Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed ngày 15/5 đã ra chỉ thị khẩn yêu cầu Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đẩy nhanh tiến độ tuyến đường ống dẫn dầu Tây – Đông thứ hai nối thẳng tới cảng Fujairah bên bờ vịnh Oman.
Đây không đơn thuần là một dự án hạ tầng dầu khí. Với UAE, nó là “tấm vé sinh tồn” trong bối cảnh eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển gần 20% dầu mỏ thế giới – liên tục đối mặt nguy cơ tê liệt vì xung đột địa chính trị.
Khi sở hữu tuyến xuất khẩu dầu trực tiếp ra đại dương, UAE có thể đưa “vàng đen” ra thị trường mà không còn phụ thuộc vào Hormuz – điểm nghẽn được ví như “yết hầu” của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Giải mã “yết hầu” chuỗi cung ứng
Theo Reuters, căng thẳng khu vực từ cuối tháng 2 đã khiến dòng chảy dầu qua Hormuz gián đoạn nghiêm trọng. Giá năng lượng toàn cầu lập tức biến động mạnh, còn nhiều quốc gia tiêu thụ lớn phải tính đến các biện pháp kiểm soát nhiên liệu.
Đối với bản thân UAE, thiệt hại kinh tế từ việc gián đoạn xuất khẩu là những con số biết nói. Trước khủng hoảng, quốc gia vùng Vịnh này duy trì sản lượng trên 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy sản lượng thực tế có thời điểm rơi xuống chỉ còn khoảng 1,8-2,1 triệu thùng/ngày.
Riêng trong tháng 3, Abu Dhabi được cho là mất doanh thu tương đương khoảng 1,5 triệu thùng dầu/ngày vì không thể xuất khẩu trơn tru khỏi vịnh Ba Tư. Đó là lý do dự án đường ống Tây – Đông thứ hai được đẩy lên mức ưu tiên cao nhất. Theo CNBC, khi hoàn thành vào năm 2027, ADNOC sẽ có thể tăng gấp đôi năng lực xuất khẩu qua cảng Fujairah.
Hiện tại, UAE chỉ có một lối thoát duy nhất là tuyến đường ống Habshan – Fujairah với công suất tối đa 1,8 triệu thùng mỗi ngày. Việc có thêm tuyến ống thứ hai mang lại cho UAE lợi thế logistics khổng lồ so với các đối thủ trong khu vực.
Cuộc chia tay lịch sử để tối đa hóa lợi nhuận
Nếu siêu đường ống là “cánh tay logistics”, thì quyết định rời OPEC mới là bước đi gây địa chấn thực sự. Đầu tháng 5, UAE chính thức tuyên bố rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), khép lại gần 6 thập kỷ đồng hành cùng liên minh quyền lực nhất thị trường dầu khí.
Bề ngoài, Abu Dhabi gọi đây là quyết định phục vụ chiến lược phát triển dài hạn. Nhưng phía sau là mục tiêu tối đa hóa doanh thu dầu mỏ trước khi thế giới bước sâu vào kỷ nguyên năng lượng xanh.
Là thành viên OPEC, UAE phải tuân thủ các hạn ngạch sản xuất ngặt nghèo nhằm giữ giá dầu ổn định. Cơ chế này từ lâu đã kìm hãm đà tăng trưởng doanh thu của UAE. Quốc gia này hiện sở hữu công suất dự phòng lớn thứ hai trong khối nhưng chỉ được phép bơm ra thị trường khoảng 3 đến 3,5 triệu thùng mỗi ngày.
Trong khi đó, năng lực thực tế của hệ thống giàn khoan ADNOC có thể đạt tới 4,9 triệu thùng mỗi ngày. Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Al Mazrouei từng chia sẻ trên The New York Times rằng thế giới đang khát năng lượng và UAE không muốn bị ràng buộc bởi bất kỳ tổ chức nào.
