng lớn thứ hai trong khối nhưng chỉ được phép bơm ra thị trường khoảng 3 đến 3,5 triệu thùng mỗi ngày.
Trong khi đó, năng lực thực tế của hệ thống giàn khoan ADNOC có thể đạt tới 4,9 triệu thùng mỗi ngày. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei từng chia sẻ trên The New York Times rằng thế giới đang khát năng lượng và UAE không muốn bị ràng buộc bởi bất kỳ tổ chức nào.
Giới phân tích cho rằng động thái của UAE có thể kích hoạt một cuộc chiến thị phần khốc liệt tại Trung Đông. Nhiều chuyên gia dự báo UAE hoàn toàn có thể nhanh chóng nâng sản lượng lên gần 5 triệu thùng/ngày nếu khôi phục đầy đủ năng lực xuất khẩu.
Điều này đặt Saudi Arabia vào thế khó. Nếu Riyadh đáp trả bằng cách tăng sản lượng để bảo vệ thị phần, giá dầu toàn cầu có nguy cơ lao vào vòng xoáy biến động dữ dội.
Chạy đua với thời gian trước kỷ nguyên xe điện
Những quyết định táo bạo của UAE không chỉ bắt nguồn từ các cuộc khủng hoảng ngắn hạn. Sâu xa hơn, giới tinh hoa tại Abu Dhabi đang nhìn thấy chiếc đồng hồ đếm ngược của kỷ nguyên năng lượng hóa thạch. Quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn mọi dự báo của các tập đoàn dầu khí truyền thống.
Hành vi của người tiêu dùng đang thay đổi chóng mặt trước sức ép từ giá nhiên liệu. Dữ liệu từ thị trường Anh cho thấy doanh số xe lai (hybrid) sạc điện trong tháng 3 đã tăng vọt 47%, trong khi xe điện thuần túy tăng 24%. Thị phần của các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống hiện đã co hẹp xuống dưới mức 44%.
Tại khu vực châu Á, Trung Quốc cũng đang điện hóa nền kinh tế với quy mô khổng lồ. Những xu hướng này đang dần bẻ gãy đường cong nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong dài hạn. Đứng trước viễn cảnh đó, UAE hiểu rằng họ phải bán được càng nhiều dầu càng tốt trước khi thế giới không còn mặn mà với nhiên liệu hóa thạch.
Chuyên gia phân tích dầu mỏ Priya Walia tại Ryland Energy nhận định sự rút lui của UAE sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng điều tiết thị trường của liên minh OPEC+. Kỳ vọng về một nguồn cung dầu mỏ được kiểm soát nhịp nhàng qua các hiệp ước chung đang dần tan vỡ.
Thế giới đang bước vào một giai đoạn kinh tế đầy biến động, nơi sức mạnh thuộc về những quốc gia sở hữu hạ tầng logistics vượt trội. Dù nắm trong tay chiến lược dài hạn sắc bén, UAE vẫn phải đối mặt với bài toán hóc búa mang tên chi phí cơ hội. Từ nay cho đến khi tuyến đường ống mới hoàn thành vào năm 2027, hàng triệu thùng dầu chưa thể xuất cảng vẫn là một thách thức lớn đối với nền kinh tế nước này.
Thỏa thuận "bao gồm khoảng 200 máy bay và cam kết có thể mua đến 750 chiếc nếu họ làm tốt", ông nói. Các máy bay sẽ dùng động cơ GE Aerospace.
Chi tiết về thỏa thuận, như loại máy bay và thời gian giao hàng chưa được tiết lộ. Trước đó, hôm 14/5, ông chỉ cho biết trên Fox News rằng Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing.
Nếu hoàn tất, đây sẽ là đơn hàng lớn đầu tiên của Boeing với Trung Quốc trong gần một thập kỷ. Hãng bay Mỹ gần như bị khách Trung Quốc xa lánh do căng thẳng thương mại hai nước leo thang thời gian qua. Trung Quốc hiện là thị trường hàng không lớn thứ hai thế giới.