Giới phân tích cho rằng động thái của UAE có thể kích hoạt một cuộc chiến thị phần khốc liệt tại Trung Đông. Nhiều chuyên gia dự báo UAE hoàn toàn có thể nhanh chóng nâng sản lượng lên gần 5 triệu thùng/ngày nếu khôi phục đầy đủ năng lực xuất khẩu.
Điều này đặt Saudi Arabia vào thế khó. Nếu Riyadh đáp trả bằng cách tăng sản lượng để bảo vệ thị phần, giá dầu toàn cầu có nguy cơ lao vào vòng xoáy biến động dữ dội.
Chạy đua với thời gian trước kỷ nguyên xe điện
Những quyết định táo bạo của UAE không chỉ bắt nguồn từ các cuộc khủng hoảng ngắn hạn. Sâu xa hơn, giới tinh hoa tại Abu Dhabi đang nhìn thấy chiếc đồng hồ đếm ngược của kỷ nguyên năng lượng hóa thạch. Quá trình chuyển đổi xanh trên toàn cầu đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn mọi dự báo của các tập đoàn dầu khí truyền thống.
Hành vi của người tiêu dùng đang thay đổi chóng mặt trước sức ép từ giá nhiên liệu. Dữ liệu từ thị trường Anh cho thấy doanh số xe lai (hybrid) sạc điện trong tháng 3 đã tăng vọt 47%, trong khi xe điện thuần túy tăng 24%. Thị phần của các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống hiện đã co hẹp xuống dưới mức 44%.
Tại khu vực châu Á, Trung Quốc cũng đang điện hóa nền kinh tế với quy mô khổng lồ. Những xu hướng này đang dần bẻ gãy đường cong nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong dài hạn. Đứng trước viễn cảnh đó, UAE hiểu rằng họ phải bán được càng nhiều dầu càng tốt trước khi thế giới không còn mặn mà với nhiên liệu hóa thạch.
Chuyên gia phân tích dầu mỏ Priya Walia tại Ryland Energy nhận định sự rút lui của UAE sẽ làm suy yếu nghiêm trọng khả năng điều tiết thị trường của liên minh OPEC+. Kỳ vọng về một nguồn cung dầu mỏ được kiểm soát nhịp nhàng qua các hiệp ước chung đang dần tan vỡ.
Thế giới đang bước vào một giai đoạn kinh tế đầy biến động, nơi sức mạnh thuộc về những quốc gia sở hữu hạ tầng logistics vượt trội. Dù nắm trong tay chiến lược dài hạn sắc bén, UAE vẫn phải đối mặt với bài toán hóc búa mang tên chi phí cơ hội. Từ nay cho đến khi tuyến đường ống mới hoàn thành vào năm 2027, hàng triệu thùng dầu chưa thể xuất cảng vẫn là một thách thức lớn đối với nền kinh tế nước này.
- Cập nhật đến 7h ngày 26-5 (theo giờ Việt Nam), giá dầu Brent tiếp tục giảm 6,5% so với phiên trước, còn 93,66 USD/thùng. Dầu WTI của Mỹ cũng lùi về mốc 90,9 USD/thùng.
Giá dầu xuống mức thấp nhất trong hai tuần gần đây, khi thị trường gia tăng kỳ vọng Mỹ và Iran đang tiến gần tới một thỏa thuận hòa bình. Tuy vậy thị trường vẫn còn tỏ ra khá "dè chừng", khi hai bên vẫn còn nhiều bất đồng về các vấn đề then chốt, trong đó có việc phong tỏa eo biển Hormuz.
- Trên thị trường quốc tế, chỉ số US Dollar Index (DXY) - thước đo sức mạnh của đồng USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt - giảm 0,2%, xuống còn 99,03 điểm.
Giá vàng và bạc trong phiên sáng nay chịu áp lực điều chỉnh nhẹ, lần lượt giảm 0,19% và 0,45% so với phiên trước.
Tuy nhiên xu hướng chung của thị trường kim loại quý vẫn được hỗ trợ bởi đà suy yếu của đồng USD, kỳ vọng lợi suất trái phiếu Mỹ hạ nhiệt cùng việc giá dầu giảm mạnh. Theo đó giá vàng được giao dịch ở mức 4.560 USD/ounce, còn giá bạc 77,7 USD.
- Thị trường chứng khoán Mỹ cũng vừa ghi nhận phiên giao dịch khởi sắc. Khép lại phiên 25-5, Dow Jones tăng 0,58%, lên 50.579,7 điểm. Trong khi S&P 500 tăng 0,37%, lên mức 7.473,47 điểm. Nasdaq cũng tăng khoảng 0,19%.
Trong nước, VN-Index tăng 8,9 điểm khép phiên hôm qua, tương đương 0,47%, lên 1.886,03 điểm, song vẫn chưa chinh phục được ngưỡng kháng cự tâm lý 1.900 điểm.
Trong khi đó VN30 tăng 10,79 điểm, tương đương 0,54%, lên 2.021,72 điểm và tiếp tục duy trì trên mốc hỗ trợ tâm lý 2.000 điểm, với động lực chính đến từ nhóm cổ phiếu ngân hàng và các mã thuộc hệ sinh thái VinGroup.
- Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam - Eximbank (EIB) vừa công bố thông tin bất thường về đơn từ nhiệm của 3 Phó tổng giám đốc.
Theo đó cả ba ông Đào Hồng Châu, ông Nguyễn Hồ Hoàng Vũ và ông Nguyễn Hướng Minh cùng nộp đơn từ nhiệm với "lý do cá nhân".
Sau khi ba lãnh đạo trên từ nhiệm, ban điều hành của Eximbank còn lại bốn thành viên gồm quyền Tổng giám đốc Trần Tấn Lộc, hai Phó tổng giám đốc Phạm Quang Dũng và Nguyễn Văn Hòa, cùng Kế toán trưởng Lã Quang Trung.
- Cổ phiếu VNE của Tổng công ty cổ phần Xây dựng điện Việt Nam - VNECO (VNE) khép lại phiên 25-5 với đà tăng kịch trần. Trước đó mã này trải qua 3 phiên giảm sàn liên tiếp.
Theo thông tin từ VNECO, xuất hiện một số cách hiểu rằng cổ phiếu VNE sẽ mất giá trị hoặc không còn khả năng giao dịch trên thị trường. VNECO cho rằng cách hiểu này chưa phản ánh đầy đủ quy định hiện hành. Theo đó cổ phiếu VNE sẽ được hệ thống kết chuyển đăng ký giao dịch sang UPCoM.
VNECO còn công bố thông tin bất thường, đính chính nội dung liên quan việc doanh nghiệp tham gia dự án đường dây 500kV mạch 3.
Cụ thể theo doanh nghiệp, có một số bài viết liên quan đến danh sách các đơn vị tham gia siêu dự án 22.300 tỉ đồng đường dây 500kV mạch 3. Trong đó có nêu thông tin về việc VNECO có tham gia các gói thầu xây lắp tại dự án này.
Về vấn đề này, VNECO khẳng định việc doanh nghiệp tham gia các gói thầu xây lắp tại dự án đường dây 500kV mạch 3 là hoàn toàn sai sự thật. VNECO không tham gia, không trúng thầu và không thực hiện bất kỳ hạng mục công việc nào thuộc dự án nêu trên.
Ngay sau khi phát hiện thông tin sai lệch có khả năng tác động tiêu cực đến uy tín thương hiệu doanh nghiệp và tâm lý cổ đông, VNECO đã có văn bản hỏa tốc gửi các trang tin yêu cầu gỡ bỏ thông tin sai sự thật nêu trên.