Boeing cũng xác nhận thỏa thuận gồm "cam kết ban đầu" mua 200 máy bay. Họ kỳ vọng sẽ bán được nhiều hơn nữa sau đợt đầu tiên này. Hãng thường dùng từ "cam kết" để chỉ các thỏa thuận sơ bộ chưa được hoàn tất, và chưa được ghi nhận vào sổ đơn hàng chính thức. Boeing cho biết họ kỳ vọng "tiếp tục đáp ứng được nhu cầu máy bay của Trung Quốc".
CEO Boeing Kelly Ortberg và CEO GE Aerospace Larry Culp nằm trong nhóm lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc, với kỳ vọng chốt các thỏa thuận hoặc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh tại đây.
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng tối 15/5, ông Trump cho biết các đơn hàng Boeing của Trung Quốc sẽ có các dòng 777 và 737. "Ông Tập cam kết mua 200 chiếc, 777 và 737, cùng rất nhiều máy bay to, đẹp của Boeing", ông nói.
Với Trung Quốc, đơn hàng lớn này sẽ giúp họ tiếp tục mở rộng thị trường hàng không, trong bối cảnh sản lượng máy bay thân hẹp nội địa COMAC C919 chưa đạt mục tiêu. Việc này cũng sẽ giúp Boeing thu hẹp khoảng cách với đối thủ Airbus, vốn đã bỏ xa Boeing tại Trung Quốc vài năm qua.
Theo ước tính của công ty tư vấn hàng không IBA, đơn hàng 200 máy bay có giá trị khoảng 17-19 tỷ USD, nếu 80% là dòng 737 MAX. "Con số này có thể tăng lên 25 tỷ USD nếu tỷ trọng máy bay thân rộng trong đơn hàng lớn hơn, khoảng 40%", Samuel Kenekueyero - nhà phân tích tại IBA cho biết.
Thỏa thuận này cũng sẽ là chiến thắng cần thiết cho ông Trump, trong bối cảnh các chính sách thuế nhập khẩu và thương mại cứng rắn đến nay chưa giúp giảm đáng kể thâm hụt thương mại lớn của Mỹ.
Nếu vượt 500 máy bay, đây sẽ là đơn hàng lớn nhất lịch sử ngành hàng không, vượt thỏa thuận 500 máy bay thân hẹp của IndiGo với Airbus. Dù vậy, nhiều khả năng đơn hàng của Trung Quốc sẽ được chia cho 3 hãng hàng không quốc doanh lớn.
Cổ phiếu Boeing giảm gần 4% ngày 14/5 sau khi ông Trump nói với Fox News rằng Trung Quốc đồng ý mua 200 máy bay, thấp hơn kỳ vọng của các nhà phân tích. Cổ phiếu hãng này tiếp tục giảm khoảng 3,8% ngày 15/5. Trong khi đó, cổ phiếu GE Aerospace giảm 2%.
Reuters trích các nguồn tin trong ngành cho biết Boeing ban đầu đàm phán bán ít nhất 500 máy bay thân hẹp cùng hàng chục máy bay thân rộng khác trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump, và có thể thêm tới 200 chiếc nữa trong giai đoạn sau. Ông Trump cho biết ông Tập sẽ tới Washington vào tháng 9, ám chỉ đây có thể là thời điểm cho đợt mua hàng tiếp theo.
Ông Lương Đức Long, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam, nêu khó khăn giảm phát thải của ngành này tại hội thảo về vật liệu xây dựng xanh do Bộ Xây dựng tổ chức chiều 5/5.
Theo ông Long, sản xuất xi măng không thể tiến tới lộ trình phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, bởi vướng giới hạn về kỹ thuật.
Xi măng gồm clinker, thạch cao và phụ gia như tro bay, xỉ lò cao... Trong đó, clinker chiếm tới 75-85%. Nguyên liệu này được tạo ra từ quá trình nung hỗn hợp đá vôi và đất sét ở nhiệt độ 1.450-1.500 độ C. "Sản xuất một tấn clinker thải tới 525 kg CO2. Không thể giảm thêm được", ông Long nói.