Theo Báo cáo về Chỉ số hiệu suất cảng container (CPPI) năm 2025 (Container Port Performance Index (CPPI) 2025) do Ngân hàng Thế giới (WB) phối hợp với S&P Global Market Intelligence công bố, 2 cảng biển của Việt Nam là cảng Cái Mép và cảng Hải Phòng tiếp tục ghi dấu ấn trên bản đồ hàng hải toàn cầu và nằm trong top 20 cảng có hiệu suất tốt nhất thế giới.
Cảng Cái Mép đứng thứ 11 thế giới với 122 điểm, trong khi cảng biển Hải Phòng xếp thứ 13 cũng với số điểm tương tự. Năm thứ hai liên tiếp, hệ thống cảng biển Việt Nam được xếp vào nhóm cảng container có hiệu suất khai thác hàng đầu thế giới.
Với kết quả này, 2 cảng biển trọng điểm của Việt Nam chỉ xếp sau một số cảng hàng đầu thế giới như Phúc Châu, Đại Liên, Ninh Ba, Hong Kong (Trung Quốc), Salalah (Oman) hay Kobe (Nhật Bản). Đáng chú ý, 2 cảng biển của Việt Nam đã vượt qua nhiều cảng lớn trong khu vực và trên thế giới như Tanjung Pelepas của Malaysia, Kaohsiung của Đài Loan (Trung Quốc) hay Port Said của Ai Cập.
Theo thống kê của Cục Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam (Bộ Xây dựng), trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa của Việt Nam ước đạt hơn 546 triệu tấn, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025.
Ở góc độ doanh nghiệp, bức tranh tăng trưởng của ngành hàng hải cũng được phản ánh rõ nét qua kết quả kinh doanh khả quan của các đơn vị. Trong quý I/2026, Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) ghi nhận doanh thu thuần từ bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt hơn 6.610 tỷ đồng, tăng trên 76% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 860 tỷ đồng, cao gấp đôi mức thực hiện của quý I/2025.
Công ty cổ phần Cảng Hải Phòng cũng báo cáo kết quả kinh doanh tích cực với doanh thu thuần hợp nhất hơn 744,8 tỷ đồng trong quý I/2026, tăng 29% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt trên 350 tỷ đồng, tăng tới 90%, chủ yếu nhờ doanh thu từ hoạt động khai thác cảng tăng mạnh.
Tây Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, gây gián đoạn cuộc sống ở nhiều nước. Ngày 23/6, Pháp ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn quốc cao kỷ lục, một số khu vực thậm chí vượt 44 độ C. Còn cơ quan thời tiết Tây Ban Nha AEMET cho biết, nhiệt độ tại vùng Andujar ở miền nam nước này cùng ngày đã vượt 45 độ C.
Hàng trăm trường học ở Anh phải đóng cửa hoặc rút ngắn thời gian học. 23 nước ban hành cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức nghiêm trọng nhất.
"Nắng nóng cực đoan đang trở thành một rủi ro kinh tế mang tính cấu trúc. Châu Âu là khu vực đặc biệt dễ tổn thương", Allianz Trade - công ty bảo hiểm tín dụng thương mại thuộc Tập đoàn Allianz, nhận định khi lục địa này trải qua đợt nắng nóng thứ hai trong năm.
Giới phân tích cho biết châu Âu có nhiều bất lợi. Đó là dân số già, các đô thị đông đúc với nhiều tòa nhà không được thiết kế để chịu nhiệt độ cực đoan. Chỉ 19% hộ gia đình khu vực này có điều hòa nhiệt độ, so với 90% tại Mỹ.
Các đợt nắng nóng xuất hiện ngày càng thường xuyên tại đây, khi châu Âu ấm lên nhanh hơn các khu vực khác trên thế giới. Nhiều nhà khoa học cho rằng hoạt động của con người sẽ khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra nhiều hơn.
"Nước Pháp đang hoạt động trong trạng thái chậm chạp. Điều đó chắc chắn làm gián đoạn công việc và khiến khối lượng công việc hoàn thành ít đi", Patrick Martin - Chủ tịch Medef - tổ chức đại diện cho các chủ lao động lớn nhất tại Pháp, nhận xét gần đây trên kênh truyền hình BFM.
Allianz Trade cho biết nếu nhiệt độ vượt 30 độ C, tổn thất về năng suất lao động sẽ tăng nhanh. Theo tính toán của AFP, hơn 100 triệu người ở châu Âu phải chịu mức nhiệt trên 35 độ C trong ngày 25/6. Gần hai phần ba dân số châu Âu sống tại những khu vực có nhiệt độ trên 30 độ C.
Trong một bài viết trên website năm ngoái, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết các đợt nắng nóng vào mùa xuân, thu và đông có thể thúc đẩy hoạt động kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng, nông nghiệp và ăn uống ngoài trời. "Tuy nhiên, các đợt nắng nóng trong mùa hè lại làm suy giảm hoạt động kinh tế, do khả năng hoạt động thể chất ngoài trời bị hạn chế", ECB cho biết.
Sụt giảm năng suất lao động, nhu cầu chuyển hướng đầu tư để thích ứng với biến đổi khí hậu, cùng việc giá năng lượng tăng đều góp phần kéo giảm hoạt động kinh tế tại châu Âu. Nghiên cứu của ECB cho thấy các đợt nắng nóng trong mùa hè làm giảm khoảng 1% hoạt động kinh tế tại các khu vực bị ảnh hưởng.
Trái với quan điểm truyền thống rằng đây chỉ là sự gián đoạn tạm thời, ECB nhận thấy "việc sụt giảm sản lượng đang kéo dài và thậm chí trầm trọng hơn, lên tới 1,5% sau hai năm". Tân Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Emmanuel Moulin gần đây cũng cho biết trên đài phát thanh France Inter: "Rõ ràng nắng nóng có tác động tiêu cực đến tăng trưởng trong trung hạn".
Nắng nóng cực đoan có thể kéo giá năng lượng lên cao, do nhu cầu sử dụng điều hòa nhiệt độ tăng. Việc này cũng có thể khiến giá lương thực và lạm phát tăng trong trung hạn, do làm giảm năng suất trồng trọt và gây gián đoạn chuỗi cung ứng.
ECB ước tính đợt hạn hán năm 2022 khiến giá thực phẩm tại châu Âu tăng 0,7 điểm phần trăm. Sản lượng olive bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến giá dầu olive tăng vọt. Cơ quan này lo ngại biến đổi khí hậu có liên quan đến giá thực phẩm tăng, từ đó gây thêm khó khăn cho quá trình dự báo lạm phát.
"Nếu không nhanh chóng chuyển sang mô hình phát triển thích ứng với biến đổi khí hậu và trung hòa carbon, những hiện tượng này có nguy cơ trở thành lực cản mang tính cấu trúc với nền kinh tế trong dài hạn", Hazem Krichene - chuyên gia về khí hậu và phát triển bền vững tại Allianz nhận định.
Allianz Trade đưa ra kịch bản giả định 5 năm nóng nhất ở mỗi nước châu Âu giai đoạn 2014-2024 sẽ lặp lại từ nay đến năm 2030. Khi đó, GDP châu Âu dự kiến giảm 5-7%. Ví dụ, GDP Đức mất 240 tỷ USD, Italy giảm 147 tỷ USD, Pháp hụt 131 tỷ USD và Tây Ban Nha là 120 tỷ USD.
Nguồn thu thuế cũng sẽ bị ảnh hưởng. Tại Pháp, thu ngân sách được dự báo giảm khoảng 1,8%, trong khi chi tiêu cho cơ sở hạ tầng và chăm sóc y tế lại tăng lên. Việc này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt ngân sách và nợ công phình to của nhiều nước châu Âu, trong bối cảnh khả năng vay nợ của họ đang bị hạn chế.