Xi măng, nhiệt điện và sắt thép được Thủ tướng thí điểm phân bổ hạn ngạch khí thải đầu năm nay, với tổng mức 243 triệu tấn CO2 cho 110 doanh nghiệp trong năm 2025. Trong đó, xi măng gồm 51 doanh nghiệp, ông Long cho biết ngành được giao gần 70 triệu tấn CO2. Quá trình phân bổ thí điểm kéo dài đến hết năm 2028, song song hình thành thị trường carbon trong nước. Tức là, họ chỉ còn ba năm trước khi chính thức bị siết hạn ngạch.
Trong khi ngành này khó giảm khí thải trong sản xuất clinker, phương án thu giữ carbon (CCS) không khả thi về mặt tài chính. Một tấn CO2 chôn lấp được báo giá 132 USD, cao gần gấp bốn lần giá xuất khẩu một tấn clinker thành phẩm. "Nếu mất số tiền trên để chôn lấp khí thải, chắc chắn ngành xi măng phải đóng cửa", ông Long nhấn mạnh.
Tuy nhiên, ngành này đang giảm được nhiên liệu hóa thạch trong hoạt động nung clinker, thay bằng rác thải. Đến nay, gần 20 doanh nghiệp đã đốt rác thay than, có bên đạt tỷ lệ thay thế tới 40%. Ông Long khuyến nghị việc giảm được khí methane (CH4) từ bãi rác nên được trừ vào hạn ngạch.
Bởi lẽ, nếu rác này không được nung ở nhà máy xi măng, chúng sẽ phát thải CH4, loại khí "siêu ô nhiễm" với mức gây nóng lên toàn cầu cao gấp 27 lần CO2. Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), ngành xi măng chiếm khoảng 7-8% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Việc thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực này sẽ đóng góp đáng kể vào việc thực hiện các mục tiêu khí hậu quốc gia.
Vật liệu xây dựng là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, cũng là lĩnh vực tiêu tốn nhiều tài nguyên, năng lượng và phát thải lớn. Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết xanh hóa ngành này đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Thực tế, lĩnh vực vật liệu xây dựng đã ghi nhận những kết quả tích cực trong phát triển các sản phẩm xanh, tiết kiệm năng lượng. Ví dụ, thị trường sản phẩm vật liệu xây không nung từng bước được hình thành và phát triển, như gạch xi măng cốt liệu, bê tông khí chưng áp, bê tông bọt... Nhóm sản phẩm này giúp giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, hạn chế phát thải, đồng thời góp phần tái sử dụng tro, xỉ, thạch cao - chất thải từ các ngành công nghiệp khác.
Để thúc đẩy thị trường vật liệu xanh, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện khung pháp lý về tiêu chuẩn. Ông Lê Văn Kế, Phó vụ trưởng Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), cho biết trong quý IV, Bộ dự kiến ban hành thông tư về dán nhãn năng lượng với vật liệu này, gồm chi tiết danh mục phải dán nhãn, trình tự thủ tục đăng ký. Nhãn này được kỳ vọng sẽ là "giấy thông hành" cho doanh nghiệp trên thị trường vật liệu xanh.
Phát biểu trong phiên họp thường niên chiều nay, ông Bùi Thành Nhơn - nhà sáng lập Tập đoàn Novaland (NVL) - nói trước cổ đông rằng thị giá hiện tại của cổ phiếu chưa phản ánh đúng giá trị nội tại và tiềm năng phục hồi của doanh nghiệp này. Dù còn nhiều khó khăn trong tương lai, ông tin rằng giá trị cổ phiếu NVL sẽ cải thiện khi nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng, các vướng mắc pháp lý của dự án được gỡ và tâm huyết của đội ngũ lãnh đạo trẻ sắp tới.
"Cổ phiếu Novaland còn dao động nhưng sẽ sớm quay lại đúng với giá trị thực của nó", ông Nhơn nói.
Kết thúc phiên giao dịch hôm nay, NVL đóng cửa tăng 2,4% lên 19.200 đồng một cổ phiếu. Trong phiên, mã này có lúc áp sát giá trần. So với hồi đầu năm, cổ phiếu Novaland đã tăng gần 44%. Đây cũng là vùng giá cao nhất kể từ giữa tháng 9/2023. Tuy nhiên, xét theo chỉ số P/B (giá thị trường trên giá trị sổ sách), mã này có định giá chỉ khoảng 0,65 lần. Điều này có nghĩa là cổ phiếu Novaland đang được giao dịch thấp hơn mức giá trị sổ sách.
Trong phần đối thoại, một cổ đông hỏi về tiến độ của kế hoạch phát hành cổ phiếu riêng lẻ. CEO Dương Văn Bắc cho biết bối cảnh thị trường và diễn biến giá cổ phiếu NVL trong khoảng 2 năm gần đây không thuận lợi khiến việc triển khai kế hoạch này gặp khó. Tuy nhiên, ông kỳ vọng thị trường chung và diễn biến giá cổ phiếu đều đang có tín hiệu tích cực, Novaland sẽ tiếp tục làm việc, đàm phán với các đối tác.
Ở cuộc gặp gỡ báo chí vào tuần trước, đại diện Novaland cũng cho biết một trong những phương án tái cấu trúc được công ty đưa ra thời gian qua là chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu. Tuy nhiên, mức giá đề xuất lại cao hơn nhiều so với giá thị trường tại thời điểm đàm phán và chính điều này khiến phương án trở nên kém hấp dẫn với các trái chủ.
Nói về kế hoạch thời gian tới, ông Bùi Thành Nhơn cho biết công ty sẽ tập trung hoàn thiện và nỗ lực thực hiện cam kết tại các dự án trọng điểm như Aqua City, NovaWorld Phan Thiet, NovaWorld Ho Tram, cùng các dự án tại trung tâm TP HCM như The Grand Manhattan, Victoria Village, The Park Avenue.
Mục tiêu trong năm nay là bàn giao hơn 2.600 sản phẩm, hơn 4.300 sổ hồng được cấp cho các dự án ở trung tâm TP HCM, tiếp tục triển khai bán mới với sản lượng sẵn sàng bán hơn 2.100 căn. Ngoài ra, lũy kế đến năm 2030, tiềm năng dòng thu tại các dự án đang triển khai dự kiến đạt hơn 470.000 tỷ đồng. Hiện Novaland còn hơn 2.400 ha quỹ đất mới chưa triển khai. Công ty sẽ khai thác quỹ đất có chọn lọc, tập trung vào các dự án tạo dòng tiền thực.
Novaland xác định chiến lược ưu tiên của họ là hoàn tất tái cấu trúc tài chính và quản trị, tạo nền tảng vận hành ổn định và bền vững. Song song đó, công ty sẽ đẩy nhanh tiến độ pháp lý và thi công các dự án. Ngoài ra, NVL tập trung nâng chuẩn quản trị, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tích hợp ESG vào phát triển dự án để thu hút nguồn vốn xanh.
Riêng về tái cấu trúc tài chính, doanh nghiệp này theo đuổi phương án phát hành cổ phiếu để hoán đổi dư nợ gốc trái phiếu, đẩy mạnh thương thảo với người sở hữu trái phiếu. Công ty cũng đang tìm kiếm nhà đầu tư phù hợp để tiếp tục thực hiện các khoản vay có quyền chuyển đổi thành cổ phần.
Ông Nhơn cho rằng việc thực hiện các cam kết với khách hàng và cổ đông không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là uy tín và danh dự của doanh nghiệp.
"Niềm tin của thị trường không chỉ được xây dựng bằng lời nói, mà còn phải được khôi phục bằng những hành động cụ thể và kết quả thực tế", nhà sáng lập Novaland nêu quan điểm.
Năm nay, công ty đặt kế hoạch doanh thu đạt kỷ lục 22.715 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 1.852 tỷ, giảm nhẹ 0,5% do tác động của môi trường lãi suất có xu hướng tăng. Novaland không chia cổ tức năm 2025, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sẽ dùng để tập trung vào các kế hoạch phục hồi hoạt động kinh doanh.
